રોજ રાત્રે ૧૦ વાગ્યે હોસ્પિટલ બહારથી અસ્વસ્થ યુવતીને રિક્ષામાં બેસાડી જતા યુવક પર આખી સોસાયટી શંકા કરતી હતી, પણ એક દિવસ...
એક મોટું અને ધમધમતું શહેર હતું. આ શહેરના એક ખૂણે આવેલી સરકારી સિવિલ હોસ્પિટલની બહાર ચોવીસેય કલાક લોકોની ભીડ જમા રહેતી હતી. કોઈ પોતાના સ્વજનની બીમારીથી પરેશાન હતું તો કોઈ દવાઓની લાઈનમાં ઊભું હતું. આ જ હોસ્પિટલના ગેટની બિલકુલ સામે, રિક્ષા સ્ટેન્ડ પર રાઘવ નામનો એક સાધારણ યુવાન પોતાની રિક્ષા લઈને ઊભો રહેતો હતો. રાઘવની ઉંમર માંડ આઠવીસ વર્ષની આસપાસ હશે. તેનો પહેરવેશ એકદમ સાદો, ખભા પર એક લીલા રંગનો રૂમાલ અને ચહેરા પર હંમેશાં એક ગંભીર શાંતિ છવાયેલી રહેતી. રાઘવ આખો દિવસ શહેરમાં રિક્ષા ચલાવતો અને જે કંઈ ભાડું મળતું તેનાથી પોતાના ઘરનું ગુજરાન ચલાવતો હતો. તે બહુ ઓછું બોલતો પણ તેનો સ્વભાવ બહુ દયાળુ હતો. હોસ્પિટલે આવતા ગરીબ દર્દીઓ પાસેથી તે ક્યારેય વધારે પૈસા ન લેતો અને ઘણીવાર તો કોઈ લાચાર વૃદ્ધ હોય તો તેને મફતમાં પણ મૂકી આવતો હતો.
આ જ હોસ્પિટલના દરવાજા પાસે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી એક માનસિક રીતે અસ્વસ્થ યુવતી ભટકતી જોવા મળતી હતી. તેની ઉંમર અંદાજે બાવીસ વર્ષની હશે. તેના માથાના વાળ વિખરાયેલા રહેતા, કપડાં ગમે તેમ પહેરેલા હતા અને તે પોતાની જ ધૂનમાં ગમે તેની સાથે વાતો કરતી અથવા હોસ્પિટલના ઓટલા પર બેસી રહેતી. હોસ્પિટલના સ્ટાફ અને ડોક્ટરો પણ તેને ઓળખી ગયા હતા કારણ કે તે કોઈને નુકસાન નહોતી પહોંચાડતી. કોઈ તેને દયા ખાઈને બપોરે રોટલી આપી જતું તો તે ખાઈ લેતી. પરંતુ જેમ જેમ સાંજ ઢળતી અને રાતના અંધારા વધતા, તેમ તેમ હોસ્પિટલની બહાર અસામાજિક તત્વો અને આવારા છોકરાઓની અવરજવર વધી જતી હતી. એવામાં એ અસ્વસ્થ યુવતીની સુરક્ષા એક મોટો પ્રશ્ન બની જતી હતી.
રાઘવનો એક અજીબ અને અતુટ નિયમ હતો. તે આખો દિવસ ગમે ત્યાં રિક્ષા ચલાવે, પણ રાત્રે બરાબર સાડા નવ વાગ્યે તે પોતાની રિક્ષા લઈને સિવિલ હોસ્પિટલના ગેટ પાસે આવી જતો હતો. તે બરાબર રાત્રતના દસ વાગવાની રાહ જોતો. જેવો ઘડિયાળમાં દસ વાગવાનો કાંટો ભેગો થાય, એટલે રાઘવ રિક્ષામાંથી નીચે ઉતરતો અને એ અસ્વસ્થ છોકરી પાસે જતો. તે બહુ જ આદરપૂર્વક તેને કહેતો કે બહેન, ચાલ રાત થઈ ગઈ છે, તારા ઘરે જવાનો સમય થઈ ગયો છે. પેલી છોકરી પણ જાણે રાઘવના અવાજથી પરિચિત થઈ ગઈ હોય તેમ, કોઈ પણ આનાકાની વગર ધીમે રહીને તેની રિક્ષાની પાછળની સીટ પર બેસી જતી હતી. રાઘવ તેને બેસાડીને શહેરના એક છેડે આવેલી એક મધ્યમવર્ગીય સોસાયટી તરફ રિક્ષા દોડાવતો, જ્યાં એ છોકરીનું ઘર આવેલું હતું.
એ સોસાયટીના નાકા પર પહોંચીને રાઘવ રિક્ષા ઉભી રાખતો. એ છોકરી રિક્ષામાંથી ઉતરીને પોતાના ઘર તરફ ચાલવા માંડતી અને રાઘવ જ્યાં સુધી તે ઘરના દરવાજાની અંદર ન જતી રહે ત્યાં સુધી ત્યાં જ ઉભો રહેતો. આ કામ માટે રાઘવ ક્યારેય એ છોકરીના પરિવાર પાસેથી એક રૂપિયો પણ નહોતો લેતો. તે રોજ રાત્રે મફતમાં આ સેવા આપતો હતો. પરંતુ આ મતલબી અને શંકાશીલ સમાજને કોઈની નિઃસ્વાર્થ સેવા ક્યારેય પચતી નથી. સોસાયટીના કેટલાક લોકોએ રોજ રાત્રે આ રિક્ષાવાળાને એક અસ્વસ્થ છોકરીને મૂકવા આવતો જોયો, એટલે તેમના મનમાં પાપ જાગ્યું. તેઓ રાઘવને શંકાની નજરે જોવા લાગ્યા.
સોસાયટીના ઓટલે બેસતા કેટલાક લોકો અંદરોઅંદર વાતો કરતા કે આ રિક્ષાવાળો રોજ રાત્રે આ પાગલ છોકરીને અહીં મૂકવા કેમ આવે છે? ચોક્કસ આનો કોઈ ખરાબ ઈરાદો હશે, નહિતર આ જમાનામાં કોઈ મફતમાં રોજ આટલે દૂર ભાડું બગાડીને ન આવે. લોકો રાઘવની પાછળ તેના વિશે ખૂબ જ ગંદી અને ખરાબ વાતો કરવા લાગ્યા. એક દિવસ તો હદ થઈ ગઈ, જ્યારે રાઘવ એ છોકરીને મૂકીને પાછો ફરી રહ્યો હતો, ત્યારે સોસાયટીના ચાર-પાંચ જણાએ તેની રિક્ષા રોકી લીધી. તેમણે રાઘવને ધમકાવતા કહ્યું કે એ ભાઈ, તું રોજ રાત્રે આ છોકરીને લઈને અહીં કેમ આવે છે? તારો ધંધો શું છે તે અમને ખબર છે, આવી છોકરીઓનો ફાયદો ઉઠાવતા તને શરમ નથી આવતી? જો હવે પછી તું રાત્રે અહીં દેખાયો તો તારા ટાંટિયા ભાંગી નાખીશું અને પોલીસને હવાલે કરી દઈશું.
રાઘવ સોસાયટીના લોકોની આટલી ગંદી વાતો સાંભળીને અંદરથી ધ્રૂજી ગયો. તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા, પરંતુ તે કશું જ બોલ્યો નહીં. તેણે હાથ જોડીને બસ એટલું જ કહ્યું કે ભાઈઓ, મારો કોઈ ખરાબ ઈરાદો નથી, હું તો બસ આ બહેનને સાચવીને ઘરે મૂકવા આવું છું. પરંતુ લોકોએ તેની એક પણ વાત ન સાંભળી અને તેને અપમાનિત કરીને ત્યાંથી કાઢી મૂક્યો. આટલું અપમાન થયા પછી પણ રાઘવનો નિયમ ન બદલાયો. તેણે સોસાયટીના લોકોની બીકે રસ્તાનો રૂટ બદલી નાખ્યો, તે સોસાયટીના નાકા પર ઉભો રહેવાને બદલે થોડે દૂર અંધારામાં રિક્ષા ઉભી રાખતો અને છોકરીને સુરક્ષિત ગલીમાં મોકલીને જ પાછો ફરતો હતો. તે સમાજના મહેણાં ટોણા મૂંગા મોઢે સહન કરતો રહ્યો, પણ તેણે એ છોકરીને રાત્રે હોસ્પિટલની બહાર અસુરક્ષિત છોડવાનું ક્યારેય સ્વીકાર્યું નહીં.
આમ ને આમ પૂરા બે વર્ષ વીતી ગયા. સમય હંમેશાં એક સરખો રહેતો નથી. એ અસ્વસ્થ યુવતીના પિતાની આર્થિક સ્થિતિ સારી થતાં તેમણે દીકરીની સારવાર કોઈ મોટા શહેરમાં પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં કરાવી. ધીમે ધીમે દવાઓ અને યોગ્ય સારવારની અસર થઈ અને એ યુવતી માનસિક રીતે સંપૂર્ણપણે સાજી થઈ ગઈ. તેની યાદશક્તિ પાછી આવી ગઈ અને તે બિલકુલ સામાન્ય છોકરીઓની જેમ વાતો કરવા લાગી. સાજી થયા પછી તેના માતા-પિતાની ખુશીનો પાર ન રહ્યો. એક દિવસ એ છોકરીએ પોતાના પિતાને કહ્યું કે પપ્પા, જ્યારે હું બીમાર હતી અને હોસ્પિટલની બહાર ભટકતી હતી, ત્યારે રોજ રાત્રે એક રિક્ષાવાળો ભાઈ મને બહુ જ પ્રેમથી પોતાની રિક્ષામાં બેસાડીને અહીં સુધી મૂકી જતો હતો. જો તે ભાઈ ન હોત તો કદાચ હું આજે જીવતી ન હોત અથવા કોઈ મારી સાથે દુષ્કર્મ કરી ગયું હોત. મારે એ ભાઈનો આભાર માનવો છે.
દીકરીની વાત સાંભળીને પિતાનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. તેમણે હોસ્પિટલની બહાર જઈને તપાસ કરી અને રાઘવની રિક્ષાનો નંબર મેળવ્યો. તેના આધારે તેઓ રાઘવના ઘરનું સરનામું શોધી કાઢ્યા. એક રવિવારની સવારે, એ છોકરી પોતાના માતા-પિતા અને સોસાયટીના એ જ ચાર-પાંચ પ્રતિષ્ઠિત લોકો સાથે, જેમણે રાઘવને ધમકાવ્યો હતો, તેમને લઈને રાઘવના ઘરે પહોંચી. સોસાયટીના લોકોને એમ હતું કે આજે આ રિક્ષાવાળાની કરતૂતો સામે આવશે એટલે તેઓ પણ વટથી સાથે આવ્યા હતા. બધા લોકો જ્યારે રાઘવના નાના અને ગરીબ ઘરના આંગણે પહોંચ્યા, ત્યારે રાઘવ ત્યાં પોતાની રિક્ષા સાફ કરી રહ્યો હતો. અચાનક આટલા બધા લોકોને જોઈને તે ગભરાઈ ગયો.
એ છોકરીના પિતા આગળ આવ્યા અને તેમણે રાઘવના હાથ પકડી લીધા. તેમની આંખોમાં આંસુ હતા. તેમણે કહ્યું કે ભાઈ, તારો ખુબ ખુબ આભાર. આ મારી દીકરી છે જે સિવિલ હોસ્પિટલની બહાર અસ્વસ્થ હાલતમાં રહેતી હતી. આજે પ્રભુની કૃપાથી તે સાજી થઈ ગઈ છે. તેણે મને જણાવ્યું કે તેં બે વર્ષ સુધી રોજ રાત્રે પોતાની રિક્ષામાં બેસાડીને તેની સુરક્ષા કરી છે. અમે તારો આ અહેસાન જિંદગીભર નહીં ભૂલી શકીએ. આ સાંભળીને સોસાયટીના લોકો જેઓ રાઘવ પર શંકા કરતા હતા, તેમના ચહેરા જોવા જેવા થઈ ગયા. તેમના મનમાં થોડો પસ્તાવો થયો પણ હજુ પણ એક સવાલ મૂંઝવતો હતો.
સોસાયટીના એ આગેવાને આગળ આવીને પૂછ્યું કે રાઘવ ભાઈ, અમને માફ કરી દેજો, અમે તમારા પર બહુ ખોટી શંકા કરી. પણ અમને એક વાત સમજાવો કે આ છોકરી તમારી કોઈ સગી વહાલી નહોતી, તો પછી તમે રોજ રાત્રે પોતાના પૈસાનું પેટ્રોલ બગાડીને, આટલું અપમાન સહન કરીને પણ તેને મફતમાં ઘરે મૂકવા કેમ આવતા હતા? તમારો આની પાછળ શું સ્વાર્થ હતો?
રાઘવ થોડીવાર માટે એકદમ મૌન થઈ ગયો. તેની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહી નીકળી. તે ધીમે પગલે પોતાના ઘરની અંદર ગયો અને દીવાલ પર ટીંગાયેલી એક તસવીર ઉતારીને બહાર લઈ આવ્યો. એ તસવીર એક સુંદર અઢાર વર્ષની છોકરીની હતી, જેના ગળામાં સુખડનો હાર પહેરાવેલો હતો. રાઘવે ધ્રૂજતા અવાજે અને રડતા હૃદયે કહ્યું કે સાહેબ, આ મારી સગી નાની બહેન આરતીની તસવીર છે. આજથી પાંચ વર્ષ પહેલાં તે રાત્રે દસ વાગ્યે હોસ્પિટલથી પોતાની નોકરી પૂરી કરીને ઘરે પાછી ફરી રહી હતી. રસ્તામાં કોઈ અજાણ્યા વાહને તેને ટક્કર મારી અને તેનો અકસ્માત થયો. અકસ્માત એટલો ભયંકર હતો કે તે ભીડમાં અને અંધારામાં ક્યાંક ગુમ થઈ ગઈ. હોસ્પિટલના લોકોએ તેને ક્યાંક ખસેડી દીધી, પણ અમે તેને બહુ શોધી, છતાં તે અમને ક્યારેય પાછી ન મળી. થોડા સમય પછી અમને ખબર પડી કે તે આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગઈ છે.
રાઘવે પોતાના આંસુ લૂછતાં આગળ કહ્યું કે મારી બહેન જ્યારે ગુમ થઈ, ત્યારે મારા મનમાં એક જ વસવસો રહી ગયો કે કાશ એ રાત્રે કોઈ રિક્ષાવાળો કે કોઈ સારો માણસ મારી બહેનને સુરક્ષિત રીતે મારા ઘર સુધી મૂકી ગયો હોત, તો આજે મારી બહેન જીવતી હોત. બે વર્ષ પહેલાં જ્યારે મેં આ હોસ્પિટલની બહાર આ અસ્વસ્થ છોકરીને રાત્રે એકલી ભટકતી જોઈ, ત્યારે મને આની અંદર મારી એ ખોવાયેલી બહેન આરતી દેખાઈ. મને થયું કે મારી બહેનને તો કોઈ ન બચાવી શક્યું, પણ આ કોઈની દીકરી અને કોઈની બહેન છે. જો આની સાથે રાતના અંધારામાં કંઈક ખરાબ થઈ જશે, તો તેનો ભાઈ આખી જિંદગી રડતો રહેશે. હું રોજ રાત્રે આ છોકરીમાં મારી એ ખોવાયેલી બહેનને શોધતો હતો. હું તેને કોઈ પાગલ છોકરી નહીં, પણ મારી સગી બહેન સમજીને સમાજની પરવા કર્યા વગર તેની સુરક્ષા કરતો હતો. બહેનની રક્ષા કરવા માટે ભાઈને કોઈ સ્વાર્થની જરૂર નથી હોતી સાહેબ.
રાઘવના મુખેથી નીકળેલા આ શબ્દો સાંભળીને ત્યાં ઊભેલા દરેક વ્યક્તિના કાળજા ચીરાઈ ગયા. એ સાજી થયેલી છોકરીના પિતા મોટે મોટેથી રડવા લાગ્યા. અને સોસાયટીના જે લોકો રાઘવને ગાળો ભાંડતા હતા, તેના પર ગંદી શંકાઓ કરતા હતા, તેમની આંખો આજે ભારે શરમથી જમીન તરફ ઝૂકી ગઈ. તેમની પાસે રાઘવની સામે જોવાની પણ હિંમત નહોતી. એ સાજી થયેલી છોકરી આગળ આવી અને તેણે રાઘવના કાંડા પર રક્ષાબંધનની એક સુંદર રાખડી બાંધી દીધી અને કહ્યું કે ભાઈ, ભલે તમારી સગી બહેન ચાલી ગઈ, પણ આજથી તમારી આ બહેન જીવતી છે. તમે મારી રક્ષા કરી છે, હવેથી આ બહેન દર વર્ષે તમારા ઘરે રાખડી બાંધવા અચૂક આવશે.
આ આખી ઘટનાથી આખા બજારમાં અને સોસાયટીમાં રાઘવનું સન્માન અનેક ગણું વધી ગયું. જે લોકો તેને રિક્ષાવાળો કહીને બોલાવતા હતા, તેઓ આજે તેને એક દેવદૂત સમાન માનવા લાગ્યા. આ સંસારમાં ભગવાન ક્યારેય માણસનો હોદ્દો કે તેની ગરીબી નથી જોતા, તેઓ તો માત્ર માણસના હૃદયની અંદર રહેલો પવિત્ર ભાવ અને તેના સંસ્કાર જ જુએ છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.