પિતાની જૂની તૂટેલી સાયકલ ભંગારમાં ફેંકવા ગયેલા કરોડપતિ દીકરા સામે જ્યારે ટૂલબોક્સની ડાયરી ખૂલી, ત્યારે...

રામજીભાઈ આખી જિંદગી એક સાધારણ કુરિયર કંપનીમાં સાયકલ પર સામાન અને પત્રો પહોંચાડવાનું કામ કરતા હતા. તેમની પાસે રહેવા માટે એક જૂનું ગામઠી મકાન અને એક જૂની કાળી સાયકલ સિવાય કશું નહોતું. રામજીભાઈને બે દીકરાઓ હતા, મોટો દીકરો પાર્થ અને નાનો દીકરો કાર્તિક. રામજીભાઈએ પોતાની જુવાનીના દિવસોમાં કડકડતી ઠંડી, ભયાનક ગરમી કે ધોધમાર વરસાદની પરવા કર્યા વિના એ જ જૂની સાયકલ પર દિવસ રાત મજૂરી કરીને પોતાના બંને દીકરાઓનો ખૂબ જ વહાલથી ઉછેર કર્યો હતો.

રામજીભાઈનો મોટો દીકરો પાર્થ ભણવામાં ખૂબ જ હોંશિયાર હતો. તેણે ભણી ગણીને મોટા શહેરમાં જઈને ફાઇનાન્સ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ક્ષેત્રે મોટું નામ કમાયું હતું. પાર્થ થોડા જ વર્ષોમાં શહેરમાં મોટો રોકાણકાર બની ગયો હતો અને તેની પાસે આલીશાન બંગલો, મોંઘી કારો અને તમામ સુખ સાહબો ઉપલબ્ધ હતા. બીજી તરફ નાનો દીકરો કાર્તિક ભણવામાં સાધારણ હોવાથી ગામડે જ રહ્યો હતો અને પિતાની સાથે ખેતી તથા નાના મોટા કામમાં હાથ બટાવતો હતો. કાર્તિક સ્વભાવે અત્યંત સરળ, દયાળુ અને પિતાની સેવા કરનારો ભક્ત દીકરો હતો. તે પિતાના કષ્ટને સારી રીતે સમજતો હતો.

પરંતુ શહેરમાં જઈને મોટો રોકાણકાર બન્યા પછી પાર્થના મનમાં અહંકાર અને પૈસાનું ઘમંડ આવી ગયું હતું. તે જ્યારે પણ ક્યારેક ગામડે આવતો અથવા ફોન કરતો, ત્યારે પોતાના પિતાના ગામડાના જૂના તૂટેલા ઘર અને તેમની જૂની કાળી સાયકલની કાયમ ક્રૂર મજાક ઉડાવતો હતો. પાર્થ પિતાને કહેતો કે, પપ્પા તમે આખી જિંદગી આ નકામી સાયકલ પર ધૂળ ખાધી અને આ તૂટેલા મકાનમાં જ રહ્યા. તમારી પાસે મારા ફ્લેટ કે કાર જેવો વૈભવ ક્યારેય આવ્યો જ નહીં. તું અને કાર્તિક આખી જિંદગી ગામડિયા જ રહેવાના છો. પિતા રામજીભાઈ પુત્રના આવા કટુ શબ્દો સાંભળીને માત્ર સ્મિત કરી લેતા અને ક્યારેય સામો જવાબ ન આપતા.

કાર્તિક પોતાના મોટા ભાઈ પાર્થની આવી વર્તણૂક જોઈને કાયમ ગુસ્સે થતો હતો. કાર્તિક પાર્થને સમજાવવાનો પ્રયાસ કરતો કે, પાર્થ ભાઈ, પપ્પાએ આપણને મોટા કરવા માટે આ જ સાયકલ પર લોહીનું પાણી કર્યું છે, તમે આપણા ઘરની અને આ સાયકલની મજાક ન ઉડાવો. પરંતુ અહંકારી પાર્થ નાના ભાઈ કાર્તિકની વાતને હસી કાઢતો અને તેને દબાવી દેતો હતો. પાર્થ પોતાની સોશિયલ મીડિયા પ્રોફાઇલ પર પોતાના વૈભવી જીવનના ફોટા મૂકતો હતો પણ ક્યારેય પોતાના ગામડાના ઘર કે પિતાનો ઉલ્લેખ સુદ્ધાં કરતો નહોતો. તે પોતાના ભૂતકાળને અને પોતાની ગરીબાઈને સાવ ભૂલી ચૂક્યો હતો.

સમય વહેતો ગયો અને પિતા રામજીભાઈની જૂની ઉંમર અને થાકના કારણે તબિયત લથડવા લાગી. એક દિવસ અચાનક રામજીભાઈનું અવસાન થઈ ગયું. પિતાના અવસાનના સમાચારો મળતા જ પાર્થ શહેરમાંથી ગામડે આવ્યો. પરંતુ તેના મનમાં પિતાના જવાના દુઃખ કરતાં પણ વધારે એક જ વાતનો વિચાર ચાલી રહ્યો હતો, અને તે હતી ગામડાની આ મિલકત. પિતાની ઉત્તરક્રિયા અને વિધિઓ પૂરી થયાના બીજા જ દિવસે પાર્થ પિતાના ગામડાના ઘર અને જમીનને વેચી દેવા માટે ગ્રાહકોને બોલાવી લાવ્યો. પાર્થ ઈચ્છતો હતો કે જલ્દીથી જમીન વેચીને પોતાના ભાગના પૈસા લઈને તે શહેર પાછો જતો રહે.

પાર્થ ઘરના જૂના સામાનને બહાર કાઢીને કચરામાં ફેંકવા લાગ્યો. ઘરના આંગણામાં પિતા રામજીભાઈની એ જ જૂની, કાટ લાગેલી કાળી સાયકલ ઊભી હતી. પાર્થે તે સાયકલને જોઈને મોં બગાડ્યું અને તેને કચરાવાળા ભંગારના ઢગલા તરફ ધકેલવા લાગ્યો. તે ગુસ્સામાં બોલ્યો કે, આ નકામો ભંગાર આટલા વર્ષોથી અહીં પડી રહ્યો છે અને ઘરની શોભા બગાડે છે. તેને અત્યારે ને અત્યારે જ ભંગારમાં ફેંકી દો. પાર્થ સાયકલને બહાર ફેંકવા જ જતો હતો કે તરત જ નાનો ભાઈ કાર્તિક દોડીને વચ્ચે આવી ગયો અને તેણે સાયકલને પકડી લીધી.

કાર્તિકે અત્યંત ભાવુક થઈને મોટા ભાઈ પાર્થને રોક્યો અને કહ્યું કે, પાર્થ ભાઈ, આ સાયકલ માત્ર કોઈ લોખંડનો ભંગાર નથી. આ પપ્પાની આખી જિંદગીની મહેનત અને આપણી રોજીરોટીનું સાધન છે. આ સાયકલને તમે કચરામાં ન ફેંકો, આ પપ્પાની આખરી યાદગાર છે. પરંતુ અહંકારી પાર્થે કાર્તિકને જોરથી ધક્કો માર્યો અને કહ્યું કે, તું ગામડિયાની જેમ ભાવાવેશમાં ન આવ! આ તૂટેલી સાયકલની કોઈ કિંમત નથી, તેને ઘરમાં રાખવાનો કોઈ અર્થ નથી! તે આખી જિંદગી આપણી ગરીબાઈનું પ્રતીક રહી છે!

કાર્તિકે હિંમત ન હારી. તેણે સાયકલના સીટની નીચે આવેલા જૂના કાળા ચામડાના ટૂલબોક્સ તરફ નજર કરી. એ ટૂલબોક્સ પર જૂનું તાળું લટકતું હતું જે હવે કાટ લાગવાને કારણે નબળું પડી ગયું હતું. કાર્તિકે નજીકમાં પડેલો એક પથ્થર ઉપાડ્યો અને ટૂલબોક્સનું તાળું તોડી નાખ્યું. ટૂલબોક્સ અંદરથી ખૂલતાં જ તેમાંથી ધૂળથી ભરેલી એક જૂની ડાયરી, કેટલીક જૂની હોસ્પિટલની રસીદો અને કાગળો બહાર નીકળ્યા. કાર્તિકે તે કાગળો અને ડાયરી હાથમાં લીધા. ડાયરીના પાના પીળા પડી ગયા હતા પણ તેના પર પિતા રામજીભાઈના પોતાના હસ્તાક્ષર સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

કાર્તિકે તે ડાયરીમાંથી એક પાનું મોટેથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું, જેથી પાર્થ પણ સાંભળી શકે. પિતા રામજીભાઈએ આજથી પંદર વર્ષ પહેલાં પોતાની એ ડાયરીમાં લખ્યું હતું: આજે મારો મોટો દીકરો પાર્થ વિદેશની મોટી યુનિવર્સિટીમાં એન્જિનિયરિંગ અને ફાઇનાન્સનું ભણવા માટે જઈ રહ્યો છે. તેની વિદેશની ફી અને વિઝા માટે દસ લાખ રૂપિયાની જરૂર હતી. મારી પાસે એટલા બધા પૈસા નહોતા. મેં બેંકો પાસે લોન માંગી પણ મારી પાસે કોઈ ગેરંટી ન હોવાથી બેંકે લોન આપવાની ના પાડી દીધી.

ડાયરીના પાના આગળ વાંચતાં કાર્તિકનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો: મારી પાસે મારી આ સાયકલ સિવાય કશું નહોતું. મેં નક્કી કર્યું કે હું મારા દીકરાનું સપનું તૂટવા નહીં દઉં. મેં મારી કુરિયરની નોકરી પૂરી થયા પછી રાત્રે આ જ સાયકલ પર ઘરે ઘરે જઈને સમાચારપત્રો અને કુરિયર વહેંચવાનું બીજું વધારાનું કામ શરૂ કર્યું. હું રોજ રાત્રે બે વાગ્યા સુધી આ સાયકલ ચલાવીને પૈસા બચાવતો હતો. આખી રાત સાયકલ ચલાવવાના કારણે મારી આંખો સોજી જતી હતી અને પગમાં અસહ્ય દુખાવો થતો હતો, પણ જ્યારે હું પાર્થના ભવિષ્ય વિશે વિચારતો ત્યારે મારો બધો થાક ઉતરી જતો હતો.

ડાયરીમાં આગળ એક કરુણ ઘટના લખેલી હતી: એક રાત્રે ભારે વરસાદમાં સાયકલ પર કુરિયર પહોંચાડવા જતી વખતે એક પૂરપાટ ઝડપે આવતી ટ્રકે મારી સાયકલને જોરદાર ટક્કર મારી હતી. એ અકસ્માતમાં મારો જમણો પગ કચડાઈ ગયો હતો. હોસ્પિટલની રસીદો બતાવે છે કે ડૉક્ટરોએ મારી સર્જરી કરી હતી. ડૉક્ટરે મને આજીવન આરામ કરવાની અને સાયકલ ન ચલાવવાની સખત સલાહ આપી હતી. પણ જો હું આરામ કરત તો પાર્થની વિદેશની બીજા વર્ષની ફી ભરાઈ શકી ન હોત.

પિતાએ આગળ લખ્યું હતું: ડૉક્ટરે ના પાડી હોવા છતાં, અસહ્ય દુખાવાની ગોળીઓ ગળીને મેં એક પગે ફરીથી આ જ સાયકલ ચલાવવાનું શરૂ કર્યું હતું. અકસ્માતમાં પગમાં ગંભીર ઈજા થઈ હોવા છતાં અને પગ નબળો પડી ગયો હોવા છતાં મેં સાયકલ ચલાવવાનું ક્યારેય ન છોડ્યું, કારણ કે આ સાયકલ જ મારા પાર્થના ભવિષ્યની ગાડી ચલાવી રહી હતી. મેં મારી આ તકલીફ ક્યારેય મારા દીકરાઓને ન જણાવી, કારણ કે હું નહોતો ઈચ્છતો કે પાર્થ વિદેશમાં ચિંતા કરે. ભલે મારો આખો દેહ તૂટી જાય, પણ મારો દીકરો વિદેશમાં મોટો માણસ બનવો જોઈએ.

ડાયરીનું એ છેલ્લું પાનું વાંચીને કાર્તિકે સાયકલના ટૂલબોક્સમાંથી નીકળેલી હોસ્પિટલની જૂની રસીદો પાર્થના હાથમાં મૂકી. તે રસીદોમાં લાખો રૂપિયાના સર્જરીના ખર્ચા અને દવાઓના નામ લખેલા હતા. જે સમયગાળામાં પાર્થ વિદેશમાં એશઆરામથી ભણી રહ્યો હતો અને મિત્રો સાથે પાર્ટીઓ કરી રહ્યો હતો, એ જ સમયગાળા દરમિયાન તેના વૃદ્ધ પિતા એક પગે અસહ્ય દુખાવામાં સાયકલ ચલાવીને તેની ફીના હપ્તા ભરી રહ્યા હતા. પિતાના આ ગૂઢ બલિદાન અને છૂપી કુરબાનીનું સાચું સત્ય સામે આવતાં જ આખા આંગણામાં ગાઢ શાંતિ છવાઈ ગઈ.

આ સત્ય સાંભળતા જ મોટા ભાઈ પાર્થના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેના હાથમાં રહેલી હોસ્પિટલની રસીદો ધ્રૂજવા લાગી. પાર્થનો તમામ અહંકાર, સંપત્તિનું ઘમંડ અને મોટા માણસ હોવાનો દંભ એક ક્ષણમાં ચૂરચૂર થઈ ગયા. તેને પોતાની ભૂતકાળની દરેક વાણી અને વર્તન પર ભારે ગ્લાનિ અને પસ્તાવો થવા લાગ્યો. જે પિતાની સાયકલને તે કચરો અને ભંગાર સમજીને ફેંકી રહ્યો હતો, એ જ સાયકલના પેડલ પર તેના પોતાના કરોડપતિ બનવાનો પાયો નંખાયો હતો.

પાર્થ પોતાના બંને હાથ વડે ચહેરો ઢાંકીને જમીન પર બેસી પડ્યો અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યો. તે બૂમો પાડીને પસ્તાવો કરવા લાગ્યો કે, પપ્પા! મને માફ કરી દો! હું કેટલો અંધ, સ્વાર્થી અને કૂતરા જેવો અહંકારી બની ગયો હતો! તમે તમારા પગનો જીવ દાવ પર લગાવીને મને વિદેશ ભણાવ્યો અને હું અહીં આવીને તમારી જ કુરબાનીની મજાક ઉડાવતો રહ્યો! હું કેટલો નીચ દીકરો છું કે જેણે પોતાના બાપના લોહી પાણીના પરસેવાને ભંગાર સમજ્યો!

નાનો ભાઈ કાર્તિક દોડીને મોટા ભાઈ પાર્થ પાસે ગયો. કાર્તિકે પાર્થને ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતીએ લગાવી દીધો. કાર્તિકે કહ્યું કે, પાર્થ ભાઈ, પપ્પાએ ક્યારેય તમારા પ્રત્યે મનમાં કડવાશ નહોતી રાખી. તેઓ કાયમ કહેતા કે મારો પાર્થ શહેરમાં મોટો માણસ બની ગયો છે તેનો મને ગર્વ છે. પાર્થ પોતાની ભૂલ સમજીને નાના ભાઈ કાર્તિકના ચરણોમાં પડી ગયો અને પસ્તાવાના અશ્રુઓ વહાવવા લાગ્યો.

પાર્થે તે જ ક્ષણે મિલકત અને ઘર વેચવાનો વિચાર કાયમ માટે માંડી વાળ્યો. તેણે પિતાની એ જૂની કાળી સાયકલને ખૂબ જ આદરપૂર્વક સાફ કરી અને તેને પોતાની મોંઘી કારમાં મૂકીને પોતાના શહેરમાં આવેલા આલીશાન બંગલે લઈ જવાનો નિર્ણય કર્યો. પાર્થે કહ્યું કે, આ સાયકલ મારી કાર કે બંગલા કરતાં કરોડો ગણી વધારે કિંમતી છે. આ મારા પિતાના પ્રેમ અને બલિદાનનું પ્રતીક છે. હું આ સાયકલને મારા બંગલાના મુખ્ય હોલમાં એક સ્મારક તરીકે રાખીશ જેથી મને અને મારા બાળકોને કાયમ યાદ રહે કે અમારા અસ્તિત્વ પાછળ એક પિતાનો કેટલો મોટો ત્યાગ હતો.

પાર્થે પોતાના નાના ભાઈ કાર્તિક અને તેના પરિવારને પણ પોતાની સાથે શહેરમાં લઈ જવાનો અથવા ગામડાના ઘરને મોટું મહેલ જેવું બનાવીને સાથે રહેવાનો દ્રઢ સંકલ્પ કર્યો. બંને ભાઈઓ વચ્ચેની તમામ જૂની ગેરસમજ અને મનદુઃખ કાયમ માટે ઓગળી ગયા. પિતાની એ જૂની સાયકલે બે વિખેરાયેલા ભાઈઓને અને પરિવારને કાયમ માટે પ્રેમ અને સમર્પણના અમર તાંતણે બાંધી દીધા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.