વકીલ દીકરી પિતાને મિલકતની વહેંચણી બાબતે કંજૂસ અને ભેદભાવ કરનારા સમજતી હતી, પણ કાગળો સહી થતા જ જે રહસ્ય ખુલ્યું તે...
કોર્ટ કોમ્પ્લેક્સના ત્રીજા માળે આવેલી કેબિનમાં વકીલ નેહા પોતાના કેટલાક અગત્યના કેસના દસ્તાવેજો ચકાસી રહી હતી. નેહા વકીલાતની દુનિયામાં એક બહુ મોટું અને આદરણીય નામ બની ચૂકી હતી. તે પોતાની તીક્ષ્ણ બુદ્ધિ, કાયદાકીય પક્કડ અને અત્યંત વ્યાવસાયિક વલણ માટે જાણીતી હતી. તેની ઓફિસમાં અવારનવાર મોટા મોટા ઉદ્યોગપતિઓ અને મિલકતના વિવાદોના કેસ આવતા રહેતા હતા. નેહા કાયદાના અક્ષરોને ખૂબ જ બારીકાઈથી સમજતી હતી, પણ આજે તેની જિંદગીનો સૌથી મોટો કેસ તેની પોતાની જ કેબિનમાં આવવાનો હતો, જેનો તેને અંદાજ નહોતો.
બપોરના બરાબર સાડા ત્રણ વાગ્યા હતા ત્યારે નેહાની કેબિનનો દરવાજો ધીમેથી ખૂલ્યો. દરવાજા પર તેના વૃદ્ધ પિતા રમણલાલ ઊભા હતા. રમણલાલ સાદા સફેદ ઝભ્ભા અને લેંઘામાં હતા, તેમના હાથમાં એક જૂની ચામડાની બેગ હતી જે વર્ષો જૂની હોવાની સાક્ષી પૂરતી હતી. રમણલાલ એક નિવૃત્ત સરકારી કર્મચારી હતા જેમણે આખી જિંદગી ખૂબ જ પ્રામાણિકતા અને શિસ્ત સાથે વિતાવી હતી. પિતાને અચાનક પોતાની ઓફિસમાં જોઈને નેહા પોતાની ખુરશી પરથી ઊભી થઈ ગઈ અને આદરપૂર્વક તેમને પ્રણામ કર્યા.
નેહાએ પિતાને આરામદાયક સોફા પર બેસાડ્યા અને ઓફિસના પટાવાળાને તરત જ ગરમ ચા લાવવા માટે કહ્યું. રમણલાલના ચહેરા પર ઉંમરની કરચલીઓ હોવા છતાં એક અનોખો સંતોષ અને ગંભીરતા દેખાતી હતી. તેમણે પોતાની જૂની બેગમાંથી પ્રોપર્ટીના કેટલાક અસલી દસ્તાવેજો, જમીનના કાગળો અને ઘરની માલિકીની ફાઈલો બહાર કાઢીને ટેબલ પર મૂકી દીધી. રમણલાલના બે દીકરાઓ એટલે કે નેહાના બે મોટા ભાઈઓ, કેતન અને અમિત, શહેરમાં પોતપોતાનો મોટો બિઝનેસ ચલાવતા હતા અને આર્થિક રીતે ખૂબ જ સધ્ધર હતા.
રમણલાલે નેહા સામે જોયું અને અત્યંત શાંત અવાજે કહ્યું કે બેટા નેહા, આજે હું અહીં તારી પાસે એક વકીલ તરીકે આવ્યો છું. મારે મારી આખી જિંદગીની જે કમાણી છે, જે બંગલો અને જમીન છે, તેની વહેંચણીના સત્તાવાર કાગળો તૈયાર કરાવવા છે. તું કાયદાની બધી કલમો બહુ સારી રીતે જાણે છે, એટલે મારે બીજા કોઈ વકીલ પાસે જવું ન પડ્યું. આ કાગળો એવી રીતે તૈયાર કર કે ભવિષ્યમાં કોઈ પણ પ્રકારનો વિવાદ કે ગેરસમજ ઊભી ન થાય.
નેહાએ પિતાની વાત સાંભળીને દસ્તાવેજો હાથમાં લીધા. જ્યારે તેણે કાગળોની વિગતો અને પિતાની સૂચનાઓ વાંચવાની શરૂઆત કરી, ત્યારે તેના મનમાં ધીમે ધીમે એક અલગ જ વિચાર આવવા લાગ્યો. નેહાને લાગ્યું કે પિતા પ્રોપર્ટીની વહેંચણીમાં તેના બંને ભાઈઓ વચ્ચે ભારે ભેદભાવ કરી રહ્યા છે. કાગળોમાં અમુક મિલકતનો મોટો હિસ્સો એક તરફ નમેલો દેખાતો હતો. નેહાને પોતાના પિતાના આ નિર્ણયથી અંદરથી થોડો આઘાત લાગ્યો. તે મનોમન વિચારવા લાગી કે પિતા આટલા શિક્ષિત હોવા છતાં પોતાના જ સગા દીકરાઓ વચ્ચે આટલો મોટો તફાવત કેમ રાખી રહ્યા છે?
નેહા કાયદાની રખેવાળ હતી એટલે તેનાથી વ્યાવસાયિક મર્યાદામાં રહીને પૂછ્યા વગર ન રહેવાયું. તેણે ફાઈલ ટેબલ પર મૂકતાં પિતાને કહ્યું કે પપ્પા, જો તમે ખોટું ન લગાડો તો હું વકીલ તરીકે એક વાત પૂછવા માંગુ છું. તમે આ મિલકતની વહેંચણી જે રીતે કરી રહ્યા છો, તે જોતા એવું લાગે છે કે કેતનભાઈ અને અમિતભાઈ વચ્ચે મોટો અન્યાય થઈ રહ્યો છે. તમે એક ભાઈને ઓછું અને બીજાને વધારે આપી રહ્યા છો. સમાજમાં આવા નિર્ણયોને કારણે જ પાછળથી ભાઈઓ વચ્ચે કોર્ટ કચેરીના ચક્કર શરૂ થાય છે. તમે જરા ફરીથી વિચારી લો, ભેદભાવ રાખવો યોગ્ય નથી.
રમણલાલે નેહાની વાત સાંભળી પણ તેમના ચહેરા પર કોઈ ગુસ્સો કે ક્ષોભ નહોતો. તેમણે માત્ર એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને નેહા સામે જોઈને રહસ્યમય સ્મિત આપ્યું. તેમણે કહ્યું કે બેટા નેહા, તું અત્યારે માત્ર કાગળ પર લખેલા અક્ષરો જોઈ રહી છે, પણ આ પિતાના હૃદયની વાત તું હજી નથી સમજી શકી. તું બસ કાયદાકીય રીતે આ વહેંચણીના પાકા કાગળો અને વસિયતનામું તૈયાર કર, જે રીતે મેં તને વિગતો આપી છે. જ્યારે કાગળો સંપૂર્ણ તૈયાર થઈ જશે અને સહી કરવાનો સમય આવશે, ત્યારે તને તારા બધા જ સવાલોના જવાબો આપોઆપ મળી જશે.
નેહા પિતાની વાત સામે વધારે દલીલ ન કરી શકી. તેણે પિતાની ઈચ્છા મુજબ કાગળો તૈયાર કરવાનું શરૂ કર્યું. આખો અઠવાડિયો નેહાએ ખૂબ જ મહેનત કરીને એ પ્રોપર્ટીના કાગળો, સોગંદનામા અને ઓફિશિયલ વીલ તૈયાર કર્યું. તેના મનમાં સતત એ જ ગડમથલ ચાલતી હતી કે પિતા પોતાના દીકરાઓ સાથે આવું કેમ કરી રહ્યા છે. લગ્ન પછી નેહા પોતે પણ પોતાના સાસરીમાં બહુ સુખી હતી, પણ પિતાના ઘરની આ વહેંચણી તેને અંદરથી અસ્વસ્થ કરી રહી હતી.
અઠવાડિયા પછી રમણલાલ ફરીથી નેહાની ઓફિસે આવ્યા. આજે તેમની સાથે કોઈ નહોતું, તેઓ એકલા જ આવ્યા હતા. નેહાએ કાગળોનો આખો સેટ તૈયાર કરીને ટેબલ પર મૂક્યો હતો. તેણે પિતાને કહ્યું કે પપ્પા, તમારી સૂચના મુજબ મેં આ વસિયતનામું અને પ્રોપર્ટી ટ્રાન્સફરના કાગળો બિલકુલ પાકા કરી દીધા છે. હવે તમારે માત્ર અહીં સહી કરવાની છે. આ કાગળો લીગલી એટલા મજબૂત છે કે ભવિષ્યમાં કોઈ તેને પડકારી નહીં શકે.
રમણલાલે ચશ્મા સરખા કર્યા અને નેહાએ આપેલા દસ્તાવેજોને બહુ ધ્યાનથી વાંચ્યા. કાગળો વાંચતા વાંચતા તેમની આંખોમાં એક અનોખી ચમક આવી ગઈ. તેમણે પેન હાથમાં લીધી અને કોઈ પણ જાતના સંકોચ વગર દસ્તાવેજના દરેક પાના પર પોતાની સત્તાવાર સહીઓ કરી દીધી. સહીઓ પૂર્ણ થયા પછી રમણલાલે એ કાગળો પાછા નેહાના હાથમાં સોંપ્યા.
નેહાએ જ્યારે સહી થયેલા કાગળો પર અંતિમ માલિકનું નામ જોયું, ત્યારે તેના હોશ ઊડી ગયા. કાગળોમાં મિલકતના હિસ્સા ભાઈઓ વચ્ચે વહેંચાયેલા નહોતા, પણ રમણલાલે પોતાની જિંદગીની તમામ સંપત્તિ, આખો બંગલો, જમીન અને બેંક બેલેન્સ બધું જ કાયદાકીય રીતે નેહાના નામે, એટલે કે પોતાની દીકરીના નામે કરી દીધું હતું. નેહા આ જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેના હાથમાંથી પેન સરી પડી. તે અવાક બનીને ક્યારેક કાગળો સામે તો ક્યારેક પિતાના ચહેરા સામે જોઈ રહી હતી.
નેહાએ ધ્રુજતા અવાજે પૂછ્યું કે પપ્પા, આ તમે શું કર્યું? તમે બધી જ મિલકત મારા નામે કરી દીધી? આમાં કેતનભાઈ અને અમિતભાઈનું નામ જ નથી. તમે તમારા દીકરાઓને સાવ બેઘર અને મિલકત વગરના કરી દીધા? વહુઓ અને ભાઈઓ આ વાત જાણશે તો ઘરમાં મોટો ઝગડો થશે. આ ભેદભાવ તમે મારા પક્ષમાં કેમ કર્યો? મને આ સંપત્તિની કોઈ જરૂર નથી, હું મારા સાસરે બહુ સુખી છું અને વકીલાતથી સારું કમાઉં છું.
રમણલાલ ઊભા થયા અને તેમણે નેહાની નજીક આવીને તેના ખભા પર વ્હાલથી હાથ મૂક્યો. તેમણે અત્યંત ગળગળા અવાજે અને દીર્ઘદૃષ્ટિભર્યા લહેકામાં કહ્યું કે બેટા નેહા, આ કોઈ ભેદભાવ નથી, પણ આ ઘરનો સૌથી મોટો ન્યાય છે. તારા બંને ભાઈઓ આજે બિઝનેસમાં કરોડો રૂપિયા કમાય છે અને ખૂબ જ સુખી છે. થોડા દિવસો પહેલાં મેં કેતન અને અમિત બંનેને મારી પાસે બેસાડ્યા હતા અને આ મિલકતની વાત કરી હતી.
રમણલાલે આગળ જણાવ્યું કે જ્યારે મેં તારા ભાઈઓને મિલકત વહેંચવાની વાત કરી, ત્યારે તારા બંને ભાઈઓએ એક થઈને મને જે કહ્યું તે સાંભળીને પિતા તરીકે મારું સીનું ગર્વથી ફૂલી ગયું હતું. કેતન અને અમિતે મને હાથ જોડીને કહ્યું હતું કે પપ્પા, ભગવાનની દયાથી અમારી પાસે બધું જ છે, અમે પુરુષો છીએ અને ભાઈઓ તો ગમે ત્યાંથી મહેનત કરીને પોતાનું નવું સામ્રાજ્ય ઊભું કરી લેશે અને કમાઈ લેશે. પણ સાસરે ગયેલી અમારી સગી બહેન નેહા ક્યારેય જિંદગીના કોઈ પણ વળાંકે આર્થિક રીતે મજબૂર ન થવી જોઈએ. જિંદગીનો કોઈ ભરોસો નથી, ક્યારે કેવો સમય આવી જાય તેની કોઈને ખબર નથી હોતી.
રમણલાલે દીકરીના આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે તારા ભાઈઓએ જ મને વિનંતી કરી હતી કે પપ્પા, તમે આ બધી જ મિલકત અને બંગલો અમારી બહેનને એટલે કે તેઓની બહેન નેહાના નામે જ કરી દો. જેથી ભવિષ્યમાં પણ તેને ક્યારેય એવું ન લાગે કે પિયરમાં તેનું કોઈ નથી. સાસરીમાં ગમે તેટલી સુખ સાહ્યબી હોય, પણ જો દીકરીના નામે પિયરની મિલકત હોય તો તેનો આત્મવિશ્વાસ ક્યારેય ડગતો નથી. આ નિર્ણય મારો એકલાનો નથી નેહા, આ નિર્ણય તારા પિતાની દીર્ઘદૃષ્ટિ અને તારા બંને ભાઈઓના તારા પ્રત્યેના અખંડ પ્રેમનો પુરાવો છે.
પિતાના મોઢેથી પોતાના ભાઈઓનો આટલો મોટો પ્રેમ અને પિતાની આ અદભુત દીર્ઘદૃષ્ટિ વિશે સાંભળીને નેહા પોતાની વ્યાવસાયિક મર્યાદાઓ ભૂલી ગઈ. તેનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું અને તે પોતાની કેબિનમાં જ પિતાને વળગીને ચોધાર આંસુએ રડી પડી. જે ભાઈઓને તે અત્યાર સુધી મિલકતના લોભી કે પિતાને ભેદભાવ કરનારા સમજતી હતી, તે ભાઈઓએ પોતાની બહેનના ભવિષ્ય માટે કરોડોની મિલકત એક ક્ષણમાં જતી કરી દીધી હતી. પિયરના આ પવિત્ર અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમે નેહાના વકીલ મગજને હચમચાવી દીધું હતું અને તેની આંખોમાં પિતા અને ભાઈઓ પ્રત્યેનો આદર અસીમ બની ગયો હતો.