નિવૃત્તિના દિવસે જ પતિએ આખી જિંદગીની કમાણી કોઈ અજાણ્યા માણસને આપી દીધી, પત્નીએ ગુસ્સામાં આવીને સાચું કારણ પૂછ્યું તો…

કિશોરભાઈ આજે જિંદગીમાં પહેલીવાર આટલા શાંત દેખાતા હતા. સરકારી નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયાને હજુ માંડ દસ દિવસ થયા હતા. ઘરમાં નિવૃત્તિના મળેલા રૂપિયાની ખુશી ચારેય તરફ દેખાઈ રહી હતી.

સરલાબેન સવારથી રસોડામાં ઉત્સાહથી કામ કરી રહ્યા હતા. તેમણે કિશોરભાઈ માટે એમની પસંદગીનો ગરમ નાસ્તો બનાવ્યો હતો. સરલાબેનના મનમાં પોતાના બાકીના જીવન માટે ઘણા સપનાઓ રમતા હતા.

"સાંભળો છો, હવે આપણે પહેલા તો ચારધામની યાત્રાએ જઈ આવીએ," સરલાબેને ચાનો કપ ટેબલ પર મૂકતાં કહ્યું. કિશોરભાઈએ ચાની ચૂસકી લીધી પણ કશો જવાબ ન આપ્યો. તેમણે ખાલી પત્ની સામે જોઈને એક નાનું સ્મિત આપ્યું.

"મેં બધો હિસાબ કરી રાખ્યો છે," સરલાબેન ફરી બોલ્યા. "પ્રોવિડન્ટ ફંડ અને ગ્રેચ્યુઇટીના જે પચીસ લાખ રૂપિયા આવ્યા છે, એની ફિક્સ ડિપોઝિટ કરાવી દઈએ. એના વ્યાજમાંથી આપણો ઘરખર્ચ આરામથી નીકળી જશે."

કિશોરભાઈએ ચાનો કપ પૂરો કર્યો અને ધીમેથી ઊભા થયા. "હું જરા બેંક જઈને આવું છું," તેમણે ધીમા અવાજે કહ્યું. સરલાબેને હસીને કહ્યું કે પાસબુકમાં નવી એન્ટ્રી પડાવીને જ આવજો.

કિશોરભાઈ થેલો લઈને ઘરની બહાર નીકળી ગયા. સરલાબેન ઘરકામ પતાવતા પતાવતા જૂના દિવસો યાદ કરવા લાગ્યા. મધ્યમ વર્ગના ઘરમાં આખી જિંદગી એક એક રૂપિયો બચાવીને એમણે સંસાર ચલાવ્યો હતો.

બપોરે બાર વાગ્યે કિશોરભાઈ ઘેર પાછા આવ્યા. તેમના ચહેરા પર એક અજીબ પ્રકારનો થાક અને સાથે હળવાશ દેખાતી હતી. તેમણે થેલો સોફા પર મૂક્યો અને પાણી પીવા બેઠા.

સરલાબેન તરત રસોડામાંથી બહાર આવ્યા. "લાવો, પાસબુક બતાવો, વ્યાજ જમા થવાનું ક્યારથી શરૂ થશે?" સરલાબેને ઉત્સુકતાથી પૂછ્યું. કિશોરભાઈએ કશું બોલ્યા વગર પાસબુક પત્નીના હાથમાં આપી દીધી.

સરલાબેને ખુશ થઈને પાસબુકનું છેલ્લું પાનું ખોલ્યું. અંદરની એન્ટ્રી જોતાં જ તેમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. તેમના હાથમાંથી પાસબુક લગભગ સરકી જ પડી.

ખાતામાં જે પચીસ લાખ રૂપિયા જમા થયા હતા, તેમાંથી ચોવીસ લાખ પચાસ હજાર રૂપિયા ઉપડી ગયા હતા. ખાતામાં ફક્ત થોડા હજાર રૂપિયા જ બાકી બચ્યા હતા. સરલાબેનને ચક્કર આવી ગયા હોય તેવું લાગ્યું.

"આ શું છે?" સરલાબેને ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું. "બેંકવાળાએ કોઈ ભૂલ કરી છે કે શું? આપણા બધા પૈસા ક્યાં ગયા?"

કિશોરભાઈએ નીચું જોઈ લીધું. "ના સરલા, બેંકવાળાની કોઈ ભૂલ નથી," કિશોરભાઈએ અત્યંત શાંતિથી કહ્યું. "મેં પોતે જ એ બધા પૈસા કોઈના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કર્યા છે."

સરલાબેનનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો. "તમારું મગજ તો ઠેકાણે છે ને?" સરલાબેન જોરથી બોલી ઊઠ્યા. "આખી જિંદગીની કમાણી તમે કોઈને આપી દીધી અને મને પૂછ્યું પણ નહીં?"

"મેં જે કર્યું છે તે બહુ વિચારીને જ કર્યું છે," કિશોરભાઈએ ધીમેથી સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. "તું બેસ, મારી વાત સાંભળ."

"હું કશું સાંભળવા નથી માંગતી!" સરલાબેનની આંખમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા. "આપણે આપણા દીકરા આગળ હાથ ન ફેલાવવો પડે એટલે આખી જિંદગી કરકસર કરી. તમે એક ઝાટકે આપણું ભવિષ્ય રસ્તા પર લાવી દીધું."

સરલાબેન સોફા પર બેસીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યા. તેમને લાગતું હતું કે તેમના વિશ્વાસનો ચૂરેચૂરો થઈ ગયો છે. તેમણે આખી જિંદગી પતિના દરેક નિર્ણયમાં સાથ આપ્યો હતો.

"કોને આપ્યા આટલા બધા રૂપિયા? કોઈ ઢોંગી બાવાને આપી આવ્યા કે કોઈ છેતરપિંડીમાં ફસાયા?" સરલાબેને રડતાં રડતાં પૂછ્યું. "મને નામ આપો, હું હમણાં જ પોલીસ સ્ટેશને જાઉં છું."

કિશોરભાઈએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. "મેં આ પૈસા દીપકને આપ્યા છે," તેમણે કહ્યું. "મારા જૂના સ્કૂલના ભાઈબંધ દીપકને."

સરલાબેને આશ્ચર્યથી પતિ તરફ જોયું. "દીપક? એ જ દીપક જેની સાથે તમે વર્ષોથી બોલતા પણ નહોતા?" સરલાબેને અણગમાથી પૂછ્યું. "જે સાવ છેવાડાના ગામમાં ગરીબીમાં સડે છે એને તમે આખી મૂડી આપી દીધી?"

"હા, એ જ દીપક," કિશોરભાઈ બોલ્યા. "એ અત્યારે શહેરની મોટી હોસ્પિટલમાં છેલ્લા શ્વાસ ગણી રહ્યો છે."

"તો એમાં આપણી શું જવાબદારી?" સરલાબેને કઠોર અવાજે કહ્યું. "દુનિયામાં કેટલાય લોકો બીમાર પડે છે, તો શું બધા પોતાની જિંદગીભરની કમાણી લૂંટાવી દે છે? આપણે હવે ઘરડા થયા, આપણી દવાના પૈસા ક્યાંથી આવશે?"

કિશોરભાઈ ધીમેથી ઊભા થયા અને પત્ની પાસે ગયા. તેમણે સરલાબેનના ખભા પર હાથ મૂકવાની કોશિશ કરી, પણ સરલાબેને પોતાનો ખભો ખસેડી લીધો. કિશોરભાઈની આંખોમાં પણ હવે ભીનાશ આવી ગઈ હતી.

"સરલા, તને યાદ છે ચાલીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે આપણી નવી નવી સગાઈ થઈ હતી?" કિશોરભાઈએ પૂછ્યું. "હું સરકારી નોકરીની પરીક્ષા પાસ કરી ચૂક્યો હતો અને ઓર્ડર આવવાની રાહ જોતો હતો."

સરલાબેને ગુસ્સામાં મોં ફેરવી લીધું. "મને અત્યારે જૂની વાતોમાં કોઈ રસ નથી," તેમણે કહ્યું. "મને બસ એ કહો કે આપણા રૂપિયા પાછા કેવી રીતે આવશે."

"આ વાત સાંભળવી તારા માટે બહુ જરૂરી છે સરલા," કિશોરભાઈએ કહ્યું. "કારણ કે આજે જે ઘરમાં આપણે બેઠા છીએ, જે નોકરી મેં આખી જિંદગી કરી, એ બધું આ એક વાત પર જ ટકેલું હતું."

સરલાબેન ચૂપ થઈ ગયા પણ એમનો ચહેરો હજુ તંગ હતો. તેમણે પતિ સામે જોયું. કિશોરભાઈનો અવાજ ભારે થઈ રહ્યો હતો.

"એક રાત્રે હું અને દીપક સ્કૂટર લઈને નીકળ્યા હતા," કિશોરભાઈએ ભૂતકાળના પાના ખોલ્યા. "સ્કૂટર હું ચલાવી રહ્યો હતો. રસ્તામાં અચાનક એક માણસ સામે આવી ગયો અને જોરદાર ટક્કર વાગી ગઈ."

સરલાબેને ચમકીને પતિ તરફ જોયું. તેમણે આ વાત પહેલા ક્યારેય સાંભળી નહોતી. રૂમમાં અચાનક એક વિચિત્ર શાંતિ છવાઈ ગઈ.

"એ માણસ લોહીલુહાણ થઈ ગયો હતો," કિશોરભાઈ આગળ બોલ્યા. "આસપાસના લોકો ભેગા થઈ ગયા અને પોલીસે અમને બંનેને પકડી લીધા. સામેવાળાની હાલત બહુ ગંભીર હતી એટલે પોલીસ કેસ પાક્કો હતો."

સરલાબેનના ધબકારા વધી ગયા. "પછી શું થયું?" તેમણે ધીમા અવાજે પૂછ્યું.

"જો મારા પર કેસ થાત અને મને જેલ થાત, તો મારી સરકારી નોકરીનો ઓર્ડર રદ થઈ જાત," કિશોરભાઈ ધ્રૂજતા અવાજે બોલ્યા. "મારી આખી જિંદગી બરબાદ થઈ જાત, આપણું લગ્ન તૂટી જાત અને મારા મા-બાપ સમાજમાં મોં બતાવવા જેવા ન રહેત."

કિશોરભાઈની આંખમાંથી આંસુની એક ધાર ગાલ પર વહી ગઈ. તેમણે સરલાબેનનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો. આ વખતે સરલાબેને હાથ પાછો ન ખેંચ્યો.

"પોલીસ સ્ટેશનમાં દીપકે એક ક્ષણનો પણ વિચાર ન કર્યો," કિશોરભાઈ બોલ્યા. "એણે પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર સામે કહ્યું કે સ્કૂટર કિશોર નહીં પણ હું ચલાવતો હતો. એણે આખો ગુનો પોતાના માથે લઈ લીધો."

સરલાબેન સ્તબ્ધ થઈને સાંભળી રહ્યા. તેમના ગળામાંથી અવાજ નીકળતો બંધ થઈ ગયો હતો.

"દીપકને બે વર્ષની જેલ થઈ," કિશોરભાઈએ ડૂસકું ભરતાં કહ્યું. "એના પર ગુનાનો સિક્કો લાગી ગયો એટલે એને ક્યાંય સારી નોકરી ન મળી. સમાજે એને ગુનેગાર માનીને તરછોડી દીધો અને એનું આખું ભવિષ્ય ધૂળમાં મળી ગયું."

સરલાબેનની આંખોમાંથી પણ હવે આંસુ સરવા લાગ્યા હતા. તેમને સમજાઈ રહ્યું હતું કે આ પડછાયો કેટલો ઊંડો હતો.

"જેલમાંથી બહાર આવ્યા પછી દીપકે ક્યારેય મારી સામે હાથ ન ફેલાવ્યો," કિશોરભાઈ બોલ્યા. "એણે મને કહ્યું હતું કે કિશોર, તું ઈજ્જતથી જીવજે અને કોઈને આ વાતની ખબર ન પડવા દેતો. એ ગામડે જતો રહ્યો અને નાની-મોટી મજૂરી કરીને પોતાનું પેટ ભરતો રહ્યો."

કિશોરભાઈ નીચે જમીન પર બેસી ગયા. તેમનું આખું શરીર ધ્રૂજી રહ્યું હતું. સરલાબેન પણ નીચે બેસી ગયા અને પતિના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

"ગઈકાલે મને ખબર પડી કે દીપકને કેન્સર છે," કિશોરભાઈએ રડતાં રડતાં કહ્યું. "એની પત્ની પાસે એની છેલ્લી સારવાર કરાવવાના પણ પૈસા નથી. ડોક્ટરે કહ્યું છે કે જો ઓપરેશન નહીં થાય તો એ બે દિવસ પણ નહીં કાઢે."

સરલાબેનનું હૃદય પીગળી ગયું. તેમના મનનો બધો ક્રોધ એક ક્ષણમાં ઓગળી ગયો. તેમને પોતાના વિચારો પર શરમ આવવા લાગી.

"સરલા, જે ચાલીસ વર્ષ મેં માન-સન્માનથી નોકરી કરી, જે પેન્શન મને મળ્યું, જે કુટુંબ મેં વસાવ્યું, એ બધું દીપકની ભીખ પર ચાલતું હતું," કિશોરભાઈ બોલ્યા. "એણે પોતાની જિંદગી કુરબાન કરીને મને આ જિંદગી આપી હતી."

કિશોરભાઈએ સરલાબેનની સામે હાથ જોડ્યા. "મેં તો એની આપેલી જિંદગી આખી વાપરી નાખી. આજે પહેલીવાર મેં એને કંઈક પાછું આપ્યું છે. શું મેં ખોટું કર્યું સરલા?"

સરલાબેનથી હવે સહન ન થયું. તેમણે પતિના જોડાયેલા હાથ પકડી લીધા અને પોતાની છાતી સરસા ચાંપી દીધા. તેમના આંસુ કિશોરભાઈના હાથ પર પડતા હતા.

"મને માફ કરી દો," સરલાબેન ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે બોલ્યા. "હું પૈસાના લોભમાં એટલી આંધળી થઈ ગઈ હતી કે તમારા આટલા મોટા ઋણને સમજી જ ન શકી. તમે બિલકુલ સાચું કર્યું છે."

સરલાબેન ઊભા થયા અને પોતાના ઓરડામાં ગયા. થોડી વાર પછી તેઓ હાથમાં સોનાની બંગડીઓ અને ચેઈન લઈને બહાર આવ્યા. તેમણે એ ઘરેણાં કિશોરભાઈના હાથમાં મૂકી દીધા.

"આ શું છે સરલા?" કિશોરભાઈએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું.

"જો હોસ્પિટલમાં હજુ વધુ રૂપિયાની જરૂર પડે તો આ વેચી દેજો," સરલાબેને મક્કમ અવાજે કહ્યું. "આપણે બંને અત્યારે જ હોસ્પિટલ જઈએ છીએ. મારે એ દેવતા જેવા માણસના દર્શન કરવા છે."

કિશોરભાઈની આંખોમાં આભારની લાગણી છલકાઈ ગઈ. તેમણે પત્નીના માથે હાથ મૂક્યો. બંને તરત જ તૈયાર થઈને હોસ્પિટલ જવા નીકળી પડ્યા.

હોસ્પિટલના રૂમમાં દીપકભાઈ પલંગ પર સૂતા હતા. તેમનું શરીર સાવ સુકાઈ ગયું હતું પણ ચહેરા પર એક અનોખી શાંતિ હતી. કિશોરભાઈને જોતાં જ તેમની આંખોમાં ચમક આવી ગઈ.

"કિશોર, તેં આ શું કર્યું?" દીપકભાઈએ માંડ માંડ અવાજ કાઢીને કહ્યું. "તારી આખી જિંદગીની કમાણી મારા જેવા પાછળ ખર્ચી નાખી?"

સરલાબેન આગળ આવ્યા અને તેમણે દીપકભાઈના પગ પકડી લીધા. "ભાઈ, તમે અમારા પરિવારને જે આપ્યું છે, એની આગળ આ કાગળના ટુકડાઓની કોઈ કિંમત નથી."

દીપકભાઈની આંખોમાંથી હર્ષના આંસુ વહી નીકળ્યા. તેમણે ધ્રૂજતા હાથે સરલાબેનના માથે આશીર્વાદ આપ્યા. આખા રૂમમાં લાગણીઓનું વાવાઝોડું શાંત થઈને પવિત્ર પ્રેમમાં ફેરવાઈ ગયું હતું.

કિશોરભાઈએ પોતાના મિત્રનો હાથ પકડી રાખ્યો હતો. આજે ચાલીસ વર્ષ જૂનો બોજ તેમના દિલ પરથી હંમેશા માટે ઉતરી ગયો હતો. સાચા સંબંધો અને ઉપકારની કિંમત પૈસા કરતા ક્યાંય મોટી હોય છે, તે વાત આજે બંને પરિવારો સમજી ચૂક્યા હતા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.