પત્ર દેવા આવેલ ભાઈને 10 મિનિટ રાહ જોવી પડી એટલે બૂમ પાડી, અંદરથી એક છોકરી આવી તેને જોઈને ટપાલી...

ગામની સાંકડી શેરીઓમાં એક વૃદ્ધ પત્રવાહક રોજ સવારે પત્રો વહેંચવા નીકળતો. હરિપ્રસાદ નામના આ પત્રવાહકને સૌ 'હરિકાકા' કહીને બોલાવતા. 16 વર્ષથી એ આ વિસ્તારમાં ટપાલ પહોંચાડતા હતા. હરિકાકાની ઉંમર સાઠને વટાવી ચૂકી હતી, પરંતુ નિવૃત્તિનું નામ નહોતું લેતા. વિધવા પુત્રી અને નાના પૌત્ર-પૌત્રીઓનું ભરણપોષણ કરવાની જવાબદારી હતી એમની પર.

એક વહેલી સવારે મારુતિનગરની શેરી નંબર ચારમાં આવેલા એક ઘરના દરવાજે ટકોરા પાડતાં હરિકાકાએ કહ્યું, "અરે, કોઈ છે? તમારો પત્ર લઈ લો."

અંદરથી એક કન્યાનો મધુર અવાજ આવ્યો, "હા, હું આવું છું... થોડી રાહ જુઓ."

લગભગ પાંચ મિનિટ વીતી ગઈ, પણ કોઈ દરવાજો ખોલવા આવ્યું નહીં. હરિકાકાએ ફરીથી બૂમ પાડી, "અરે ભાઈ! કોઈ છે કે નહીં? તમારો પત્ર લઈ લો... મારે બીજી ઘણી જગ્યાએ જવાનું છે... હું વધારે સમય રાહ જોઈ શકું તેમ નથી!"

કન્યાનો અવાજ ફરી સંભળાયો, "કાકા, જો તમને ઉતાવળ હોય તો પત્ર દરવાજાની નીચેથી અંદર સરકાવી દો. હું આવું છું, પણ થોડો સમય લાગશે."

હવે વૃદ્ધ પત્રવાહકે ચિડાઈને કહ્યું, "ના, હું અહીં ઊભો છું. આ રજિસ્ટર્ડ પત્ર છે, કોઈનાં હસ્તાક્ષર જોઈશે."

આશરે દસ મિનિટ પછી દરવાજો ખૂલ્યો. આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

હરિકાકા આ વિલંબ માટે ખૂબ ચિડાયેલા તો હતા જ, હવે તે કન્યા પર બરાડવાના જ હતા, પરંતુ દરવાજો ખૂલતાં જ તેઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા અને તેમની આંખો વિસ્મયથી પહોળી થઈ ગઈ. તેમનો બધો ગુસ્સો પળભરમાં ઓગળી ગયો.

તેમની સામે એક નાની વિકલાંગ કન્યા હતી, જેનો એક પગ નહોતો.

છોકરીએ અત્યંત માસુમિયત સાથે પત્રવાહક તરફ પોતાનો હાથ લંબાવ્યો અને કહ્યું, "મારો પત્ર આપો..."

હરિકાકા ચૂપચાપ પત્ર આપીને અને તેના હસ્તાક્ષર લઈને ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.

આ વિકલાંગ છોકરી, જેનું નામ કુંજલ હતું, ઘણીવાર પોતાના ઘરમાં એકલી જ રહેતી હતી. તેની માતા આ દુનિયામાં નહોતી અને પિતા, નીરવભાઈ, નોકરીના સિલસિલામાં બહારગામ આવતા-જતા રહેતા. કુંજલની દેખભાળ માટે એક કામવાળી બાઈ, શારદાબેન, સવાર-સાંજ તેની સાથે ઘરમાં રહેતી, પરંતુ પરિસ્થિતિવશ દિવસના સમયે તે પોતાના ઘરમાં બિલકુલ એકલી જ રહેતી.

સમય વીતતો ગયો.

મહિને-બે મહિને જ્યારે પણ કુંજલ માટે કોઈ પત્ર આવતો, હરિકાકા એક અવાજ આપતા અને જ્યાં સુધી કુંજલ દરવાજા સુધી ન આવે ત્યાં સુધી ધીરજથી દરવાજા પર ઊભા રહેતા. ધીરે ધીરે દિવસો વીતતાં બંને વચ્ચે સૌહાર્દ અને ભાવનાત્મક લગાવ વધતો ગયો. હરિકાકા કુંજલને પોતાની દિકરી જેવી માનવા લાગ્યા હતા.

એક દિવસ કુંજલે ખૂબ ધ્યાનથી હરિકાકાને જોયું તો તેણે નોંધ્યું કે હરિકાકાના પગમાં જૂતાં નહોતાં. તેઓ હંમેશાં ખુલ્લા પગે જ ટપાલ વહેંચવા આવતા હતા.

ચોમાસાની ઋતુ આવી.

પછી એક દિવસ જ્યારે હરિકાકા પત્ર આપીને ચાલ્યા ગયા, ત્યારે કુંજલે, જ્યાં ભીની માટીમાં હરિકાકાના પગના નિશાન બન્યા હતા, તે પર કાગળ રાખીને તે પગના નિશાનનું ચિત્ર ઉતારી લીધું. આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

બીજા દિવસે તેણે પોતાને ત્યાં કામ કરતી શારદાબેન પાસે તે માપનાં જૂતાં મંગાવીને ઘરમાં રાખી લીધાં.

દિવાળી આવવાની હતી તે પહેલાં હરિકાકાએ મોહલ્લાના બધા લોકો પાસેથી તહેવાર પર બક્ષીસ માંગી. પરંતુ કુંજલ વિશે તેમણે વિચાર્યું કે નાની છોકરી પાસેથી શું ભેટ માંગવી, પણ શેરીમાં આવ્યો છું તો તેને મળી તો લઉં.

સાથે સાથે હરિકાકા એ પણ વિચારવા લાગ્યા કે તહેવારના સમયે નાની છોકરી પાસે ખાલી હાથે મળવું યોગ્ય નહીં રહેશે. ઘણો વિચાર કરીને તેમણે કુંજલ માટે દસ રૂપિયાની શેરડીની પટ્ટી અને થોડી મીઠાઈ ખરીદી.

તેના પછી તેમણે કુંજલના ઘરનો દરવાજો ખટખટાવ્યો.

અંદરથી અવાજ આવ્યો... "કોણ?"

"હું છું દીકરી... તારો હરિકાકા," ઉત્તર મળ્યો.

કુંજલે આવીને દરવાજો ખોલ્યો તો વૃદ્ધ પત્રવાહકે તેને મીઠાઈનું પડિકું આપ્યું અને કહ્યું, "લે બેટા, તારા ગરીબ કાકા તરફથી..."

કુંજલ ખૂબ ખુશ થઈ ગઈ અને તેણે થોડી વાર હરિકાકાને ત્યાં જ રાહ જોવા કહ્યું.

તેના પછી તેણે પોતાના ઘરના એક ઓરડામાંથી એક મોટો ડબ્બો લાવી અને તેને હરિકાકાના હાથમાં આપતાં કહ્યું, "કાકા... મારી તરફથી દિવાળી પર આ ભેટ છે."

ડબ્બો જોઈને હરિકાકા ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા. તેમને સમજમાં નહોતું આવતું કે તેઓ શું કહે.

થોડી વાર વિચારીને તેમણે કહ્યું, "તું તો મારા માટે દીકરી સમાન છે, તારી પાસેથી હું કોઈ ઉપહાર કેવી રીતે લઉં, બેટા?"

કુંજલે તેમને આગ્રહ કર્યો કે, "કાકા, મારી આ ભેટ માટે ના પાડશો નહીં, નહીં તો હું ઉદાસ થઈ જઈશ."

"ઠીક છે," કહેતાં વૃદ્ધ પત્રવાહકે પેકેટ લઈ લીધું અને મોટા પ્રેમથી કુંજલના માથા પર પોતાનો હાથ ફેરવ્યો, જાણે તેને આશીર્વાદ આપી રહ્યા હોય.

કુંજલે કહ્યું, "કાકા, આ પેકેટ તમારા ઘરે લઈ જઈને ખોલજો."

ઘરે જઈને જ્યારે હરિકાકાએ પેકેટ ખોલ્યું તો તેઓ આશ્ચર્યચકિત રહી ગયા, કારણ કે તેમાં એક જોડી જૂતાં હતાં. તેમની આંખો ભીની થઈ ગઈ.

હરિકાકાને વિશ્વાસ નહોતો થતો કે એક નાની છોકરી તેમના માટે આટલી ફિકરમંદ હોઈ શકે છે. જૂતાં તેમના માપનાં હતાં અને ખૂબ જ સુંદર હતાં. તેમણે જૂતાં પહેર્યાં અને અરીસા સામે ઊભા રહીને જોયું, તેમના ચહેરા પર મિશ્ર લાગણીઓ હતી – આનંદ, કરુણા અને વેદના.

બીજા દિવસે હરિકાકા પોતાના પોસ્ટ ઓફિસ પહોંચ્યા અને તેમણે પોસ્ટમાસ્ટર રમણભાઈને વિનંતી કરી કે તેમની બદલી તાત્કાલિક બીજા વિસ્તારમાં કરી દેવામાં આવે. આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

પોસ્ટમાસ્ટરે જ્યારે આનું કારણ પૂછ્યું, ત્યારે હરિકાકાએ પેલાં જૂતાં ટેબલ પર મૂકતાં આખી વાત કહી અને ભીની આંખો અને ગળગળા સ્વરે કહ્યું, "સાહેબ... આજ પછી હું એ શેરીમાં નહીં જઈ શકું. એ નાની વિકલાંગ દીકરીએ મારા ખુલ્લા પગને તો જૂતાં આપી દીધાં, પણ હું એને પગ કેવી રીતે આપી શકું?"

આટલું કહીને હરિકાકા ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યા.

રમણભાઈની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ. તેમણે હરિકાકાના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને કહ્યું, "હરિપ્રસાદ, તમે ખરેખર મહાન છો. તમારી લાગણી સાચી છે. પણ વિચારો, તમે એ શેરીમાં નહીં જાઓ તો એ નાની કુંજલ કેટલી નિરાશ થશે! તે તમારા માટે રોજ રાહ જોતી હશે. તમારી બદલી કરવાને બદલે, ચાલો આપણે બીજો રસ્તો શોધીએ."

હરિકાકા સમજી ગયા. તેમણે નિર્ણય લીધો કે તેઓ કુંજલને મળવાનું ચાલુ રાખશે.

કુંજલના પિતા નીરવભાઈએ જ્યારે આ બધું જાણ્યું, ત્યારે તેઓ ખૂબ ભાવવિભોર થઈ ગયા. તેમણે હરિકાકાનો આભાર માન્યો અને કહ્યું, "તમે મારી દીકરીના જીવનમાં પ્રકાશ લાવ્યા છો. તમારા જેવા લોકોને કારણે જ આ દુનિયામાં માનવતા જીવંત છે."

આજે પણ હરિકાકા રોજ સવારે કુંજલના ઘરે જરૂર આંટો મારે છે, ભલે પત્ર હોય કે ન હોય. અને કુંજલ પણ તેમની રાહ જોતી હોય છે. બંનેના ચહેરા પર સ્મિત હોય છે, પણ આંખોમાં હંમેશાં એક અગમ્ય ભીનાશ હોય છે. માનવતાની, કરુણાની અને પ્રેમની ભીનાશ.