નિવૃત્ત પિતાએ સંતાનોની મોંઘી ભેટો ફગાવી દીધી, કબાટમાંથી પિતાની ગુપ્ત ડાયરી મળતાં જ દીકરો ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યો અને...

રવિવારની સોનેરી બપોરે ઘરના દિવાનખંડમાં આખો પરિવાર એકઠો થયો હતો અને વાતાવરણમાં ઉત્સવ જેવો આનંદ છવાયેલો હતો.

રસોડામાંથી એલચી અને તજવાળી ગરમ ચા તેમજ તાજા તળેલા પૌંઆની મીઠી સુગંધ આખા ઘરમાં પ્રસરી રહી હતી.

વાસણોનો ધીમો રણકાર અને પરિવારજનોના હાસ્ય વચ્ચે ઘરમાં એક અત્યંત સુખદ શાંતિ વ્યાપેલી હતી.

છાસઠ વર્ષના મહેન્દ્રભાઈ નગરપાલિકાના ઓડિટ વિભાગમાંથી ત્રણ વર્ષ પહેલાં મુખ્ય હિસાબનીશ તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા.

તેમણે પોતાની આખી સરકારી નોકરી દરમિયાન પ્રામાણિકતા, સિદ્ધાંતો અને અત્યંત સાદગીથી પરિવારનું પાલનપોષણ કર્યું હતું.

તેમના ચહેરા પર વર્ષોની સખત મહેનતની કરચલીઓ હતી, પણ આંખોમાં હંમેશા એક ગંભીર અને અકળ ઠરેલપણું રહેતું હતું.

તેમના યુવાન દીકરા સંદીપે સોફા પર બેસીને પોતાની નવી ચમકતી લેધર બ્રીફકેસમાંથી સોનેરી ગિફ્ટ પેપરમાં પેક કરેલું એક મોટું અને વજનદાર બોક્સ બહાર કાઢ્યું.

સંદીપે હાલમાં જ શહેરમાં પોતાનો મોટો કન્સ્ટ્રક્શન બિઝનેસ શરૂ કર્યો હતો અને તેને પહેલો મોટો કોન્ટ્રાક્ટ મળ્યો હતો.

તે બોક્સમાં સ્વિસ કંપનીની પચાસ હજાર રૂપિયાની કિંમતી કાંડા ઘડિયાળ અને કાશ્મીરથી ખાસ મંગાવેલી શુદ્ધ પશ્મીના શાલ હતી.

તેની સાથે જ દીકરી દિવ્યાએ પણ પોતાના પર્સમાંથી સોનાની મહોર, ચાંદીના પૂજાના સિક્કા અને પ્યોર સિલ્કનો સુંદર રેશમી કુરતો કાઢીને ટીપોઈ પર મૂક્યા.

દિવ્યાના લગ્નને બે વર્ષ થયા હતા અને તે રવિવારની રજા હોવાથી ખાસ પિતાને મળવા માટે પિયર આવી હતી.

'પપ્પા, આજે તમારી નિવૃત્તિને પૂરાં ત્રણ વર્ષ થયાં તે નિમિત્તે અમે બંને ભાઈ-બહેન તમારા માટે આ ખાસ ભેટ લાવ્યા છીએ!' સંદીપે ગર્વ અને અસીમ ઉત્સાહથી કહ્યું.

'તમે આખી જિંદગી જૂની એચએમટી ઘડિયાળ પહેરીને નોકરીએ ગયા છો, હવે તમારા હાથમાં આ નવી સ્વિસ ઘડિયાળ શોભશે.' સંદીપે હરખાઈને બોક્સ ખોલતાં ઉમેર્યું.

પરંતુ મહેન્દ્રભાઈએ એ કિંમતી ભેટો તરફ એક નજર પણ ન કરી અને તેમના ચહેરા પરનો ભાવ એક ક્ષણમાં પથ્થર જેવો કઠોર થઈ ગયો.

તેમણે બંને હાથ જોડીને સોનેરી બોક્સ અને રેશમી કપડાંને પોતાની આગળથી સહેજ પાછળ ધકેલી દીધાં.

'મેં તમને પહેલાં પણ સો વાર કહ્યું છે કે નિવૃત્તિ પછી મારે તમારી પાસેથી કોઈ જ ભેટ-સોગાદ નથી જોઈતી,' મહેન્દ્રભાઈએ અત્યંત કડક અને અપ્રિય અવાજે કહ્યું.

'આ બધું તરત જ તમારી બેગમાં પાછું મૂકી દો અને હવે પછી મારા માટે પોતાના પૈસા વેડફવાનું સાવ બંધ કરી દો.'

'મને આ મોંઘી ઘડિયાળો, રેશમી કુરતાઓ કે આડંબરોનો કોઈ શોખ નથી અને મારે એ જોઈતું પણ નથી.'

મહેન્દ્રભાઈના આ કઠોર, તુચ્છકારભર્યા ઇનકારથી સંદીપનો ચહેરો ક્રોધ, અપમાન અને અવિશ્વાસથી લાલચોળ થઈ ગયો.

'પપ્પા, તમે હંમેશા આવું જ અપમાનજનક અને કડવું વર્તન કેમ કરો છો?' સંદીપે ગુસ્સામાં ટીપોઈ પર હાથ પછાડતાં પૂછ્યું.

'અમે અમારા મહેનતના કમાયેલા પૈસામાંથી તમારા માટે કંઈક આદરથી લાવીએ છીએ, કોઈ ભીખ કે દાન નથી આપતા.'

'તમે નિવૃત્ત થયા પછી સાવ વિચિત્ર, કંજૂસ, ચીડિયા અને અસંતુષ્ટ બની ગયા છો.'

'અમે તમને ખુશ રાખવા આટલી મહેનત કરીએ છીએ, અને તમે દરેક વાતમાં મોં બગાડીને અમારું અપમાન કરો છો.'

'તમને તમારા પોતાના સંતાનોના પ્રેમની કોઈ કિંમત જ નથી? શું તમે અમને તમારા પરિવારના સભ્યો નથી માનતા?'

દિવ્યાની આંખોમાં પણ આંસુ છલકાઈ આવ્યા અને તેણે ડૂસકું ભરતાં રડમસ અવાજે કહ્યું.

'પપ્પા, સોસાયટીના બીજા વડીલો પોતાના સંતાનો પાસેથી ભેટ લઈને ગર્વથી ફરે છે, અને તમે અમને હંમેશા ધુત્કારી દો છો.'

'તમને અમારા પૈસાથી આટલી બધી નફરત કેમ છે? શું અમે તમારા માટે આટલો નાનો ખર્ચો પણ ન કરી શકીએ?'

મહેન્દ્રભાઈ કશું જ બોલ્યા નહીં, તેમણે ચૂપચાપ નીચી નજર કરી લીધી અને પોતાના ચશ્મા ઉતારીને સાફ કરવા લાગ્યા.

તેમની આંખોમાં એક અકળ વેદના છલકાઈ આવી હતી જે તેમણે સંતાનોથી છુપાવી લીધી.

તેઓ કોઈ પણ જવાબ આપ્યા વિના ધીમે ધીમે ઊભા થઈને પોતાના ઓરડામાં ચાલ્યા ગયા અને બારણું વાસી દીધું.

સંદીપ અને દિવ્યાના મનમાં પિતા પ્રત્યે ભારે અવિશ્વાસ, ક્રોધ અને અસંતોષ જાગી ઊઠ્યા હતા.

સંદીપે દિવ્યા સામે જોઈને બળાપો કાઢ્યો, 'પપ્પાને આપણી કોઈ કદર નથી. એમને લાગે છે કે આપણે એમના પર ઉપકાર કરીએ છીએ.'

તેમને લાગતું હતું કે પિતા કોઈ જૂના અહંકારમાં જીવે છે અથવા તેમની પાસે કોઈ છૂપી કાળી કમાણી છે એટલે તેઓ સંતાનોને તુચ્છ ગણે છે.

સાંજના સાડા પાંચ વાગ્યે મહેન્દ્રભાઈ રોજિંદા નિત્યક્રમ મુજબ સોસાયટીના બગીચામાં વોકિંગ કરવા માટે લાકડી લઈને નીકળ્યા.

સંદીપ પિતાના અભ્યાસખંડમાં પેલી ભેટ પાછી તેમના ટેબલ પર મૂકવા અને જૂના ઇન્કમટેક્સના કાગળો જોવા માટે ગયો.

તેણે જોયું કે પિતાના જૂના સાગના કબાટના નીચેના લોકરમાં ચાવી લટકી રહી હતી, જે પિતા ઉતાવળમાં ભૂલી ગયા હતા.

સંદીપે વિચાર્યું કે કદાચ પિતાના જૂના રોકાણોના કાગળો આમાં હશે, એટલે તેણે ઉત્સુકતાથી એ લોકરનું હેન્ડલ ફેરવ્યું.

લોકર ખુલતાં જ સંદીપના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ અને તેની આંખો અવિશ્વાસથી પહોળી થઈ ગઈ.

લોકરની અંદર છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં સંદીપ અને દિવ્યાએ પિતાને આપેલી તમામ ભેટો અકબંધ, મૂળ કવર અને બિલ સાથે બહુ કાળજીપૂર્વક સાચવેલી પડી હતી!

ગયા વર્ષે સંદીપે આપેલો સ્વેટર, દિવ્યાએ આપેલી મોંઘી પેન, અને એ પહેલાં દિવાળી પર આપેલો શાલનો સેટ બધું જ પ્લાસ્ટિક કવરમાં સજાવીને રાખેલું હતું.

તેની બરાબર બાજુમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની એક નવી પાસબુક અને લાલ પૂંઠાવાળી એક નાની હિસાબી ડાયરી પડેલી હતી.

સંદીપે તરત જ દિવ્યાને બોલાવી અને બંને ભાઈ-બહેને ધ્રૂજતા હાથે પેલી ડાયરી ખોલી.

ડાયરીના પહેલા પાને પિતાના સુંદર મોતી જેવા અક્ષરોમાં શીર્ષક લખેલું હતું: 'મારા વહાલા સંતાનો સંદીપ અને દિવ્યા માટે સુરક્ષા કવચ'.

અંદર તારીખો સાથે ચોંકાવનારો વિગતવાર હિસાબ લખેલો હતો.

જે જે દિવસે સંદીપે કે દિવ્યાએ પિતાને પાંચ હજાર, દસ હજાર કે પચીસ હજારની ભેટ આપી હતી, તે જ દિવસે મહેન્દ્રભાઈએ પોતાના પેન્શનમાંથી એટલી જ રકમ વ્યાજ સહિત આ નવા સંયુક્ત ખાતામાં જમા કરાવી દીધી હતી!

ખાતાનું કુલ બેલેન્સ પૂરા પંદર લાખ રૂપિયા હતું!

તે ડાયરીની વચ્ચે એક વળી ગયેલો, આંસુના સુકાઈ ગયેલા ડાઘવાળો એક લાંબો પત્ર પણ મળી આવ્યો.

સંદીપે ધ્રૂજતા અવાજે એ પત્ર મોટેથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

'મારા વહાલા દીકરા સંદીપ અને દીકરી દિવ્યા...' પિતાએ પત્રમાં લખ્યું હતું.

'જ્યારે હું ત્રણ વર્ષ પહેલાં નિવૃત્ત થયો, ત્યારે મેં જોયું હતું કે સંદીપના નવા ધંધામાં ભારે મંદી ચાલી રહી હતી અને તેણે માર્કેટમાંથી મોટું વ્યાજે દેવું લીધું હતું.'

'દિવ્યાના સાસરીમાં પણ તેના સસરાની લાંબી બીમારીના કારણે ઘરનું મોટું દેવું થઈ ગયું હતું.'

'તમે બંને તમારા સંસારના પાયા ચણવા માટે દિવસ-રાત લોહીનું પાણી કરી રહ્યા હતા અને રાત્રે ચિંતામાં ઊંઘી પણ નહોતા શકતા.'

'મેં મારા આખા જીવનમાં સરકારી ઓડિટ કરતાં કરતાં સેંકડો પરિવારો જોયા છે જ્યાં વૃદ્ધ પિતા સંતાનોની કમાણી પર મોજશોખ કરવા લાગે છે, અને ધીમે ધીમે સંતાનો પર આર્થિક બોજ વધતો જાય છે.'

'તમે બંને તમારા મુખનો કોળિયો કાપીને, પોતાના ઘરના બજેટમાં કાપ મૂકીને અને પોતાના બાળકોની સ્કૂલ ફીના પૈસા બચાવીને મારા માટે આટલી મોંઘી ભેટો લાવતા હતા.'

'હું એક બાપ થઈને તમારા સંઘર્ષ અને પરસેવાના પૈસાથી મોંઘી ઘડિયાળો કે રેશમી કપડાં પહેરીને કેવી રીતે હરખાઈ શકું?'

'જો હું તે દિવસે પ્રેમથી તમારી ભેટ સ્વીકારી લેત, તો તમારો ઉત્સાહ વધત અને તમે દર મહિને મારી પાછળ વધુ ને વધુ ખર્ચ કરવા લાગત.'

'તમારી એ આર્થિક ખેંચતાણ મને જીવતેજીવ મારી નાખત બેટા.'

'એટલે જ મેં કઠોર બનીને, તમારા મનમાં ખરાબ બનીને તમારી ભેટોનો અસ્વીકાર કર્યો જેથી તમારા પૈસા બચી શકે અને તમે દેખાડામાં ન પડો.'

'પરંતુ તમારી લાગણીઓનો અનાદર ન થાય એટલે તમે જે જે ભેટ લાવ્યા, એટલી પૂરેપૂરી રકમ મેં મારી જૂની દવાઓ, ફળો અને દૂધના અંગત ખર્ચા કાપીને આ ખાતામાં જમા કરાવી છે.'

'આ પંદર લાખ રૂપિયા મેં તમારા બંનેના ભવિષ્ય માટે, તમારા સંસાર પર કોઈ અચાનક આવી પડતી આફત સામે રક્ષણ આપવા માટે ભેગા કર્યા છે.'

'મારા ગયા પછી જ્યારે તમારા જીવનમાં કોઈ આર્થિક કટોકટી આવે ત્યારે આ રકમ વાપરજો.'

'મને માફ કરી દેજો મારા વહાલા બાળકો, મારે તમને દેવાના ખાડામાંથી બચાવવા માટે કઠોર અને પથ્થર દિલ બનવું પડ્યું હતું...''

આ શબ્દો વાંચતાં જ સંદીપ અને દિવ્યાના હાથમાંથી કાગળ છૂટી ગયો અને તેમના પગ નીચેથી આખી પૃથ્વી ધસી ગઈ.

તેમના કાનમાં પોતાના એ કડવા, અહંકારી અને નિર્દય શબ્દો હથોડાની જેમ વાગવા લાગ્યા: 'તમે કંજૂસ છો... ચીડિયા છો... પ્રેમની કિંમત નથી... અમને પારકા માનો છો... world...'

સંદીપ બંને હાથથી પોતાનું માથું પકડીને જમીન પર બેસી પડ્યો અને ચોધાર આંસુએ પોક મૂકીને રડી પડ્યો.

દિવ્યા પણ સોફાના ટેકે બેસીને ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે આક્રંદ કરવા લાગી.

જે પિતા સંતાનોના ભવિષ્યની રક્ષા માટે પોતાની જાતને તપાવી રહ્યા હતા અને અંદરથી તૂટીને પણ બહારથી કઠોરતાનો ઢોંગ કરતા હતા, એ પિતાને તેમણે પથ્થર દિલ કહ્યા હતા!

તે સમયે ઘરનો મુખ્ય દરવાજો ધીમેથી ખુલ્યો અને મહેન્દ્રભાઈ લાકડી ટેકવતા અંદર દાખલ થયા.

સંદીપ અને દિવ્યાને ખુલ્લા કબાટ, ડાયરી અને આંસુઓ સાથે રડતા જોઈને પિતા સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

તેમના હાથમાંથી લાકડી સરકીને લાદી પર પડી ગઈ.

સંદીપ કોઈ પાગલ બાળકની જેમ દોડ્યો અને તેણે પિતાના બંને પગ પકડી લીધા.

તેણે પોતાનું માથું પિતાના ચરણોમાં પછાડીને પોક મૂકીને રડવાનું શરૂ કર્યું.

'પપ્પા... અમને માફ કરી દો! અમે તમારા આ અસીમ પ્રેમ અને સમર્પણને ઓળખી ન શક્યા!' સંદીપ ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે બોલવા લાગ્યો.

'અમે કેટલા અંધ, મૂર્ખ અને અહંકારી સંતાન હતા કે તમારા આ મહાન ત્યાગ સામે તમને કડવા અને ઝેરી વેણ કહ્યા!'

'તમે અમારા માટે તમારી દવાઓ અને ખાવાનું છોડી દીધું, અને અમે તમને કંજૂસ સમજી બેઠા!'

દિવ્યાએ પણ પિતાના ગળામાં હાથ નાખીને રડતાં રડતાં ક્ષમા માંગી.

'પપ્પા, અમે હવે ક્યારેય કોઈ દેખાડો નહીં કરીએ, તમે અમારા સાક્ષાત ભગવાન છો!' દિવ્યાએ કહ્યું.

મહેન્દ્રભાઈની આંખોમાંથી પણ વાત્સલ્ય અને સ્નેહની અશ્રુધારા વહી નીકળી અને તેમણે બંને સંતાનોને નીચે બેસીને પોતાની છાતી સરસાં ચાંપી લીધાં.

'ના મારા વહાલા બાળકો, એક બાપ પોતાના સંતાનોથી ક્યારેય નારાજ નથી થતો, તમે સુખી રહો એ જ મારી સૌથી મોટી ભેટ છે,' પિતાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું.

ઘરમાં વર્ષોથી રહેલું મોટું અજ્ઞાન અને અહંકાર કાયમ માટે ઓગળી ગયાં હતાં અને પિતૃપ્રેમની અમર જ્યોત પ્રગટી ચૂકી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.