પાંચ લાખનો હીરાનો હાર વહુએ સાસુના મોં પર પાછો ફેંક્યો, વિચિત્ર માંગણી સાંભળીને સસરા સ્તબ્ધ થઈ ગયા જ્યારે...

રવિવારની સોનેરી બપોરે ઘરના મોટા દિવાનખંડમાં ઝુમ્મરનો ઝગમગાટ ફેલાયેલો હતો.

કાચના સેન્ટર ટેબલ પર મખમલનો એક મોટો લાલ મખમલી ડબ્બો ખુલ્લો મૂકેલો હતો.

તે ડબ્બાની અંદર શુદ્ધ સોના અને ચમકતા હીરાનો પાંચ લાખ રૂપિયાનો ભારે નેકલેસ સેટ ઝળહળી રહ્યો હતો.

આજે ગૌરવ અને દેવાંગીના લગ્નની પહેલી વર્ષગાંઠ હતી અને આખો પરિવાર આનંદના રંગમાં રંગાયેલો હતો.

રસોડામાંથી તાજા કેસરવાળા દૂધપાક, પૂરી અને તળેલા ભજિયાંની મઘમઘતી સુગંધ આખા ઘરમાં ફેલાઈ રહી હતી.

દેવાંગીએ સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને આખા ઘરની સફાઈ કરી હતી અને પૂજાઘરમાં રંગબેરંગી રંગોળી પૂરી હતી.

નણંદ પાયલ પોતાના નવા કપડાં પહેરીને દર્પણ સામે ઊભી રહીને વાળ ઓળી રહી હતી અને આખા ઘરમાં ઉત્સવનો માહોલ હતો.

સાસુ નિર્મળાબેન વારંવાર ઓસરીમાં આવીને ઘડિયાળ સામે જોતાં હતાં કારણ કે આજે સોની પાસેથી પેલો ખાસ હાર આવવાનો હતો.

મનસુખભાઈ પોતાના જૂના કુર્તા-પાયજામામાં તૈયાર થઈને સોફા પર બેઠા હતા અને તેમના ચહેરા પર દીકરાની સફળતાનો પરમ સંતોષ છલકાતો હતો.

સસરા મનસુખભાઈ અને સાસુ નિર્મળાબેને આખા કુટુંબ અને નણંદ પાયલની હાજરીમાં વહુને આ મોંઘી ભેટ આપવા બોલાવી હતી.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોના ભારે સંઘર્ષ પછી ગૌરવના હાર્ડવેરના ધંધામાં સારી એવી પ્રગતિ થઈ હતી અને પરિવાર આર્થિક રીતે સધ્ધર બન્યો હતો.

નિર્મળાબેને અત્યંત ગર્વ અને હર્ષ સાથે એ ડબ્બો દેવાંગી તરફ આગળ વધાર્યો.

'લે બેટા દેવાંગી, આ અમારા બંને તરફથી તારા માટે એક નાનકડી ભેટ છે,' નિર્મળાબેને સ્નેહભર્યા અવાજે કહ્યું.

'તેં આ ઘરમાં આવીને અમારા દીકરાનું જીવન અને ઘર બંને સુધારી દીધાં છે, આ હીરાનો હાર તારા ગળાની શોભા વધારશે.'

પરંતુ તે જ ક્ષણે દેવાંગીએ હાર પહેરવાના બદલે બંને હાથ જોડી લીધા અને તેનું માથું નમી ગયું.

તેની આંખોમાં આનંદના બદલે એક અજીબ ગંભીરતા અને ઊંડી વેદના છલકાઈ આવી.

તેણે અત્યંત નમ્રતાથી પોતાના કંપતા હાથે પેલો મખમલી ડબ્બો સાસુ તરફ પાછો ધકેલી દીધો.

'મને માફ કરી દેજો બાપુજી અને બા... પણ હું આ પાંચ લાખ રૂપિયાનો હીરાનો હાર સ્વીકારી શકું તેમ નથી.'

દેવાંગીના આ શબ્દો સાંભળતાં જ આખા ઓરડામાં સોપો પડી ગયો અને વાતાવરણ એકદમ તંગ બની ગયું.

નિર્મળાબેનના ચહેરા પરનું હાસ્ય એક જ પળમાં ગાયબ થઈ ગયું અને તેમનો ચહેરો ક્રોધથી લાલચોળ થઈ ગયો.

'દેવાંગી! આ શું ઉદ્ધતાઈ છે?' નિર્મળાબેને કડક અવાજે તાડૂકીને કહ્યું.

'વડીલો જ્યારે આશીર્વાદરૂપે કોઈ ભેટ આપે ત્યારે વહુ એને પગમાં નથી ફગાવતી!'

'શું તારા પિયરમાં આના કરતાં પણ મોંઘા દાગીના મળતા હતા કે તને અમારો પાંચ લાખનો હાર તુચ્છ લાગે છે?'

નણંદ પાયલે પણ તરત જ મોઢું મચકોડીને કટાક્ષ કર્યો, 'હા મમ્મી, આજકાલની ભણેલી વહુઓને ઘરડાં સાસુ-સસરાની ભેટ ગમતી નથી, એમને તો બસ રોકડા રૂપિયા અને વિદેશ ફરવા જોઈએ છે!'

ગૌરવ પણ અસમંજસમાં પડી ગયો અને તેણે પત્નીનો હાથ પકડીને ધીમેથી સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

'દેવાંગી, તારું મગજ ઠેકાણે છે? મમ્મી-પપ્પાએ આટલા પ્રેમથી આટલો મોંઘો હાર લીધો છે, તું બધા સામે એમનું અપમાન કેમ કરે છે?'

દેવાંગીની આંખોમાં અપમાનના આંસુ છલકાઈ આવ્યા, પણ તેનો સંકલ્પ ડગ્યો નહીં.

તેણે નીચી નજરે કહ્યું, 'ગૌરવ, હું કોઈનું અપમાન નથી કરી રહી, પણ મારા અંતરાત્માને પૂછીને હું આ હાર મારા ગળામાં નથી પહેરી શકતી.'

મનસુખભાઈનું હૃદય પણ વહુના આ ઇનકારથી ઘવાયું હતું.

તેમણે સોફા પરથી ઊભા થઈને અત્યંત ગંભીર અવાજે પૂછ્યું, 'દેવાંગી, જો તને આ હાર ન જોઈતો હોય, તો તારે શું જોઈએ છે એ ચોખ્ખું કહી દે!'

'તારી એવી કઈ માંગણી છે જેના માટે તેં આખા પરિવારની ખુશીઓ પર પાણી ફેરવી દીધું?'

દેવાંગીએ આંસુ લૂછ્યાં અને તે ધીમા પગલે લિવિંગ રૂમના ખૂણામાં આવેલા પૂજાના ગોખલા તરફ ગઈ.

તેણે ગોખલામાં રાખેલી લાકડાની નાની ડબ્બીમાંથી એક જૂની, કાટ લાગેલી લોખંડની ચાવી બહાર કાઢી.

સાથે જ તેના હાથમાં એક જૂની નોટબુક અને કેટલાક બેંકના જૂના કાગળો હતા.

તેણે એ ચાવી અને કાગળો લાવીને મનસુખભાઈ અને નિર્મળાબેનના ચરણોમાં મૂકી દીધા.

'બાપુજી, જો તમે ખરેખર મને વહુ તરીકે કંઈક આપવા માંગતા હો, તો આ હીરાનો હાર સોનીને પાછો આપી દો,' દેવાંગીએ ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું.

'અને એ પાંચ લાખ રૂપિયામાંથી આ ત્રણ કામ પૂરાં કરી આપો જે આ ઘરનું સાચું ગૌરવ છે!'

આ સાંભળીને બધા સ્તબ્ધ થઈ ગયા અને નિર્મળાબેને આશ્ચર્યથી વહુ સામે જોયું.

દેવાંગીએ જે સત્ય ખોલ્યું તે સાંભળીને પરિવારના તમામ સભ્યોના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

ત્રણ વર્ષ પહેલાં, જ્યારે ગૌરવનો ધંધો સાવ ખાડે ગયો હતો અને વ્યાજખોરો દરવાજે આવીને ગાળો બોલતા હતા.

તે સમયે નિર્મળાબેને પોતાના લગ્ન વખતે પિયરમાંથી મળેલી ચાર તોલા સોનાની પવિત્ર કંગન અને કાનની કડીઓ ગીરવે મૂકી દીધી હતી.

એ સોનું આજે પણ બજારની પેઢીમાં ગીરવે પડેલું હતું અને નિર્મળાબેન છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પોતાના હાથ સાવ ખાલી રાખીને કાચની સસ્તી બંગડીઓ પહેરતાં હતાં!

એટલું જ નહીં, ગૌરવના દેવાં ચૂકવવા માટે નિર્મળાબેને પોતાની મોતીબિંદુની આંખની જરૂરી સર્જરી પણ રદ કરાવી દીધી હતી.

તેઓ છેલ્લા બે વર્ષથી ઝાંખી આંખો અને અસહ્ય માથાના દુખાવા સાથે આખા ઘરની રસોઈ બનાવતાં હતાં જેથી દીકરા પર દવાનો બોજ ન પડે!

અને ત્રીજી સૌથી મોટી વાત એ હતી કે નિર્મળાબેનના સ્વર્ગસ્થ પિતાની યાદમાં સોસાયટીના નાકે એક નાની પીવાના પાણીની પરબ બનાવવાનું તેમનું ત્રીસ વર્ષ જૂનું સપનું હતું.

પરંતુ ઘરની ગરીબી અને દીકરાના દેવાના કારણે તેમણે પોતાના એ પવિત્ર અરમાનને કાયમ માટે પોતાના દિલમાં દબાવી દીધું હતું.

દેવાંગીએ ઘણીવાર રાત્રે જોયું હતું કે સાસુ પોતાના હાથની આંગળીઓ પંપાળતી રહેતી હતી જ્યાં પહેલાં સોનાના કંગન શોભતા હતા.

એકવાર શાક સમારતી વખતે ઝાંખી દ્રષ્ટિના કારણે નિર્મળાબેનની આંગળીમાં ઊંડો કાપો પડી ગયો હતો અને લોહી વહી નીકળ્યું હતું.

ત્યારે પણ સાસુએ કોઈને કશું નહોતું કહ્યું અને ચૂપચાપ હળદર દબાવીને પાટો બાંધી લીધો હતો જેથી ઘરમાં કોઈ ચિંતા ન થાય.

દેવાંગી જ્યારે પૂજાના કબાટની સફાઈ કરતી હતી ત્યારે તેના હાથમાં સોનીની ગીરવે મૂકેલી કાચી રસીદ આવી ગઈ હતી.

તે રસીદ પર નિર્મળાબેનના આંસુના સુકાઈ ગયેલા ડાઘ જોઈને દેવાંગીનું હૃદય તે જ દિવસે રડી પડ્યું હતું.

દેવાંગીએ રડતાં રડતાં સાસુના બંને હાથ પકડી લીધા:

'બા... જે ઘરમાં મારી સાસુ પોતાની આંખોની રોશની ગુમાવી રહી હોય, જ્યાં મારા બાના હાથમાં પોતાના સોનાના કંગન ન હોય...'

'એ ઘરમાં હું પાંચ લાખ રૂપિયાનો હીરાનો હાર મારા ગળામાં પહેરીને કયા મોઢે વટ મારી શકું?'

'શું મારું સ્વમાન મને એ શોભા આપવા દેશે?'

'મને આ હીરા નથી જોઈતા બાપુજી, મને તો મારી સાસુની આંખોની રોશની અને એમના હાથના કંગન પાછા જોઈએ છે!'

'આ પૈસાથી પહેલાં બાની આંખનું ઓપરેશન કરાવો, એમનું ગીરવે મૂકેલું સ્ત્રીધન પાછું લાવો અને એમના પિતાની યાદમાં પેલી પરબ બંધાવો!'

'મારી સાસુના ચહેરા પરનું સાચું સ્મિત જ મારી જિંદગીનો સૌથી મોંઘો હાર બનશે બાપુજી!'

દેવાંગીએ આગળ વધીને નિર્મળાબેનના બંને હાથ પોતાના કપાળે અડાડ્યા અને કહ્યું કે બા, તમારી સેવામાં જ મારું સર્વસ્વ સમાયેલું છે.

તેણે મનસુખભાઈ સામે જોઈને કહ્યું કે વડીલોના આંસુ લૂછવા એ જ વહુનો સાચો ધર્મ અને શણગાર છે બાપુજી.

આ શબ્દો સાંભળીને લિવિંગ રૂમમાં હાજર દરેક સગા-સંબંધીઓની આંખો આંસુથી ભીંજાઈ ગઈ.

દેવાંગીના આ શબ્દો સાંભળતાં જ દિવાનખંડમાં ઊભેલા દરેક માણસનું હૃદય હચમચી ગયું.

નિર્મળાબેનના હાથમાંથી સાડીનો પાલવ છૂટી ગયો અને તેમની આંખોમાંથી ચોધાર અશ્રુધારા વહી નીકળી.

તેમને પોતાની જાત પર અતિશય પશ્ચાત્તાપ અને શરમનો અનુભવ થયો.

જે વહુને તેઓ હમણાં જ ઉદ્ધત, ઘમંડી અને સ્વાર્થી ગણતાં હતાં, એ વહુ તો સાસુના જૂના દર્દ અને ત્યાગને પોતાના કાળજામાં સાચવીને બેઠી હતી!

પોતાનો સગો દીકરો ગૌરવ પણ માતાના ખાલી હાથ અને ઝાંખી આંખો તરફ ધ્યાન નહોતો આપી શક્યો, પણ આ પારકી દીકરીએ સાસુની દરેક પીડા જાણી લીધી હતી!

નિર્મળાબેનનું માતૃત્વ છલકાઈ ઊઠ્યું અને તેઓ પોક મૂકીને રડી પડ્યાં.

તેમણે આગળ વધીને દેવાંગીને પોતાના બંને હાથોમાં જકડી લીધી અને તેને પોતાના હૃદય સરસી ચાંપી દીધી.

'મારી દીકરી... મારી લક્ષ્મી!' નિર્મળાબેન ડૂસકાં ભરતાં બોલ્યાં.

'મેં તારા જેવી દેવી સમાન વહુને ઓળખવામાં કેટલી મોટી ભૂલ કરી!'

'જે ઘરમાં તારા જેવી સંસ્કારી દીકરી હોય, એ ઘર તો સાક્ષાત સ્વર્ગ બની જાય!'

મનસુખભાઈની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ અને તેમનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો.

તેમણે આગળ આવીને દેવાંગીના માથા પર હાથ મૂક્યો અને કહ્યું કે તેં આજે અમારું કુળ ઉજાળ્યું છે બેટા.

ગૌરવ પોતાની જાત પર શરમ અનુભવીને ઘૂંટણિયે બેસી ગયો અને તેણે માતા અને પત્ની બંનેની માફી માંગી.

પાયલે પણ રડતાં રડતાં ભાભીના પગ પકડી લીધા અને પોતાની ભૂલ સ્વીકારી.

બીજે જ દિવસે મનસુખભાઈએ પેલો હીરાનો હાર પાછો આપી દીધો.

તેમણે સૌથી પહેલાં નિર્મળાબેનના સોનાના કંગન ગીરવેમાંથી છોડાવીને વહુના હાથે સાસુને પહેરાવ્યા.

નિર્મળાબેને પોતાના સોનાના કંગન પહેર્યા ત્યારે તેમના હાથ ધ્રૂજી રહ્યા હતા અને તેમણે વહુને માથે હાથ મૂકીને અખંડ સૌભાગ્યવતી ભવના આશીર્વાદ આપ્યા.

તેમણે કહ્યું કે મારા સોનાના દાગીના કરતાં પણ વધારે કિંમતી રત્ન ભગવાન મને આ વહુના રૂપમાં આપી દીધું છે.

અઠવાડિયાની અંદર નિર્મળાબેનની બંને આંખોનું સફળ ઓપરેશન થયું અને તેમની દ્રષ્ટિ સાવ સ્વચ્છ થઈ ગઈ.

ઓપરેશન થિયેટરની બહાર દેવાંગી સતત બે કલાક સુધી હાથમાં હનુમાન ચાલીસા લઈને અખંડ જાપ કરતી ઊભી રહી હતી.

જ્યારે ડોક્ટરે આવીને કહ્યું કે ઓપરેશન સફળ રહ્યું છે, ત્યારે દેવાંગીએ ભગવાનનો આભાર માનતાં સાસુના માથા પર હાથ ફેરવ્યો હતો.

નિર્મળાબેને આંખો ખોલીને સૌથી પહેલો ચહેરો પોતાની વહુ દેવાંગીનો જોયો અને તેમની આંખોમાંથી હર્ષાશ્રુ છલકાઈ આવ્યા હતા.

અને મહોલ્લાના નાકે નિર્મળાબેનના પિતાની સ્મૃતિમાં એક સુંદર, ઠંડા પીવાના પાણીની પરબ પણ શરૂ કરવામાં આવી.

તે દિવસે જ્યારે પરબનું ઉદ્ઘાટન થયું ત્યારે નિર્મળાબેને પોતાના હાથે પહેલો કળશ દેવાંગીને પીવડાવ્યો.

આખા પરિવારે સમજ્યું કે સાચો વૈભવ સોના-ચાંદીમાં નહીં, પણ પરસ્પરના ત્યાગ, આદર અને સમર્પણમાં હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.