પિતાની નિવૃત્તિના દિવસે આખી ઓફિસે ભવ્ય સન્માન કર્યું, પણ સ્ટેજ પર મોટા ઉદ્યોગપતિએ આવીને જે ખુલાસો કર્યો એ સાંભળીને દીકરો ધ્રુસકે ને ધ્રુસકે...
હાલ શહેરમાં સ્થાયી થયેલા સુરેશભાઈ એક સરકારી વિભાગમાં સિનિયર ક્લાર્ક તરીકે ફરજ બજાવતા હતા. તેમનો આખો પરિવાર એટલે કે પત્ની સુમનબેન અને એકનો એક દીકરો અજય. સુરેશભાઈનો એક જ વણલખ્યો નિયમ હતો કે સરકારી ટેબલ પર આવતી દરેક ફાઈલ પાછળ કોઈ ગરીબ માણસની આશા છુપાયેલી હોય છે, એટલે ક્યારેય કોઈની પાસેથી એક રૂપિયો પણ વધારે લેવો નહીં. આ આખી જિંદગી તેમણે કાળી મજૂરી કરી, ફાટેલા સ્કૂટર પર ઓફિસે ગયા અને સાદા સુતરાઉ કપડાં પહેરીને આખું જીવન વિતાવી દીધું. પણ તેમના ટેબલ પરથી ક્યારેય કોઈ ખોટી ફાઈલ પસાર ન થઈ શકી.
બીજી તરફ તેમનો દીકરો અજય હવે કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં આવી ગયો હતો. યુવાન વયના અજયને પોતાના પિતાની આ હદ બહારની પ્રામાણિકતા બિલકુલ પસંદ નહોતી. કોલેજમાં તેના મિત્રો મોંઘી બાઈક લઈને આવતા, બ્રાન્ડેડ કપડાં પહેરતા અને ખિસ્સામાં મનફાવે તેમ વાપરવાના પૈસા રાખતા હતા. જ્યારે અજયે કાયમ પૈસાની તંગી સોસવી પડતી હતી. ઘણીવાર ઘરમાં શાકભાજી કે દૂધના પૈસા માટે પણ સુમનબેને મહિનાના અંતે ગણતરીઓ કરવી પડતી હતી. અજય જ્યારે પણ પિતા પાસે નવી બાઈક કે સારા મોબાઈલની માંગણી કરતો ત્યારે સુરેશભાઈ શાંતિથી કહેતા કે બેટા, આપણી પાસે જેટલી ચાદર હોય એટલા જ પગ પસારાય.
પિતાનો આ જવાબ સાંભળીને અજયનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી જતો હતો. તે મનોમન વિચારતો કે પિતા જે વિભાગમાં કામ કરે છે ત્યાં લોકો ટેબલ નીચેથી લાખો રૂપિયાની લાંચ લે છે અને મોટા બંગલા બનાવીને ફરે છે. જો પિતાએ પણ થોડી ઘણી સમજદારી વાપરી હોત તો આજે અમારું જીવન આવું ગરીબાઈમાં ન વીતતું હોત. અજય ઘણીવાર પિતરાઈ ભાઈઓ અને પડોશીઓના વૈભવને જોઈને પોતાના નસીબને અને પિતાની આ આદર્શવાદી વાતોને કોસતો હતો. ઘરમાં આ બાબતે અવારનવાર નાની-મોટી દલીલો થતી પણ સુરેશભાઈ ક્યારેય પોતાના માર્ગ પરથી ડગ્યા નહીં.
જોતજોતામાં સમય વહી ગયો અને સુરેશભાઈની સરકારી નોકરીનો છેલ્લો દિવસ એટલે કે તેમની નિવૃત્તિનો દિવસ આવી પહોંચ્યો. આખા વિભાગે સુરેશભાઈ માટે એક ભવ્ય વિદાય સમારંભનું આયોજન કર્યું હતું. ટાઉન હોલમાં યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં વિભાગના નાનામાં નાના પટાવાળાથી લઈને મોટા કલેક્ટર કક્ષાના અધિકારીઓ હાજર હતા. સુરેશભાઈના આગ્રહના કારણે સુમનબેન અને અજય પણ આ સમારંભમાં આવ્યા હતા અને છેલ્લી હરોળની ખુરશીઓ પર બેઠા હતા. અજયને હજુ પણ મનમાં એ જ અસંતોષ હતો કે પિતાએ આખી જિંદગી વફાદારી કરી પણ બદલામાં માત્ર આ પ્લાસ્ટિકની મોમેન્ટો અને સાલ ઓઢીને ઘરે જવાનું છે.
કાર્યક્રમની શરૂઆત થઈ અને એક પછી એક અધિકારીઓ સ્ટેજ પર આવીને સુરેશભાઈની પ્રામાણિકતા અને તેમના કામ પ્રત્યેની નિષ્ઠાના વખાણ કરવા લાગ્યા. બધા કહી રહ્યા હતા કે સુરેશભાઈ જેવા કર્મચારી આખા વિભાગમાં મળવા મુશ્કેલ છે. બરાબર એ જ સમયે ટાઉન હોલના મુખ્ય દરવાજેથી આખા શહેરના સૌથી મોટા ઉદ્યોગપતિ અને કરોડો રૂપિયાના ટર્નઓવર ધરાવતી કંપનીના માલિક હરેશભાઈ મહેતા અંદર દાખલ થયા. હરેશભાઈને જોઈને સ્ટેજ પર બેઠેલા મોટા મોટા અધિકારીઓ પણ પોતાની ખુરશી પરથી ઊભા થઈ ગયા અને તેમનું સ્વાગત કરવા લાગ્યા.
અજય પણ આશ્ચર્યથી જોઈ રહ્યો હતો કે આટલા મોટા ઉદ્યોગપતિ એક સાદા ક્લાર્કના વિદાય સમારંભમાં કેમ આવ્યા હશે. હરેશભાઈ સીધા સ્ટેજ પર ગયા અને માઈક હાથમાં લીધું. તેમણે સભાખંડમાં બેઠેલા તમામ લોકોને સંબોધીને કહ્યું કે, આજે હું અહીં કોઈ મુખ્ય અતિથિ તરીકે નથી આવ્યો, પણ વર્ષો જૂનું એક એવું દેવું ચૂકવવા આવ્યો છું જે આખી જિંદગી મારા હૃદય પર બોજ બનીને રહ્યું હતું. હરેશભાઈએ સુરેશભાઈ સામે જોયું અને તેમની આંખો સહેજ ભીની થઈ ગઈ.
હરેશભાઈએ ભૂતકાળનો કિસ્સો સંભળાવતા કહ્યું કે, આજથી પચીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે હું મારો નવો બિઝનેસ શરૂ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે એક સરકારી પ્રોજેક્ટના ટેન્ડરની ફાઈલ આ જ ઓફિસમાં આવી હતી. તે સમયે મારી એક નાની પણ કાયદાકીય મોટી ભૂલના કારણે મારું આખું લાયસન્સ રદ થઈ જાય અને હું સદંતર બરબાદ થઈ જાઉં તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી. હું ગભરાઈને તત્કાલીન ક્લાર્ક સુરેશભાઈ પાસે પહોંચ્યો અને ફાઈલમાં થોડી હેરફેર કરવા માટે તે જમાનામાં પાંચ લાખ રૂપિયાની લાંચની ઓફર કરી હતી. એ રકમ સુરેશભાઈના આખા વર્ષના પગાર કરતાં પણ પાંચ ગણી વધારે હતી.
જો સુરેશભાઈએ એ પૈસા લઈ લીધા હોત તો મારું કામ થઈ ગયું હોત અને તેમને મોટો બંગલો મળી ગયો હોત. પણ સુરેશભાઈએ એ પૈસા લેવાની સાફ ના પાડી દીધી અને મને ઓફિસમાંથી બહાર કાઢી મૂક્યો. હું નિરાશ થઈને ઘરે જતો હતો ત્યાં જ સાંજે ઓફિસ છૂટ્યા પછી સુરેશભાઈ પોતાના જૂના સ્કૂટર પર મારી ઓફિસે આવ્યા. તેમણે મને પ્રેમથી બેસાડ્યો અને કીધું કે ભાઈ, લાંચ આપીને જો તું તારો પાયો નાખશે તો તારો બિઝનેસ ક્યારેય લાંબો નહીં ચાલે. તારી ફાઈલમાં જે ભૂલ છે તેને કાયદાકીય રીતે કેવી રીતે સુધારી શકાય તેનો રસ્તો તેમણે મને બતાવ્યો. તેમણે આખી રાત જાગીને મારી ભૂલ સુધારી આપી અને સવારે સત્તાવાર રીતે મારી ફાઈલ મંજૂર કરાવી દીધી.
જ્યારે મારું કામ થઈ ગયું ત્યારે મેં ફરીથી તેમને પૈસા આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ સુરેશભાઈએ હસીને કહ્યું હતું કે મેં આ કામ કોઈ પૈસા માટે નથી કર્યું, બસ એક સાચા માણસને બરબાદ થતો બચાવવા માટે કર્યું છે. હરેશભાઈએ સ્ટેજ પરથી જ અજય તરફ જોયું અને કહ્યું કે, આજે હું જે કરોડોની સામ્રાજ્યનો માલિક છું, તેનો સાચો પાયો સુરેશભાઈની એ રાતની પ્રામાણિકતા છે. જો તેમણે તે દિવસે લાંચ લીધી હોત તો હું ક્યારેય સાચા માર્ગે મહેનત ન કરી શક્યો હોત.
હરેશભાઈએ આગળ વધીને અજયને સ્ટેજ પર બોલાવ્યો. અજય ધ્રૂજતા પગલે સ્ટેજ પર ગયો. હરેશભાઈએ આખી સભાની સામે જાહેરાત કરી કે, સુરેશભાઈએ જે પ્રામાણિકતાની મૂડી કમાઈ છે, તેનું વ્યાજ ચૂકવવાનો સમય હવે આવી ગયો છે. હું આજે સુરેશભાઈના દીકરા અજયને મારી મુખ્ય કંપનીમાં ડાયરેક્ટર ઓફ ઓપરેશન્સની નોકરીનું ઓફર લેટર આપું છું, કારણ કે જે પિતાએ આવા સંસ્કાર આપ્યા હોય તેનો દીકરો મારી કંપનીને ક્યારેય ખોટા રસ્તે નહીં જવા દે.
આ સાંભળીને આખો ટાઉન હોલ તાળીઓના ગડગડાટથી ગુંજી ઉઠ્યો. અજયના હાથમાં જ્યારે એ લેટર આવ્યો ત્યારે તેની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી રહ્યા હતા. તેને સમજાઈ ગયું કે તેના પિતાએ કોઈ મોટું બેંક બેલેન્સ ભલે ન બનાવ્યું હોય, પણ જે ઈજ્જત, આબરૂ અને પ્રામાણિકતાની કમાણી કરી હતી, તે દુનિયાની કોઈ પણ મોટી બેંકના લોકર કરતાં પણ કરોડો ગણી મોટી મૂડી હતી. અજયે સ્ટેજ પર જ પિતાના પગ પકડી લીધા અને પોતાની જૂની ભૂલોની મનોમન માફી માંગી લીધી. સુરેશભાઈના ચહેરા પર આજે આખી જિંદગીની મજૂરી સાર્થક થયાનો સંતોષ સાફ દેખાતો હતો.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.