સાસુના કડક સ્વભાવથી કંટાળીને હંમેશાં પીયરના વખાણ કરતી દિવ્યાની આંખો ત્યારે ખુલી ગઈ જ્યારે મુશ્કેલીના સમયે...
દિવ્યાના લગ્ન આકાશ સાથે થયાને હજુ માંડ ત્રણ વર્ષ થયા હતા. આકાશ એક મધ્યમવર્ગીય પરિવારનો શાંત અને મહેનતુ છોકરો હતો, જે પોતાની નાની નોકરીમાં ખુશ હતો. દિવ્યા પોતે એક મોટા અને લાડકોડથી ઉછરેલા પરિવારમાંથી આવતી હતી, જ્યાં તેને ક્યારેય કોઈ વાતની ખોટ નહોતી પડી. તેના પિયરમાં તેની માતા સુમિત્રાબેને તેને હદ વગરના લાડ લડાવ્યા હતા, જેના કારણે દિવ્યાને ઘરના કોઈ પણ કામ કરવાની કે કોઈ પણ શિસ્તમાં રહેવાની આદત નહોતી. લગ્ન પછી જ્યારે તે પોતાના સાસરે આવી, ત્યારે તેને અહીંનું વાતાવરણ પોતાના પિયર કરતાં તદ્દન અલગ અને અજીબ લાગવા માંડ્યું હતું.
સાસરામાં આકાશની માતા એટલે કે દિવ્યાના સાસુ મંગળાબેન ઘરના મુખ્ય વડીલ હતા. મંગળાબેન જૂના જમાનાના, સ્વભાવે અત્યંત કડક, શિસ્તબદ્ધ અને ચોક્કસ નિયમોનું પાલન કરનારા સ્ત્રી હતા. સવારે વહેલા ઉઠવું, ઘરની સાફ-સફાઈ સમયસર કરવી અને રસોડાના કામમાં પૂરી ચોકસાઈ રાખવી, એ મંગળાબેનની દિનચર્યાનો મુખ્ય ભાગ હતો. દિવ્યાને સાસુનો આ કડક સ્વભાવ અને તેમની શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલી જરાય પસંદ નહોતી આવતી. તે મનોમન સાસુને પોતાના સુખમાં એક મોટી અડચણ માનતી હતી અને તેમને ક્યારેય પોતાની માતા જેવો દરજ્જો આપી શકી નહોતી.
જ્યારે પણ ઘરમાં કોઈ નાની બાબતે ચર્ચા થતી, ત્યારે દિવ્યા તરત જ પોતાના પિયરના અને પોતાની સગી માતા સુમિત્રાબેનના વખાણ કરવાનું શરૂ કરી દેતી હતી. તે આકાશ સામે વારંવાર કહેતી કે મારી મમ્મી તો મને સવારે અગિયાર વાગ્યા સુધી સૂવા દેતી હતી, તેણે ક્યારેય મારા પર કોઈ નિયમો નહોતા થોપ્યા. મારી મમ્મી મને કેટલો પ્રેમ કરે છે એ તો મને જ ખબર છે, જ્યારે અહીં તો સવાર પડતાં જ નિયમોની યાદી શરૂ થઈ જાય છે. મંગળાબેન વહુના આ વેધક શબ્દો સાંભળતા, પણ તેઓ ક્યારેય સામે દલીલ નહોતા કરતા. તેઓ બસ મૌન રહીને પોતાનું કામ કર્યા કરતા હતા.
દિવ્યા પોતાના અહંકારમાં એટલી આંધળી હતી કે તે મંગળાબેનની શિસ્ત પાછળ છુપાયેલા પ્રેમને ક્યારેય જોઈ શકી નહીં. મંગળાબેન વહુને વહેલી ઉઠાડતા જેથી તેનું સ્વાસ્થ્ય સારું રહે, પણ દિવ્યાને તે બંધન લાગતું હતું. તે અવારનવાર પોતાની સગી માને ફોન કરીને સાસુની કૂથલી કરતી અને સુમિત્રાબેન પણ દીકરીની ભૂલો સુધારવાને બદલે સાસરી પક્ષ વિશે નકારાત્મક વાતો કરીને તેના કાન ભંભેરતા હતા. આના કારણે સાસુ અને વહુ વચ્ચેનું અંતર સમયની સાથે વધુને વધુ મોટું અને અસહ્ય થતું જતું હતું.
એક દિવસ અચાનક દિવ્યાની તબિયત બપોરના સમયે ખૂબ જ લથડી ગઈ. તેને અચાનક તીવ્ર તાવ ચડી આવ્યો અને આખા શરીરમાં અસહ્ય કળતર થવા લાગી. શરૂઆતમાં સામાન્ય વાયરલ તાવ સમજીને ડૉક્ટર પાસેથી દવા લેવામાં આવી, પરંતુ બે દિવસ પછી પણ તાવ ઓછો થવાનું નામ નહોતો લેતો. દિવ્યાની હાલત એટલી ગંભીર થઈ ગઈ કે તેનાથી પલંગમાંથી ઊભા પણ નહોતું થવાતું. હોસ્પિટલમાં દાખલ કરીને જ્યારે તેના વિવિધ રિપોર્ટ્સ કરાવવામાં આવ્યા, ત્યારે ખબર પડી કે દિવ્યા એક અત્યંત ગંભીર બીમારીનો ભોગ બની ચૂકી છે, જેમાં તેને લાંબા સમય સુધી પથારીવશ રહેવું પડશે.
આ સમાચાર સાંભળતાં જ આખું ઘર ચિંતાના ગરકાવ થઈ ગયું. આકાશ પોતાની નોકરી અને હોસ્પિટલની દોડાદોડીમાં વ્યસ્ત થઈ ગયો. દિવ્યાની આવી ગંભીર હાલત જોઈને મંગળાબેને તાત્કાલિક દિવ્યાના પિયરમાં ફોન કરીને તેની સગી માતા સુમિત્રાબેનને બોલાવી લીધા. દિવ્યાને જ્યારે ખબર પડી કે તેની સગી મા આવી રહી છે, ત્યારે તેના ચહેરા પર એક અનોખી રાહત આવી ગઈ. તેને લાગ્યું કે હવે તેની સાચી મા તેની પાસે આવી ગઈ છે, એટલે તેને દુઃખમાંથી મુક્તિ મળી જશે અને સાસુના કડક મોઢા સામે જોવું નહીં પડે.
સુમિત્રાબેન પિયરથી આવ્યા ખરા, પણ તેઓ પોતાની સાથે મોટો સામાન લાવ્યા નહોતા. તેમણે હોસ્પિટલમાં દિવ્યાની બાજુમાં બેસીને થોડો સમય વ્હાલ કર્યો અને સાસુ મંગળાબેનની સામે મોટો દેખાવ કરવાનું શરૂ કર્યું. પરંતુ જેમ જેમ દિવસો વીતતા ગયા અને દિવ્યાની સેવા કરવાનો અસલી સમય આવ્યો, ત્યારે સુમિત્રાબેન અકળાવવા લાગ્યા. હોસ્પિટલની ગંદકી, દવાઓની વાસ અને રાત્રે જાગવાની તકલીફ તેમનાથી સહન નહોતી થતી. માત્ર બે જ દિવસની અંદર સુમિત્રાબેનનો મોહભંગ થઈ ગયો અને તેઓ કંટાળી ગયા.
ત્રીજા દિવસની સવારે સુમિત્રાબેને અચાનક પોતાના ઘરના કોઈ તાત્કાલિક કામનું બહાનું કાઢ્યું. તેમણે મંગળાબેનને કહ્યું કે ઘરે નળ રિપેર કરાવવાનો છે અને પાછળથી ઘર સાવ ખુલ્લું છે, એટલે મારે હમણાં જ નીકળવું પડશે. દિવ્યાએ પોતાની સગી માની આંખોમાં આળસ અને પોતાની સેવાથી બચવાની ગ્લાનિ સ્પષ્ટ જોઈ લીધી. તે અંદરથી સાવ ભાંગી પડી જ્યારે તેની સગી જનેતા, જે તેને પિયરમાં હદ વગરના લાડ લડાવતી હતી, તે મુશ્કેલીના સમયે માત્ર બે જ દિવસમાં મોઢું ફેરવીને પિયર ભેગી થઈ ગઈ.
સુમિત્રાબેનના ગયા પછી દિવ્યા સાવ એકલી પડી ગઈ હતી અને તેની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહી રહી હતી. પરંતુ એ જ ક્ષણે સાસુ મંગળાબેને ઘર અને હોસ્પિટલ બંનેની જવાબદારી પોતાના મજબૂત ખભા પર ઉપાડી લીધી. મંગળાબેનની ઉંમર અંદાજે પાંસઠ વર્ષની આસપાસ હતી અને તેમને વર્ષોથી ઘૂંટણનો અસહ્ય દુખાવો રહેતો હતો. ડૉક્ટરોએ તેમને વધુ ચાલવાની કે વજન ઊંચકવાની સાવ ના પાડી હતી, છતાં પણ તેમણે પોતાની શારીરિક પીડાને એક બાજુ મૂકીને વહુની સેવામાં પોતાની જાતને જોતરી દીધી.
મંગળાબેન સવારે વહેલા ઉઠીને ઘરનું બધું જ રાંધવાનું કામ પતાવતા, આકાશ માટે ટિફિન તૈયાર કરતા અને પછી સીધા હોસ્પિટલ દોડી આવતા હતા. દિવ્યાની બીમારી એવી હતી કે તેના કપડાં બદલવાથી લઈને તેને સમયસર દવાઓ આપવી અને તેને પોતાના હાથે ખવડાવવું પડતું હતું. મંગળાબેને જરા પણ સંકોચ કે અણગમો રાખ્યા વગર એક સગા બાળકની જેમ દિવ્યાની રાત-દિવસ ચાકરી કરવાનું શરૂ કર્યું. દિવ્યા જ્યારે રાત્રે પીડાથી કણસતી, ત્યારે મંગળાબેન જાગતા રહીને તેના માથા પર હાથ ફેરવતા અને તેને સાંત્વના આપતા હતા.
એક રાત્રે હોસ્પિટલના રૂમમાં ઘોર અંધકાર હતો અને માત્ર એક નાનો નાઈટ લેમ્પ ચાલુ હતો. દિવ્યાની અચાનક આંખ ખુલી ગઈ ત્યારે તેણે જોયું તો સાસુ મંગળાબેન બેડની બાજુમાં રાખેલી નાની ખુરશી પર બેઠા બેઠા પોતાના બંને ઘૂંટણોને પંપાળી રહ્યા હતા. તેમના ચહેરા પર અસહ્ય પીડાની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી અને તેમની આંખોમાંથી બે આંસુના ટીપાં ગાલ પર સરી પડ્યા હતા. છતાં પણ જેવી દિવ્યાએ સહેજ હલચલ કરી, મંગળાબેને તરત જ પોતાના આંસુ લૂછી નાખ્યા અને વ્હાલથી પૂછ્યું કે બેટા, તને ક્યાંય દુખાવો થાય છે? તારે પાણી પીવું છે?
સાસુનો આ પરમ પવિત્ર અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ જોઈને દિવ્યાનું હૃદય અંદરથી સાવ પીગળી ગયું. તેને પોતાની જૂની તમામ ભૂલો અને સાસુ વિશે બોલેલા કડવા શબ્દો યાદ આવવા લાગ્યા. તેને સમજાયું કે જે માતા તેને પિયરમાં લાડ લડાવતી હતી, તે માત્ર સુખની ભાગીદાર હતી. ખરી મા તો આ સાસુ છે, જે પોતાની શારીરિક અસમર્થતા અને અસહ્ય દુખાવો હોવા છતાં તેની જિંદગી બચાવવા માટે ચોવીસ કલાક ખડેપગે ઉભી રહી છે. દિવ્યાને સાચો અને ખોટો પ્રેમ વચ્ચેનો તફાવત સમજાઈ ગયો હતો.
લગભગ બે મહિનાની અવિરત સારવાર અને મંગળાબેનની રાત-દિવસની લોહીનું પાણી કરી નાખનારી ચાકરીના કારણે દિવ્યા ધીમે ધીમે સાજી થઈ ગઈ. ડૉક્ટરોએ પણ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે દિવ્યા આટલી વહેલી સાજી થઈ શકી, તેની પાછળ દવાઓ કરતાં પણ વધુ તેની સાસુની નિઃસ્વાર્થ સેવા અને પ્રાર્થનાઓ કામ કરી ગઈ છે. જે દિવસે દિવ્યાને હોસ્પિટલમાંથી રજા મળી અને તે પોતાના સાસરે પાછી આવી, ત્યારે ઘરની ઓસરીમાં પગ મૂકતા જ તેની આંખો ફરી એકવાર ભીની થઈ ગઈ.
દિવ્યા રૂમમાં ગઈ અને તેણે જરા પણ વિચાર કર્યા વગર સાસુ મંગળાબેનના પગ પકડી લીધા. તે પલંગની નીચે બેસીને ધ્રુસકે-ધ્રુસકે રડવા લાગી અને તેના આંસુ મંગળાબેનના પગ પર પડી રહ્યા હતા. મંગળાબેન ચોંકી ગયા અને તેમણે વહુને ઉપર ઉઠાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ દિવ્યાએ પગ છોડવાની સાવ ના પાડી દીધી. તેણે અત્યંત ભાવુક અને પસ્તાવા ભરેલા અવાજે કહ્યું કે મમ્મી, મને માફ કરી દો. મેં તમને સમજવામાં બહુ મોટી ભૂલ કરી હતી.
દિવ્યાએ રડતા રડતા પોતાની આંખો સાસુની આંખોમાં પરોવીને કહ્યું કે મમ્મી, મારી સગી માએ મને માત્ર સુખમાં વ્હાલ કર્યું અને જ્યારે મુશ્કેલી આવી ત્યારે તે પોતાના કામનું બહાનું કાઢીને જતી રહી. પરંતુ તમે પોતાના ઘૂંટણના અસહ્ય દુખાવા છતાં, મને દુઃખના પહાડમાંથી બહાર કાઢી ખરા અર્થમાં મારી સાચી મા બની ગયા છો. તમારી આ શિસ્ત પાછળ કેટલો અખૂટ પ્રેમ છુપાયેલો હતો તે હું આજે સમજી શકી છું. મંગળાબેને વહુને વહાલથી ઉઠાવીને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી દીધી અને ઘરની દીવાલો પર સંબંધોની એક નવી અને હૂંફાળી સવાર ઉગી નીકળી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.