વહુ સસરાને પોતાનો સૌથી મોટો દુશ્મન માનતી રહી, પણ વકીલની ઑફિસમાંથી આવેલા દસ્તાવેજ જોઈને...
સવારના સાડા આઠ વાગ્યા હતા અને ઘરના આગળના ઓટલા પર શાંતિભાઈ છાપું વાંચી રહ્યા હતા. અંદર રસોડામાંથી ચાની કીટલી અને રકાબીનો ધીમો અવાજ આવી રહ્યો હતો.
તેમનો દીકરો નરેશ ઓફિસે જવા માટે તૈયાર થઈને નીચે આવ્યો. તેણે પિતા સામે જોયું પણ રોજની જેમ કોઈ વાત કર્યા વગર સીધો ડાઇનિંગ ટેબલ તરફ આગળ વધી ગયો.
નરેશની પત્ની કોમલે ચાનો કપ તેના હાથમાં મૂક્યો. કોમલના ચહેરા પર એક વિચિત્ર અણગમો હતો અને તેની આંખોમાં નારાજગી સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
"તમે જોયું ને, તમારા બાપુજી આજે પણ મારા સામે મોં ફેરવીને બેસી ગયા," કોમલે ધીમા પણ તીખા અવાજે કહ્યું. "એમને આ ઘરમાં મારું રહેવું જરાય પસંદ નથી."
નરેશે ચાનો ઘૂંટડો ભર્યો અને માથું નીચું કરી દીધું. છેલ્લા એક વર્ષથી તે રોજ સવારે આ જ પ્રકારની વાતો સાંભળતો આવ્યો હતો.
"કોમલ, બાપુજી ઉંમરલાયક છે અને એમનો સ્વભાવ થોડો ગંભીર છે," નરેશે અવાજ દબાવીને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. "એમનો ઈરાદો તારું અપમાન કરવાનો નથી હોતો."
"તમે હંમેશા એમનો જ બચાવ કરો છો," કોમલે ચમચી પછાડતા કહ્યું. "એ મને આ ઘરમાંથી બહાર કાઢવાના રસ્તા શોધે છે, એ વાત તમને કેમ નથી દેખાતી?"
નરેશ વધારે કંઈ બોલ્યા વગર ચા પૂરી કરીને ઊભો થઈ ગયો. તેનું મન ઓફિસ જતાં જતાં આખો રસ્તો આ જ વિચારોમાં અટવાયેલું રહ્યું.
ઘરમાં પરિસ્થિતિ દિવસે ને દિવસે વધુ વણસી રહી હતી. કોમલ રોજ નવી નવી નાની વાતો પકડીને નરેશના કાન ભંભેરતી રહેતી હતી.
ક્યારેક રસોઈના સ્વાદની વાત હોય તો ક્યારેક ઘરના ખર્ચની બાબત હોય, કોમલ દરેક વાતમાં સસરાની ખોટી દાનત બતાવતી. તે કહેતી કે શાંતિભાઈ ફક્ત પોતાના દીકરાને પ્રેમ કરે છે અને વહુને દુશ્મન સમજે છે.
નરેશ ધીમે ધીમે પિતાથી અંતર રાખવા લાગ્યો હતો. જે પિતા સાથે તે સાંજે કલાકો સુધી બેસીને વાતો કરતો, હવે તેમની સામે આવવાનું પણ ટાળતો હતો.
શાંતિભાઈ રોજ સાંજે ઓટલા પર બેસીને દીકરાની રાહ જોતા હતા. પણ નરેશ ઘેર આવીને સીધો પોતાના બેડરૂમમાં જતો રહેતો અને દરવાજો બંધ કરી દેતો.
એક દિવસ રવિવારની સવારે શાંતિભાઈએ જોયું કે નરેશ બહાર જવા માટે ગાડીની ચાવી લઈ રહ્યો હતો. શાંતિભાઈએ તેને પ્રેમથી અવાજ આપીને બોલાવ્યો.
"નરેશ બેટા, જરા અહીં બેસ તો ખરી," શાંતિભાઈએ પોતાની બાજુની લાકડાની ખુરશી તરફ ઈશારો કર્યો. "મારે તારી સાથે બે જરૂરી વાતો કરવી છે."
નરેશ થોડી વાર ખચકાયો અને પછી અનિચ્છાએ ખુરશી પર બેઠો. તેના ચહેરા પર ઉતાવળ અને અંતર સ્પષ્ટ દેખાઈ આવતા હતા.
"હા બાપુજી, બોલો શું કામ હતું?" નરેશે ઘડિયાળ સામે જોતાં પૂછ્યું. "મારે બહાર થોડું જરૂરી કામ પતાવવા જવાનું છે."
શાંતિભાઈએ દીકરાના ચહેરા સામે એક ક્ષણ માટે ધ્યાનથી જોયું. એમની આંખોમાં વર્ષોનો અનુભવ અને ઊંડી વેદના છલકાઈ આવી.
"બેટા, છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી હું જોઈ રહ્યો છું કે તું મારી સામે જોવાનું પણ ટાળે છે," શાંતિભાઈએ અત્યંત શાંત અવાજે કહ્યું. "મારાથી કોઈ એવી ભૂલ થઈ ગઈ છે જેનું તને આટલું મોટું દુઃખ છે?"
નરેશ અચાનક અસહજ થઈ ગયો અને તેણે નજર ફેરવી લીધી. "ના બાપુજી, એવું કશું નથી, બસ કામનું ભારણ થોડું વધારે રહે છે."
"તું મારો દીકરો છે અને હું તારા મોં પરનો ભાવ સારી રીતે ઓળખું છું," શાંતિભાઈએ નરેશના હાથ પર પોતાનો હાથ મૂક્યો. "તું મને પરદેશી જેવો વ્યવહાર કેમ કરે છે એ મારે આજે જાણવું છે."
નરેશનું મન વર્ષોના દબાયેલા ભારથી ભરાઈ આવ્યું. કોમલની રોજિંદી ફરિયાદો તેના મગજમાં ગૂંજવા લાગી.
"બાપુજી, જો હું સાચું કહું તો તમને કોમલનું આ ઘરમાં હોવું ગમતું નથી," નરેશે હિંમત ભેગી કરીને કહી દીધું. "તમે એને ક્યારેય પોતાની દીકરી માની જ નથી અને હંમેશા એનાથી નારાજ રહો છો."
આ શબ્દો સાંભળીને શાંતિભાઈ એક ક્ષણ માટે સ્તબ્ધ થઈ ગયા. પછી તેમના ચહેરા પર એક ઊંડો નિસાસો અને દર્દભર્યું સ્મિત આવી ગયું.
"કોમલે તને આવું કહ્યું છે?" શાંતિભાઈએ ધીમા અવાજે પૂછ્યું.
"એણે કહેવાની જરૂર નથી પડી, એનો વ્યવહાર અને તમારી ચૂપકીદી બધું કહી આપે છે," નરેશે આવેશમાં આવીને કહ્યું. "તમે એને આ ઘરમાંથી બહાર કરવા માંગો છો એ વાત હવે છૂપી નથી રહી."
શાંતિભાઈ ધીમેથી પોતાની ખુરશી પરથી ઊભા થયા. એમણે દીકરા સામે કોઈ દલીલ ન કરી અને અંદર પોતાના રૂમ તરફ ચાલવા લાગ્યા.
થોડી વારમાં શાંતિભાઈ હાથમાં એક જૂની ચામડાની ફાઈલ અને બેંકની કેટલીક પાસબુક લઈને પાછા આવ્યા. એમણે એ બધી ફાઈલો નરેશના હાથમાં મૂકી દીધી.
"આ ફાઈલ જરા ખોલીને અંદરના કાગળો વાંચ," શાંતિભાઈએ ખુરશી પર બેસતાં કહ્યું. "પછી તું પોતે જ નક્કી કરજે કે હું કોને બહાર કાઢવા માંગતો હતો."
નરેશે આશ્ચર્ય સાથે ફાઈલ ખોલી. અંદર કાનૂની દસ્તાવેજો અને શેર ટ્રાન્સફરના પાકા કાગળો રાખેલા હતા.
કાગળના પહેલા પાના પર મોટા અક્ષરે લખેલું વાંચીને નરેશના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. એ શાંતિભાઈની જૂની પ્રોડક્શન કંપની અને ટ્રેડિંગ બિઝનેસના પચાસ ટકા શેરની માલિકીના દસ્તાવેજ હતા.
એ દસ્તાવેજમાં વારસદાર તરીકે નરેશનું નહીં પણ કોમલનું નામ નોંધાયેલું હતું. તમામ નફા અને મિલકતના હિસ્સામાં કોમલને સીધી ભાગીદાર બનાવવામાં આવી હતી.
નરેશ સ્તબ્ધ થઈને કાગળો સામે જોઈ રહ્યો. તેના હાથ ધ્રૂજી રહ્યા હતા અને મોંમાંથી એક શબ્દ પણ નીકળી શકતો નહોતો.
"બાપુજી... આ બધું શું છે?" નરેશે ગળે બાઝેલા ડૂમા સાથે પૂછ્યું. "તમે તમારા આખી જિંદગીના બિઝનેસના શેર કોમલના નામે કેમ કર્યા?"
શાંતિભાઈએ એક ઊંડો શ્વાસ લીધો. એમની આંખોમાંથી એક આંસુ ટપકીને ગાલ પર વહી ગયું.
"જ્યારથી તારી મા ગુજરી ગઈ ત્યારથી આ ઘરને કોમલે જ સાચવ્યું છે," શાંતિભાઈએ ગંભીરતાથી કહ્યું. "સવારના પાંચ વાગ્યાથી રાતના અગિયાર વાગ્યા સુધી એ આખા પરિવાર માટે પરસેવો પાડે છે."
શાંતિભાઈએ આગળ કહ્યું, "તું તો ઓફિસે જતો રહેતો પણ આ ઘરમાં મારી દવાઓથી લઈને મહેમાનોની સરભરા સુધી બધું એણે એકલે હાથે કર્યું છે. મેં જોયું છે કે એણે આપણા પરિવાર માટે પોતાની યુવાની ઘસી નાખી છે."
"તો પછી તમે ક્યારેય એની સાથે હસીને વાત કેમ નહોતી કરતા?" નરેશે રડમસ અવાજે પૂછ્યું.
"હું જૂની પેઢીનો માણસ છું બેટા, મને મોઢેથી વખાણ કરતા નથી આવડતું," શાંતિભાઈએ પોતાની લાચારી વ્યક્ત કરી. "હું વકીલ અને સીએ પાસે દોડીને આ કાગળો પૂરા કરાવવામાં લાગ્યો હતો જેથી એના આવનારા ભવિષ્યની સુરક્ષા થઈ શકે."
શાંતિભાઈએ પાસબુક બતાવી જેમાં લાખો રૂપિયાની ફિક્સ ડિપોઝીટ કોમલના નામે કરવામાં આવી હતી. "હું વિચારતો હતો કે આવતા મહિને એના જન્મદિવસે આ કાગળો એના હાથમાં સોંપીને એને આખા પરિવારની સાચી માલિક બનાવીશ."
નરેશના હાથમાંથી ફાઈલ નીચે પડી ગઈ. તેનું હૃદય એટલી જોરથી ધબકવા લાગ્યું કે તેને પોતાનો શ્વાસ પણ સંભળાઈ રહ્યો હતો.
તેના મગજમાં છેલ્લા એક વર્ષની બધી ઘટનાઓ વીજળીની જેમ ચમકી ગઈ. કોમલની નાની નાની શંકાઓ, તેના વહેમ અને તેની કાનભંભેરણીએ આખા ઘરમાં કેવો ઝેરી માહોલ બનાવી દીધો હતો.
જે પિતા મનમાં અપાર આદર અને સ્નેહ રાખીને વહુના નામે પોતાની આખી મૂડી કરી રહ્યા હતા, એમને જ ઘરમાં દુશ્મન માની લેવામાં આવ્યા હતા. નરેશને પોતાની જાત પર એટલો પસ્તાવો થયો કે તે બાપુજીના ચરણોમાં ઢળી પડ્યો.
"મને માફ કરી દો બાપુજી, હું બહુ મોટો પાપી છું," નરેશ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો. "મેં તમારી મમતા અને ત્યાગને સમજવાને બદલે તમારા પર શંકા કરી."
શાંતિભાઈએ નીચે નમીને દીકરાને ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો. "બેટા, તારો કોઈ વાંક નથી, ઘણીવાર આંખો જે જુએ છે એ સાચું નથી હોતું."
ઓટલાની પાછળના પડદા પાછળ ઊભેલી કોમલ આ બધી વાતો સાંભળી રહી હતી. તેના હાથમાં રહેલો ચાનો ખાલી કપ ધ્રૂજીને જમીન પર પડી ગયો અને ટુકડે ટુકડા થઈ ગયો.
કોમલના પગ જાણે જમીન સાથે ચોંટી ગયા હતા. તેના આખા શરીરમાંથી પરસેવો છૂટી ગયો અને ચહેરો સાવ ફિક્કો પડી ગયો.
તેને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે તે રોજ સવારે સસરાના મૌનને એમનો અહંકાર માનતી હતી. તેણે કેવી રીતે પોતાના પતિને પોતાના જ બાપ સામે ભડકાવ્યો હતો.
કોમલ ધ્રૂજતા પગલે ઓટલા તરફ બહાર આવી. તેની આંખોમાંથી સતત આંસુ વહી રહ્યા હતા.
શાંતિભાઈ અને નરેશે કોમલ સામે જોયું. કોમલ સીધી આવીને શાંતિભાઈના પગમાં પડી ગઈ અને મોટે મોટેથી રડવા લાગી.
"બાપુજી, મને ધરતીમાં સમાઈ જવા દો, હું આ ઘરમાં રહેવા લાયક નથી," કોમલે હાથ જોડીને કહ્યું. "મેં તમારા પવિત્ર મનને ક્યારેય ઓળખ્યું જ નહીં અને તમને દુશ્મન સમજી બેઠી."
શાંતિભાઈએ તરત જ કોમલના માથા પર હાથ મૂક્યો. એમણે કોઈ ક્રોધ કે નારાજગી બતાવ્યા વગર કોમલને ઊભી કરી.
"વહુ બેટા, માથા પરથી પાલવ સરકી જાય તો ચાલે પણ મન પરથી વહેમનો પડદો હટવો જરૂરી છે," શાંતિભાઈએ અત્યંત પ્રેમથી કહ્યું. "તું આ ઘરની વહુ નથી, મારી સૌથી મોટી દીકરી છે."
કોમલ આ સાંભળીને વધુ જોરથી રડી પડી. તેણે શાંતિભાઈના બંને હાથ પોતાના માથે મૂકી દીધા.
"બાપુજી, મને તમારા આ બિઝનેસના શેર કે રૂપિયા કંઈ નથી જોઈતું," કોમલે રડતાં રડતાં કહ્યું. "મને ફક્ત તમારો આશીર્વાદ અને માફી જોઈએ છે."
નરેશે પણ આગળ આવીને કોમલનો હાથ પકડ્યો. નરેશની આંખોમાં પણ પસ્તાવો હતો કે તે આટલા સમય સુધી વહેમના ઝાળામાં અટવાયેલો રહ્યો હતો.
"કોમલ, આપણે બંને ખોટા હતા," નરેશે ગંભીરતાથી કહ્યું. "આપણે સંબંધોને સમજવાને બદલે શંકાના આધારે નિર્ણયો લેતા હતા."
શાંતિભાઈએ બંનેના હાથ પોતાના હાથમાં લીધા અને સ્મિત આપ્યું. "હવે જે વીતી ગયું એને ભૂલી જાવ, આજથી આપણા ઘરમાં કોઈ વહેમ કે અવિશ્વાસની જગ્યા નથી."
તે જ ક્ષણે ઘરમાંથી મહિનાઓથી જામેલી ભારેખમ શાંતિ અને તણાવ પળવારમાં ગાયબ થઈ ગયા. સવારનો કુમળો તડકો આખા આંગણામાં ફેલાઈ ગયો હતો.
કોમલ રસોડામાં ગઈ અને પોતાના હાથે ગરમ ગરમ ચા અને નાસ્તો બનાવી લાવી. તેણે સૌથી પહેલી રકાબી શાંતિભાઈના હાથમાં આદરપૂર્વક આપી.
શાંતિભાઈએ ચાનો ઘૂંટડો ભર્યો અને દીકરા-વહુ બંને સામે જોઈને સંતોષનું હાસ્ય વેર્યું. પરિવારમાં ફરીથી જૂનો સ્નેહ, આદર અને એકતા કાયમ માટે પાછા આવી ગયા હતા.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.