પથ્થર તોડીને અનાથ દીકરાને આઈએએસ બનાવનારી માતાના ચરણોમાં જ્યારે આખો જિલ્લો ઝૂકી ગયો

અહંકારી ભીખુભાઈ સરપંચે ગરીબ વિધવા દેવકીની માટીની કાચી ઝૂંપડીના વાંસના તૂટેલા દરવાજા પર જોરથી લાત મારીને ડ્રાઈવરને બુલડોઝર આગળ વધારવાનો કડક હુકમ કર્યો. પીળા રંગના વિશાળ બુલડોઝરના ભારે લોખંડી પંજાએ ઝૂંપડીની છતના નળિયા અને પતરાં તોડી નાખ્યા. ભીખુભાઈએ પોતાની બંને આંખો ક્રોધથી લાલચોળ કરીને આખા ગામના લોકો સાંભળે તેમ બરાડો પાડીને ગર્જના કરી કે દેવકી, પચીસ વર્ષ પહેલાં તું મંદિરના કચરાના ઢગલામાંથી એક અજાણ્યા અનાથ બાળકને ઉપાડી લાવી હતી અને આખા ગામને અપવિત્ર કર્યું હતું. આજે હું તારી આ ઝૂંપડી જમીનદોસ્ત કરીને અહીં મારી ખાનગી શોપિંગ કોમ્પ્લેક્સ બનાવીશ. ચૂપચાપ નીકળી જા નહિતર આ કાટમાળ નીચે દબાઈને મરી જઈશ.

ગરીબ વિધવા દેવકીએ ધૂળવાળા ગામના રસ્તા પર પોતાના બંને હાથ ફેલાવીને વિશાળ બુલડોઝરના તોતિંગ લોખંડી ટાયર આગળ ઊભા રહીને ચોધાર આંસુએ આજીજી કરી. દેવકીના બંને હાથની હથેળીઓમાં વર્ષો સુધી ખાણમાં ભારે પથ્થર તોડવાના કારણે ઊંડા ઘા, ચીરા અને કપાસિયા પડી ગયા હતા. દેવકીએ ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે સરપંચ બાપુ, મારા પર થોડી દયા કરો. આ એ જ ઝૂંપડી છે જ્યાં મેં રાત-દિવસ પથ્થર તોડીને, ભૂખ્યા પેટે મજૂરી કરીને મારા દીકરા કાનજીને મોટો કર્યો છે. ભગવાન ખાતર મારો આ આશરો ન છીનવો. મારો કાનજી ભણીને મોટો સાહેબ બનીને પાછો આવશે ત્યારે હું તમને આ જમીનનો એક એક રૂપિયો ચૂકવી આપીશ.

સરપંચના સાથીદાર રણછોડે જોરથી અટ્ટહાસ્ય કરતાં તિરસ્કારથી કહ્યું કે તારો એ ભિખારી અનાથ કાનજી દિલ્હીમાં ક્યાંક મજૂરી કરતો હશે કે કચરો વીણતો હશે, એ ક્યારેય પાછો નથી આવવાનો. સરપંચ ભીખુભાઈએ ડ્રાઈવરને બુલડોઝર ચાલુ કરીને દેવકી પર ચડાવી દેવાનો નિર્દય ઈશારો કર્યો. ગામના સેંકડો સ્ત્રી-પુરુષો અને પાડોશીઓ મૂંગા મોઢે ભયના કારણે તમાશો જોઈ રહ્યા હતા પણ કોઈ આ ગરીબ વિધવાની મદદે આગળ ન આવ્યું. દેવકીની આંખોમાંથી આંસુ વહીને ધૂળમાં પડતા હતા.

પચીસ વર્ષ પહેલાં એક કડકડતી ઠંડીવાળી જન્માષ્ટમીની તોફાની મધ્યરાત્રિએ દેવકીને ગામના જૂના કૃષ્ણ મંદિર પાછળ કચરાના ઢગલામાંથી એક નવજાત શિશુ રડતું મળ્યું હતું. એ બાળકના શરીર પર કીડીઓ ચડતી હતી અને તે ભૂખથી તરફડતું હતું. દેવકીના પતિ અને પોતાના નવજાત બાળકનું અકાળે અવસાન થયું હોવાથી દેવકીએ એ બાળકને ભગવાનનો સાક્ષાત પ્રસાદ માનીને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો હતો. દેવકીએ તે દિવસે આખી રાત જાગીને બાળકને દૂધ પીવડાવ્યું હતું.

તે વખતે મંદિરના પવિત્ર અને જ્ઞાની વૃદ્ધ પૂજારી માધવભાઈએ દેવકીના માથા પર હાથ મૂકીને આશીર્વાદ આપતાં કહ્યું હતું કે બેટા દેવકી, તારો આ નિઃસ્વાર્થ ત્યાગ અને માતૃત્વ ક્યારેય એળે નહીં જાય, આ બાળક તારા નસીબનો સાચો તારણહાર બનશે. પરંતુ ક્રૂર ભીખુભાઈ અને પંચાયતના કેટલાક અહંકારી આગેવાનોએ એ અનાથ બાળકને નદીમાં ફેંકી દેવાનો નિર્દય આદેશ આપ્યો હતો. પરંતુ દેવકી તે દિવસે સિંહણની જેમ ઊભી રહી ગઈ હતી. તેણે હાથમાં દાતરડું પકડીને આખા ગામ સામે ગર્જના કરી હતી કે હું ભૂખી રહીશ, લોકોના વાસણો માંજીશ, ખાણમાં પથ્થરો તોડીશ પણ આ બાળકને મારો સગો દીકરો બનાવીને ઉછેરીશ. દેવકીએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના નામ પરથી પ્રેમપૂર્વક તેનું નામ કાનજી રાખ્યું હતું અને તેને પોતાના પ્રાણ કરતાં પણ વધુ વહાલથી સાચવ્યો હતો.

દેવકીએ છેલ્લા પચીસ વર્ષ સુધી ગામના દસ ઘરોના કચરા-પોતા કર્યા, કાળઝાળ ગરમીમાં પથ્થરો ફોડ્યા અને પોતાના લોહીનું પાણી કરીને કાનજીને શહેરની મોટી સ્કૂલ અને કોલેજમાં ભણાવ્યો. દેવકી રોજ વહેલી સવારે બરાબર ચાર વાગ્યે પથારીમાંથી ઊઠીને જૂની પથ્થરની ઘંટીએ અનાજ દળતી અને કૂવેથી પાણી ભરી લાવતી જેથી કાનજીને ભણવામાં કોઈ ખલેલ ન પહોંચે. કાનજી પણ રાત્રે સ્ટ્રીટ લાઈટના થાંભલા નીચે બેસીને વાંચતો હતો.

કાનજી હંમેશા માના થાકેલા પગ દબાવતાં કહેતો હતો કે મા, તારી આ કાળી મજૂરી હું ક્યારેય એળે નહીં જવા દઉં. હું એક દિવસ મોટો માણસ બનીને તારી આ ઝૂંપડીને સોના જેવી બનાવીશ અને તને રાણીની જેમ રાખીશ. દેવકી હસીને દીકરાના માથા પર હાથ ફેરવતી અને કહેતી કે બેટા, મારે સોનું નથી જોઈતું, તું બસ સાચો અને પ્રામાણિક માણસ બનજે.

બે વર્ષ પહેલાં કાનજી યુપીએસસી સિવિલ સર્વિસીસની અતિ કઠિન પરીક્ષા પાસ કરીને દિલ્હી ખાતે લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી નેશનલ એકેડેમીમાં આઈએએસ ઓફિસરની તાલીમ લેવા ગયો હતો. કાનજીએ માને પત્ર લખ્યો હતો કે મા, મારી ટ્રેનિંગ પૂરી થતાં જ મને ગુજરાત કેડર મળશે અને હું તારા તમામ દુઃખો દૂર કરવા પાછો આવીશ. તું ગામમાં કોઈનાથી ડરતી નહીં, ઈશ્વર આપણી સાથે છે. દેવકી પોતાના વહાલા દીકરાનો એ પત્ર પોતાની છાતી પર રાખીને રોજ રાત્રે દીવાના અજવાળે વાંચતી અને પ્રભુ સ્મરણ કરતી સૂતી હતી.

બુલડોઝરનો લોખંડી પંજો જેવો દેવકીની માટીની દીવાલને સ્પર્શવા ગયો, બરાબર એ જ ક્ષણે ગામના પ્રવેશદ્વાર પર જોરદાર પોલીસ સાયરન અને વીઆઈપી વાહનોના ઘોંઘાટ ગૂંજી ઊઠ્યા. એક પછી એક પાંચ મોટી સરકારી ચમકતી કાળી ગાડીઓ, સ્પેશિયલ પોલીસ ફોર્સ અને લાલ બત્તીવાળી ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટની મુખ્ય સરકારી કાર ધૂળ ઉડાડતી ઝૂંપડી આગળ આવીને ઊભી રહી ગઈ.

સશસ્ત્ર કમાન્ડો અને સ્પેશિયલ સિક્યોરિટી ગાર્ડ્સે તરત દોડી આવીને બુલડોઝરને ચારેતરફથી ઘેરી લીધું અને ડ્રાઈવરને નીચે ખેંચીને એન્જિન બંધ કરાવી દીધું. ભીખુભાઈ સરપંચ અને રણછોડ લાલ બત્તીવાળી ગાડી જોઈને હાથ જોડીને લાળ ટપકાવતા આગળ દોડ્યા. ભીખુભાઈએ વિચાર્યું કે નવા કલેક્ટર સાહેબ ગામની મુલાકાતે આવ્યા છે એટલે વટ પાડી લઈએ અને વિધવાની ફરિયાદ દાબી દઈએ.

મુખ્ય સરકારી કાળી ગાડીમાંથી રોયલ બ્લુ સફારી સૂટમાં સજ્જ, આંખોમાં ગંભીર આત્મવિશ્વાસ અને ચહેરા પર અદ્ભુત તેજ તેમજ ગંભીર વ્યક્તિત્વ ધરાવતા નવા યુવાન જિલ્લા કલેક્ટર નીચે ઊતર્યા. એ બીજું કોઈ નહીં પણ પચીસ વર્ષ પહેલાં કચરાના ઢગલામાંથી મળેલો એ જ અનાથ દીકરો કાનજી પોતે હતો. ભીખુભાઈ સરપંચે હાથ જોડીને કહ્યું કે સાહેબ, પધારો, અમે આ ગરીબ વિધવાની ગેરકાયદે ઝૂંપડી હટાવીને ગામનો વિકાસ કરી રહ્યા છીએ.

કલેક્ટર કાનજીએ ભીખુભાઈ સામે જોયા વગર તેને એક જ ઝાટકે બાજુ પર ધકેલી દીધો. કાનજી પોતાના ઝડપી ડગલે ધૂળમાં લાચાર ઊભેલી પોતાની વૃદ્ધ, કરચલીવાળા ચહેરા અને ફાટેલી સાડીવાળી માતા દેવકી તરફ આગળ વધ્યો અને પોતાની કેપ ઉતારી. કાનજીએ પોતાના હાથમાંથી ઓફિશિયલ બ્રીફકેસ જમીન પર મૂકી દીધી અને એ ધૂળવાળા રસ્તા પર સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરીને પોતાની વહાલી માતા દેવકીના બંને પવિત્ર ચરણોમાં પોતાનું માથું ઢાળી દીધું.

કાનજીની બંને આંખોમાંથી ચોધાર પવિત્ર ગરમ આંસુ વહીને દેવકીના ધૂળવાળા પગ પર ગંગા-જમનાની જેમ પડવા લાગ્યા. કાનજીએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે માં, તારો કાનજી આખા જિલ્લાનો કલેક્ટર બનીને તારા ચરણોમાં પાછો આવી ગયો છે. તેં પથ્થરો તોડીને, પોતાના હાથ લોહીલુહાણ કરીને જે દીકરાને મોટો કર્યો હતો, એ દીકરો આજે સરકારનો સર્વોચ્ચ અધિકારી બનીને તારી સામે ઊભો છે.

કાનજીએ પોતાની બ્રીફકેસમાંથી પચીસ વર્ષ જૂનું એ જ ભગવા રંગનું ફાટેલું બાળપણનું કપડું બહાર કાઢ્યું જે દેવકીએ મંદિરમાંથી ઉપાડતી વખતે તેના શરીર પર વીંટાળ્યું હતું. કાનજીએ પોતાના સફારી સૂટના ખિસ્સામાંથી ભારત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલું આઈએએસનું ગોલ્ડ મેડલ અને સન્માન પત્ર કાઢીને પોતાની માતા દેવકીના ધ્રૂજતા ખોળામાં મૂકી દીધું. આ અદ્ભુત અને ચમત્કારિક દ્રશ્ય જોઈને સરપંચ ભીખુભાઈ, રણછોડ અને આખા ગામના લોકોના પગ નીચેથી જાણે કાળમીંઢ ધરતી સરકી ગઈ. ભીખુભાઈનો ચહેરો કાળો પડી ગયો અને તે ભયથી થરથર કાંપવા લાગ્યો.

કલેક્ટર કાનજીએ ઊભા થઈને જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષકને કડક હુકમ કર્યો કે સરપંચ ભીખુભાઈ અને રણછોડ સામે ગરીબ વિધવા પર અત્યાચાર, સરકારી જમીન પચાવી પાડવા અને ભ્રષ્ટાચારના ગુના હેઠળ તાત્કાલિક કેસ દાખલ કરીને બંનેને જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી દો. પોલીસ અધિકારીઓએ તાત્કાલિક બંને ભ્રષ્ટ લોકોને કડક લોખંડી હાથકડી પહેરાવીને સરકારી પોલીસ જીપમાં પૂરી દીધા.

જિલ્લા કલેક્ટર કાનજીએ માઈક હાથમાં લઈને આખા ગામ અને પંચાયતના લોકોની હાજરીમાં સત્તાવાર જાહેરાત કરી કે આ જ પાવન ધરતી પર મારી દેવી સમાન માતાના નામે દસ કરોડના સરકારી ખર્ચે પચાસ બેડની આધુનિક સરકારી હોસ્પિટલ અને કન્યા વિદ્યાલય 'દેવકી માતૃછાયા' બનાવવામાં આવશે જેથી કોઈ ગરીબ બાળક કે માતા લાચાર ન બને. કાનજીએ અત્યંત આદર સાથે દેવકીને પોતાની લાલ બત્તીવાળી સરકારી ગાડીની પાછલી સીટ પર બેસાડી અને સમગ્ર કાફલા સાથે કલેક્ટર બંગલા તરફ રવાના થયો.

એક ગરીબ વિધવા માતાના અખંડ માતૃત્વ, પવિત્ર ત્યાગ, લોહી-પરસેવાની કમાણી અને સમર્પણ આગળ આખો જિલ્લો અને સમગ્ર વહીવટી તંત્ર નતમસ્તક થઈ ગયું હતું. સાચા સંસ્કાર, નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ, શુદ્ધ ભાવના અને અખંડ માતૃપ્રેમનો આ અમર અને ઐતિહાસિક વિજય હતો. ગામના દરેક નાના-મોટા લોકોની આંખોમાં હર્ષ, સંતોષ અને ગૌરવના આંસુ છલકાઈ આવ્યા હતા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.