રોજ મફત જમવા આવતા ભિખારીને ભાગીદારે બહાર કાઢ્યો, પછી એવું થયું કે...
ટેબલ પર પડેલી પ્લેટમાંથી ગરમ દાળનો વરાળ નીકળતી હતી. રાકેશે પ્લેટ લૂછીને તેમાં બે ગરમ રોટલી મૂકી. સામે દરવાજા પાસે ઊભેલા માણસે જૂનો થેલો ખભા પર સરખો કર્યો. તેના કપડાં પર ધૂળ જામી હતી અને પગના ચંપલ ઘસાઈ ગયા હતા.
બરાબર એ જ સમયે પાછળથી કાચનો દરવાજો જોરથી ખૂલ્યો. ભાગીદાર પ્રકાશે અંદર આવીને રાકેશના હાથમાંથી પ્લેટ ખેંચી લીધી. કાચની પ્લેટ ટેબલ પર વાગતાં જ મોટો અવાજ થયો. હોટેલમાં બેઠેલા બે-ત્રણ ગ્રાહકોએ પાછળ ફરીને જોયું.
"રોજ રોજ આ મફતનું ખાવાનું બંધ કર રાકેશ. આ કોઈ ધર્મશાળા નથી." પ્રકાશનો અવાજ બહુ કડક હતો. તેણે દરવાજા પાસે ઊભેલા માણસ સામે આંગળી ચિંધી.
રાકેશે શાંતિથી પ્રકાશના હાથમાંથી પ્લેટ પાછી લીધી. તેણે ખૂણાના ટેબલ પર મૂકી દીધી. દરવાજે ઊભેલો માણસ કશું જ બોલ્યા વગર ધીમેથી પાછળ હટી ગયો. તેની આંખોમાં નમ્રતા હતી.
રાકેશ અને પ્રકાશ બંને બાળપણના મિત્રો હતા. તેમણે સાથે મળીને આ નાની હોટેલ શરૂ કરી હતી. રાકેશ સ્વભાવે બહુ સરળ અને દયાળુ હતો. પ્રકાશ વ્યવહારુ હતો અને તેને દરેક વાતમાં માત્ર નફો જ દેખાતો હતો.
હોટેલનું કામ બહુ સરસ ચાલતું હતું. દરરોજ સાંજે એક વૃદ્ધ માણસ હોટેલના દરવાજે આવીને ઊભો રહેતો. રાકેશ તેને દરરોજ પ્રેમથી ભોજન આપતો હતો. પ્રકાશને આ વાત બિલકુલ પસંદ નહોતી.
એક સાંજે પ્રકાશે રાકેશને પાસે બેસાડ્યો. તેણે કહ્યું કે આપણે પૈસા કમાવા માટે ધંધો કરીએ છીએ. આવા લોકોને રોજ ખવડાવશો તો હોટેલ બંધ કરવાનો વારો આવશે.
રાકેશે હસીને જવાબ આપ્યો. તેણે કહ્યું કે એક માણસના જમવાથી આપણી હોટેલ બંધ નહીં થઈ જાય. ઈશ્વરે આપણને આપ્યું છે તો થોડું બીજાને પણ આપવું જોઈએ.
તે રાત્રે હોટેલ બંધ કરવાનો સમય થઈ ગયો હતો. બધા કારીગરો ઘરે જઈ ચૂક્યા હતા. રાકેશ અને પ્રકાશ પણ હિસાબ પૂરો કરીને હોટેલને તાળું મારીને નીકળી ગયા.
રાત્રે બે વાગે અચાનક હોટેલના રસોડામાંથી વાયર સળગવાનો અવાજ આવ્યો. શોર્ટ સર્કિટના કારણે રસોડાના ખૂણામાં મૂકેલા કાગળના બોક્સમાં આગ લાગી ગઈ. ધીમે ધીમે આગની જવાળાઓ વધવા લાગી.
હોટેલના કાચના દરવાજામાંથી કાળો ધુમાડો બહાર નીકળવા લાગ્યો. રસ્તા પર સાવ સન્નાટો હતો. કોઈ માણસ ત્યાં હાજર નહોતું.
પણ હોટેલની સામેના બાંકડા પર એ જ વૃદ્ધ માણસ સૂતો હતો. ધુમાડાની વાસ આવતાં જ તે જાગી ગયો. તેણે હોટેલની અંદર આગની જવાળાઓ જોઈ.
તે માણસ એક પણ ક્ષણનો વિચાર કર્યા વગર દોડ્યો. તેણે બાજુમાં પડેલો મોટો પથ્થર ઊંચક્યો અને હોટેલનો કાચનો દરવાજો તોડી નાખ્યો. કાચ તૂટવાનો મોટો અવાજ થયો.
તે અંદર ગયો. રસોડામાં ગેસના બે મોટા સિલિન્ડર મૂકેલા હતા. જો આગ સિલિન્ડર સુધી પહોંચી જાત તો આખી હોટેલ સાથે આજુબાજુની દુકાનો પણ સળગી જાત.
તે માણસે પોતાના હાથ પર ભીનો બુટ્ટો લપેટ્યો. તેણે જાનના જોખમે સળગતા બોક્સ બહાર ફેંકવાનું શરૂ કર્યું. તેણે પાણીની ડોલ ભરીને આગ પર નાખવાનું શરૂ કર્યું.
આગ ઓલવતાં તેના હાથ અને ચહેરો કાળા થઈ ગયા. કપડાં કેટલીક જગ્યાએથી સળગી ગયા. છતાં તે પીછેહઠ ન થયો અને પાણી નાખતો રહ્યો.
અડધા કલાકની ભારે મહેનત પછી આગ સંપૂર્ણપણે બુઝાઈ ગઈ. સિલિન્ડર સુરક્ષિત હતા. હોટેલનું મોટું નુકસાન થતાં બચી ગયું હતું.
સવારે રાકેશ અને પ્રકાશ હોટેલે પહોંચ્યા. દરવાજાનો કાચ તૂટેલો જોઈને પ્રકાશના હોશ ઊડી ગયા. તે દોડીને અંદર ગયો.
રસોડામાં બધું કાળું પડી ગયું હતું. પણ મોટી કોઈ હોનારત થઈ નહોતી. ખૂણામાં એ વૃદ્ધ માણસ થાકેલો બેઠો હતો. તેના હાથ પર બળવાના નિશાન હતા.
પ્રકાશે આ બધું જોયું. શેરીના એક માણસે આવીને કહ્યું કે જો આ રાત્રે ન હોત તો તમારી આખી હોટેલ બળીને ખાખ થઈ ગઈ હોત. તેણે પોતાની જાન જોખમમાં મૂકીને આ બધું બચાવ્યું છે.
પ્રકાશના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. જે માણસને તે ગઈકાલે ગાળો આપીને બહાર કાઢતો હતો, તે જ માણસે આજે તેની રોજીરોટી બચાવી લીધી હતી.
પ્રકાશની આંખોમાં પાણી આવી ગયા. તે દોડીને એ વૃદ્ધ માણસ પાસે ગયો. તે જમીન પર બેસી ગયો અને તેના હાથ પકડી લીધા.
પ્રકાશે રડતા રડતા કહ્યું કે મને માફ કરી દો. હું પૈસાના અહંકારમાં આંધળો થઈ ગયો હતો. મને તમારી કિંમત ન સમજાઈ.
વૃદ્ધ માણસે હસીને પ્રકાશના માથા પર હાથ મૂક્યો. તેણે કહ્યું કે શેઠ, તમે મને દરરોજ ખાવાનું આપતા હતા. આજે જો હું તમારા કામમાં ના આવું તો મારો રોટલો એળે જાય.
રાકેશ પણ પાસે આવ્યો. તેની આંખોમાં ગર્વ હતો. તેણે પ્રકાશ સામે જોયું. પ્રકાશ પોતાની ભૂલ સમજી ગયો હતો.
એ જ દિવસથી પ્રકાશે હોટેલના પાછળના ભાગમાં એ વૃદ્ધ માણસ માટે એક નાનો રૂમ બનાવી આપ્યો. તેમના રહેવાની અને જમવાની કાયમી વ્યવસ્થા કરી આપી.
પૈસા કરતાં માણસાઈ અને કૃતજ્ઞતા બહુ મોટી વસ્તુ છે. આપણી એક નાની દયા સમય જતાં બમણી થઈને આપણું રક્ષણ કરે છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.