સસરાના અવસાન પછી વહુએ મિલકત મેળવવા ઉતાવળમાં વસિયતનામું ખોલાવ્યું, પણ અંદરથી જે નીકળ્યું તે જોઈને વહુના પગ નીચેથી...

દીનાનાથભાઈ પોતાના પરિવાર સાથે રહેતા હતા. દીનાનાથભાઈ સ્વભાવે એકદમ સરળ, ધાર્મિક અને સંસ્કારી પુરુષ હતા. તેમણે પોતાની આખી જિંદગી મહેનત કરીને શહેરમાં ઘણું મોટું નામ કમાયું હતું અને કિંમતી જમીન તેમજ મકાનો જેવી મિલકતો વસાવી હતી. તેમની પત્નીનું વર્ષો પહેલાં અવસાન થઈ ચૂક્યું હતું. દીનાનાથભાઈને એક જ દીકરો હતો જેનું નામ મનન હતું. મનન ભણવામાં ખૂબ હોશિયાર હતો અને અત્યારે એક મોટી કંપનીમાં ઊંચા હોદ્દા પર નોકરી કરતો હતો. મનનના લગ્ન બે વર્ષ પહેલાં જ મોહિની નામની છોકરી સાથે થયા હતા. મોહિની દેખાવમાં સુંદર હતી અને ભણેલી-ગણેલી પણ હતી, પરંતુ તેના સ્વભાવમાં એક મોટી ખામી હતી અને તે હતો પૈસાનો અતિશય મોહ.

મોહિની જ્યારે આ ઘરમાં વહુ બનીને આવી ત્યારે જ તેની નજર દીનાનાથભાઈની અઢળક સંપત્તિ અને શહેરની મોંઘી મિલકતો પર હતી. તે અવારનવાર મનનને ટોકતી રહેતી કે આપણે આટલા મોટા ઘરના વારસદાર છીએ તો આપણી લાઈફસ્ટાઈલ પણ એકદમ લક્ઝુરિયસ હોવી જોઈએ. દીનાનાથભાઈ વહુના આ લોભી સ્વભાવને ખૂબ સારી રીતે પારખી ગયા હતા. તેઓ જાણતા હતા કે લક્ષ્મી જો અહંકાર સાથે આવે તો ઘરનો નાશ કરી નાખે છે. તેઓ ઈચ્છતા હતા કે મોહિની પૈસાના મોહમાંથી બહાર નીકળે અને પરિવારના સાચા સંસ્કારોને સમજે, પરંતુ મોહિની તો બસ સવારથી સાંજ સુધી સોના-ચાંદીના દાગીના, મોંઘી ગાડીઓ અને બંગલાના સપના જ જોયા કરતી હતી. દીનાનાથભાઈ ઘરમાં એકદમ સાદગીથી રહેતા અને રોજ સવારે પોતાના આંગણામાં રાખેલી તુલસી ક્યારીની પૂજા કરતા અને બપોરે ગીતાજીનું પુસ્તક વાંચતા હતા.

સમયનું ચક્ર ક્યારેય કોઈના માટે અટકતું નથી. ધીમે-ધીમે દીનાનાથભાઈની ઉંમર વધતી ગઈ અને તેમની તબિયત લથડવા લાગી. એક દિવસ અચાનક રાત્રે દીનાનાથભાઈને હૃદયરોગનો ગંભીર હુમલો આવ્યો. મનન અને મોહિની તેમને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ લઈ ગયા ખરા, પરંતુ સારવાર કારગત ન નીવડી અને દીનાનાથભાઈએ આ ફાની દુનિયા છોડી દીધી. પિતાના અવસાનથી મનન એકદમ ભાંગી પડ્યો હતો. ઘરમાં મોટો આઘાત છવાઈ ગયો હતો. સગા-સંબંધીઓ અને પડોશીઓ દીનાનાથભાઈના સારા સ્વભાવને યાદ કરીને રડી રહ્યા હતા. આખા ઘરમાં શોકનું વાતાવરણ હતું, પરંતુ મોહિનીના મનમાં આ શોકના સમયે પણ કંઈક અલગ જ ગણતરીઓ ચાલી રહી હતી. તેને પિતાના ગયાનું દુખ ઓછું અને મિલકત ક્યારે પોતાના નામે થશે તેની ચિંતા વધારે હતી.

દીનાનાથભાઈના અવસાન પછીની બધી જ ઉત્તરક્રિયાઓ હજુ માંડ પૂરી થઈ હતી. બારમું-તેરમું પત્યાને માંડ બે દિવસ થયા હશે ત્યાં જ મોહિનીની ધીરજ ખૂટી ગઈ. તેણે તે જ સાંજે રસોડાનું કામ પતાવીને લિવિંગ રૂમમાં બેઠેલા મનન પાસે જઈને કીધું કે મનન, હવે બાપુજી તો આ દુનિયામાં નથી રહ્યા. આપણે જિંદગીમાં આગળ વધવાનું જ છે. બાપુજીની લોકરમાં રાખેલી વસિયત અને મિલકતના કાગળો આપણે વહેલી તકે ખોલવા જોઈએ. વકીલ સાહેબને ફોન કરો અને તેમને ઘરે બોલાવો જેથી ખબર પડે કે કઈ મિલકત કોના નામે કરવાની છે. મનન પિતાના જવાથી હજુ પણ આઘાતમાં હતો. તેણે પત્નીની આટલી ઉતાવળ અને પૈસા પ્રત્યેની લાલસા જોઈને સખત આશ્ચર્ય થયું. તેણે મોહિનીને સમજાવવાની કોશિશ કરી કે હજુ બાપુજીના ગયાને ગણતરીના દિવસો થયા છે, તું મિલકતની વાતો બંધ કર.

પરંતુ મોહિની કોઈ પણ વાત સમજવા તૈયાર નહોતી. તેણે મનન પર સતત દબાણ વધારવાનું શરૂ કર્યું અને ભાવનાત્મક બ્લેકમેલિંગ કરવા લાગી કે જો આપણે કાયદાકીય કામો વહેલા નહીં પતાવીએ તો પાછળથી મુશ્કેલી ઊભી થશે. મોહિનીને પૂરેપૂરી આશા હતી અને પાકો ભરોસો હતો કે દીનાનાથભાઈને એક જ દીકરો હોવાથી શહેરની તમામ કરોડોની મિલકતો, જમીનો અને બેંક બેલેન્સ બધું જ તેમના નામે જ લખાયેલું હશે. મોહિનીના અતિશય દબાણ સામે આખરે મનન નમ્યો અને તેણે દીનાનાથભાઈના વર્ષો જૂના ફેમિલી વકીલ શરદભાઈને ફોન કરીને ઘરે બોલાવ્યા. વકીલ સાહેબ સાંજના સમયે એક મોટો સરકારી પરબિડીયું લઈને દીનાનાથભાઈના નિવાસે આવી પહોંચ્યા. મોહિનીએ ખૂબ જ ઉત્સાહમાં આવીને વકીલ સાહેબને આવકાર્યા અને સોફા પર બેસાડ્યા.

લિવિંગ રૂમમાં મનન, મોહિની અને વકીલ શરદભાઈ ત્રણેય ગોઠવાયા. મોહિનીની આંખો વકીલના હાથમાં રહેલા વસિયતનામા પર જ ટકેલી હતી. વકીલ શરદભાઈએ એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને ચશ્મા સરખા કરતા કહ્યું કે મનન, દીનાનાથભાઈ ખૂબ જ દૂરોગામી વિચારવાળા માણસ હતા. તેમણે પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન જ આ વસિયતનામું ખૂબ જ સમજી વિચારીને તૈયાર કરાવ્યું હતું અને મને કડક સૂચના આપી હતી કે તેમના ગયા પછી જ આ બધાની સામે ખોલવામાં આવે. મોહિનીએ ઉતાવળ કરતા કીધું કે હા વકીલ સાહેબ, હવે જરાય મોડું કર્યા વગર તમે આ વસિયતનામું વાંચવાનું શરૂ કરો જેથી અમને ખબર પડે કે બાપુજીએ અમારા ભવિષ્ય માટે શું વ્યવસ્થા કરી છે.

વકીલ સાહેબે ધીમેથી સીલબંધ પરબિડીયું ખોલ્યું અને અંદરથી વસિયતનામાના સત્તાવાર કાગળો બહાર કાઢ્યા. તેમણે કાગળ પર નજર ફેરવીને વાંચવાનું શરૂ કર્યું. શરૂઆતમાં દીનાનાથભાઈએ મનન પ્રત્યેનો પોતાનો પ્રેમ વ્યક્ત કર્યો હતો, પરંતુ જેમ-જેમ વસિયતનામું આગળ વંચાતું ગયું તેમ-તેમ લિવિંગ રૂમનો માહોલ એકદમ બદલાવા લાગ્યો. વસિયતમાં સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં લખેલું હતું કે દીનાનાથભાઈની માલિકીની શહેરની ત્રણેય મોટી જમીનો, મુખ્ય બજારમાં આવેલી દુકાનો અને બેંક ખાતામાં જમા રહેલી તમામ રોકડ રકમ એક સ્થાનિક અનાથ આશ્રમ અને ગૌશાળાના ટ્રસ્ટના નામે કાયમી ધોરણ માટે દાન કરવામાં આવે છે. આ તમામ મિલકતમાંથી દીકરા મનને કે વહુ મોહિનીને એક પણ રૂપિયો કે હિસ્સો મળશે નહીં.

આ શબ્દો સાંભળતા જ મોહિનીના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ. તેનો ચહેરો એકદમ ફિક્કો પડી ગયો અને તેના હોશ ઊડી ગયા. તેને લાગ્યું કે તેના કાન કોઈ ખોટી વાત સાંભળી રહ્યા છે. તે સોફા પરથી ઊભી થઈ ગઈ અને ધ્રૂજતા અવાજે બોલી કે વકીલ સાહેબ, આ તમે શું વાંચી રહ્યા છો. આ શક્ય જ નથી. બાપુજી પોતાના એકમાત્ર દીકરાને રસ્તા પર લાવીને બધી મિલકત અનાથ આશ્રમને કેવી રીતે આપી શકે. તમે ચોક્કસ કોઈ ભૂલ કરી રહ્યા છો અથવા આ કાગળો નકલી છે. વકીલ શરદભાઈએ ખૂબ જ ગંભીરતાથી મોહિની સામે જોયું અને કહ્યું કે મોહિનીબેન, આ દીનાનાથભાઈની પોતાની સહીવાળું કાનૂની વસિયતનામું છે જેમાં કોઈ પણ પ્રકારની ભૂલ નથી.

વકીલે આગળ વાંચવાનું ચાલુ રાખ્યું કે દીનાનાથભાઈએ આલીશાન મકાન અને બાકીની કરોડોની સંપત્તિ ટ્રસ્ટને આપી દીધી છે, પરંતુ પોતાના દીકરા-વહુ માટે આ ઘરમાં રાખેલી એક જૂની તુલસી ક્યારી અને વર્ષો જૂનું ગીતાનું પવિત્ર પુસ્તક જ છોડ્યું છે. આ બે વસ્તુઓ સિવાય મનન અને મોહિનીના ભાગમાં કશું જ આવ્યું નહોતું. મોહિનીનો ગુસ્સો અને આઘાત હવે સીમા વટાવી ચૂક્યા હતા. તે રડવા જેવી થઈ ગઈ અને મનન સામે જોઈને બોલી કે જુઓ મનન, તમારા પિતાએ આપણી સાથે કેટલો મોટો અન્યાય કર્યો છે. આપણે આખી જિંદગી તેમની સેવા કરી અને તેમણે આપણને માત્ર એક તુલસીનો છોડ અને પુસ્તક આપીને ભિખારી બનાવી દીધા. મનન એકદમ શાંત હતો, તેના ચહેરા પર પિતાના આ નિર્ણય પ્રત્યે કોઈ ગુસ્સો નહોતો પણ એક ઊંડો આદર હતો.

ત્યારે જ વકીલ શરદભાઈએ પરબિડીયામાંથી એક નાનો હાથલખિત પત્ર બહાર કાઢ્યો. તેમણે કહ્યું કે દીનાનાથભાઈએ વસિયતની સાથે મનન અને મોહિની માટે એક ખાસ પત્ર પણ રાખ્યો છે જે મારે તમને વાંચીને સંભળાવવાનો છે. વકીલે પત્ર ખોલ્યો અને દીનાનાથભાઈના જ અવાજ જેવી ગંભીરતાથી વાંચવા લાગ્યા. પત્રમાં લખ્યું હતું કે, "મારા વહાલા મનન અને વહુ મોહિની, હું જાણું છું કે આ વસિયતનામું સાંભળીને ખાસ કરીને વહુ મોહિનીને બહુ મોટો આઘાત લાગશે. મોહિની બેટા, તું જ્યારે આ ઘરમાં આવી ત્યારથી જ મેં જોયું છે કે તારું મન સંબંધો અને સંસ્કારો કરતાં પૈસાની પાછળ વધારે દોડે છે. તને એમ જ હતું કે આ સંપત્તિ તને આજીવન સુખ આપશે. જો મેં આ બધી મિલકત આજે તમારા નામે કરી દીધી હોત, તો કદાચ તારા મનનો અહંકાર સાતમા આસમાને પહોંચી જાત અને તમે બંને મહેનત કરવાનું તેમજ જીવનના સાચા સંસ્કારોને સાવ ભૂલી જાત."

પત્રમાં આગળ લખ્યું હતું કે, "પૈસા તો માણસ પોતાની મહેનતથી ગમે ત્યારે કમાઈ શકે છે, પણ ગયેલા સંસ્કારો અને ધર્મ ક્યારેય પાછા આવતા નથી. હું તમને ભિખારી નથી બનાવી રહ્યો, મનન પાસે તેની સારી નોકરી છે અને તે પોતાનું ઘર ચલાવવા સક્ષમ છે. મેં તમારા માટે જે તુલસી ક્યારી છોડી છે તે ઘરની પવિત્રતા અને લક્ષ્મીનું સાચું પ્રતીક છે, તેની રોજ સેવા કરજો જેથી ઘરમાં શાંતિ રહે. અને મેં જે ગીતાનું પુસ્તક છોડ્યું છે, હવે આ ગીતા રોજ વાંચજો જેથી સાચું જીવન અને માણસાઈ શું છે તે સમજી શકાય. ભૌતિક સંપત્તિ તો આજે છે ને કાલે નથી, પણ ગીતાનું જ્ઞાન તમને આખી જિંદગી સાચો રસ્તો બતાવશે. મને માફ કરજો, પણ આ નિર્ણય તમારા જ ભવિષ્યના કલ્યાણ માટે લીધો છે."

વકીલ સાહેબના મુખેથી દીનાનાથભાઈના આ છેલ્લા શબ્દો સાંભળીને આખા લિવિંગ રૂમમાં એકદમ સ્તબ્ધતા છવાઈ ગઈ. મોહિની જે થોડીવાર પહેલાં ગુસ્સામાં રાડો પાડી રહી હતી, તે પત્રના એક-એક શબ્દ સાથે અંદરથી સાવ તૂટી ગઈ. સસરાનો પોતાના પ્રત્યેનો આટલો ઊંડો વિચાર અને સાચી ચિંતા જોઈને તેનો બધો જ નકલી અહંકાર, મિલકતનો મોહ અને પૈસાની લાલસા એક જ ક્ષણમાં ઓગળીને પાણી થઈ ગયા. તેને અહેસાસ થયો કે પોતે કેટલી સ્વાર્થી હતી કે જે સસરા આખા ઘરના ભલા માટે વિચારીને ગયા, તેમના મૃત્યુના બીજા જ દિવસે પોતે મિલકતના કાગળો ખોલાવવા બેસી ગઈ હતી. મોહિનીની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના ચોધાર આંસુ વહેવા લાગ્યા. તે સોફા પર બેસીને પોતાના મોં પર હાથ રાખીને ધ્રુસકે-ધ્રુસકે રડી પડી.

મનન પોતાની પત્ની પાસે ગયો અને તેણે મોહિનીના માથા પર પ્રેમથી હાથ મૂક્યો. મનને ખૂબ જ શાંતિથી કહ્યું કે મોહિની, બાપુજીએ જે પણ કર્યું તે આપણા ભલા માટે જ કર્યું છે. મને આજે ગર્વ થાય છે કે હું આવા મહાન પિતાનો દીકરો છું. તેમણે આપણને મહેનતથી જીવવાનો અને સાચો માર્ગ પસંદ કરવાનો મોકો આપ્યો છે. મોહિની રડતા-રડતા ઊભી થઈ અને ઘરના આંગણામાં ગઈ જ્યાં સસરાની વહાલી તુલસી ક્યારી રાખેલી હતી. તેણે તુલસી ક્યારી પાસે જઈને બે હાથ જોડીને સસરાની આત્માની માફી માંગી અને વકીલ સાહેબના હાથમાંથી પેલું ગીતાનું પુસ્તક અત્યંત આદરપૂર્વક પોતાના માથા પર ચડાવ્યું. મોહિનીએ પોતાની ભૂલ સ્વીકારી લીધી હતી અને તે દિવસ પછી તે ઘરની સાચી લક્ષ્મી બનીને સાદગી અને સંસ્કારથી જીવવા લાગી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.