નાના ભાઈને નકામો ગણી ઉજ્જડ વાડો આપી ઘરમાંથી કાઢી મૂક્યો હતો, જમીનની અંદરથી પિતાજીની ચિઠ્ઠી અને ખજાનો મળતાં જ મોટા ભાઈના...

હરગોવિંદદાસને બે દીકરાઓ હતા, મોટો દીકરો જયંત અને નાનો દીકરો વસંત. જયંત નાનપણથી જ થોડો ચાલાક, સ્વાર્થી અને પૈસાનો મોહ રાખનારો માણસ હતો. તેને કાયમ એવું જ લાગતું હતું કે પોતાના પિતાની તમામ સંપત્તિ અને બંગલા પર માત્ર તેનો જ અધિકાર હોવો જોઈએ. જ્યારે નાનો દીકરો વસંત સાવ અલગ સ્વભાવનો હતો. વસંત શાંત, નમ્ર, પિતાની સેવા કરનારો અને હંમેશા સંતોષી જીવન જીવનારો યુવાન હતો.

જેમ જેમ સમય પસાર થતો ગયો તેમ તેમ બંને ભાઈઓના લગ્ન થઈ ગયા. જયંતના લગ્ન મનીષા સાથે થયા, જે પોતે પણ વૈભવી જીવન અને પૈસાની શોખીન હતી. વસંતના લગ્ન રેખા સાથે થયા, જે અત્યંત ગૃહિણી, નમ્ર અને સંસ્કારી સ્ત્રી હતી. ઘરનું વાતાવરણ શરૂઆતમાં સારું હતું, પરંતુ ધીમે ધીમે જેવો મોટા ભાઈ જયંત અને તેની પત્ની મનીષાનો અહંકાર વધતો ગયો, ઘરમાં નાની નાની વાતોમાં અણબનાવ શરૂ થવા લાગ્યો. પિતા હરગોવિંદદાસ આ બધું જોતા અને અંદરથી બહુ દુઃખી થતા હતા. તેઓ જાણતા હતા કે તેમના મૃત્યુ પછી તેમનો મોટો દીકરો નાના ભાઈ સાથે અન્યાય કરશે.

એક દિવસ અચાનક પિતા હરગોવિંદદાસનું વૃદ્ધાવસ્થાના કારણે અવસાન થયું. પિતાના અવસાનથી આખા ઘરમાં શોકનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું. પરંતુ પિતાની ઉત્તરક્રિયા અને તેરમાની તમામ વિધિઓ પૂરી થતાં જ મોટા ભાઈ જયંત અને તેની પત્ની મનીષાએ ઘરમાં સંપત્તિ અને મિલકતના ભાગ પાડવાની વાત છેડી દીધી. જયંતે ગામના કેટલાક મોભીઓ અને સરપંચને ઘરે બોલાવ્યા અને પોતાની ચાલાકી બતાવવાનું શરૂ કર્યું.

જયંતે મોભીઓની હાજરીમાં જ મોટા અવાજે કહ્યું કે હું મોટો ભાઈ છું અને મેં પિતાજી સાથે રહીને આ બંગલાની સંભાળ રાખી છે, એટલે આ મોટો બંગલો અને મુખ્ય જમીનો મારી પાસે રહેશે. જ્યારે નાનો ભાઈ વસંત અગાઉથી જ ગામડાના સાદા વાતાવરણમાં રહેવા ટેવાયેલો છે, એટલે તેને ગામના છેવાડે આવેલો આપણો જૂનો વાડો અને નાનો ટુકડો આપવો જોઈએ. આ સાંભળીને ત્યાં બેઠેલા ગામના મોભીઓ પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. તેમણે જયંતને ઠપકો આપતા કહ્યું કે જયંત, આ તો તારો ખુલ્લો અન્યાય કહેવાય. બંને ભાઈઓને સરખો ભાગ મળવો જોઈએ અથવા આ બંગલાના બે સરખા ભાગ પડવા જોઈએ.

પરંતુ જયંત અને તેની પત્ની મનીષા પોતાની વાત પર અડગ રહ્યા. તેમણે સ્પષ્ટ કહી દીધું કે જો વસંતને આ શરત મંજૂર ન હોય તો તે પોતાનો રસ્તો માપી શકે છે, પણ બંગલામાંથી તેને કોઈ ભાગ નહીં મળે. આ બધો કલેશ જોઈને નાનો ભાઈ વસંત અત્યંત દુઃખી થયો. તેણે વિચાર્યું કે પિતાજીના અવસાન પછી જમીન કે મકાનના ટુકડા માટે સગા ભાઈ સાથે ઝઘડો કરવો કે કોર્ટ-કચેરીના પગથિયાં ચડવા એ પિતાજીના સંસ્કારોનું અનાદર કરવા બરાબર છે.

વસંતે શાંતિથી હાથ જોડ્યા અને મોટા ભાઈ જયંતને કહ્યું કે મોટાભાઈ, તમારે ચિંતા કરવાની કે ગુસ્સો કરવાની કોઈ જરૂર નથી. મને પિતાજીની યાદગીરી રૂપે આ જૂનો વાડો સંપૂર્ણપણે મંજૂર છે. તમે અને ભાભી આ આલીશાન બંગલામાં ખુશીથી રહો. મારે પિતાજીના આત્માને દુઃખ પહોંચાડે તેવો કોઈ ઝઘડો કરવો નથી. વસંતની પત્ની રેખાએ પણ પોતાના પતિના આ ત્યાગપૂર્ણ નિર્ણયમાં પૂરો સાથ આપ્યો. રેખાએ કહ્યું કે આપણી પાસે જે કંઈ છે તેમાં ઈશ્વરનો આભાર માનીને આપણે રહેવું જોઈએ.

બીજા જ દિવસે વસંત અને રેખાએ પોતાના જૂના કપડાંની નાની બેગ પેક કરી. તેમણે મોટા ભાઈ જયંત અને ભાભી મનીષાના ચરણસ્પર્શ કરીને આશીર્વાદ લીધા અને ખુશી ખુશીથી બંગલો છોડીને ગામના છેવાડે આવેલા જૂના વાડામાં રહેવા જતા રહ્યા. જયંત અને મનીષા મનોમન બહુ જ ખુશ થઈ ગયા કે તેમણે નાના ભાઈને મૂર્ખ બનાવીને આખો આલીશાન બંગલો અને કિંમતી મિલકત પોતાના નામે કરી લીધી. તેઓ માનતા હતા કે વસંત તો વાડામાં જઈને ગરીબીમાં જ સડી જશે.

ગામના છેવાડે આવેલો તે જૂનો વાડો વર્ષોથી બંધ પડ્યો હતો. ત્યાં ચારેય બાજુ ઘાસ ઉગી નીકળ્યું હતું, તૂટેલી દીવાલો હતી અને ધૂળનું સામ્રાજ્ય હતું. પરંતુ વસંત અને રેખાએ હિંમત ન હારી. વસંતે ગામમાં મજૂરી કામ કરવાનું શરૂ કર્યું અને સાંજના સમયે પોતાના આ વાડાને સાફ કરવાનું શરૂ કર્યું. રેખાએ પણ ઘરકામ પતાવીને વાડામાં સફાઈ કરવામાં પોતાના પતિને પૂરો સાથ આપ્યો. બંને જણા દિવસ-રાત મહેનત કરીને તે જૂના વાડાને રહેવા યોગ્ય બનાવી રહ્યા હતા.

થોડા દિવસો પછી વસંતે વિચાર્યું કે વાડાની પાછળ રહેલી નકામી જમીનને સમતળ કરીને ત્યાં શાકભાજી વાવવામાં આવે તો ઘર માટે તજવીજ થઈ જાય અને થોડી આવક પણ થાય. વસંતે વાડાની જમીનનું ખોદકામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તે જમીન ખોદી રહ્યો હતો ત્યારે બપોરના સમયે તેનું કોદાળીનું પાનું જમીનની અંદર કોઈ સખત ધાતુની વસ્તુ સાથે અથડાયું અને મોટો અવાજ આવ્યો. વસંતને આશ્ચર્ય થયું કે જમીનની અંદર આટલું ઊંડે શું હશે.

વસંતે આસપાસની માટી ધીમે ધીમે હટાવવાનું શરૂ કર્યું. થોડું વધારે ખોદકામ કરતાં જ માટીની અંદરથી એક પ્રાચીન અને મોટી પીતળની કોઠી દેખાઈ. આ કોઠીનું મોઢું બહુ જ મજબૂત રીતે સીલ કરવામાં આવ્યું હતું. વસંતે રેખાને અવાજ આપ્યો. બંને જણાએ મળીને ભારે મુશ્કેલીથી તે પીતળની કોઠીને જમીનમાંથી બહાર કાઢી અને ઘરમાં લાવ્યા. વસંતે સાવચેતીથી તે કોઠીનું સીલ તોડ્યું અને અંદર જોયું.

જેવી કોઠી ખુલી કે બંને પતિ-પત્નીની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. તે પીતળની કોઠીમાં સોના અને ચાંદીના પ્રાચીન દાગીના, હીરા, કિંમતી રત્નો અને સોનાના સિક્કાઓ ભરેલા હતા. તે સાક્ષાત લક્ષ્મીજીનો મોટો ખજાનો હતો. પરંતુ આટલા બધા દાગીના અને ખજાનાની સાથે જ ઉપર એક જૂનો કાગળ પણ પડેલો હતો. વસંતે તે કાગળ સાવચેતીથી બહાર કાઢ્યો અને ખોલ્યો. તે કાગળમાં તેમના પિતા હરગોવિંદદાસના પોતાના હાથના લખેલા અક્ષરો હતા.

કાગળમાં પિતા હરગોવિંદદાસે લખ્યું હતું, "મારા વહાલા નાના દીકરા વસંત માટે... મને અગાઉથી જ ખબર હતી કે મારો મોટો દીકરો જયંત લાલચુ અને અહંકારી છે. મારા મૃત્યુ પછી તે તારી સાથે અન્યાય કરશે અને તને આ જૂનો વાડો જ આપશે. પણ બેટા વસંત, તારો ત્યાગ અને તારો સંસ્કાર બહુ મોટો છે. તું ક્યારેય સંપત્તિ માટે ઝઘડો નહીં કરે તેવો મને પૂરો વિશ્વાસ હતો. આ પીતળની કોઠીમાં રાખેલી સંપત્તિ મારી આખી જિંદગીની ગુપ્ત સાચી બચત છે. જે માણસ સંસ્કાર અને પ્રેમ માટે ત્યાગ કરે છે, સાચો હક તેનો જ હોય છે. આ બધી જ સંપત્તિ માત્ર અને માત્ર તારી છે. આના પર જયંતનો કોઈ હક નથી."

આ ચિઠ્ઠી વાંચીને વસંત અને રેખા બંનેની આંખોમાં પાણી આવી ગયા. વસંતને લાગ્યું કે તેના પિતાજી સ્વર્ગમાં બેસીને પણ પોતાના નાના દીકરાનું ધ્યાન રાખી રહ્યા હતા. પરંતુ વસંતનું દિલ અત્યંત ઉદાર અને નિર્મળ હતું. તેની અંદર જરાય લાલચ નહોતી. તેણે રેખા સામે જોયું અને કહ્યું કે રેખા, આ સંપત્તિ પિતાજીની છે અને પિતાજીની સંપત્તિ પર બંને ભાઈઓનો સરખો હક હોય છે. મોટાભાઈએ ભલે મારી સાથે અન્યાય કર્યો હોય પણ હું મારા મોટા ભાઈ સાથે વિશ્વાસઘાત ન કરી શકું. આ સંપત્તિના પણ બે સરખા ભાગ થવા જોઈએ.

રેખાએ પણ પોતાના પતિની આ વાતને હસીને મંજૂરી આપી. બીજા જ દિવસે સવારે વસંતે તે પીતળની કોઠીમાંથી મળેલી અડધી સંપત્તિ એક મોટી થેલીમાં પેક કરી અને પોતાના પિતાજીની હાથે લખાયેલી ચિઠ્ઠી પોતાના ખિસ્સામાં મૂકી. વસંત અને રેખા બંને મોટા ભાઈ જયંતના બંગલે પહોંચ્યા.

બંગલાના દરવાજે નાના ભાઈને જોઈને જયંત અને તેની પત્ની મનીષાએ મોઢું બગાડ્યું. જયંતે રૂક્ષ અવાજે કહ્યું કે કેમ અહીં આવ્યા છો? શું તમારે વધુ કોઈ પૈસા કે મદદ જોઈએ છે? મેં તમને વાડો આપી દીધો છે, હવે આ બંગલે આવવાની જરૂર નથી.

વસંતે શાંતિથી સ્મિત કર્યું અને કહ્યું કે મોટાભાઈ, હું તમારી પાસે કશું લેવા નથી આવ્યો, પણ તમને તમારો હક આપવા આવ્યો છું. વસંતે પિતાજીની ચિઠ્ઠી જયંતના હાથમાં મૂકી અને થેલી ખોલીને ટેબલ પર મૂકી દીધી. થેલીમાંથી સોનાના ચળકતા દાગીના, હીરા અને સોનાના સિક્કાઓ બહાર નીકળ્યા. આટલો મોટો ખજાનો જોઈને જયંત અને મનીષાના હોશ ઊડી ગયા.

જયંતે ધ્રૂજતા હાથે પિતાજીની ચિઠ્ઠી વાંચી. ચિઠ્ઠીમાં પોતાના પિતાના હાથે લખાયેલા કડવા સત્યના શબ્દો વાંચીને જયંતના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. ચિઠ્ઠીમાં સ્પષ્ટ લખ્યું હતું કે આ બધી સંપત્તિ માત્ર વસંતની છે અને જયંતનો આના પર કોઈ હક નથી. છતાં પણ વસંત પોતે સામે ચાલીને આ સંપત્તિનો અડધો ભાગ પોતાના મોટા ભાઈને આપવા આવ્યો હતો.

જયંતની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહેવા લાગી. તેનો તમામ અહંકાર, લાલચ અને ગર્વ ક્ષણવારમાં ઓગળી ગયા. તેને ક્ષણવારમાં અહેસાસ થયો કે પોતે પૈસા માટે કેટલો નીચ અને સ્વાર્થી બની ગયો હતો, જ્યારે તેનો નાનો ભાઈ કેટલો મહાન, ઉદાર અને સંસ્કારી હતો. જયંતથી હવે રહેવાયું નહીં. તે સીધો પોતાના નાના ભાઈ વસંતના પગમાં પડી ગયો અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો.

જયંતે રડતા રડતાં કહ્યું કે વસંત, મને માફ કરી દે! હું પૈસાના નશામાં અંધ થઈ ગયો હતો. મેં તારી સાથે આટલો મોટો અન્યાય કર્યો, તને ઘરમાંથી કાઢી મૂક્યો, છતાં પણ તું મને પિતાજીની સંપત્તિમાં અડધો ભાગ આપવા આવ્યો? તારો આ ત્યાગ અને તારું આ ઉદાર દિલ જોઈને મને મારી જાત પર ધિક્કાર થાય છે. તું ખરેખર મારા કરતાં બહુ મોટો છે.

વસંતે પોતાના મોટા ભાઈને ઊભા કર્યા અને ગળે લગાવી લીધા. બંને ભાઈઓ આંસુઓ સાથે એકબીજાને ભેટ્યા. મનીષાએ પણ રેખા અને વસંતની હાથ જોડીને ક્ષમા માંગી. જયંતે તરત જ નિર્ણય લીધો કે તે આ મોટા બંગલાના બે સરખા ભાગ કરશે અને બંને ભાઈઓ ફરીથી એક જ પરિવાર બનીને પ્રેમથી સાથે રહેશે. પૈસાનો અહંકાર હારી ગયો હતો અને ભાઈના પ્રેમ તથા ત્યાગની જીત થઈ હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.