રોજ સાંજે અંધ માજીના ઘરે મફતમાં શાકભાજી આપી આવતા યુવાનને 5 વર્ષ પછી વકીલે બોલાવીને એવું આપ્યું કે...

એક મોટું અને ધમધમતું શહેર હતું. આ શહેરના એક ખૂણે આવેલા વ્યસ્ત બજારમાં દરરોજ સવારથી સાંજ સુધી હજારો લોકોની અવરજવર રહેતી. આ જ બજારની ફૂટપાથ પર એક ખૂણામાં લારી લગાવીને કાન્હા નામનો એક પચ્ચીસ વર્ષનો યુવાન શાકભાજી વેચવાનું કામ કરતો હતો. કાન્હા ખૂબ જ ગરીબ પરિવારમાંથી આવતો હતો અને તેના ઘરમાં માત્ર તે અને તેની નાની બહેન જ હતા. પિતાના અવસાન પછી ઘરની આખી જવાબદારી કાન્હાના ખભા પર આવી ગઈ હતી. તે સવારે ચાર વાગ્યે ઉઠીને શાકભાજીની મુખ્ય મંડીમાં જતો, ત્યાંથી તાજા શાકભાજી ખરીદીને લાવતો અને આખો દિવસ તડકામાં ઊભો રહીને માલ વેચતો હતો. કાન્હા ભલે આર્થિક રીતે ગરીબ હતો, પરંતુ તેના સંસ્કાર અને તેનું દિલ ખૂબ જ અમીર હતા. તે ક્યારેય કોઈની સાથે છેતરપિંડી ન કરતો અને હંમેશાં ગ્રાહકો સાથે મીઠા અવાજે વાત કરતો, તેથી બજારના લોકો તેને ખૂબ જ પ્રેમ કરતા હતા.

આ જ બજારથી થોડે દૂર એક સાંકડી અને અંધારી ગલીમાં રાધાબા નામના એક એંસી વર્ષના વૃદ્ધા રહેતા હતા. રાધાબા પોતાની જિંદગીના છેલ્લા ચરણમાં હતા અને સૌથી મોટું દુઃખ એ હતું કે તેઓ બંને આંખે સંપૂર્ણપણે અંધ હતા. તેમની આ નાનકડી દુનિયામાં એક નાની ઓરડી સિવાય બીજું કોઈ નહોતું. ગલીના લોકો કહેતા કે વર્ષો પહેલાં તેમનો એક દીકરો હતો જે નાની ઉંમરે જ ક્યાંક ખોવાઈ ગયો હતો અથવા તો આ દુનિયા છોડીને ચાલ્યો ગયો હતો. ત્યાર પછી રાધાબા સાવ એકલા પડી ગયા હતા. તેઓ આખો દિવસ પોતાની ઓરડીના ખાટલા પર બેસીને ભગવાનનું નામ લેતા રહેતા. તેમની આર્થિક સ્થિતિ એટલી દયનીય હતી કે ક્યારેક પડોશીઓ કંઈક ખાવાનું આપી જાય તો તેમનું પેટ ભરાતું, નહિતર તેઓ ભૂખ્યા પેટે જ સૂઈ જતા હતા. અંધ હોવાના કારણે તેઓ ક્યાંય બહાર જઈ શકતા નહોતા અને કોઈની સામે હાથ ફેલાવવો તેમનું આત્મગૌરવ સ્વીકારતું નહોતો.

એક દિવસ સાંજના સમયે કાન્હા પોતાની શાકભાજીની લારી લઈને એ ગલીમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. અચાનક તેની નજર રાધાબાની ખુલ્લી ઓરડી પર પડી. તેણે જોયું કે અંધ માજી ખાટલાના છેડે બેસીને દીવાલના સહારે આસપાસ કંઈક શોધી રહ્યા હતા અને ભૂખના કારણે તેમનો ચહેરો સાવ સુકાઈ ગયો હતો. કાન્હાએ ગલીના એક દુકાનદારને પૂછ્યું કે આ માજી કોણ છે અને તેમની સંભાળ રાખનાર કોઈ નથી? ત્યારે દુકાનદારે નકારમાં માથું ધુણાવતા કહ્યું કે ભાઈ, આ અંધ માજી વર્ષોથી અહીં એકલા જ રહે છે, તેમનો આ દુનિયામાં કોઈ દીકરો કે સગા-સંબંધી નથી. લોકો ક્યારેક દયા ખાઈને કંઈક આપી દે છે, બાકી તેમની જિંદગી બસ આમ જ ભગવાન ભરોસે ચાલે છે. આ સાંભળીને કાન્હાનું હૃદય દ્રવી ઊઠ્યું. તેને થયું કે જો હું આ માજીને સીધી મદદ કરીશ અથવા મફતમાં શાક આપીશ, તો કદાચ તેમને એવું લાગશે કે હું તેમની ગરીબીની મજાક ઉડાવી રહ્યો છું અથવા તેમના પર દયા ખાઈ રહ્યો છું. કોઈ પણ સ્વાભિમાની વ્યક્તિને ભીખ લેવી ગમતી નથી.

કાન્હાએ ખૂબ જ વિચાર્યા પછી એક રસ્તો શોધી કાઢ્યો. તે પોતાની લારીમાંથી તાજા બટાકા, ટામેટા, કોબીજ અને લીલા શાકભાજીની એક સુંદર થેલી ભરીને રાધાબાની ઓરડીની અંદર ગયો. તેણે રાધાબાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને અત્યંત આદરપૂર્વક કહ્યું કે માજી, આ લો તમારા ઘરની શાકભાજી. રાધાબા ચમકી ગયા, તેમણે પોતાની અંધ આંખો હવામાં ફેરવી અને ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું કે ભાઈ, તું કોણ છે? અને મારી પાસે તો શાકભાજી ખરીદવાના પૈસા પણ નથી, તું મને આ કેમ આપી રહ્યો છે? કાન્હાના ચહેરા પર એક પવિત્ર સ્મિત આવી ગયું અને તેણે જૂઠું બોલતા કહ્યું કે માજી, હું તો બજારનો એક સાધારણ શાકભાજી વાળો છું. વાત એમ છે કે તમારા દીકરાએ જે બહાર શહેરમાં કમાવા ગયો છે, તેણે મને અગાઉથી જ ઘણા બધા પૈસા ચૂકવી દીધા છે. તેણે મને ખાસ કહ્યું છે કે હું રોજ સાંજે તમારા ઘરે આવીને તાજા શાકભાજી આપી જાઉં. આ તમારા દીકરાના પૈસાનું શાક છે માજી.

આ સાંભળીને રાધાબાની આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા. તેમણે ધ્રૂજતા હાથે કાન્હાના માથા પર હાથ મૂક્યો અને બોલ્યા કે સાચે જ? મારા દીકરાએ પૈસા મોકલ્યા છે? તે મને હજુ ભૂલ્યો નથી? કાન્હાએ કહ્યું કે હા માજી, તે તમને બહુ જ પ્રેમ કરે છે અને તમારી બહુ ચિંતા કરે છે, માટે તમે જરાય ગભરાશો નહીં. બસ, એ દિવસ પછી કાન્હાનો આ અતુટ નિયમ બની ગયો. તે આખો દિવસ બજારમાં ગમે તેટલો વ્યસ્ત હોય, ગમે તેવી કાળઝાળ ગરમી હોય કે ચોમાસાનો મુશળધાર વરસાદ હોય, પણ રોજ સાંજે સાત વાગ્યે તે રાધાબાના ઘરે અચૂક પહોંચી જતો. તે દરરોજ રાધાબાને ભાવે તેવા શાકભાજી પ્રેમથી આપી આવતો અને દર વખતે એક જ વાક્ય દોહરાવતો કે માજી, આ તમારા દીકરાએ મોકલેલા પૈસાનું શાક છે.

આ સિલસિલો મહિનાઓ નહીં, પણ પૂરા પાંચ વર્ષ સુધી સતત ચાલતો રહ્યો. આ પાંચ વર્ષમાં કાન્હાએ ક્યારેય રાધાબા પાસેથી એક રૂપિયો પણ ન લીધો, ઉલટાનું ક્યારેક માજીની તબિયત ખરાબ હોય તો તે પોતાના પૈસાથી ડૉક્ટરને બોલાવી લાવતો અને દવાઓ પણ લાવી આપતો. બજારના બીજા શાકભાજી વાળા કાન્હાની મજાક ઉડાવતા કે તું કેવો મૂર્ખ છે, પોતે આખો દિવસ મજૂરી કરીને કમાય છે અને આ અંધ માજી પાછળ પોતાના પૈસા બરબાદ કરે છે. પરંતુ કાન્હા કોઈની વાત પર ધ્યાન ન આપતો. તેના મનમાં એક જ સંતોષ હતો કે મારી આ નાની અમથી સેવાથી એક વૃદ્ધ અંધ માતા દરરોજ પેટ ભરીને જમી શકે છે અને તેમનું આત્મગૌરવ પણ જળવાઈ રહે છે. રાધાબા પણ કાન્હાના અવાજથી એટલા પરિચિત થઈ ગયા હતા કે ગલીમાં તેના પગનો અવાજ સાંભળતા જ તેમનો ચહેરો ખીલી ઉઠતો હતો.

સમય વહેતો ગયો અને પાંચ વર્ષ પછી એક દિવસ શિયાળાની સવારે રાધાબા પોતાની ઓરડીમાં શાંતિથી હંમેશા માટે આંખો મીંચી ગયા. તેમનું અવસાન થતાં જ કાન્હા ખૂબ જ રડ્યો. તેણે પોતાની સગી માતા ગુમાવી હોય તેટલું દુઃખ અનુભવ્યું. ગલીના લોકોએ મળીને માજીની અંતિમવિધિ પતાવી દીધી. કાન્હાને લાગ્યું કે હવે માજી આ દુનિયામાં નથી રહ્યા, એટલે તેનો સંબંધ પણ અહીં પૂરો થાય છે. તે ફરીથી પોતાના રોજિંદા જીવનમાં અને શાકભાજી વેચવાના કામમાં વ્યસ્ત થઈ ગયો. માજીના ગયા પછી તેને એ ઓરડી તરફ જોતા પણ ભારે લાગતું હતું.

રાધાબાના અવસાનના બરાબર દસ દિવસ પછી, બપોરના સમયે કાન્હા પોતાની લારી પર ગ્રાહકોને શાક આપી રહ્યો હતો, ત્યારે કાળા કોટ પહેરેલા એક પ્રતિષ્ઠિત વકીલ તેમની મોંઘી ગાડીમાંથી ઉતરીને સીધા કાન્હાની લારી પાસે આવ્યા. તેમણે પૂછ્યું કે ભાઈ, તારું નામ જ કાન્હા છે? કાન્હાએ ગભરાતા ગભરાતા કહ્યું કે હા સાહેબ, હું જ કાન્હા છું, પણ મારી કોઈ ભૂલ થઈ છે? વકીલે હસીને કહ્યું કે ના ભાઈ, તારી કોઈ ભૂલ નથી થઈ. તારે હમણાં જ મારી સાથે મારી ઓફિસે આવવું પડશે, તારું એક બહુ જ અગત્યનું કામ છે. કાન્હા વિચારમાં પડી ગયો કે મારા જેવા ગરીબ માણસનું વકીલની ઓફિસે શું કામ હોઈ શકે? તેમ છતાં તે પોતાની લારી બીજા એક ભાઈને સોંપીને વકીલ સાથે તેમની ઓફિસે ગયો.

ઓફિસમાં પહોંચીને વકીલે કાન્હાને આદરપૂર્વક ખુરશી પર બેસાડ્યો અને ટેબલના ખાનામાંથી એક ખૂબ જ સત્તાવાર કાગળ બહાર કાઢ્યો. વકીલે ગંભીર અવાજે કહ્યું કે કાન્હા, આ ગલીમાં રહેતા સ્વર્ગસ્થ રાધાબાનું સત્તાવાર વસિયતનામું એટલે કે વિલ છે. રાધાબા આ શહેરના એક સમયના ખૂબ જ અમીર જમીનદારના વિધવા પત્ની હતા અને તેમની પાસે શહેરની મધ્યમાં આવેલી કરોડો રૂપિયાની એક વિશાળ પ્રોપર્ટી, એક મોટો બંગલો અને બેંકમાં મોટી રકમ ફિક્સ ડિપોઝિટ તરીકે જમા છે. આ સાંભળીને કાન્હાના આશ્ચર્યનો પાર ન રહ્યો. તેને તો ખબર જ નહોતી કે જે માજીને તે ગરીબ સમજીને શાક આપતો હતો, તેઓ આટલા મોટા ઘરના હતા.

વકીલે આગળ વાંચવાનું શરૂ કર્યું કે રાધાબાએ પોતાના મૃત્યુના એક વર્ષ પહેલાં મારી પાસે આવીને આ વસિયતનામું લખાવ્યું હતું. આ વસિયતમાં રાધાબાએ પોતાના શબ્દોમાં લખ્યું છે કે, "આ આખા શહેરમાં મારો કોઈ સગો દીકરો કે વારસદાર નથી. હું બંને આંખે અંધ હોવાના કારણે લાચાર હતી, પરંતુ મારું સ્વાભિમાન ખૂબ મોટું હતું. પાંચ વર્ષ પહેલાં મારા જીવનમાં કાન્હા નામનો એક શાકભાજી વેચતો યુવાન આવ્યો. હું અંધ ભલે હતી, પણ મૂર્ખ નહોતી. મને બહુ સારી રીતે ખબર હતી કે મારો કોઈ દીકરો જીવતો નથી અને કોઈએ પૈસા મોકલ્યા નથી. કાન્હા રોજ સાંજે મારા આત્મગૌરવને ઠેસ ન પહોંચે એટલા માટે દીકરાનું ખોટું બહાનું બનાવીને મને મફતમાં તાજા શાકભાજી આપી જતો હતો."

કાન્હા આ સાંભળીને અવાક થઈ ગયો, તેની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહેવા લાગી. વકીલે આગળ વાંચ્યું, "આ મતલબી દુનિયામાં જ્યારે લોકો પોતાની સગી માતાને ઘરડાઘરમાં મૂકી આવે છે, ત્યારે આ અજાણ્યા ગરીબ છોકરાએ મારી ગરીબીની કે મારી લાચારીની જરા પણ મજાક ઉડાવ્યા વગર, મારું સન્માન જાળવીને મને પાંચ વર્ષ સુધી એક સગા દીકરાની જેમ સાચવી છે અને મને ક્યારેય ભૂખ્યા પેટે સૂવા દીધી નથી. માટે, મારી આ કરોડોની તમામ માલમિલકત, બંગલો અને બેંક બેલેન્સ પર માત્ર અને માત્ર મારા આ ધર્મની દીકરા કાન્હાનો જ અધિકાર રહેશે. તે જ મારો સાચો વારસદાર છે."

વકીલે કાગળો પર સહી કરાવીને બધી પ્રોપર્ટીની ચાવીઓ અને દસ્તાવેજો કાન્હાના હાથમાં મૂકી દીધા. કાન્હા ચાવીઓ હાથમાં લઈને ધ્રૂજવા લાગ્યો. તે સમજી ગયો કે ભગવાને તેની પ્રામાણિકતા અને નિઃસ્વાર્થ સેવાનું આટલું મોટું ફળ આપ્યું હતું. રાધાબા બધું જ જાણતા હોવા છતાં મૌન રહ્યા કારણ કે તેઓ કાન્હાના પવિત્ર ભાવને માન આપતા હતા. કાન્હાએ બંગલામાં જઈને સૌથી પહેલા રાધાબાની એક સુંદર તસવીર લગાવી અને તેમના ચરણોમાં પ્રણામ કરીને વચન આપ્યું કે તે આ મિલકતનો ઉપયોગ હંમેશા અનાથ અને લાચાર વૃદ્ધોની સેવા માટે જ કરશે. આ સંસારમાં ભગવાન ક્યારેય માણસની ધન-દોલત કે હોદ્દો નથી જોતા, તેઓ તો માત્ર ભક્તના હૃદયની અંદર રહેલો સાચો, પવિત્ર અને નિઃસ્વાર્થ ભાવ જ જુએ છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.