પિતાના ગયા પછી બે ભાઈઓએ દુકાન વહેંચવા મા પર દબાણ કર્યું, પછી માએ જે ફેંસલો લીધો એ સાંભળીને...

સાંજનો સમય હતો અને ઘરના ઓટલા પર બેઠેલા બંને ભાઈઓના અવાજ ધીમે ધીમે ઊંચા થઈ રહ્યા હતા. પિતાના ગયા પછી આ ઘરમાં શાંતિ જાણે ખોવાઈ ગઈ હતી.

મુકેશ પોતાના હાથમાં રહેલા ચોપડા ટેબલ પર પછાડીને બોલ્યો, "મેં આ ધંધાને આટલો મોટો કર્યો છે. મારી મહેનત વગર આ દુકાન ક્યારેય આટલી આગળ ન વધી હોત."

નાનો ભાઈ પરેશ તરત જ ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો. તેની આંખોમાં વર્ષોનો રોષ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો હતો.

"તમે બહાર ફરીને વેપાર વધાર્યો કારણ કે હું આખો દિવસ આ દુકાનમાં બેસતો હતો," પરેશે અવાજ સહેજ કડક કરીને કહ્યું. "મેં મારી સારી નોકરી છોડી દીધી હતી જેથી તમે તમારું સપનું પૂરું કરી શકો."

ઓસરીના ખૂણામાં બેઠેલી તેમની વૃદ્ધ માતા જશોદાબેન આ બધું ચૂપચાપ સાંભળી રહ્યાં હતાં. તેમના હાથમાં માળા ફરતી હતી, પણ ધ્યાન બંને દીકરાઓની તકરાર પર હતું.

પિતાના અવસાનને હજુ છ મહિના પણ માંડ થયા હતા. બજારમાં આવેલી એ જૂની પૈતૃક દુકાન હવે બંને ભાઈઓ વચ્ચે ઝઘડાનું મોટું કારણ બની ગઈ હતી.

મુકેશે કહ્યું, "મારે હવે અલગ થવું છે, પણ આ મુખ્ય દુકાન મને જ મળવી જોઈએ. મેં આ પેઢી માટે મારો જીવ આપ્યો છે."

પરેશે સામે દલીલ કરી, "હું પણ આ દુકાન કોઈ કાળે નહીં છોડું. પિતાજી સાથે રહીને મેં આ ગાદી સંભાળી છે, મારો હક પણ એટલો જ છે."

વાત હવે વણસી ગઈ હતી અને બંને ભાઈઓ એકબીજા સામે ગુસ્સાથી જોઈ રહ્યા હતા. ઘરમાં કામ કરતી તેમની પત્નીઓ પણ ઓસરીના દરવાજે આવીને ઊભી રહી ગઈ.

મુકેશ અચાનક મા પાસે ગયો અને બોલ્યો, "મા, હવે તારે જ ફેંસલો કરવો પડશે. તું જ કહે કે આ દુકાન કોને મળવી જોઈએ?"

પરેશ પણ તરત આગળ આવ્યો, "હા મા, આજે તું જે કહેશે તે મને મંજૂર છે. પણ સાચો ન્યાય કરજે, અન્યાય સહન નહીં થાય."

જશોદાબેને હાથમાંથી માળા બાજુ પર મૂકી. તેમણે બંને દીકરાઓના ચહેરા તરફ વારાફરતી જોયું.

તેમની આંખોમાં કોઈ ગુસ્સો નહોતો, માત્ર એક ઊંડો ભાર હતો. તેમણે કંઈ પણ બોલ્યા વગર ઊભા થઈને અંદરના રૂમ તરફ ચાલવાનું શરૂ કર્યું.

બંને ભાઈઓ એકબીજા સામે જોઈ રહ્યા. થોડી વારમાં મા હાથમાં એક મોટું લોખંડનું તાળું અને બે ચાવીઓ લઈને પાછી આવી.

તેમણે બંને દીકરાઓને પોતાની સાથે બજારની એ જૂની દુકાને આવવા કહ્યું. રાતના અંધારામાં ત્રણેય જણા શાંતિથી દુકાન પાસે પહોંચ્યા.

જશોદાબેને દુકાનનું મોટું લાકડાનું શટર નીચે પાડ્યું. તેમણે પોતાના હાથે એ મોટું લોખંડનું તાળું શટર પર લગાવી દીધું.

તેમણે એક ચાવી મુકેશના હાથમાં આપી અને બીજી ચાવી પરેશના હાથમાં મૂકી. બંને ભાઈઓ આશ્ચર્યથી મા સામે જોઈ રહ્યા.

માએ શાંત અવાજે કહ્યું, "આ તાળું એવું છે કે જ્યાં સુધી બંને ચાવીઓ સાથે નહીં ફરે, ત્યાં સુધી દુકાન નહીં ખૂલે. જો બંનેમાંથી કોઈ એકને દુકાન જોઈતી હોય, તો બીજાની સંમતિ વગર એ શક્ય નથી."

મુકેશે પૂછ્યું, "તો આ દુકાનનું હવે શું થશે મા?"

"જ્યારે તમારા બંનેના મન એક થાય અને સાથે મળીને ખોલવી હોય ત્યારે જ આ ખૂલશે," માએ મક્કમતાથી કહ્યું. "ત્યાં સુધી આ દુકાન આવી જ રીતે બંધ રહેશે."

તે રાત પછી બંને ભાઈઓ વચ્ચેનો સંબંધ સાવ કપાઈ ગયો. મુકેશે શહેરમાં બીજી જગ્યાએ પોતાનો અલગ વેપાર શરૂ કરી દીધો.

પરેશે પણ નાનો એવો બીજો ધંધો શરૂ કર્યો અને પોતાની મહેનતથી આગળ વધવા લાગ્યો. બંને પોતાની દુનિયામાં સફળ થતા ગયા, પણ પેલા ઘર અને જૂની દુકાન તરફ કોઈએ પાછું વળીને ન જોયું.

સમય ખૂબ ઝડપથી વહી રહ્યો હતો. વર્ષો વીતતાં ગયાં અને બંને ભાઈઓ પોતપોતાના પરિવારો સાથે અલગ ઘરોમાં સ્થાયી થઈ ગયા.

મુકેશના વાળ હવે સફેદ થવા લાગ્યા હતા અને પરેશ પણ હવે મોટી ઉંમરનો થઈ ગયો હતો. પણ બંનેના ખિસ્સામાં કે તિજોરીમાં પેલી એક-એક ચાવી વર્ષોથી એમ જ પડી રહી હતી.

તેમણે ક્યારેય એ દુકાન ખોલવાનો પ્રયત્ન ન કર્યો, કારણ કે બંનેમાંથી કોઈ બીજા સામે નમવા તૈયાર નહોતું. મા એકલી જ જૂના ઘરમાં રહેતી અને દિવસો વિતાવતી હતી.

આમને સામને મળવાનું પણ બંને ભાઈઓ ટાળતા હતા. માત્ર સામાજિક પ્રસંગોમાં ઔપચારિક રીતે થોડી સેકન્ડ માટે નજર મળતી, પણ કોઈ વાત ન થતી.

ધીમે ધીમે પંદર વર્ષ વીતી ગયાં. મા હવે ખૂબ વૃદ્ધ થઈ ગયાં હતાં અને તેમના શરીરની તાકાત પણ ઘટી ગઈ હતી.

એક દિવસ પરિવારના બધા સભ્યોને જાણ થઈ કે માનો એંસીમો જન્મદિવસ આવી રહ્યો છે. બંને ભાઈઓએ નક્કી કર્યું કે આ વખતે માના આશીર્વાદ લેવા જૂના ઘરે જવું પડશે.

જન્મદિવસના દિવસે સવારે મુકેશ પોતાના પરિવાર સાથે પહોંચ્યો. થોડી જ વારમાં પરેશ પણ પોતાના પરિવાર સાથે ત્યાં આવી પહોંચ્યો.

ઘણા વર્ષો પછી બંને ભાઈઓ આ રીતે આમને સામને ઊભા હતા. ઘરમાં ઉત્સવનો માહોલ હતો, પણ બંને વચ્ચે એક અજીબ ખામોશી છવાયેલી હતી.

બંનેએ વારાફરતી માના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને આશીર્વાદ લીધા. માના ચહેરા પર આજે એક અનોખી શાંતિ અને હળવું સ્મિત દેખાતું હતું.

પૂજા પત્યા પછી માએ બંને દીકરાઓને પોતાની પાસે બોલાવ્યા. તેમણે બંનેના હાથ પકડીને કહ્યું, "આજે મારે તમને બંનેને ક્યાંક લઈ જવા છે."

બધા ગાડીઓમાં બેસીને બજાર તરફ ગયા. જૂની દુકાન આગળ પહોંચીને ગાડીઓ ઊભી રહી ગઈ.

મુકેશ અને પરેશે જોયું તો દુકાનની બહાર મોટો ફેરફાર થયેલો હતો. જૂનું બોર્ડ હટી ગયું હતું અને આખી દુકાનનો રંગરોગાન બદલાઈ ગયો હતો.

બહાર એક નવું પાટિયું લાગેલું હતું, જેના પર લખ્યું હતું: "ગરીબ બાળકો માટેનું નિઃશુલ્ક પુસ્તકાલય અને અભ્યાસ કેન્દ્ર."

બંને ભાઈઓ સ્તબ્ધ થઈને બોર્ડ વાંચી રહ્યા હતા. તેમને સમજાતું નહોતું કે બંધ દુકાનમાં આ બધું ક્યારે અને કેવી રીતે થઈ ગયું.

તેમણે આશ્ચર્યથી મા સામે જોયું. માએ ધીમેથી કહ્યું, "તમારી પાસે જે ચાવીઓ હતી, એ તો આ જૂના તાળાની હતી. પણ દુકાન તો મારી પાસે હતી."

માએ આગળ કહ્યું, "મેં આ જગ્યા બાજુની સરકારી શાળાને દાનમાં આપી દીધી છે. જ્યાં રોજ સાંજે જરૂરિયાતમંદ બાળકો ભણવા આવશે."

મુકેશનો અવાજ ધીમો પડી ગયો, "મા, તેં આખી દુકાન દાનમાં આપી દીધી? અમને પૂછ્યા વગર?"

માએ બંને દીકરાઓને દુકાનની અંદર આવવા ઈશારો કર્યો. દુકાન અંદરથી સાવ ખાલી હતી, માત્ર દીવાલ પર રંગ થયેલો હતો અને પુસ્તકો ગોઠવવાના ખાના બનેલા હતા.

વચ્ચે એક જૂનું લાકડાનું ટેબલ પડેલું હતું. એ ટેબલ પર એક સફેદ કાગળમાં પિતાજીના અક્ષરોમાં લખાયેલી એક જૂની ડાયરીનું પાનું પડેલું હતું.

માએ એ કાગળ ઉપાડીને મુકેશના હાથમાં આપ્યો. પરેશ પણ તેની બાજુમાં આવીને ઊભો રહી ગયો.

કાગળ પર સ્પષ્ટ શબ્દોમાં લખેલું હતું: "આ દુકાન મેં ઈંટો અને સિમેન્ટથી એટલા માટે નથી બનાવી કે મારા ગયા પછી મારા દીકરાઓ દીવાલો વહેંચે. મેં આ જગ્યા એટલા માટે બનાવી હતી કે મારા દીકરાઓ પાસે હંમેશા એકબીજાની સાથે ઊભા રહેવાનું એક કારણ રહે."

આ શબ્દો વાંચતા જ મુકેશના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા. પરેશની આંખોમાંથી આંસુ વહીને ગાલ પર આવી ગયા.

માએ ધીમા પણ વજનદાર અવાજે કહ્યું, "તમે બંને વર્ષો સુધી એ વિચારતા રહ્યા કે કોણે વધુ મહેનત કરી અને કોનો વધુ હક છે. પણ તમે એ ભૂલી ગયા કે તમારા બાપુજીએ તમારા બંનેના સાથ માટે આખી જિંદગી ઘસી નાખી હતી."

મુકેશે પોતાની તિજોરીમાંથી લાવેલી જૂની ચાવી તરફ જોયું. એ લોખંડની ચાવી હવે સાવ નકામી થઈ ગઈ હતી.

પરેશે પણ પોતાના ખિસ્સામાંથી બીજી ચાવી બહાર કાઢી. વર્ષોનો અહંકાર એ નાની ચાવીઓની જેમ જ વ્યર્થ લાગવા માંડ્યો.

"અમે બહુ મોટી ભૂલ કરી દીધી મા," પરેશનો અવાજ રડી પડ્યો. તેણે મુકેશ તરફ જોયું અને પહેલીવાર તેના ચહેરા પર કોઈ ગુસ્સો નહોતો.

મુકેશે આગળ વધીને નાના ભાઈના ખભા પર હાથ મૂક્યો. વર્ષોથી બંધાયેલી કડવાશની દીવાલ ક્ષણભરમાં તૂટીને વિખેરાઈ ગઈ.

બંને ભાઈઓ એકબીજાને ભેટી પડ્યા અને નાના બાળકની જેમ રડવા લાગ્યા. વર્ષો પછી બંનેના દિલનો બોજ હળવો થઈ ગયો હતો.

ઓરડામાં હવે વહેંચવા માટે કોઈ સંપત્તિ નહોતી બચી. ત્યાં માત્ર પિતાનો પ્રેમ, માનો આશીર્વાદ અને બે ભાઈઓનો સંબંધ બાકી રહ્યો હતો.

બંને ભાઈઓ એ ખાલી દુકાનની જમીન પર સાથે બેઠા. તેમણે એકબીજાનો હાથ પકડ્યો અને મા તરફ જોઈને હળવું સ્મિત આપ્યું.

તેમના ચહેરા પર હવે કોઈ નુકસાનનો અફસોસ નહોતો, પણ એકબીજાને પાછા મેળવ્યાનો પરમ સંતોષ હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.