પિતાના અવસાન પછી મોટા ભાઈએ જમીનના ભાગલા કર્યા, પણ વર્ષો પછી સત્ય સામે આવ્યું ત્યારે...

વિજયના હાથમાં જમીનનો જૂનો દસ્તાવેજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો. સામે મોટા ભાઈ ભરત શાંતિથી બેઠા હતા. તેમના હાથમાં ચાનો ગરમ કપ હતો. વિજયનો અવાજ ગુસ્સાથી કાંપી રહ્યો હતો.

"તમે પિતાજીના ગયા પછી મારી સાથે બહુ મોટો અન્યાય કર્યો છે." વિજયે કાગળો ટેબલ પર પછાડતા કહ્યું. "તમે ગામની સૌથી સારી અને ફળદ્રુપ જમીન પોતાના નામે કરી લીધી. મને આ પથરાળ અને બંજર જમીન આપી દીધી."

ભરતે ચાનો ઘૂંટડો લીધો. તેમણે વિજય સામે જોયું પણ કાંઈ બોલ્યા નહીં. તેમની આંખોમાં એક અજીબ શાંતિ હતી. આ મૌન જોઈને વિજયનો ગુસ્સો બેવડાઈ ગયો.

પિતાજીના અવસાનને ત્રણ વર્ષ થઈ ગયા હતા. વિજય અને ભરત એક જ ઘરમાં સાથે મોટા થયા હતા. વિજય નાનો હતો એટલે પિતાજી તેને બહુ વહાલ કરતા હતા. ભરત હંમેશાં જવાબદાર અને ઓછું બોલનાર ભાઈ હતો.

પિતાજીના ગયા પછી જમીનના ભાગલા કરવાનો સમય આવ્યો. ભરતે ગામની નજીક આવેલી કાળી અને ફળદ્રુપ જમીન પોતાના નામે રાખી લીધી. એ જમીનમાં મોટો કૂવો પણ હતો અને વર્ષમાં ત્રણ પાક લેવાતા હતા.

વિજયને સીમાડા પર આવેલી પથરાળ જમીન મળી. એ જમીનમાં પથ્થરો વધારે હતા અને પાણીની કોઈ વ્યવસ્થા નહોતી. વિજયને લાગ્યું કે મોટા ભાઈએ તેનો હક છીનવી લીધો છે.

વિજયની પત્ની ગીતા પણ આ વાતથી બહુ દુઃખી હતી. તે અવારનવાર વિજયને કહેતી હતી કે મોટા ભાઈએ આપણી સાથે રમત રમી છે. વિજયે પોતાના ભાગની જમીનમાં રાત-દિન મજૂરી કરવાનું શરૂ કર્યું. તે પથ્થરો વીણતો અને કઠોર પરિશ્રમ કરતો.

ભરત પોતાની ફળદ્રુપ જમીનમાં શાંતિથી ખેતી કરતો હતો. તે ક્યારેય વિજય સાથે ઝઘડો ન કરતો. દર તહેવારે તે વિજયના ઘરે અનાજ અને મીઠાઈ મોકલતો હતો. પણ વિજય એ બધું મોં મચકોડીને સ્વીકારતો હતો.

વિજયને લાગતું હતું કે ભરત તેને દયાના ભાવથી આ બધું આપી રહ્યો છે. ભાઈઓ વચ્ચેની આ કડવાશ સમય જતાં વધતી ગઈ. બંને વચ્ચે વાતચીત સાવ બંધ થઈ ગઈ હતી.

આ વર્ષે ચોમાસું સાવ નિષ્ફળ ગયું. આકાશમાંથી એક પણ ટીપું વરસાદ ન પડ્યો. ચારેય તરફ દુષ્કાળની કાળી છાયા મંડરાવા લાગી. ગરમીના કારણે જમીનમાં મોટી તિરાડો પડી ગઈ હતી.

વિજયનો પાક સુકાઈને સાવ નાશ પામ્યો. તેના ઘરમાં ખાવાના પણ ફાંફા પડી ગયા. બાળકોની શાળાની ફી ભરવાના પૈસા પણ નહોતા. વિજય ચિંતામાં રાત્રે ઊંઘી શકતો નહોતો.

બીજી તરફ ભરતની જમીનમાં રહેલો કૂવો પણ ધીમે ધીમે ઊંડો ઉતરી રહ્યો હતો. પણ તેમાં હજુ થોડું પાણી બાકી હતું. ભરત એ પાણીથી પોતાનો પાક બચાવવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો.

એક દિવસ વિજય ગામના તલાટી પાસે ગયો. તેણે પોતાની પથરાળ જમીન પર થોડી લોન લેવાનું વિચાર્યું હતું જેથી તે ઘર ચલાવી શકે. તલાટીએ જમીનના જૂના સરકારી કાગળો બહાર કાઢ્યા.

તલાટીએ કાગળો જોઈને ચશ્મા સરખા કર્યા. તેમણે વિજય સામે જોયું અને કહ્યું, "વિજય, તું કઈ જમીન પર લોન લેવા માગે છે? તારા નામે તો કૂવાવાળી ફળદ્રુપ જમીન છે."

વિજય ચમક્યો. તેણે કહ્યું, "ના સાહેબ, તમારી કંઈક ભૂલ થાય છે. ફળદ્રુપ જમીન તો મોટા ભાઈ ભરતના નામે છે. મારી પાસે તો સીમાડા વાળી પથરાળ જમીન છે."

તલાટીએ હસીને કહ્યું, "હું પાકા કાગળો જોઈને કહું છું. પિતાજીના અવસાન પછી જમીનની જે નોંધણી થઈ હતી, તેમાં ભરતે ફળદ્રુપ જમીન અને કૂવો તારા નામે જ કરાવ્યા હતા."

વિજયના હોશ ઊડી ગયા. તેને પોતાની આંખો અને કાન પર વિશ્વાસ નહોતો આવતો. તેણે તલાટીના હાથમાંથી કાગળો આંચકી લીધા અને વાંચવા લાગ્યો.

સરકારી ચોપડામાં સ્પષ્ટ લખ્યું હતું કે કૂવાવાળી ઉત્તમ જમીનનો માલિક વિજય હતો. અને પથરાળ જમીન ભરતના નામે હતી. વિજય દોડતો ઘરે આવ્યો અને જૂની સરકારી ફાઈલ શોધવા લાગ્યો.

તેણે જોયું તો ત્રણ વર્ષથી તે જે જમીન વાવતો હતો, તે ખરેખર મોટા ભાઈના નામની હતી. પણ મોટા ભાઈએ ક્યારેય તેને રોક્યો નહોતો કે કશું કહ્યું નહોતો.

વિજય સીધો મોટા ભાઈ ભરતના ઘરે પહોંચ્યો. ભરત આંગણામાં બેસીને પોતાના જૂના ટ્રેક્ટરની સર્વિસ કરી રહ્યો હતો. તેના હાથ તેલ અને ગ્રીસથી કાળા થયેલા હતા.

વિજયે કાગળો ટેબલ પર મૂકીને પૂછ્યું, "આ શું છે મોટા ભાઈ? તમે ત્રણ વર્ષથી મને કેમ અંધારામાં રાખ્યો? તમે કેમ મને કૂવાવાળી જમીન વાવવા ન દીધી?"

ભરતે પોતાના હાથ કપડાથી લૂછ્યા. તેમણે વિજયને ખુરશી પર બેસવા ઈશારો કર્યો. તેમની આંખોમાં કોઈ છળકપટ નહોતું.

ભરતે ધીમા અને પ્રેમાળ અવાજે કહ્યું, "વિજય, તું નાનો છે પણ તારો સ્વભાવ હું બાળપણથી ઓળખું છું. તું થોડો ઉતાવળો છે અને મહેનત કરવાથી ડરે છે."

"પિતાજી જ્યારે અંતિમ ઘડીઓ ગણતા હતા, ત્યારે તેમણે મારો હાથ પકડીને કહ્યું હતું કે વિજય નાનો છે, એનું ધ્યાન રાખજે." ભરતનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો.

ભરતે આગળ કહ્યું, "મને ખબર હતી કે જો હું તને તૈયાર અને ફળદ્રુપ જમીન આપી દઈશ, તો તું મહેનત કરવાનું છોડી દઈશ. તું આરામપ્રિય બની જઈશ. એટલે મેં તને પથરાળ જમીન આપી જેથી તું મહેનત કરતા શીખે."

વિજય સાવ સ્તબ્ધ થઈને મોટા ભાઈની વાત સાંભળી રહ્યો હતો.

"મેં કાગળોમાં તો સારી જમીન તારા નામે જ કરી હતી," ભરતે સ્મિત કરતા કહ્યું. "જેથી ભવિષ્યમાં જો ક્યારેય મોટો દુષ્કાળ પડે કે આફત આવે, તો તું એ જમીન વેચીને કે તેના પર લોન લઈને પોતાનો પરિવાર બચાવી શકે."

ભરતે વિજયના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "મેં ત્રણ વર્ષ તારી પથરાળ જમીનમાં મહેનત કરી. મેં એના પથ્થરો વીણ્યા. હવે એ જમીન પણ સોના જેવી થઈ ગઈ છે. અને તારી ફળદ્રુપ જમીન તો તારા નામે સુરક્ષિત હતી જ."

વિજયનું દિલ ભરાઈ આવ્યું. જે ભાઈને તે ત્રણ વર્ષથી સ્વાર્થી, કંજૂસ અને અન્યાયી સમજી રહ્યો હતો, તે ભાઈ પોતાના નાના ભાઈના ભવિષ્ય માટે આટલી મોટી યોજના બનાવીને બેઠો હતો.

ભરતે તેના હાથમાં કૂવાની ચાવી અને નવી પાસબુક મૂકી. "આ લે, કૂવામાં હજુ બે મહિના ચાલે એટલું પાણી છે. તારા પાકને પાઈ દે. અને આ બેંકના કાગળો છે, તારા નામે મેં કૂવાવાળી જમીન પર થોડી બચત પણ જમા કરી છે."

વિજયથી હવે રોકાવું શક્ય નહોતું. તે મોટા ભાઈના પગમાં પડી ગયો અને જોરજોરથી રડવા લાગ્યો.

"મને માફ કરી દો મોટા ભાઈ," વિજયનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો. "મેં તમને કેટલું ખરાબ વિચાર્યું. મેં તમને દુશ્મન માન્યા, જ્યારે તમે મારા માટે પિતા સમાન બનીને ઊભા રહ્યા."

ભરતે વિજયને ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતીએ લગાડી દીધો. "ભાઈઓ વચ્ચે કોઈ માફી ન હોય વિજય. પિતાજીએ મને જે જવાબદારી આપી હતી, મેં ફક્ત એ પૂરી કરી છે."

દુષ્કાળનો એ કઠિન સમય વિતી ગયો. પણ એ જમીનના ભાગલાએ બે ભાઈઓના હૃદયને કાયમ માટે એક કરી દીધા હતા. વિજયને સમજાઈ ગયું હતું કે વડીલોના કડક નિર્ણયો પાછળ કાયમ આપણું ભલું જ છુપાયેલું હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.