વૃદ્ધ પિતાને નકામા સમજી અનાથાશ્રમ મુકવા ગયેલા દીકરાના હાથમાં પિતાએ એવો કાગળ મૂક્યો કે દીકરો રસ્તા પર જ...

આકાશ અને તેની પત્ની રિદ્ધિ પોતાના આધુનિક ડ્રોઈંગ રૂમમાં સોફા પર બેસીને કોઈ ગંભીર બાબત પર ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. ઘરના ખૂણામાં આવેલા નાના રૂમમાંથી વૃદ્ધ પિતા મનસુખભાઈના અવાચક ઉધરસનો અવાજ આવી રહ્યો હતો. મનસુખભાઈ ઉંમરના એવા પડાવ પર હતા જ્યાં શરીર હવે પહેલાં જેવો સાથ આપતું નહોતું. તેમની આંખોની રોશની પણ ઝાંખી પડી ગઈ હતી અને ઘરમાં એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જવા માટે લાકડીનો ટેકો લેવો પડતો હતો. આકાશ માટે તેના પિતા હવે માત્ર એક જવાબદારી જ નહીં પણ એક આર્થિક બોજ બની ગયા હોય તેવું લાગી રહ્યું હતું.

રિદ્ધિ કાયમ આકાશને સંભળાવતી હતી કે તમારા પિતા આખો દિવસ ઘરમાં પડ્યા રહે છે, તેમની દવાનો ખર્ચ દિનપ્રતિદિન વધતો જાય છે અને આપણે તેમના કારણે ક્યાંય શાંતિથી જઈ શકતા નથી. સામાજિક પ્રસંગોમાં કે મિત્રોના ઘરે જતી વખતે પણ પિતાજીની કાળજી લેવી પડે છે. આકાશ પણ પત્નીની આવી ચડામણીમાં આવી ગયો હતો. તેણે મનમાં ગણતરીઓ માંડી કે પિતા પાસે હવે કોઈ નવી કમાણી નથી, તેમની જૂની બચતો પૂરી થઈ ગઈ છે અને તેમની પાછળ દર મહિને થતો ખર્ચ ઘરમાં વધારાનો આર્થિક બોજ ઉભો કરે છે. તેણે પોતાના મનથી પિતાને સાવ આર્થિક રીતે નકામા ગણી લીધા હતા.

એક સાંજે આકાશે રિદ્ધિ સાથે મળીને એક કઠોર નિર્ણય લઈ લીધો. તેણે નક્કી કર્યું કે પિતાને શહેરથી થોડે દૂર આવેલા એક મોટા અનાથાશ્રમમાં મૂકી આવવા. તેણે પિતા પાસે જઈને ખૂબ જ હોશિયારીથી વાત રજૂ કરી. આકાશે કહ્યું કે પપ્પા, આપણે થોડા દિવસ માટે બહારગામ જવાનું વિચારી રહ્યા છીએ અને તમારા માટે અહીં એકાંતમાં રહેવા કરતાં શહેર બહારનું વાતાવરણ વધુ સારું રહેશે, જ્યાં તમારી કાળજી લેવા માટે સ્પેશિયલ માણસો પણ હશે. મનસુખભાઈ પોતાના દીકરાના આંખોમાં રહેલો સ્વાર્થ અને મનના વિચારો ખૂબ સારી રીતે સમજી ગયા હતા. તેઓ જાણતા હતા કે તેમનો જ દીકરો તેમને કાયમ માટે ક્યાં મોકલી રહ્યો છે, છતાં પણ તેમણે ચહેરા પર કોઈ ગુસ્સો કે દુઃખ દર્શાવ્યું નહીં અને શાંતિથી માથું હલાવી સંમતિ આપી દીધી.

બીજી સવારે આકાશે પિતાનો થોડો સામાન્ય સામાન એક નાના થેલામાં પેક કરી દીધો. મનસુખભાઈ એકદમ શાંતિથી તૈયાર થઈને રૂમમાંથી બહાર આવ્યા. તેમની આંખોમાં દીકરા પ્રત્યે કોઈ કડવાશ કે ઝેર નહોતું, પણ એક ઊંડી ઉદાસી છવાયેલી હતી. આકાશે પિતાને પોતાની નવી મોંઘી ગાડીની આગળની સીટ પર બેસાડ્યા. ગાડી અનાથાશ્રમ તરફ આગળ વધવા લાગી. રસ્તામાં આકાશ પોતાના મનમાં હિસાબ-કિતાબ લગાવી રહ્યો હતો કે હવે દર મહિને દવાઓનો ખર્ચ બચશે અને ઘરમાં પિતાનો રૂમ ખાલી થતાં ત્યાં નવું હોમ થિયેટર કે ગેસ્ટ રૂમ બનાવી શકાશે.

ગાડી જ્યારે શહેરના ધમધમતા અને ગોંઘાટભર્યા રસ્તાઓ પરથી પસાર થઈ રહી હતી, ત્યારે મનસુખભાઈ બારી બહાર જોઈ રહ્યા હતા. આ એ જ શહેર હતું જ્યાં તેમણે પોતાના યુવાનીના વર્ષો લોહી-પાણી એક કરીને વીતાવ્યા હતા. જ્યારે આકાશ નાનો હતો ત્યારે મનસુખભાઈ એક નાની ફેક્ટરીમાં દિવસ-રાત બાર-બાર કલાક ઓવરટાઈમ કરતા હતા જેથી દીકરાને સારી સ્કૂલમાં ભણાવી શકાય. તેમણે પોતાના માટે ક્યારેય નવા કપડાં કે સારા બૂટ ખરીદ્યા નહોતા. પોતાની ઈચ્છાઓનો બલિદાન આપીને આકાશની દરેક નાની-મોટી જીદ પૂરી કરવી એ જ મનસુખભાઈનો એકમાત્ર ધ્યેય હતો.

આકાશ જ્યારે ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે મોટા શહેરમાં જવા માંગતો હતો ત્યારે તેની એન્જિનિયરિંગની ફી ભરવા માટે મનસુખભાઈએ પોતાની તમામ બચતો વાપરી નાખી હતી અને પત્નીના સોનાના દાગીના પણ ગીરો મૂકી દીધા હતા. આકાશ ભણી-ગણીને મોટી મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં સારા હોદ્દા પર લાગ્યો અને મોટી કમાણી કરવા લાગ્યો ત્યારે મનસુખભાઈના હૃદયમાં એક અનોખો આનંદ હતો. પરંતુ કાળક્રમે આકાશના જીવનમાં પૈસા, સ્ટેટસ અને ભૌતિક સુખસગવડોનું મહત્વ એટલું વધી ગયું કે તેને પોતાના પિતાની ભૂતકાળની કુરબાનીઓ સાવ નાની અને બિનઅગત્યની લાગવા માંડી. આકાશ માનવા લાગ્યો હતો કે પિતાએ જે કર્યું તે તો દરેક બાપ પોતાના સંતાન માટે કરે જ છે, તેમાં કોઈ અહેસાન માનવાની જરૂર નથી.

ગાડી હવે શહેરની સરહદ છોડીને અનાથાશ્રમ તરફ જતાં શાંત રસ્તા પર દોડી રહી હતી. આકાશે ગાડીની સ્પીડ વધારી દીધી. તેને મનમાં ઉતાવળ હતી કે જલદીથી આ કામ પૂરું થાય અને તે આ જવાબદારીમાંથી મુક્ત થઈને પોતાના ઘરે પાછો ફરે. ગાડીની અંદર સંપૂર્ણ મૌન છવાયેલું હતું. આકાશે એકવાર ત્રાંસી નજરે પિતા તરફ જોયું. મનસુખભાઈના હાથમાં એક જૂનું બ્રાઉન કલરનું કવર હતું. જે તેમણે ખૂબ જ સાચવીને પોતાના ખોળામાં રાખ્યું હતું. આકાશને થયું કે કદાચ કોઈ જૂના દવાના પ્રિસ્ક્રિપ્શન કે આધાર કાર્ડ જેવા કાગળો હશે, એટલે તેણે તેના પર વધારે ધ્યાન ન આપ્યું અને ડ્રાઇવિંગમાં મન પરોવ્યું.

આશરે એક કલાકની સફર પછી ગાડી અનાથાશ્રમના મોટા લોખંડના દરવાજા પાસે આવીને ઊભી રહી. આશ્રમનું વાતાવરણ એકદમ શાંત, ગંભીર અને એકાંતથી ભરેલું હતું. આજુબાજુ ઘણા વૃદ્ધ લોકો ઝાડની છાયામાં બેઠા હતા જેઓ પોતાના જ સંતાનો દ્વારા તરછોડાયા પછી અહીં પોતાનું બાકીનું જીવન વિતાવી રહ્યા હતા. આકાશે ગાડીનું એન્જિન બંધ કર્યું અને દરવાજો ખોલીને બહાર આવ્યો. તેણે આગળ વધીને પિતા બાજુનો દરવાજો ખોલ્યો અને પિતાને ગાડીમાંથી નીચે ઉતરવા માટે કહ્યું.

મનસુખભાઈ ખૂબ જ ધીમેથી લાકડીના ટેકે ગાડીમાંથી બહાર આવ્યા. તેમના હાથમાં પેલું બ્રાઉન કવર હજુ પણ સજ્જડ રીતે પકડાયેલું હતું. આકાશે મનમાં વિચાર્યું હતું કે પિતા આ જગ્યા જોઈને રડવા લાગશે, તેની સામે હાથ જોડશે, કરગડશે અથવા તો ઘરમાં જ રહેવા માટે વિનંતીઓ કરશે. પણ આકાશની આ ધારણા સાવ ખોટી પડી. મનસુખભાઈના ચહેરા પર કોઈ ભય કે કરુણતા નહોતી, પણ એક અનોખી શાંતિ, ગંભીરતા અને આત્મસન્માનની ચમક હતી. તેમણે ગાડીમાંથી ઉતરતા જ કોઈ પણ જાતની દલીલ કે ફરિયાદ કર્યા વગર શાંતિથી પોતાના હાથમાં રહેલું કવર આકાશના હાથમાં મૂકી દીધું.

મનસુખભાઈએ કવર આપતાં માત્ર એટલું જ કહ્યું કે આકાશ, આ કાગળ ખાસ તારા માટે જ છે, એકવાર આને ધ્યાનથી વાંચી લેજે. આકાશે આશ્ચર્ય અને કુતૂહલ સાથે એ કવર હાથમાં લીધું અને તેની સીલ તોડીને અંદરના કાગળો બહાર કાઢ્યા. કવરની અંદરથી કેટલાક સરકારી અને કાયદાકીય દસ્તાવેજો તથા એક મોટી બેંક વીમા પોલિસીના કાગળો નીકળ્યા. આકાશે કાગળ વાંચવાનું શરૂ કર્યું અને જેમ જેમ તેની નજર અક્ષરો પર ફરતી ગઈ તેમ તેમ તેના શ્વાસ અcounter અને પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ.

એ કાગળો આકાશના નામે જ વર્ષો પહેલાં લેવાયેલી કરોડો રૂપિયાની મેચ્યોરિટી વાળી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસીના હતા. મનસુખભાઈએ આકાશ જ્યારે નાનો હતો ત્યારથી જ પોતાની અત્યંત મર્યાદિત કમાણીમાંથી થોડી થોડી રકમ બચાવીને આ પોલિસી ચાલુ રાખી હતી. દર મહિને પોતાના વ્યક્તિગત ખર્ચાઓ પર કાપ મૂકીને તેઓ આ પોલિસીનો ભારે હપ્તો સમયસર ભરતા આવ્યા હતા, જેથી ભવિષ્યમાં આકાશને કોઈ મોટી આર્થિક વિપત્તિ આવે ત્યારે તેણે કોઈની આગળ હાથ લંબાવવો ન પડે. આ પોલિસીની પાકતી મુદત પૂરી થઈ ચૂકી હતી અને તેની રકમ કરોડો રૂપિયામાં થતી હતી, જેના એકમાત્ર વારસદાર અને માલિક આકાશ પોતે જ હતા.

પરંતુ એ કાગળની સાથે જોડેલા બીજા એક કાયદાકીય લેટર પર જે લખેલું હતું તે વાંચીને આકાશના હોશ સાવ ઊડી ગયા. પોલિસીના પાછળના પાના પર મનસુખભાઈએ વકીલની હાજરીમાં એક સ્પેશિયલ ટ્રાન્સફર ઓર્ડર તૈયાર કરાવ્યો હતો. જેમાં કાયદેસર રીતે સ્પષ્ટ લખાયેલું હતું કે આ આકાશના નામે રહેલી કરોડો રૂપિયાની વીમા પોલિસીની તમામ રકમ આકાશના ખાતામાં જવાના બદલે આ અનાથાશ્રમના ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટના નામે સીધી ટ્રાન્સફર કરવાનો ઓર્ડર આપવામાં આવે છે. મનસુખભાઈએ તે કાગળ પર પોતાના અને આકાશના લીગલ ગાર્ડિયન તરીકે સહીઓ કરી દીધી હતી.

એ કવરની અંદર એક નાની હાથવણાટની ચિઠ્ઠી પણ મૂકેલી હતી, જેમાં મનસુખભાઈના અક્ષરોમાં લખાયું હતું કે બેટા આકાશ, તું મને આર્થિક રીતે નકામો અને એક ગરીબ બાપ સમજે છે. તને લાગે છે કે મારી પાસે તને આપવા માટે હવે કશું બચ્યું નથી. મેં મારી આખી જિંદગીનું લોહી-પાણી એક કરીને તારા ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે આ કરોડોની રકમ ભેગી કરી હતી. પણ આજે મને સમજાઈ ગયું કે તારા માટે પૈસા જ સર્વસ્વ છે, પિતાનો પ્રેમ કે લોહીના સંબંધો નહીં. એટલે હવે આ કરોડો રૂપિયા એવા અનાથ, બેસહારા અને તરછોડાયેલા વૃદ્ધોના આશ્રય માટે વપરાશે જેમના પોતાના બાળકોએ તેમને કાઢી મૂક્યા છે. મારે આ આશ્રમમાં રહેવા માટે પણ તારા એક પણ રૂપિયાની જરૂર નથી, કારણ કે આ રકમનું વ્યાજ જ મારા માટે કાફી રહેશે.

આ ચિઠ્ઠી અને કાગળો વાંચતા જ આકાશનું આખું શરીર ધ્રૂજી ઊઠ્યું. તેના હાથમાંથી એ કાયદાકીય કાગળો સરકીને નીચે જમીન પર પડી ગયા. તેને પોતાની મોટી ભૂલ અને સ્વાર્થનો અહેસાસ એટલી તીવ્રતાથી થયો કે તેની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના અશ્રુ વહેવા લાગ્યા. જે પિતાને તે આર્થિક રીતે નકામા, મજબૂર અને બોજ રૂપ ગણતો હતો, તે પિતા પોતાની પાસે કરોડોની સંપત્તિ હોવા છતાં અત્યંત સાદગીથી જીવતા હતા અને તે બધું જ પોતાના દીકરાને આપવા માંગતા હતા. પણ આકાશના અહંકાર અને પૈસાની આંધળી દોડના કારણે તેણે પોતાના જ પિતાનું અણમોલ મન અને સ્નેહ ગુમાવી દીધો હતો.

આકાશના મનમાં વિષાદનો પહાડ તૂટી પડ્યો. તેણે તરત જ પિતા તરફ દોટ મૂકી. પિતા મનસુખભાઈ અનાથાશ્રમના મુખ્ય દરવાજાની અંદર પ્રવેશ કરી ચૂક્યા હતા. આકાશ રડતા રડતા અને ચોધાર આંસુએ બૂમો પાડવા લાગ્યો કે પપ્પા, મને માફ કરી દો! મારાથી બહુ મોટી ભૂલ થઈ ગઈ છે! હું પૈસાનો આંધળો બની ગયો હતો, પણ હવે મને સમજાઈ ગયું છે. ચાલો આપણે ઘેર પાછા ફરીએ, હું તમારી દિવસ-રાત સેવા કરીશ! આકાશે પિતાના પગમાં પડીને માફી માંગવા માટે પોતાના હાથ દરવાજા તરફ લંબાવ્યા.

પરંતુ પિતા મનસુખભાઈએ એક ક્ષણ માટે પણ પાછળ ફરીને જોયું નહીં. તેમણે અનાથાશ્રમનો મોટો અને ભારે લોખંડનો દરવાજો અંદરથી બંધ કરી દીધી અને તેની સાંકળ ચડાવી દીધી. દરવાજો બંધ થવાનો કડક અને ગંભીર અવાજ આકાશના કાનમાં કાળજાને કોરી ખાતો ગૂંજી ઊઠ્યો. આકાશ દરવાજાની બહાર જ ધૂળ વાળા રસ્તા પર ઘૂંટણિયે પડી ગયો અને પોતાનું મોઢું ઢાંકીને ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગ્યો. દરવાજાની જાળીમાંથી તેણે જોયું તો તેના પિતા એક પણ વાર પાછળ જોયા વગર શાંતિથી અંદરના રૂમ તરફ આગળ વધી રહ્યા હતા.

આકાશ કલાકો સુધી એ જ અનાથાશ્રમના બંધ દરવાજા બહાર રસ્તા પર બેસી રહ્યો. તેના હાથમાં રહેલા એ કરોડો રૂપિયાના વીમાના કાગળો હવે માત્ર કાગળના નકામા ટુકડા સમાન બની ગયા હતા. તેણે પોતાની ભૌતિક લાલચમાં પોતાના જીવંત પિતા અને તેમના અપરંપાર પ્રેમને સદા માટે ખોઈ દીધા હતા. પિતાએ શબ્દો કહ્યા વગર તેને જે કડવો પાઠ ભણાવ્યો હતો તે તેના આખા જીવન માટે એક ક્યારેય ન ભૂલાય તેવો દંશ બની ગયો હતો. આકાશ રસ્તા પર સાવ એકલો અને અસહાય બનીને ઉભો રહ્યો, જ્યારે દરવાજાની બીજી તરફ તેના પિતા પોતાના સ્વમાન અને આત્મસન્માન સાથે એક નવી જિંદગીની શરૂઆત કરી રહ્યા હતા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.