નવી પરણેલી વહુ રોજ અડધી રાત્રે રસોડામાંથી અનાજ ચોરીને ક્યાં ગાયબ થઈ જતી? પતિએ પીછો કરીને જોયેલું દ્રશ્ય...

અત્યારે ધનસુખલાલના અવસાન પછી તેમની પત્ની શારદાબેન, તેમનો એકનો એક દીકરો મનન અને મનનની નવપરિણિત પત્ની આરતી સાથે રહેતા હતા. શારદાબેન સ્વભાવે અત્યંત કડક, શિસ્તબદ્ધ અને ઘરના નિયમો બાબતે ખૂબ જ આગ્રહી હતા. તેમને ઘરમાં દરેક વસ્તુ પોતાના કહ્યા પ્રમાણે જ ગોઠવાયેલી ગમતી હતી. મનન એક બહુ મોટી મલ્ટિનેશનલ કંપનીમાં સીનિયર મેનેજર તરીકે નોકરી કરતો હતો અને તેનો સ્વભાવ પણ ઘણો ગંભીર હતો.

આરતી લગ્ન કરીને હજુ બે મહિના પહેલાં જ આ ઘરમાં આવી હતી. આરતી દેખાવમાં જેટલી સુંદર અને શાંત હતી, તેટલી જ દયાળુ અને સંસ્કારી પણ હતી. તેના પિયરમાંથી તેને દરેક જીવ પ્રત્યે દયા રાખવાના સંસ્કાર મળ્યા હતા. લગ્ન પછી આરતીએ ઘરની બધી જવાબદારીઓ ખૂબ જ સારી રીતે સંભાળી લીધી હતી. તે સવારે વહેલી ઉઠીને સાસુ શારદાબેન માટે પૂજાની તૈયારી કરતી, મનન માટે ટિફિન બનાવતી અને ઘરના દરેક કામમાં પરોવાયેલી રહેતી હતી. શારદાબેનને પણ શરૂઆતમાં વહુના આ કામથી ઘણો સંતોષ હતો.

પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી શારદાબેનને ઘરમાં કંઈક વિચિત્ર લાગી રહ્યું હતું. તેઓ જ્યારે પણ સવારે રસોડાની સફાઈ કરવા જતાં, ત્યારે તેમને લાગતું કે રસોડામાં રાખેલા અનાજના ડબ્બામાંથી લોટ, ચોખા અને દાળ ઓછી થઈ રહ્યા છે. શરૂઆતમાં તેમને લાગ્યું કે કદાચ રસોઈમાં વધુ વપરાશ થતો હશે અથવા તેમની ગણતરીમાં ભૂલ હશે. પરંતુ જ્યારે આ રોજનો ક્રમ બની ગયો, ત્યારે શારદાબેનનો વહેમ મજબૂત થયો. તેમણે નોકરો પર નજર રાખવાનું શરૂ કર્યું, પરંતુ નોકરો તો વર્ષો જૂના અને વફાદાર હતા, જે ક્યારેય આવી ચોરી ન કરે.

એક રાત્રે શારદાબેનની ઊંઘ અચાનક ઉડી ગઈ. રાતના અઢી વાગ્યાનો સમય હતો અને આખા બંગલામાં ઘાટ અંધકાર છવાયેલો હતો. શારદાબેન પાણી પીવા માટે પોતાના રૂમની બહાર નીકળ્યા. હોલમાંથી પસાર થતી વખતે તેમણે જોયું કે રસોડાનો દરવાજો સહેજ ખુલ્લો હતો અને અંદરથી બહુ ધીમો અવાજ આવી રહ્યો હતો. તેમણે ધીમા પગલે રસોડાની નજીક જઈને જોયું તો તેમના હોશ ઉડી ગયા. રસોડાના ઝાંખા અજવાળામાં નવી વહુ આરતી એક મોટી થેલીમાં ડબ્બામાંથી અનાજ, ચોખા અને કેટલીક દાળ ભરી રહી હતી.

આરતીએ અત્યંત સાવધાનીપૂર્વક થેલીનો દોરો બાંધ્યો અને રસોડાનો પાછળનો દરવાજો, જે સીધો બંગલાની બહાર કમ્પાઉન્ડમાં ખુલતો હતો, ત્યાંથી તે ચુપચાપ બહાર નીકળી ગઈ. શારદાબેન રસોડાની બારીમાંથી જોઈ રહ્યા હતા કે આરતી અંધારામાં એ થેલી લઈને ક્યાંક દૂર જઈ રહી હતી. શારદાબેનનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો. તેમને થયું કે અમીર ઘરની વહુ થઈને આ છોકરી મધ્યરાત્રિએ અનાજ ચોરીને ક્યાં લઈ જાય છે? ચોક્કસ તે પોતાના પિયરના કોઈ સગાને આપતી હશે અથવા તેની પાછળ કોઈ બહુ મોટું કાવતરું છે.

બીજી સવારે આરતી જ્યારે ચા લઈને શારદાબેનના રૂમમાં ગઈ, ત્યારે શારદાબેને ચાનો કપ સાઈડ પર મૂકી દીધો અને ઘુરકીને તેની સામે જોયું. શારદાબેને કડક અવાજે કહ્યું, "આરતી, મને બધી ખબર પડી ગઈ છે કે તું રોજ રાત્રે રસોડામાંથી અનાજ ચોરીને બહાર લઈ જાય છે. એક અમીર ઘરની વહુ થઈને તને આવી નીચી હરકત કરતા શરમ ન આવી? જો તારે પિયરમાં પૈસા કે અનાજ મોકલવું હોય તો મોઢેથી માંગવું જોઈએ, આ રીતે ચોરી છૂપીથી ઘર લૂંટવાની કોઈ જરૂર નથી. જો આ વાત બીજી વાર બની તો હું તને આ ઘરની બહાર કાઢતા અચકાઈશ નહીં."

સાસુના મોઢેથી ચોરીનો આવો આકરો આક્ષેપ સાંભળીને આરતીનો ચહેરો સાવ ફીકો પડી ગયો. તેની આંખોમાં આસું આવી ગયા અને તે થરથર ધ્રૂજવા લાગી. તેણે નીચું જોઈ લીધું પરંતુ પોતાનો કોઈ બચાવ ન કર્યો કે કોઈ સફાઈ ન આપી. તે ચુપચાપ રડતી રડતી રસોડામાં ચાલી ગઈ. રાત્રે જ્યારે મનન ઓફિસેથી પાછો ફર્યો ત્યારે શારદાબેને તેને એકાંતમાં બોલાવીને રાતની આખી ઘટના કહી સંભળાવી. મનનને પણ પોતાની પત્ની પર આવો વહેમ નહોતો પણ માતાની વાત સાંભળીને તેને પણ મોટો આઘાત લાગ્યો.

મનનને લાગ્યું કે આરતી આવી ચોરી કેમ કરી શકે? જો તેને કોઈ જરૂરિયાત હોય તો તે તેને કહી શકતી હતી. મનનને આખી વાત પાછળનું સત્ય જાણવાની જિજ્ઞાસા જાગી. તેણે મનોમન નક્કી કર્યું કે તે પોતે આ બાબતની તપાસ કરશે. એ રાત્રે મનન બેડરૂમમાં સૂવાનો ડોળ કરીને પલંગ પર પડ્યો રહ્યો. રાતના બરાબર બે વાગ્યા અને આરતી ખૂબ જ ધીમેથી પલંગ પરથી ઊભી થઈ. તેણે મનન સામે જોયું, જ્યારે ખાતરી થઈ કે મનન ઘસઘસાટ ઊંઘી રહ્યો છે, ત્યારે તે રૂમની બહાર નીકળી ગઈ.

મનન પણ તરત જ પલંગ પરથી ઊભો થયો અને અવાજ કર્યા વગર આરતીની પાછળ પાછળ ગયો. આરતી રસોડામાં ગઈ અને અગાઉની જેમ જ થેલીમાં અનાજ ભરીને પાછળના દરવાજેથી બહાર નીકળી ગઈ. રાતનો સમય સાવ સૂમસામ હતો અને રસ્તાઓ પર ઘોર અંધકાર હતો. આરતી માથા પર ઓઢણું ઓઢીને ઝડપી પગલે સોસાયટીની બહાર મુખ્ય રસ્તા તરફ જઈ રહી હતી. મનન પણ પોતાનું બાઇક કે ગાડી લીધા વગર અંધારાનો લાભ લઈને થોડે દૂર રહીને તેનો પીછો કરી રહ્યો હતો.

આરતી ચાલતી ચાલતી શહેરની ભાગોળે આવેલા એક તૂટેલા અને ઉજ્જડ ખંડેર જેવા વિસ્તાર તરફ વળી. આ એવો વિસ્તાર હતો જ્યાં સામાન્ય માણસો દિવસે પણ જવાનું ટાળતા હતા. ત્યાં એક જૂની ધર્મશાળા જેવી ઇમારત હતી, જે સાવ જર્જરિત થઈ ચૂકી હતી. મનનને આશ્ચર્ય થયું કે આરતી આટલી રાત્રે આવા ભયાનક અને એકાંત સ્થળે કેમ આવી છે? આરતી એ ઇમારતની અંદર ગઈ એટલે મનન પણ દીવાલની ઓથ લઈને અંદર સરકી ગયો અને છુપાઈને જોવા લાગ્યો.

ઇમારતની અંદર નાની નાની ઝૂંપડીઓ અને પતરાના શેડ બનેલા હતા. ત્યાં ઝાંખા ફાનસના અજવાળામાં કેટલાક વૃદ્ધ પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બેઠા હતા. તેમના શરીર પર ફાટેલા તૂટેલા કપડાં હતા અને તેમના હાથ-પગ જોતા જ મનનને કંપારી છૂટી ગઈ. એ બધા લોકો ભયાનક રક્તપિત્ત એટલે કે કોઢની બીમારીથી પીડાઈ રહ્યા હતા. આ એવા કમનસીબ લોકો હતા જેમને તેમના પરિવારે અને આખા સમાજે બીમારીના ડરથી ત્યજી દીધા હતા અને મરવા માટે અહીં છોડી દીધા હતા.

આરતીને જોતા જ એ બધા રક્તપિત્તથી પીડાતા વૃદ્ધોના ચહેરા પર એક અનોખી ચમક અને સ્મિત આવી ગયું. આરતીએ પોતાની થેલી નીચે મૂકી અને અત્યંત આદરપૂર્વક એ બીમાર વૃદ્ધોના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. મનન દીવાલ પાછળથી આ બધું જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો. તેને વિશ્વાસ નહોતો થતો કે તેની આલીશાન બંગલામાં રહેતી પત્ની આટલી સહેલાઈથી એ બીમાર લોકોની વચ્ચે બેસી રહી હતી, જેમનાથી સામાન્ય લોકો દૂર ભાગતા હતા.

આરતીએ થેલીમાંથી લોટ અને અનાજ કાઢ્યું અને ત્યાં રાખેલા નાના ચૂલા પર જાતે જ ફટાફટ રોટલીઓ વણવાનું શરૂ કર્યું. તેણે પોતાના હાથે ગરમ ગરમ રોટલીઓ અને શાક બનાવ્યા. રસોઈ તૈયાર થઈ ગયા પછી આરતીએ એ વૃદ્ધોને વહાલથી જમાડવાનું શરૂ કર્યું. જે વૃદ્ધોના હાથ બીમારીના કારણે એટલા ધ્રૂજતા હતા કે તેઓ જાતે ખાઈ શકતા નહોતા, તેમને આરતી પોતાના કોમળ હાથે કોળિયા ભરાવી રહી હતી. એ વૃદ્ધોની આંખોમાંથી આશીર્વાદ અને આનંદના આંસુ વહી રહ્યા હતા.

બરાબર એ જ સમયે એક ખૂણામાં ખાટલા પર સૂતેલા એક અતિશય વૃદ્ધ માણસે ધીમેથી અવાજ કર્યો, "દીકરી આરતી, તું રોજ અમારો જીવ બચાવવા માટે આટલી તકલીફ વેઠીને આવે છે. જો તું ન હોત તો અમે ક્યારનાય ભૂખથી મરી ગયા હોત. ભગવાન તારું ભલું કરે." આરતી એ વૃદ્ધ પાસે ગઈ, તેમનું માથું પોતાના ખોળામાં મૂક્યું અને તેમના ધ્રૂજતા કદરૂપા હાથ પર પ્રેમથી પોતાનો હાથ મૂક્યો.

આરતીએ અત્યંત નમ્રતાથી કહ્યું, "દાદા, તમે આવું બોલીને મને પાપમાં ન નાખો. તમે બધા તો ભગવાનનું સ્વરૂપ છો. સમાજે ભલે તમને ત્યજી દીધા હોય પણ મારી ફરજ છે કે હું તમને ભૂખ્યા ન સૂવા દઉં. મારા ઘરમાં અઢળક અનાજ છે જે કદાચ બગડી જાય, પણ જો એ અહીં કામમાં આવે તો મારો ફેંસલો સાચો છે. જ્યાં સુધી મારા શરીરમાં શ્વાસ છે, હું તમારી સેવા કરતી રહીશ."

મનન આ દ્રશ્ય જોઈને અંદરથી સાવ હચમચી ગયો. તેની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેને પોતાની પત્ની પર શંકા કરવા બદલ અતિશય ધિક્કાર થવા લાગ્યો. પરંતુ વાર્તાનો અસલી વળાંક હવે આવવાનો હતો. મનનની નજર એ ખાટલા પર સૂતેલા વૃદ્ધના ચહેરા પર પડી જેમને આરતી 'દાદા' કહીને બોલાવી રહી હતી. ફાનસનો પ્રકાશ જ્યારે એ વૃદ્ધના કરચલીવાળા ચહેરા પર પડ્યો, ત્યારે મનનના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

તે વૃદ્ધનો ચહેરો, તેમની આંખો અને તેમના કાનની પાછળ રહેલો એક મોટો તલ જોઈને મનન ઓળખી ગયો કે આ બીજું કોઈ નહીં પણ તેના પોતાના સગા દાદા પુરુષોત્તમદાસ હતા. પુરુષોત્તમદાસ દસ વર્ષ પહેલાં અચાનક જ ઘર છોડીને ગાયબ થઈ ગયા હતા. ત્યારે ધનસુખલાલ અને શારદાબેને આખા શહેરમાં જાહેરાત આપી હતી કે દાદા ખોવાઈ ગયા છે. પણ અસલી સત્ય એ હતું કે દાદાને રક્તપિત્ત થતાં જ પરિવારની આબરૂ બચાવવા માટે શારદાબેને તેમને ચૂપચાપ ઘરમાંથી કાઢી મૂક્યા હતા.

મનનથી હવે દીવાલ પાછળ છુપાઈ રહેવાયું નહીં. તે રડતો રડતો દોડતો ઇમારતની અંદર ધસી ગયો. આરતી અને ત્યાં બેઠેલા બધા લોકો અચાનક મનનને જોઈને ગભરાઈ ગયા. મનન સીધો જ એ વૃદ્ધના ખાટલા પાસે ગયો અને તેમના પગ પકડીને ધ્રુસ્કે ધ્રુસ્કે રડવા લાગ્યો. તે બોલ્યો, "દાદા! તમે અહીં આ હાલતમાં છો? તમારા સગા દીકરા અને વહુએ પોતાની આબરૂ ખાતર તમને આ નરકમાં સડવા માટે છોડી દીધા? મને માફ કરી દો દાદા, અમે બહુ મોટા પાપી છીએ."

દાદાએ મનનને ઓળખી લીધો અને તેમની આંખોમાંથી પણ આંસુ વહી નીકળ્યા. આરતી પણ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ કે આ વૃદ્ધ બીજું કોઈ નહીં પણ તેના જ પતિના સગા દાદા છે. મનન આરતી સામે જોઈને હાથ જોડીને રડવા લાગ્યો. તેણે કહ્યું, "આરતી, મને માફ કરી દે. મેં અને મમ્મીએ તને અનાજ ચોર સમજીને કેટલું અપમાન કર્યું, પણ તું તો આ ઘરની લક્ષ્મી અને દેવી સાબિત થઈ. જે દાદાને અમે ત્યજી દીધા હતા, તેમનો જીવ તેં બચાવ્યો છે."

બીજા દિવસે સવારે મનન અને આરતી દાદાને અને એ આશ્રમના અન્ય વૃદ્ધોને એક મોટી ગાડીમાં બેસાડીને સીધા પોતાના આલીશાન બંગલે લાવ્યા. શારદાબેન જ્યારે સવારે હોલમાં આવ્યા ત્યારે બંગલાના આંગણામાં રક્તપિત્તથી પીડાતા લોકોને જોઈને ગુસ્સે થઈ ગયા. તેઓ બોલ્યા, "મનન, આ શું ગાંડપણ છે? તું આ કેવા ભિખારીઓ અને રોગીઓને ઘરમાં લઈ આવ્યો છે? આપણી આબરૂનું તો વિચાર!"

મનનનો ચહેરો ગંભીર હતો. તેણે દાદા પુરુષોત્તમદાસને આગળ કર્યા. શારદાબેને જ્યારે દસ વર્ષ પછી પોતાના સસરાને આ હાલતમાં જોયા ત્યારે તેમનો આખો અહંકાર અને ગુસ્સો ક્ષણભરમાં ઓગળીને પાણી થઈ ગયો. મનન બોલ્યો, "મમ્મી, જેને તું અનાજ ચોર કહેતી હતી ને, એ આરતીએ આજે આપણા પરિવારનું પાપ ધોઈ નાખ્યું છે. જો આરતીએ રોજ રાત્રે અનાજની ચોરી ન કરી હોત, તો આજે આપણા દાદા ભૂખથી મરી ગયા હોત."

મનનની વાત સાંભળીને શારદાબેનની આંખો ખુલી ગઈ. તેમને પોતાની ભૂલ અને ક્રૂરતાનો અહેસાસ થયો. તેઓ ધ્રૂજતા પગે આગળ વધ્યા અને આરતીના ચરણોમાં નમી પડ્યા. શારદાબેન રડતા રડતા બોલ્યા, "વહુ, મને માફ કરી દે. હું પૈસા અને આબરૂના અંધાપામાં એટલી આંધળી થઈ ગઈ હતી કે સગા લોહીને રસ્તા પર મૂકી દીધું. તું આ ઘરની વહુ નથી, સાક્ષાત અન્નપૂર્ણા અને દેવી છે."

આખું ઘર વહુ આરતીના ચરણોમાં નમી પડ્યું હતું. મનન અને શારદાબેને સંકલ્પ કર્યો કે તેઓ એ બધા રક્તપિત્તથી પીડાતા વૃદ્ધો માટે એક મોટું આધુનિક આશ્રમ બનાવશે જ્યાં તેમની મેડિકલ સારવાર અને ભોજનની કાયમી વ્યવસ્થા થઈ શકે. આરતીની એ પવિત્ર અનાજ ચોરીએ આજે એક આખા પરિવારને નરકમાંથી બચાવીને સાચા સંસ્કારનો પવિત્ર રસ્તો બતાવ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.