સગા બાપને ઓફિસના મિત્રો સામે જૂનો સિક્યોરિટી ગાર્ડ કહીને અપમાનિત કરનાર એન્જિનિયર દીકરાના ટેબલ પર સાંજે જે પાર્સલ મળ્યું તેણે...
રામજીભાઈ પોતાના એકના એક દીકરા આલોક સાથે રહેતા હતા. રામજીભાઈ પાસે આવકનું સાધન માત્ર એક જૂની રિક્ષા હતી. તેઓ સવારથી સાંજ સુધી ધોમધખતા તાપમાં અને ધોધમાર વરસાદમાં રિક્ષા ચલાવીને માંડ માંડ પોતાના ઘરનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. પત્નીના વહેલા અવસાન પછી રામજીભાઈએ આલોકને જ પોતાની જિંદગી માની લીધો હતો. તેઓ પોતે ભલે આખો દિવસ ભૂખ્યા રહે, પણ આલોકના ભણતરમાં કે તેના કપડામાં ક્યારેય કોઈ કમી આવવા દેતા નહોતા.
આલોક પણ નાનપણથી જ ભણવામાં અતિશય તેજસ્વી હતો. ગામની સરકારી શાળામાં ભણીને તેણે બારમા ધોરણમાં આખા જિલ્લામાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું. ત્યારબાદ તેની મહેનતના જોરે તેને દેશની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ગણાતી આઈઆઈટી સંસ્થામાં એન્જિનિયરિંગ માટે એડમિશન મળી ગયું. આ સમાચાર સાંભળીને રામજીભાઈની આંખોમાં ખુશીના આંસુ આવી ગયા હતા. પરંતુ આ મોટી સંસ્થાની ફી, હોસ્ટેલનો ખર્ચ અને પુસ્તકોનો ખર્ચ એટલો વધારે હતો કે રામજીભાઈની આખી જિંદગીની કમાણી પણ તેના માટે ઓછી પડે તેમ હતી.
દીકરાના આ મોટા સપનાને પૂરું કરવા માટે રામજીભાઈએ એક મોટો અને આકરો નિર્ણય લીધો. તેમણે પોતાના ગામનું એકમાત્ર નાનું મકાન અને પોતાની આવકનું સાધન એવી રિક્ષા બંને ગામના એક મોટા વ્યાજખોર પાસે ગીરો મૂકી દીધા. જે પૈસા આવ્યા તે લઈને તેમણે હસતા ચહેરે આલોકને ભણવા માટે મુંબઈ મોકલી દીધો. જતી વખતે તેમણે આલોકને કહ્યું હતું કે તું તારા ભણતર પર જ ધ્યાન આપજે, પૈસાની ચિંતા આ તારો બાપ બેઠો છે ત્યાં સુધી ક્યારેય ન કરતો.
આલોક મુંબઈ જઈને ભણવામાં વ્યસ્ત થઈ ગયો અને રામજીભાઈ અહીં ગામમાં ભાડાના એક નાના રૂમમાં આવી ગયા. હવે તેઓ સવારના ચાર વાગ્યાથી રાતના બાર વાગ્યા સુધી બીજાની રિક્ષા ભાડે રાખીને ચલાવતા હતા જેથી વ્યાજખોરનું વ્યાજ ચૂકવી શકાય અને આલોકને દર મહિને ટાઈમસર પૈસા મોકલી શકાય. આ સખત મજૂરીના કારણે તેમનું શરીર ઘસાવા લાગ્યું હતું, પણ દીકરો મોટો સાહેબ બનશે એ આશામાં તેઓ બધી તકલીફો હસતા મુખે સહન કરી રહ્યા હતા.
ચાર વર્ષ પછી આલોક ખૂબ જ ઊંચા માર્ક્સ સાથે પાસ થઈ ગયો અને તેને કેમ્પસ પ્લેસમેન્ટમાં જ મુંબઈની એક બહુ મોટી આઇટી કંપનીમાં લાખો રૂપિયાના પેકેજ સાથે એન્જિનિયરની નોકરી મળી ગઈ. આલોકે ફોન કરીને રામજીભાઈને આ સમાચાર આપ્યા ત્યારે રામજીભાઈ આખી રાત ભગવાનના ચરણોમાં બેસીને રડતા રહ્યા કે તેમની જિંદગીની મહેનત આજે સફળ થઈ ગઈ હતી.
પરંતુ શહેરમાં ગયા પછી અને અમીર લોકોની વચ્ચે રહ્યા પછી આલોકના વિચારો ધીમે ધીમે બદલાવા લાગ્યા હતા. તેને હવે પોતાના પિતાનો સાદો પહેરવેશ અને તેમનો રિક્ષાચાલકનો વ્યવસાય પોતાની હાઈ-ફાઈ લાઈફસ્ટાઈલ સામે બહુ નાનો અને શરમજનક લાગતો હતો. કંપનીના માલિક ધનસુખલાલ આલોકની હોશિયારીથી બહુ પ્રભાવિત હતા, તેથી તેમણે પોતાની એકની એક દીકરી શ્વેતાના લગ્ન આલોક સાથે કરાવી દીધા. આલોક હવે એ જ મોટી કંપનીમાં વાઈસ પ્રેસિડેન્ટના હોદ્દા પર આવી ગયો હતો અને તે શ્વેતા સાથે મુંબઈના એક અતિ વૈભવી ફ્લેટમાં રહેવા લાગ્યો હતો.
અમીરાતના આ અંધાપામાં આલોક પોતાના એ બુઢ્ઢા પિતાને સાવ ભૂલી ગયો જેણે તેને આ મુકામ સુધી પહોંચાડવા માટે પોતાનું ઘર પણ વેચી દીધું હતું. આલોકે ગામડે ફોન કરવાનું સાવ બંધ કરી દીધું હતું. જો ક્યારેક રામજીભાઈ સામેથી ફોન કરે, તો તે મીટિંગનું બહાનું કાઢીને ફોન કાપી નાખતો હતો. રામજીભાઈ ગામમાં એકલા એકલા દીકરાના વિરહમાં તડપતા હતા, તેમની તબિયત પણ હવે બહુ નાજુક રહેતી હતી.
એક દિવસ રામજીભાઈથી રહેવાયું નહીં. તેમને પોતાના દીકરાને જોવાની તીવ્ર ઈચ્છા થઈ, તેથી તેઓ ધોતિયું અને સાદો કુરતો પહેરીને, હાથમાં એક નાની થેલી લઈને મુંબઈ આવવા નીકળી પડ્યા. આખા રસ્તે તેમના મનમાં એક જ ઉત્સાહ હતો કે તેઓ પોતાના દીકરાને મળશે, તેને ગળે લગાવશે અને પૂછશે કે તું કેમ છે બેટા.
બપોરના સમયે રામજીભાઈ આલોકની એ ગગનચુંબી ઓફિસના બિલ્ડિંગ પાસે પહોંચ્યા. આલીશાન કાચની ઈમારત અને ત્યાં ઊભેલી મોંઘી ગાડીઓ જોઈને તેઓ અંજાઈ ગયા. તેઓ ધીમે પગલે અંદર ગયા અને રિસેપ્શન પર આલોકનું નામ પૂછ્યું. આલોક તે સમયે ઓફિસના મુખ્ય હોલમાં પોતાના કેટલાક વિદેશી ક્લાયન્ટ્સ અને અમીર મિત્રો સાથે એક બહુ મોટી ડીલ ફાઇનલ કરીને હસતા હસતા બહાર આવી રહ્યો હતો.
બરાબર એ જ સમયે આલોકની નજર સામેથી આવી રહેલા સાદા ધોતિયાવાળા રામજીભાઈ પર પડી. આલોકના ચહેરા પરથી હસવાનું ગાયબ થઈ ગયું. તેના મનમાં અચાનક ભય પેદા થયો કે જો આ ગરીબ રિક્ષાવાળો મારા પિતા તરીકે મારા મિત્રો સામે ઓળખાશે, તો મારી આબરૂના લીરેલીરા ઊડી જશે. લોકો મારી પીઠ પાછળ વાતો કરશે કે આટલો મોટો સાહેબ એક રિક્ષાવાળાનો દીકરો છે.
રામજીભાઈની આંખોમાં દીકરાને જોઈને ચમક આવી ગઈ. તેઓ દોડીને આલોક તરફ આગળ વધ્યા અને બોલ્યા, "આલોક બેટા!" પણ તેઓ કંઈ આગળ બોલે તે પહેલા જ આલોકે તેમનો હાથ પકડી લીધો અને અત્યંત કડક અને અજાણ્યા અવાજે પોતાના મિત્રો સામે જોઈને કહ્યું, "અરે! તમે અહીં શું કરો છો? આ આપણી કંપનીના બહુ જૂના સિક્યોરિટી ગાર્ડ છે, જે વર્ષો પહેલાં રિટાયર્ડ થઈ ગયા હતા. ઉંમરના કારણે કદાચ તેમની યાદશક્તિ નબળી થઈ ગઈ છે એટલે તે ભૂલથી મને સાહેબ સમજીને અહીં આવી ગયા છે."
આલોકે રામજીભાઈની આંખોમાં સીધું જોઈને ગુસ્સામાં ધીમા અવાજે કહ્યું, "તમે હવે બહાર જાવ, નોકરી પૂરી થઈ ગઈ છે તમારી." પોતાના જ સગા દીકરાના મોઢેથી આ શબ્દો સાંભળીને રામજીભાઈના હૃદય પર જાણે વજ્રપાત થયો. તેમના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. જે દીકરા માટે તેમણે પોતાની આખી જિંદગી હોમી દીધી, તે દીકરો આજે સગા બાપને ઓફિસના સિક્યોરિટી ગાર્ડ તરીકે ઓળખાવી રહ્યો હતો.
હોલમાં ઊભેલા બધા લોકો આલોકની વાત સાચી માનીને હસવા લાગ્યા. રામજીભાઈની આંખોમાં આસું આવી ગયા હતા, પણ તેમણે પોતાની જાત પર કાબૂ રાખ્યો. તેમણે દીકરાના ચહેરા સામે જોયું, જેમાં માત્ર સ્વાર્થ અને અભિમાન છલકાતું હતું. રામજીભાઈના ચહેરા પર એક અજીબ, કરુણ સ્મિત આવી ગયું. તેમણે કંઈ પણ બોલ્યા વગર, એક સાચા સિક્યોરિટી ગાર્ડની જેમ આલોક સામે હાથ ઊંચો કરીને સલામ ભરી. તેઓ ધીમે પગલે નીચું જોઈને ઓફિસની બહાર નીકળી ગયા.
સાંજે સાડા પાંચ વાગ્યે જ્યારે આલોક પોતાની કેબિનમાં પાછો આવ્યો, ત્યારે તેના ટેબલ પર એક મોટું કુરિયરનું પાર્સલ પડેલું હતું. તેના પર કોઈ મોકલનારનું નામ નહોતું, માત્ર આલોકનું નામ લખેલું હતું. આલોકે ઉત્સુકતાથી એ પાર્સલ ખોલ્યું. પાર્સલની અંદરથી બે વસ્તુઓ નીકળી. એક લીલા રંગના કવરમાં ગામના તેના ઘરના અસલી દસ્તાવેજો હતા, જેના પરથી ગીરો મુકેલી લોન પૂરેપૂરી ચૂકવાઈ ગઈ હોવાના સરકારી સિક્કા હતા. અને બીજી તેની નીચે એક જૂની, હાથે લખેલી રામજીભાઈની ડાયરી હતી.
આલોકે ધ્રૂજતા હાથે એ ડાયરી ખોલી. ડાયરીના પહેલા જ પાના પર રામજીભાઈના અક્ષરોમાં લખેલું હતું કે, "વહાલા આલોક, આજે તેં તારા મિત્રો સામે મને સિક્યોરિટી ગાર્ડ કહ્યો, તે જોઈને મને જરાય દુઃખ નથી થયું. તારું અભિમાન સાચવવા માટે મેં પણ તને સલામ ભરીને તારી આબરૂ બચાવી લીધી. પણ બેટા, તું જે કંપનીના વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ હોવાનો ગર્વ કરે છે ને, અને તારા જે સસરા ધનસુખલાલની અમીરાત જોઈને તું અંજાઈ ગયો છે, એ કંપનીનો અસલી માલિક તારો સસરો નથી, પણ આ તારો રિક્ષાવાળો બાપ છે."
ડાયરીમાં આગળ લખ્યું હતું, "આ લોન વ્યાજખોરની ચૂકવીને મેં આપણું ઘર બે વર્ષ પહેલાં જ છોડાવી લીધું હતું. ત્યારબાદ મેં શેરબજારમાં અને ગામની કેટલીક જમીનોના સોદામાં બહુ મોટો નફો કર્યો હતો. જ્યારે મને ખબર પડી કે તારા સસરાની કંપની બહુ મોટા દેવામાં ડૂબી ગઈ છે અને તેઓ તને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવાના છે, ત્યારે તારા સ્વાભિમાન પર આંચ ન આવે એટલા માટે મેં ચૂપચાપ આખી કંપનીના તમામ શેર કરોડો રૂપિયા ચૂકવીને મારા નામે ખરીદી લીધા હતા. તારા સસરા માત્ર નામના માલિક છે, આ કંપનીની એકેએક ઈંટ તારા બાપની કમાણીથી ખરીદાયેલી છે. હું તને આ કંપનીની માલિકીના કાગળો સોંપવા જ આજે મુંબઈ આવ્યો હતો."
ડાયરીના છેલ્લા પાના પર લખ્યું હતું, "તેં મને સિક્યોરિટી ગાર્ડ બનાવ્યો, પણ મેં તને આખી કંપનીનો માલિક બનાવી દીધો છે. હવે તારે કોઈની સામે નીચું જોવાની જરૂર નથી. તું તારા આ વૈભવમાં ખુશ રહેજે, આ રિક્ષાવાળો બાપ હવે ક્યારેય તારી આબરૂ બગાડવા તારી જિંદગીમાં પાછો નહીં આવે."
આ વાંચતા જ આલોકના હાથમાંથી ડાયરી નીચે પડી ગઈ. તેના માથા પર જાણે આકાશ તૂટી પડ્યું. તેનું આખું શરીર ધ્રૂજવા લાગ્યું અને તેની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુની ધાર વહેવા લાગી. તે પાગલની જેમ ઓફિસની બહાર દોડ્યો. તેણે ગાડી સ્ટાર્ટ કરી અને સીધો જ રેલવે સ્ટેશન અને બસ સ્ટેન્ડ તરફ ભાગ્યો. તે આખા શહેરમાં રડતા રડતા બૂમો પાડીને પોતાના પિતાને શોધી રહ્યો હતો કે પ્લીઝ પપ્પા, મને માફ કરી દો, મને એકવાર મળી જાવ.
પરંતુ રામજીભાઈ હંમેશા માટે ક્યાંક દૂર ચાલ્યા ગયા હતા. આલોક ભાડાના એ રૂમ પર પણ ગયો પણ ત્યાં તાળું લટકી રહ્યું હતું. સફળતા અને પૈસાના નશામાં અંધ થયેલા દીકરા પાસે આજે કરોડોની કંપની હતી, વૈભવી બંગલો હતો, પણ જે પિતાએ પોતાની જિંદગીના ભોગે તેને આ બધું આપ્યું હતું, તે પિતાનો પવિત્ર છાંયડો તે કાયમ માટે ગુમાવી ચૂક્યો હતો.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.