સસરા રોજ રાત્રે છૂપી રીતે ઘરની બહાર જતા હોવાથી વહુને શંકા ગઈ, એક રાત્રે પીછો કરીને જોયું તો સસરા એવું કામ કરતા હતા કે વહુના...

દિનેશભાઈ એક નિવૃત્ત અને અત્યંત સન્માનિત સરકારી શિક્ષક હતા. તેમણે પોતાની આખી જિંદગી બાળકોને ભણાવવામાં અને જ્ઞાન વહેંચવામાં પસાર કરી હતી. તેમના પરિવારમાં તેમનો એકનો એક દીકરો રાહુલ અને તેમની વહુ નેહા હતા. દિનેશભાઈના પત્નીનું થોડા વર્ષો પહેલાં અવસાન થઈ ચૂક્યું હતું. પત્નીના ગયા પછી દિનેશભાઈ થોડા શાંત થઈ ગયા હતા.

રાહુલ એક બહુ મોટી મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં સોફ્ટવેર એન્જિનિયર તરીકે નોકરી કરતો હતો. તેનો પગાર બહુ સારો હતો અને તે આખો દિવસ પોતાના કામમાં વ્યસ્ત રહેતો હતો. રાહુલની પત્ની નેહા પણ ઉચ્ચ શિક્ષણ પામેલી અને અત્યંત સમજદાર સ્ત્રી હતી. નેહા ઘરની બધી જ જવાબદારીઓ બહુ સારી રીતે સંભાળતી હતી. તે પોતાના સસરા દિનેશભાઈનું પણ પિતાની જેમ જ ધ્યાન રાખતી હતી. દિનેશભાઈને દર મહિને સારું એવું સરકારી પેન્શન પણ આવતું હતું. તેમના ઘરમાં કોઈ જ વસ્તુની કમી નહોતી.

પરંતુ છેલ્લા એક મહિનાથી નેહાને પોતાના ઘરમાં કંઈક અજુગતું બની રહ્યું હોય તેવો અહેસાસ થવા લાગ્યો હતો. દિનેશભાઈના રોજિંદા વર્તનમાં એકાએક બહુ મોટો બદલાવ આવી ગયો હતો. સામાન્ય રીતે દિનેશભાઈ રાત્રે જમીને થોડીવાર ટીવી જોતા અથવા કોઈ ધાર્મિક પુસ્તક વાંચતા અને પછી વહેલા સૂઈ જતા હતા. પરંતુ હવે તેમણે રાત્રે જમવામાં ઉતાવળ કરવા માંડી હતી. તેઓ ફટાફટ પોતાનું જમવાનું પૂરું કરી લેતા હતા.

જમ્યા પછી દિનેશભાઈ પોતાના રૂમમાં જતા અને એક જૂની કાપડની થેલીમાં કંઈક સામાન ભરતા હતા. ત્યારબાદ તેઓ નેહાને કહેતા કે બેટા હું જરા મંદિર સુધી જઈને આવું છું અથવા તો એમ કહેતા કે હું મારા જૂના મિત્ર સાથે થોડીવાર ચાલવા માટે જાઉં છું. નેહા શરૂઆતમાં તો કશું બોલી નહીં. તેને લાગ્યું કે સસરા આખો દિવસ ઘરમાં બેસીને કંટાળી જતા હશે એટલે કદાચ બહાર ફરવા જતા હશે.

પરંતુ નેહાની ચિંતા ત્યારે વધવા લાગી જ્યારે દિનેશભાઈ રાત્રે અગિયાર વાગ્યા સુધી ઘરે પાછા નહોતા ફરતા. શહેરના બધા જ મંદિરો રાત્રે નવ વાગ્યે તો બંધ થઈ જતા હોય છે. તો પછી સસરા આટલી મોડી રાત સુધી ક્યાં રોકાતા હશે? જ્યારે પણ દિનેશભાઈ ઘરે આવતા ત્યારે તેમના કપડાં પર ધૂળ લાગેલી હોતી અને તેઓ અત્યંત થાકેલા જણાતા હતા. તેમના ચહેરા પર થાક હોવા છતાં એક અજીબ પ્રકારનો સંતોષ પણ દેખાતો હતો.

નેહા બહુ ચતુર સ્ત્રી હતી. તેણે દિનેશભાઈની ગેરહાજરીમાં તેમનો રૂમ સાફ કરતી વખતે કેટલીક વસ્તુઓ નોંધી. દિનેશભાઈના કબાટમાં સ્ટેશનરીની દુકાનોના બહુ બધા નવા બિલો પડ્યા હતા. પણ રૂમમાં કોઈ નવા પુસ્તકો કે ચોપડાઓ દેખાતા નહોતા. વળી નેહાએ એ પણ નોંધ્યું કે દર મહિનાની પહેલી તારીખે દિનેશભાઈના બેંક ખાતામાં જે પેન્શન જમા થતું હતું તે માત્ર પાંચ જ દિવસમાં આખું ઉપાડી લેવામાં આવતું હતું.

આ બધી વાતોથી નેહાના મનમાં શંકાના બીજ રોપાવા લાગ્યા. નેહાને વિચાર આવવા લાગ્યો કે શું સસરા કોઈ ખોટી સંગતમાં તો નથી ફસાઈ ગયા ને? શું તેમને જુગાર રમવાની કે કોઈ વ્યસનની ખરાબ લત તો નથી લાગી ગઈ? કે પછી કોઈ અજાણ્યો માણસ તેમને બ્લેકમેલ કરીને તેમની પાસેથી પેન્શનના પૈસા તો નથી પડાવી રહ્યો ને? આવા અનેક ભયાનક વિચારો નેહાના મનમાં ચાલવા લાગ્યા.

એક દિવસ રવિવારની સવારે નેહાએ પોતાના પતિ રાહુલને એકલામાં બેસાડીને આખી વાત કરી. નેહાએ કહ્યું કે રાહુલ મને પિતાજીની બહુ ચિંતા થાય છે. તેઓ રોજ રાત્રે બે ત્રણ કલાક માટે ઘરની બહાર જાય છે. તેમનું પેન્શન પણ બહુ જલ્દી પૂરું થઈ જાય છે. મને લાગે છે કે આપણે તેમને પૂછવું જોઈએ કે તેઓ ક્યાં જાય છે. રાહુલ પોતાની પત્નીની વાત સાંભળીને થોડો ગુસ્સે થઈ ગયો.

રાહુલે નેહાને ઠપકો આપતા કહ્યું કે નેહા તું પણ શું નકામી જાસૂસી કર્યા કરે છે. પિતાજી હવે નાના બાળક નથી. તેઓ આખી જિંદગી શિક્ષક રહ્યા છે અને બહુ સમજદાર છે. તેમને પોતાની રીતે જિંદગી જીવવાનો પૂરો હક છે. કદાચ તેઓ પોતાના જૂના મિત્રોને આર્થિક મદદ કરતા હશે અથવા કોઈ સામાજિક કામમાં જતા હશે. તું તેમના પર શંકા કરવાનું બંધ કર અને તેમને રોકટોક ન કરતી.

રાહુલની વાત સાંભળીને નેહા ચૂપ તો થઈ ગઈ પણ તેના મનમાંથી શંકાનો કીડો મર્યો નહોતો. તેને લાગતું હતું કે જો સસરા કોઈ સારા કામ માટે જતા હોય તો તેઓ ઘરમાં કોઈને કશું જ કેમ નથી કહેતા? તેઓ છૂપી રીતે કેમ જાય છે? નેહાએ મનોમન નક્કી કરી લીધું કે સત્ય શું છે તે તેણે જાતે જ શોધવું પડશે. જો સસરા કોઈ મુશ્કેલીમાં હશે તો આખો પરિવાર મુશ્કેલીમાં મુકાઈ જશે.

એક દિવસ શિયાળાની કડકડતી ઠંડીની રાત હતી. રાતના આઠ વાગ્યા હતા. દિનેશભાઈએ પોતાનું જમવાનું પૂરું કર્યું. તેમણે પોતાનો ગરમ સ્વેટર પહેર્યો અને પોતાની પેલી જૂની કાપડની થેલી ખભા પર લટકાવી. તેમણે નેહાને બૂમ પાડીને કહ્યું કે બેટા હું જરા બહાર આંટો મારીને આવું છું, તું દરવાજો અંદરથી બંધ કરી લેજે. નેહાએ રસોડામાંથી જ હા પાડી દીધી.

જેવા દિનેશભાઈ ઘરની બહાર નીકળ્યા અને સોસાયટીના ગેટ તરફ આગળ વધ્યા કે તરત જ નેહાએ પણ પોતાની તૈયારી કરી લીધી. નેહાએ એક મોટી કાળા રંગની શાલ ઓઢી લીધી જેથી તેને કોઈ ઓળખી ન શકે. તેણે પોતાના ઘરનો દરવાજો ધીમેથી બંધ કર્યો અને સસરાની પાછળ પાછળ ચાલવા લાગી. નેહાએ પૂરતું અંતર જાળવી રાખ્યું હતું જેથી દિનેશભાઈને જરા પણ ખબર ન પડે કે કોઈ તેમનો પીછો કરી રહ્યું છે.

દિનેશભાઈ સોસાયટીની બહાર નીકળીને મુખ્ય રસ્તા પર આવ્યા. નેહા પણ છુપાઈને તેમની પાછળ ચાલતી રહી. થોડે દૂર જઈને દિનેશભાઈએ મુખ્ય રસ્તો છોડી દીધો અને એક સાંકડી અને અંધારી ગલીમાં વળી ગયા. આ ગલી શહેરના એક પછાત વિસ્તાર તરફ જતી હતી. નેહાને હવે બહુ ડર લાગવા માંડ્યો હતો. આ વિસ્તારમાં રાત્રે કોઈ સજ્જન માણસ પગ પણ ન મૂકે. તો પછી તેના સસરા અહીં શું કરવા જઈ રહ્યા છે?

ચાલતા ચાલતા તેઓ રેલવે ટ્રેકની નજીક આવેલી એક મોટી ઝૂંપડપટ્ટી પાસે પહોંચી ગયા. અહીં ચારે બાજુ ગંદકી હતી અને નાના નાના કાચા મકાનો હતા. રસ્તા પર કાદવ અને કચરો પડેલો હતો. નેહા પોતાના નાક પર શાલ રાખીને માંડ માંડ ચાલી રહી હતી. તેને પૂરો વિશ્વાસ થઈ ગયો હતો કે તેના સસરા જરૂર કોઈ મોટા ખોટા કામમાં ફસાયેલા છે.

દિનેશભાઈ ઝૂંપડપટ્ટીના છેવાડે આવેલા એક મોટા ખુલ્લા મેદાન પાસે પહોંચ્યા. ત્યાં પતરાંની છતવાળો એક નાનો શેડ બનાવેલો હતો. શેડની અંદર માત્ર એક જ મોટો બલ્બ ચાલુ હતો જેનો પીળો પ્રકાશ આજુબાજુ ફેલાઈ રહ્યો હતો. દિનેશભાઈ તે શેડની અંદર દાખલ થયા. નેહા પણ ધડકતા હૃદયે ધીમે ધીમે તે શેડની નજીક ગઈ અને શેડની તૂટેલી દીવાલ પાછળ સંતાઈને અંદર જોવા લાગી.

શેડની અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને નેહાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ અને તેના શ્વાસ જાણે થંભી ગયા. શેડની અંદર કોઈ ખરાબ કામ નહોતું થઈ રહ્યું. ત્યાં ફાટેલા અને મેલા કપડાં પહેરેલા લગભગ ત્રીસથી ચાલીસ નાના નાના ગરીબ બાળકો જમીન પર જૂના પાથરણાઓ પર બેઠા હતા. આ એ જ બાળકો હતા જેઓ આખો દિવસ રેલવે સ્ટેશન પર અથવા રસ્તાઓ પર ભીખ માંગતા હોય છે.

બધા જ બાળકો દિનેશભાઈને જોતાની સાથે જ ઊભા થઈ ગયા અને એકસાથે જોરથી બોલ્યા કે નમસ્તે દાદાજી. દિનેશભાઈના ચહેરા પર એક એવું દિવ્ય સ્મિત હતું જે નેહાએ પોતાના ઘરમાં ક્યારેય નહોતું જોયું. દિનેશભાઈએ પોતાની કાપડની થેલી નીચે મૂકી અને તેમાંથી નવી કોરી નોટબુક, પેન્સિલ અને રબર કાઢીને બધા બાળકોને વહેંચવા લાગ્યા. નેહાને હવે સમજાયું કે તેના સસરાના પેન્શનના પૈસા ક્યાં વપરાઈ રહ્યા હતા.

દિનેશભાઈએ એક નાનું બ્લેકબોર્ડ લીધું અને બાળકોને ગુજરાતી મૂળાક્ષરો અને ગણિતના દાખલા શીખવવાનું શરૂ કર્યું. તેઓ બાળકોને વાર્તાઓ પણ કહી રહ્યા હતા. બાળકો અત્યંત ધ્યાનથી અને રસપૂર્વક ભણી રહ્યા હતા. તે બાળકો માટે દિનેશભાઈ કોઈ ભગવાનથી કમ નહોતા. જે બાળકોના હાથમાં કચરો વીણવાની થેલીઓ હોવી જોઈએ, તે બાળકોના હાથમાં દિનેશભાઈએ વિદ્યા આપી હતી.

થોડીવારમાં ઝૂંપડપટ્ટીમાંથી એક ગરીબ મહિલા એક નાના કપમાં ગરમ ચા લઈને આવી. તેણે દિનેશભાઈને ચા આપતા હાથ જોડીને કહ્યું કે સાહેબ તમે અમારા બાળકો માટે સાક્ષાત ભગવાન બનીને આવ્યા છો. અમે ગરીબ લોકો ક્યારેય તમારા આ ઉપકારનો બદલો નહીં વાળી શકીએ. તમે તમારા પોતાના પૈસાથી અમારા બાળકોનું જીવન સુધારી રહ્યા છો. દિનેશભાઈએ હસીને કહ્યું કે અરે બહેન આમાં મારો કોઈ ઉપકાર નથી. વિદ્યા તો વહેંચવાથી જ વધે છે અને આ જ મારી સાચી કમાણી છે.

દીવાલ પાછળ સંતાયેલી નેહા આ બધું જોઈ અને સાંભળી રહી હતી. તેની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેને પોતાની જાત પર અત્યંત ધૃણા અને નફરત થવા લાગી. તેણે પોતાના સસરા જેવા એક સંત અને દેવતા સમાન માણસ પર કેટલા ગંદા અને નીચ વિચારો કર્યા હતા. તેને લાગ્યું કે તે દુનિયાની સૌથી ખરાબ વહુ છે જેણે પોતાના સસરાના પવિત્ર કામને કોઈ પાપ સમજી લીધું હતું.

નેહાથી હવે છુપાઈને રહેવાયું નહીં. તે રડતી રડતી શેડની અંદર ગઈ. અચાનક પોતાની વહુને આટલી રાત્રે ઝૂંપડપટ્ટીમાં ઉભેલી જોઈને દિનેશભાઈ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. તેમના હાથમાંથી ચોક નીચે પડી ગયો. દિનેશભાઈએ ગભરાતા અવાજે પૂછ્યું કે નેહા બેટા તું અહીંયા આટલી રાત્રે શું કરે છે? બધું બરાબર તો છે ને ઘરે?

નેહા દોડીને સીધી પોતાના સસરાના પગમાં પડી ગઈ અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગી. નેહાએ રડતા રડતા પોતાના સસરાના પગ પકડી લીધા. તેણે કહ્યું કે પિતાજી મને માફ કરી દો. હું બહુ જ પાપી છું. મેં તમારા વિશે બહુ જ ખરાબ શંકાઓ કરી હતી. તમે રોજ રાત્રે બહાર જતા હતા એટલે મને લાગ્યું કે તમે કોઈ ખોટા કામમાં ફસાઈ ગયા છો. પણ તમે તો અહીંયા કોઈ મહાન દેવતા જેવું કામ કરી રહ્યા છો. મને ખરેખર માફ કરી દો.

દિનેશભાઈએ અત્યંત વાત્સલ્યથી પોતાની વહુને માથે હાથ ફેરવ્યો અને તેને ઊભી કરી. તેમણે નેહાના આંસુ લૂછ્યા અને અત્યંત શાંત અવાજે કહ્યું કે બેટા આમાં તારો કોઈ જ વાંક નથી. વાંક મારો છે કે મેં આ વાત તમારાથી છુપાવી. મને એવો ડર હતો કે જો હું તમને લોકોને કહીશ કે હું રોજ રાત્રે આ ઝૂંપડપટ્ટીમાં ભણાવવા આવું છું, તો તમે મારા સ્વાસ્થ્યની અને મારી ઉંમરની ચિંતા કરીને મને અહીં આવવાની ના પાડી દેશો.

દિનેશભાઈએ આગળ કહ્યું કે બેટા હું આખી જિંદગી શિક્ષક રહ્યો છું. નિવૃત્ત થયા પછી ઘરમાં બેસી રહેવાથી મારું શરીર અને મન બંને કટાઈ રહ્યા હતા. જ્યારે મેં આ ગરીબ અનાથ બાળકોને રસ્તા પર ભટકતા જોયા ત્યારે મારા અંદરના શિક્ષકે મને શાંતિથી બેસવા ન દીધો. મારું પેન્શન મારી જરૂરિયાતો કરતાં ઘણું વધારે છે. જો આ પૈસા આ બાળકોના ભવિષ્ય માટે કામ આવે તો તેનાથી મોટું કોઈ પુણ્ય નથી.

નેહાના મનમાંથી બધો જ અંધકાર દૂર થઈ ગયો હતો. તેને પોતાના સસરા પર અનહદ ગર્વ થવા લાગ્યો હતો. તેણે પોતાના આંસુ લૂછ્યા અને એક બહુ મોટો નિર્ણય લીધો. નેહાએ હાથ જોડીને દિનેશભાઈને કહ્યું કે પિતાજી તમે એકલા આટલું મોટું પુણ્ય નહીં કમાઈ શકો. આજથી હું પણ તમારી સાથે આ કામમાં જોડાઈશ. હું પણ ભણેલી ગણેલી છું. આવતીકાલથી હું મારા ઘરના બધા કામ વહેલા પૂરા કરી લઈશ અને તમારી સાથે અહીં આવીને આ દીકરીઓને ભણાવવામાં તમારો સાથ આપીશ.

દિનેશભાઈ પોતાની વહુની આ વાત સાંભળીને અત્યંત ગદગદ થઈ ગયા. તેમણે નેહાને આશીર્વાદ આપ્યા. બાળકો પણ આ જોઈને ખુશ થઈ ગયા. જ્યારે નેહા અને દિનેશભાઈ ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે તેમણે રાહુલને પણ આખી વાત કરી. રાહુલને પણ પોતાના પિતાના આ છૂપા અને મહાન કામ પર બહુ ગર્વ થયો. તેણે પણ પોતાના પગારમાંથી દર મહિને બાળકો માટે નાસ્તો અને કપડાં લાવવાની જવાબદારી ઉપાડી લીધી.

બીજા દિવસથી એ ઝૂંપડપટ્ટીનું ચિત્ર જ બદલાઈ ગયું હતું. હવે રોજ રાત્રે દિનેશભાઈ અને નેહા બંને સાથે મળીને તે ગરીબ બાળકોને ભણાવવા જતા હતા. નેહા નાના બાળકો અને દીકરીઓને સ્વચ્છતા તથા સંસ્કારોના પાઠ ભણાવતી હતી. જે વહુ પોતાના સસરા પર શંકા કરતી હતી તે જ વહુ આજે પોતાના સસરાના બતાવેલા સત્કર્મના માર્ગ પર ગર્વથી ચાલી રહી હતી. સાચે જ, જ્યારે કોઈ માણસના સારા કર્મોની અસલિયત સામે આવે છે ત્યારે તે દરેક ખોટી શંકાઓને કાયમ માટે ધોઈ નાખે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.