વેપારી પાસે આવીને સ્ત્રીએ કહ્યું આલ્યો આ 50 રૂપિયા, વેપારીએ પૂછ્યું શેના છે તો તે સ્ત્રીએ કહ્યું...

સુરતના ભાગળ વિસ્તારમાં, જ્યાં જૂની બજારો અને આધુનિક ઈમારતો એકબીજાને મળે છે, ત્યાં ‘કાંતિલાલ ફરસણ હાઉસ’ આવેલું હતું. કાંતિલાલ શેઠની દુકાન, લગભગ ચાળીસ વર્ષ જૂની, તેના લાડવા, સેવ-ગાંઠિયા અને ખાસ કરીને, મગજ-મગદળના સ્વાદ માટે જાણીતી હતી. સવારના નવ વાગ્યાનો સમય હતો. કાંતિલાલ ગાદી પર બેસીને કેશ-કાઉન્ટર સંભાળતા હતા, જ્યારે દુકાનનું વાતાવરણ તળેલા તેલની સુગંધ, ગ્રાહકોની ભીડ અને પૈસાના ખનખનાટથી ભરેલું હતું. આ સ્ટોરી Just Gujju Things દ્વારા પ્રસ્તુત છે.

એવામાં એક સાડી પહેરેલી, શાંત ચહેરાવાળી મહિલા, જલ્પાબહેન, ભીડમાંથી રસ્તો કરીને કાઉન્ટર પાસે આવ્યાં.

“શેઠ, મારો નંબર…,” તેમણે ધીમા પણ દૃઢ અવાજે કહ્યું. આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

કાંતિલાલે ઉતાવળે માથું ઊંચક્યું. “હા બહેન, બોલો. શું આપું?”

જલ્પાબહેને સામે ₹૫૦ની નોટ ધરી. “શેઠ, આ લો તમારા પચાસ રૂપિયા.” આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

કાંતિલાલની ભ્રમર ખેંચાઈ. તેમણે અચરજ સાથે નોટ સામે જોઈ. “પચાસ રૂપિયા? પણ મેં તમને ક્યારે આપ્યાં હતાં, બહેન? અને જો આપ્યાં હશે, તો એ શાના?”

જલ્પાબહેને હળવું સ્મિત કર્યું. તેમનું સ્મિત એટલું નિર્મળ હતું કે કાંતિલાલની ઉતાવળ ક્ષણભર અટકી ગઈ.

“ગઈ કાલે સાંજે, હું તમારા પાસેથી બે કિલો લાડવા અને એક કિલો સેવ લઈને ગઈ હતી. કુલ બિલ ₹૪૫૦ થયું હતું. મેં તમને ₹૫૦૦ની નોટ આપી હતી. તમે મને પાછા ₹૧૦૦ આપ્યા હતા. પણ હિસાબ મુજબ તો મારે ₹૫૦ જ પાછા લેવાના હતા. ભૂલથી તમે મને ₹૫૦ વધારે આપી દીધા હતા.”

કાંતિલાલ હસી પડ્યા. હસવામાં થોડી શરમ હતી. “અરે બહેન! આટલી નાની રકમ માટે તમે આજે સવારે ફરી ધક્કો ખાધો? ગઈ કાલે તો અહીં એટલી ગિર્દી હતી કે ધ્યાન જ ન રહ્યું. તમે ચૂપચાપ રાખી લીધા હોત તો મને ક્યાં ખબર પડવાની હતી?”

જલ્પાબહેને એ ₹૫૦ની નોટ કાંતિલાલના હાથમાં સરકાવી અને ગંભીરતાથી બોલ્યાં, “તમને ખબર ન પડત, શેઠ. પણ મારા અંતરાત્માને જરૂર ખબર પડત. મારા બાપા કહેતા કે, ‘આપણા મનની શાંતિથી મોટો કોઈ હિસાબ નથી.’ હું ગઈ કાલે સાંજે જ પાછી આવી હતી, પણ દુકાન બંધ હતી. રાતભર મને ઊંઘ ન આવી કે મારાથી ભૂલથી કોઈના પૈસા રખાઈ ગયા છે. આ સ્ટોરી Just Gujju Things દ્વારા પ્રસ્તુત છે. ₹૫૦ની રકમ ભલે નાની હોય, પણ એમાં ખોટ કે પાપની કમાણીનું એક ટપકું પણ મારા ઘરમાં ન જોઈએ.”

જલ્પાબહેન આટલું કહીને, કોઈ પ્રશંસા કે આભારની અપેક્ષા વગર, શાંતિથી ચાલી ગયાં.

કાંતિલાલ હાથમાં ₹૫૦ની નોટ લઈને જોઈ રહ્યા. તેમની આંખો ભીની થઈ ગઈ. આ ભાગદોડભરી દુનિયામાં, જ્યાં લોકો પાંચ રૂપિયા ઓછા કરવા માટે અડધો કલાક દલીલ કરે છે, ત્યાં આ મહિલા સાત કિલોમીટર દૂરથી (તેમણે પૂછ્યું નહોતું પણ તેમની શાંતિની ધગશ પરથી કાંતિલાલે અનુમાન લગાવ્યું) માત્ર ₹૫૦ પાછા આપવા આવી હતી!

કાંતિલાલે એ નોટ માથા પર મૂકી અને કેશ-બોક્સમાં મૂકી દીધી.

તેઓ ગાદી પર બેઠા, પણ તેમનું મન હવે લાડવા કે સેવના હિસાબમાં નહોતું. જલ્પાબહેનના શબ્દો ‘ખોટ કે પાપની કમાણીનું એક ટપકું’ તેમના મગજમાં ગુંજતા હતા.

અચાનક, તેમને પાંચ વર્ષ જૂની એક વાત યાદ આવી.

પાંચ વર્ષ પહેલાં, રમેશ નામનો એક જુવાનિયો તેમને મસાલા અને ડ્રાયફ્રૂટ્સ સપ્લાય કરતો હતો. એક મોટી ઑર્ડરની ચૂકવણી કરતી વખતે, કાંતિલાલે ઉતાવળમાં રમેશને ₹૧,૦૦૦ વધારે આપી દીધા હતા. રમેશ તરત જ પાછો આવ્યો હતો અને કહ્યું હતું, “કાંતિલાલ શેઠ, ભૂલથી તમે ₹૧,૦૦૦ વધારે આપી દીધા છે.”

પણ કાંતિલાલે ત્યારે વ્યસ્તતામાં જવાબ આપ્યો હતો, “અરે રમેશ, તું કેવો માણસ છે? આ સ્ટોરી Just Gujju Things દ્વારા પ્રસ્તુત છે. તું મારો જૂનો સપ્લાયર છે. તારી ₹૧,૦૦૦ની ભૂલ મારી સામે થોડી કરાય? રહેવા દે. તું ઉતાવળમાં ભૂલી ગયો હઈશ. એડ્જસ્ટ કરી લઈશું. જા અત્યારે, બહુ ગિર્દી છે.”

કાંતિલાલનું માનવું હતું કે રમેશ ખોટો હિસાબ કરાવવા પાછો આવ્યો હતો અને તેમને ભીડમાં પજવતો હતો. તેમને થોડો ગુસ્સો પણ આવ્યો હતો કે આ નાની રકમ માટે રમેશ ફરી આવ્યો. એટલે તેમણે વટથી રમેશને પાછો મોકલી દીધો હતો, જાણે તે રમેશની ભૂલ હતી. રમેશ થોડો નિરાશ થઈને પાછો ફર્યો હતો, પણ શેઠ સામે દલીલ નહોતી કરી. તે પછી, રમેશે ધંધો બદલી નાખ્યો હતો અને તે ફરી ક્યારેય કાંતિલાલની દુકાને નહોતો આવ્યો.

કાંતિલાલને યાદ આવ્યું: તે રમેશની નહીં, તેમની જ ભૂલ હતી. તેઓ ₹૧,૦૦૦ જાણી જોઈને રમેશને નહોતા આપવા માંગતા, પણ ભૂલ સ્વીકારવાના ગર્વમાં તેઓ એ રકમ રાખી બેઠા હતા.

‘પચાસ રૂપિયાની ઈમાનદારી, અને મારી હજાર રૂપિયાની લાલચ…!’ કાંતિલાલનું અંતર ગાળો દેવા લાગ્યું.

તેમણે દુકાનના નોકર મહેશને કહ્યું, “મહેશ, તું કેશ સંભાળ. હું અડધો કલાકમાં આવું છું. અને હા, ₹૫,૦૦૦ કેશ-બૉક્સમાંથી કાઢજે.”

કાંતિલાલે રમેશનો જૂનો સરનામું શોધી કાઢ્યો. રમેશ હવે એક નાનકડો કુરિયર સર્વિસનો ધંધો કરતો હતો, પણ ધંધો બરાબર ચાલતો નહોતો.

કાંતિલાલ સીધા રમેશની નાનકડી ઑફિસે પહોંચ્યા. આ સ્ટોરી Just Gujju Things દ્વારા પ્રસ્તુત છે. રમેશ તેમને જોઈને આશ્ચર્ય પામ્યો.

“અરે શેઠ, આવો, આવો! આજે આ બાજુ કેમ ભૂલા પડ્યા?” આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

કાંતિલાલે ખુરશી પર બેસવાની પણ ના પાડી. તેમણે સીધા ₹૫,૦૦૦ રમેશના હાથમાં મૂક્યા.

રમેશ ગૂંચવાઈ ગયો. “આ શું છે શેઠ? શાના પૈસા?”

કાંતિલાલે કહ્યું, “રમેશ, આ તારા પાંચ વર્ષ પહેલાંના ₹૧,૦૦૦ છે, જે મેં તને ભૂલથી વધારે આપી દીધા હતા અને મેં પાછા લીધા નહોતા. મને માફ કરજે. આ ₹૧,૦૦૦નું તો મૂળ છે, અને ઉપરના ₹૪,૦૦૦ એ વ્યાજ અને મારી ભૂલનો દંડ છે.”

રમેશની આંખોમાં પાણી આવી ગયા. “શેઠ, માત્ર ₹૧,૦૦૦ની ભૂલ હતી! આજે પાંચ વર્ષ પછી, આટલી મોટી રકમ…? અને તમને કેમ અચાનક યાદ આવ્યું?”

કાંતિલાલે નિસાસો નાખ્યો. “સુરતની એક બહેનને કારણે યાદ આવ્યું, રમેશ. તેમણે મને સમજાવ્યું કે ‘ભગવાન હિસાબ પૂછે છે.’ અને હું નથી ઈચ્છતો કે મારા સંતાનોએ મારા આ ₹૧,૦૦૦નો હિસાબ ચૂકવવો પડે.”

રમેશે હાથ જોડીને પૈસા સ્વીકાર્યા. તે ₹૫,૦૦૦ તેના માટે મોટી મૂડી હતી, પણ કાંતિલાલના શબ્દો હૃદયને સ્પર્શી ગયા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો સાથે શેર કરજો તેમજ કમેન્ટમાં આ સ્ટોરીને 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.