પત્નીના અવસાન પછી દીકરા-વહુના કહેવાથી વૃદ્ધાશ્રમ જવા નીકળેલા પિતાએ છેલ્લી ઘડીએ હાથમાં એક એવી ચાવી આપી કે દીકરાના પગ નીચેથી...

એક ખૂબ જ પ્રતિકૂળ અને શાંત સોસાયટીના આલીશાન બંગલામાં શૈલેષભાઈ પોતાના દીકરા મિહિત અને વહુ શ્રુતિ સાથે રહેતા હતા. શૈલેષભાઈના જીવનનો એકમાત્ર આધારસ્તંભ તેમની પત્ની સુમનબેન હતા, જેમણે આખા ઘરને પ્રેમ અને સંસ્કારોથી બાંધી રાખ્યું હતું. પરંતુ ગયા વર્ષે એક લાંબી બીમારીના કારણે સુમનબેનનું અવસાન થઈ ગયું અને શૈલેષભાઈના જીવનમાં એક એવો શૂન્યાવકાશ સર્જાયો જે કોઈ ભરી શકે તેમ નહોતો. પત્નીના ગયા પછી શૈલેષભાઈ એકદમ એકલા પડી ગયા હતા અને દિવસનો મોટાભાગનો સમય સુમનબેનની તસવીર સામે બેસીને જૂની યાદો તાજી કરવામાં જ વિતાવતા હતા.

મિહિત શહેરમાં એક બહુ મોટી મલ્ટિનેશનલ કંપનીમાં ઊંચા હોદ્દા પર કામ કરતો હતો અને તેની પત્ની શ્રુતિ પણ પોતાના સોશિયલ લાઈફ અને મોર્ડન લાઈફસ્ટાઈલમાં અતિશય વ્યસ્ત રહેતી હતી. શરૂઆતના થોડા મહિના તો બધું બરાબર ચાલ્યું, પરંતુ ધીમે ધીમે શ્રુતિને શૈલેષભાઈની હાજરી ઘરમાં એક બોજ જેવી લાગવા માંડી. શૈલેષભાઈની ઉંમરના કારણે થતી નાની-મોટી બીમારીઓ, તેમના ખાવા-પીવાની પરેજી અને ઘરની પરંપરાગત રીતભાત શ્રુતિની આધુનિક જિંદગીમાં નડતરરૂપ બનવા લાગી હતી. શ્રુતિ અવારનવાર મિહિતને કહેતી કે તમારા પિતાજી આખો દિવસ ઘરમાં ઉદાસ બેસી રહે છે, તેનાથી ઘરનું વાતાવરણ ખરાબ થાય છે અને આપણા મિત્રો આવે ત્યારે પણ અજીબ લાગે છે.

મિહિત પણ પોતાની પત્નીના વિચારોથી ધીમે ધીમે પ્રભાવિત થવા લાગ્યો હતો અને તેને પણ પિતાની જવાબદારી એક વજન જેવી લાગવા માંડી હતી. એક સાંજે શ્રુતિએ મિહિતને સમજાવ્યો કે આપણા ઘરથી થોડે દૂર એક બહુ જ પ્રીમિયમ લક્ઝુરિયસ વૃદ્ધાશ્રમ આવેલો છે, જ્યાં તેમના જેવા ઘણા વડીલો રહે છે અને ત્યાં બધી સગવડો પણ છે. જો આપણે પિતાજીને ત્યાં મોકલી દઈએ તો તેઓ પોતાના જેવા લોકો સાથે ખુશ રહેશે અને આપણને પણ આપણી લાઈફ જીવવાની આઝાદી મળશે. મિહિતે પહેલાં તો થોડો સંકોચ અનુભવ્યો, પણ અંતે તે પત્નીની જીદ સામે ઝૂકી ગયો અને પિતાને વૃદ્ધાશ્રમ મોકલવાનો નિર્ણય કરી લીધો.

બીજા દિવસે રાત્રે જમ્યા પછી મિહિતે બહુ જ ડરતા ડરતા અને ઔપચારિક ભાષામાં શૈલેષભાઈ સામે આ વાત મૂકી. મિહિતે કહ્યું કે પિતાજી, તમે અહીં આખો દિવસ એકલા પડી જાઓ છો અને મમ્મીની યાદમાં દુઃખી થાઓ છો, એટલે અમે વિચાર્યું છે કે તમને એક સારા આશ્રમમાં મોકલીએ જ્યાં તમને નવું વાતાવરણ મળશે. શૈલેષભાઈ પોતાના દીકરાના ચહેરાના હાવભાવ અને વહુની નજર બરાબર સમજી ગયા. તેમના હૃદય પર જાણે વીજળી પડી હોય તેવો આઘાત લાગ્યો, પણ તેમણે પોતાની આંખના આંસુને અંદર જ ગળી લીધા. તેમણે સહેજ પણ વિરોધ કર્યા વિના કે ગુસ્સો કર્યા વિના અત્યંત શાંત અવાજે કહ્યું કે ભલે બેટા, જો તારી અને શ્રુતિની ખુશી આમાં જ હોય તો મને કોઈ વાંધો નથી, તું કહે ત્યારે હું જવા તૈયાર છું.

આજે એ દિવસ આવી ગયો હતો જ્યારે શૈલેષભાઈને પોતાનું આજીવન વસાવેલું ઘર છોડીને જવાનું હતું. તેમણે પોતાની નાનકડી જૂની થેલીમાં થોડા કપડાં અને પત્ની સુમનની એક તસવીર મૂકી દીધી હતી. મિહિત પોતાની ગાડી લઈને બહાર ઊભો હતો અને શ્રુતિ પણ ડ્રોઈંગ રૂમમાં ઊભી રહીને આ બધું ચુપચાપ જોઈ રહી હતી. શૈલેષભાઈએ ઘરના મંદિર સામે હાથ જોડ્યા અને ધીમા પગલે ગાડી તરફ આગળ વધ્યા. આખું ઘર જે તેમણે પોતાના લોહી-પરસેવાથી સીંચીને બનાવ્યું હતું, તેને આખરી વાર નિહાળીને તેઓ ગાડીની પાછલી સીટ પર બેસી ગયા. મિહિતે ગાડી ચાલુ કરી અને વૃદ્ધાશ્રમ તરફ રવાના થયો.

ગાડીમાં આખા રસ્તે એક અજીબ પ્રકારનો સન્નાટો છવાયેલો હતો, મિહિતના મનમાં એક ગુનાહિત ભાવ ચાલી રહ્યો હતો પણ તે પોતાની પત્નીના દબાણ અને અહમની સામે લાચાર હતો. આશરે અડધા કલાકની મુસાફરી પછી ગાડી વૃદ્ધાશ્રમના મોટા લોખંડના ગેટ પાસે આવીને ઊભી રહી. મિહિતે ગાડી પાર્ક કરી અને પાછળનો દરવાજો ખોલીને પિતાની થેલી હાથમાં લીધી. શૈલેષભાઈ ગાડીમાંથી નીચે ઉતર્યા અને આશ્રમના બિલ્ડિંગ તરફ જોવા લાગ્યા. મિહિતે કહ્યું કે પિતાજી, ચાલો અંદર જઈને બધી ઓફિસની વિધિ પૂરી કરી લઈએ એટલે તમારો રૂમ તમને મળી જાય.

પરંતુ શૈલેષભાઈ ત્યાં જ ગેટ પાસે અટકી ગયા. તેમણે પોતાના કુર્તાના ખિસ્સામાં હાથ નાખ્યો અને અત્યંત કાળજીપૂર્વક રાખેલી એક જૂની, કટાઈ ગયેલી લોખંડની નાનકડી ચાવી બહાર કાઢી. તેમણે એ ચાવી મિહિતની હથેળીમાં મૂકી દીધી. મિહિતે આશ્ચર્યથી એ ચાવી સામે જોયું અને પૂછ્યું કે પિતાજી, આ શું છે અને આ ચાવી તમે મને અત્યારે કેમ આપી રહ્યા છો? આ કયા કબાટની કે તિજોરીની ચાવી છે જે મને ખબર નથી?

શૈલેષભાઈના ચહેરા પર એક અત્યંત કરુણ અને પવિત્ર સ્મિત આવી ગયું. તેમણે મિહિતના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને ગળગળા સાદે કહ્યું કે બેટા, આ કોઈ મોંઘી તિજોરીની ચાવી નથી. આ તારા બાળપણની એ લાલ રંગની માટીની ગુલ્લકની ચાવી છે, જે તારા દાદાએ તને તારા પાંચમા જન્મદિવસે આપી હતી. તને કદાચ યાદ નહીં હોય, પણ જ્યારે તું નાનો હતો ત્યારે તું કહેતો હતો કે પિતાજી મારે મોટા થઈને બહુ મોટો માણસ બનવું છે અને ખૂબ ભણવું છે. તેં એ ગુલ્લકમાં એક-એક રૂપિયો ભેગો કરવાનું શરૂ કર્યું હતું, પણ જ્યારે તારો એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ શરૂ થયો ત્યારે આપણી આર્થિક સ્થિતિ બહુ ખરાબ હતી.

શૈલેષભાઈની આંખોમાંથી હવે આંસુની ધાર વહેવા લાગી હતી. તેમણે વાત આગળ વધારતા કહ્યું કે બેટા, તારી કોલેજની ફી ભરવા માટે મારી પાસે પૂરતા પૈસા નહોતા. તારી માતા બીમાર રહેતી હતી અને મારી નાની નોકરીમાં ઘર ચલાવવું પણ મુશ્કેલ હતું. તે સમયે મેં અને તારી માતાએ કેટલાય દિવસો સુધી રાત્રે માત્ર પાણી પીને દિવસો વિતાવ્યા છે જેથી તારા ભણતરમાં કોઈ કમી ન આવે. તારી એ માટીની ગુલ્લકને મેં ક્યારેય તૂટવા નહોતી દીધી અને તેમાંથી એક પણ રૂપિયો ઓછો થવા દીધો નહોતો, જેથી તારું ભવિષ્ય સુરક્ષિત બને અને તું દુનિયાનો સૌથી સફળ માણસ બની શકે. આજે તું એ મુકામ પર પહોંચી ગયો છે, એટલે મને એમ થયું કે આ અમાનત તને સોંપતો જાઉં કારણ કે હવે આ ચાવી સાચવવાની મારી જવાબદારી પૂરી થઈ ગઈ છે.

પિતાના આ શબ્દો સીધા મિહિતના કાળજાને ચીરીને આરપાર નીકળી ગયા. મિહિતના મગજમાં એક ક્ષણમાં પોતાના બાળપણના એ દિવસો તાદ્રશ થઈ ગયા જ્યારે તેના પિતા ફાટેલા ચંપલ પહેરીને ઓફિસે જતા હતા પણ તેના માટે હંમેશાં નવા પુસ્તકો અને કપડાં લાવતા હતા. તેને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે પિતાએ ભૂખ્યા પેટે કામ કરીને તેને આ લાયક બનાવ્યો હતો કે તે આજે મોટી ગાડીમાં ફરી શકે. જે પિતાએ તેનું ભવિષ્ય બનાવવા માટે પોતાની આખી જિંદગી વેચી દીધી, આજે તે જ પિતાને તે એક ક્ષણમાં બિનઉપયોગી વસ્તુની જેમ વૃદ્ધાશ્રમમાં ફેંકવા આવી ગયો હતો. મિહિતના પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેના હાથમાંથી પિતાની થેલી નીચે પડી ગઈ.

ગાડીમાં પાછળ બેઠેલી શ્રુતિ પણ મિહિતની પાછળ આવીને ઊભી રહી હતી અને તેણે શૈલેષભાઈની એકેએક વાત સાંભળી હતી. શ્રુતિનું કઠોર હૃદય પણ આ પવિત્ર ત્યાગની પરાકાષ્ઠા જોઈને પીગળી ગયું. તેને પોતાના આધુનિકતાના ખોટા અહમ પર અત્યંત પસ્તાવો થવા લાગ્યો. મિહિત ધ્રુસ્કે ને ધ્રુસ્કે રડતો રડતો પિતાના ચરણોમાં ઢળી પડ્યો અને તેમના પગ પકડીને બોલ્યો કે પિતાજી, મને માફ કરી દો. હું પૈસા અને સફળતાના નશામાં એટલો આંધળો થઈ ગયો હતો કે હું ભગવાન જેવા પિતાની કિંમત ભૂલી ગયો. મને આ ચાવી નથી જોઈતી, મને મારા પિતાનો સાથ જોઈએ છે. શ્રુતિ પણ રડતી આંખે આગળ આવી અને તેણે શૈલેષભાઈના હાથ જોડીને માફી માંગી કે પપ્પાજી, મારી બુદ્ધિ ભ્રષ્ટ થઈ ગઈ હતી, પ્લીઝ અમને માફ કરી દો અને ઘરે પાછા ચાલો.

શૈલેષભાઈએ દીકરા અને વહુને ઊભા કર્યા અને પોતાના ગળે લગાડી દીધા. પિતાના હૃદયમાં ક્યારેય દીકરા માટે કોઈ વેર હોતું જ નથી, ત્યાં તો માત્ર અખૂટ પ્રેમની સરવાણી વહેતી હોય છે. મિહિતે આદરપૂર્વક પિતાની થેલી પાછી ગાડીમાં મૂકી અને પિતાને માનભેર આગળની સીટ પર બેસાડ્યા. શ્રુતિએ ગાડીમાં બેસતા જ પિતાના હાથ પકડી રાખ્યા અને વચન આપ્યું કે હવેથી આ ઘરમાં ક્યારેય તમને કોઈ વાતનું દુઃખ નહીં થાય. ગાડી જ્યારે પાછી પોતાના બંગલાના આંગણામાં આવી ત્યારે ઘરની દીવાલો પણ જાણે ખુશીથી ઝૂમી રહી હતી. મિહિત અને શ્રુતિ પોતાના પિતાને સાચા આદર સાથે ઘરમાં પાછા લાવ્યા અને હવે તેમનો સંસાર સાચા અર્થમાં સુખ અને સંસ્કારોથી ભરાઈ ગયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.