મોટી કંપનીના માલિકે લાખોના પેકેજની નોકરી માટે રાખ્યો એક અનોખો ઇન્ટરવ્યુ, પણ દરવાજે કચરો વાળતા વૃદ્ધે એક ક્ષણમાં ...
અમદાવાદ શહેરના સૌથી પોશ બિઝનેસ એરિયામાં આવેલી એક ગગનચુંબી ઇમારતમાં 'એકોન ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી' નામની બહુ મોટી અને નામાંકિત કંપનીની હેડ ઓફિસ આવેલી હતી. આ કંપની આખા દેશમાં પોતાના પ્રોજેક્ટ્સ અને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીના કારણે જાણીતી હતી. કંપનીનું ટર્નઓવર કરોડો રૂપિયાનું હતું અને ત્યાં કામ કરવું એ દરેક એન્જિનિયર અને મેનેજમેન્ટના વિદ્યાર્થીઓ માટે એક સપના સમાન હતું. આજે આ કંપનીમાં વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ અને મુખ્ય ઓપરેટિંગ ઓફિસર જેવા અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત અને જવાબદાર હોદ્દા માટે એક બહુ મોટો ઇન્ટરવ્યુ રાખવામાં આવ્યો હતો. આ નોકરી માટે લાખો રૂપિયાનું વાર્ષિક પેકેજ અને વૈભવી સગવડો મળવાની હતી, જેના કારણે દેશભરમાંથી ટોચની યુનિવર્સિટીઓના હોશિયાર યુવાનો પોતાના મોટા મોટા બાયોડેટા અને ડિગ્રી સર્ટિફિકેટ્સ લઈને સવારથી જ ઓફિસના ભવ્ય રિસેપ્શન એરિયામાં આવીને બેસી ગયા હતા.
આ ભવ્ય ઓફિસના આલીશાન અને અત્યાધુનિક કેબિનમાં કંપનીના મુખ્ય સંચાલક દીપકભાઈ પોતાના ટેબલ પર બેઠા હતા. દીપકભાઈ ઉંમરમાં યુવાન હોવા છતાં બિઝનેસ જગતમાં બહુ મોટું અને આદરણીય નામ ધરાવતા હતા. તેઓ અત્યંત શાર્પ બુદ્ધિના, વ્યાવસાયિક અને નીતિ નિયમોના પાકા માણસ તરીકે જાણીતા હતા. તેમની સામે ટેબલ પર અત્યાર સુધી ઇન્ટરવ્યુ આપી ચૂકેલા પંદરથી વધુ પ્રતિભાશાળી યુવાનોની ફાઈલો પડી હતી. આ બધા યુવાનો વિદેશની મોટી કોલેજોમાંથી ભણીને આવ્યા હતા, તેમનું અંગ્રેજી અદ્ભુત હતું અને તેમની પાસે ટેકનિકલ જ્ઞાનનો અખૂટ ભંડાર હતો. પરંતુ આટલા બધા યુવાનોના ઇન્ટરવ્યુ લીધા પછી પણ દીપકભાઈના ચહેરા પર એક અજીબ પ્રકારનો અસંતોષ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવતો હતો. તેઓ જે પ્રકારના માણસની શોધ પોતાની કંપની માટે કરી રહ્યા હતા, તે તત્વ આ ભણેલા-ગણેલા યુવાનોમાં ક્યાંક ખૂટતું હતું.
બપોરનો સમય થવા આવ્યો હતો અને બહાર રિસેપ્શન પર હજુ પણ પાંચ સાત ઉમેદવારો પોતાની વારાની રાહ જોઈને બેઠા હતા. આ ઉમેદવારોમાં એક છેલ્લી હરોળમાં બેઠેલો સામાન્ય દેખાતો યુવાન પણ હતો જેનું નામ આલોક હતું. આલોક એક સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય પરિવારમાંથી આવતો હતો અને તેણે સ્થાનિક સરકારી કોલેજમાંથી જ પોતાનું ભણતર પૂરું કર્યું હતું. તેના કપડાં પણ સાદા હતા અને તેની પાસે અન્ય ઉમેદવારોની જેમ મોંઘી બ્રાન્ડેડ બેગ કે સોનાની ઘડિયાળ નહોતી. તેની ફાઈલ પણ એકદમ સાદી પૂર્વાપર વગરની હતી, પરંતુ તેની આંખોમાં એક અનોખો આત્મવિશ્વાસ, શાંતિ અને વિનમ્રતા છવાયેલા હતા. આલોક પોતાની વારાની રાહ જોતા ચુપચાપ બેઠો હતો અને મનોમન ભગવાનનું સ્મરણ કરી રહ્યો હતો કે તેને પોતાની યોગ્યતા બતાવવાની એક સાચી તક મળે.
બરાબર એ જ સમયે કંપનીના મુખ્ય લોખંડના ગેટ પાસે એક અજીબ દ્રશ્ય સર્જાઈ રહ્યું હતું. ઓફિસના કાચના ભવ્ય દરવાજાની બિલકુલ નજીક એક અતિશય વૃદ્ધ માણસ, જેમણે એકદમ ફાટેલા અને મેલા કપડાં પહેર્યા હતા, તે હાથમાં એક જૂની સાવરણી લઈને ત્યાં જમીન પર પડેલો કચરો, પ્લાસ્ટિકની બોટલો અને કાગળના ટુકડા એકઠા કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા. તેમની ઉંમર આશરે સિત્તેર વર્ષની આસપાસ લાગતી હતી અને તેમના હાથ-પગ ધ્રૂજતા હોવાના કારણે તેઓ વારંવાર નીચે નમી શકતા નહોતા. તેમના માથાના બધા વાળ સફેદ થઈ ગયા હતા અને ચહેરા પર અસંખ્ય કરચલીઓ હતી. તેઓ ખૂબ જ મુશ્કેલીથી એક-એક કાગળનો ટુકડો ઉપાડીને પ્લાસ્ટિકની મોટી થેલીમાં ભરતા હતા, પણ ઉંમરના કારણે તેમનું સંતુલન વારંવાર બગડી જતું હતું.
ઇન્ટરવ્યુ આપવા માટે આવી રહેલા મોટા મોટા ભણેલા યુવાનો એ જ દરવાજામાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા. જે યુવાનો અંદર આવી રહ્યા હતા તેમાંથી કોઈનું ધ્યાન એ વૃદ્ધ માણસ તરફ જતું નહોતું. કેટલાક યુવાનો તો એટલા અહંકારી હતા કે તેઓ પોતાની મોંઘી સુટ્સ બગાડવાના ડરથી એ વૃદ્ધથી દૂર ભાગતા હતા. એક હોશિયાર ઉમેદવાર જે હમણાં જ ઇન્ટરવ્યુ આપીને બહાર નીકળ્યો હતો, તે ફોન પર વાત કરતો કરતો એટલી ઝડપથી ચાલતો હતો કે તેનો પગ એ વૃદ્ધની કચરાની થેલી પર પડ્યો અને બધો કચરો ફરીથી આખા આરસપહાણના ફ્લોર પર વેરવિખેર થઈ ગયો. એ યુવાને પેલા વૃદ્ધની માફી માંગવાને બદલે ઊલટાનો મોઢું બગાડીને કહ્યું કે આ ડોસાને ખબર નથી પડતી કે રસ્તાની વચ્ચે શું કામ કચરો લઈને બેઠા છે, લોકોના મોંઘા કપડાં બગાડે છે.
વૃદ્ધ માણસે નીચી નજરે ચુપચાપ એ યુવાનની કડવી વાતો સાંભળી લીધી અને કંઈ પણ બોલ્યા વિના ફરીથી ધ્રૂજતા હાથે જમીન પર વેરવિખેર થયેલો કચરો વીણવાનું શરૂ કર્યું. આખો ફ્લોર કચરાથી ભરાઈ ગયો હતો અને તેમની શારીરિક સ્થિતિ એવી નહોતી કે તેઓ એકલા હાથે આટલો બધો કચરો સાફ કરી શકે. બરાબર એ જ ક્ષણે આલોકનો ઇન્ટરવ્યુ માટે અંદરથી બોલાવવાનો સમય થયો હતો અને રિસેપ્શનિસ્ટે તેનું નામ પુકાર્યું હતું. આલોક પોતાની સાદી ફાઈલ હાથમાં લઈને જેવો કાચના દરવાજા પાસે પહોંચ્યો, કે તેની નજર આ ધ્રૂજતા હાથે કચરો ઉપાડી રહેલા વડીલ પર પડી. આલોકે જોયું કે વૃદ્ધની આંખોમાં લાચારી હતી અને સોસાયટીના આ ચકચકાટ વચ્ચે તેઓ એકલા ઝઝૂમી રહ્યા હતા.
આલોકે પોતાનો ઇન્ટરવ્યુ આપવા જવાની ઉતાવળ કે નોકરી ગુમાવવાનો ડર બાજુ પર મૂકી દીધો. તેના ઘરમાં તેના માતા-પિતાએ હંમેશાં એ જ સંસ્કાર આપ્યા હતા કે કોઈ પણ મોટી તક કરતાં કોઈ વડીલ કે લાચાર માણસની સેવા કરવી એ જીવનનું સૌથી પહેલું કર્તવ્ય છે. આલોકે સહેજ પણ સંકોચ રાખ્યા વિના પોતાની મોંઘી ફાઈલ બાજુ પર ટેબલ પર મૂકી દીધી અને પોતે નીચે ફ્લોર પર બેસી ગયો. તેણે પોતાના હાથે એક-એક કરીને બધી પ્લાસ્ટિકની બોટલો અને કાગળના ટુકડા ભેગા કરવાનું શરૂ કરી દીધું. પેલા વૃદ્ધે આશ્ચર્યથી આ સાદા યુવાન સામું જોયું અને કહ્યું કે બેટા, તું તો અહીં ઇન્ટરવ્યુ આપવા આવ્યો છે, તારા કપડાં બગડી જશે અને તારો સાહેબ ગુસ્સે થશે, તું અંદર જા, હું મારી મેળે સાફ કરી લઈશ.
પરંતુ આલોકે અત્યંત મધુર અને આદરપૂર્વક હસીને જવાબ આપ્યો કે દાદા, કપડાં તો સાબુથી ધોવાથી પાછા સાફ થઈ જશે, પણ જો હું તમારી આ સ્થિતિ જોઈને કશું જ કર્યા વગર અંદર જતો રહું તો મારા મન પર જે સ્વાર્થનો ડાઘ લાગશે તે ક્યારેય સાફ નહીં થાય. ઇન્ટરવ્યુ તો થોડીવાર પછી પણ આપી શકાશે, પણ અત્યારે તમને મારી જરૂર છે. એમ કહીને આલોકે માત્ર બે જ મિનિટમાં પેલા વડીલ સાથે મળીને ગેટ પાસેનો બધો જ કચરો એકદમ સાફ કરી નાખ્યો અને થેલી બરાબર બાંધીને ડસ્ટબિનમાં મૂકી દીધી. તેણે પેલા વૃદ્ધના ધ્રૂજતા હાથ પકડીને તેમને બાજુ પર પડેલી ખુરશી પર બેસાડ્યા અને ટેબલ પરથી પાણીનો ગ્લાસ લાવીને તેમને પીવડાવ્યો.
આ આખી ઘટના જ્યારે બહાર ગેટ પાસે ઘટી રહી હતી, ત્યારે અંદર આલીશાન કેબિનમાં બેઠેલા કંપનીના માલિક દીપકભાઈ પોતાના ટેબલ પર ગોઠવાયેલા અત્યંત આધુનિક સીસીટીવી કેમેરાના સ્ક્રીન પર આ બધું જ લાઈવ જોઈ રહ્યા હતા. કેમેરાનો એંગલ બરાબર દરવાજા તરફ જ હતો અને દીપકભાઈ સવારથી દરેક ઉમેદવારનું વર્તન બહાર કેવું છે તે બહુ ઝીણવટપૂર્વક નિહાળતા હતા. સવારથી અત્યાર સુધી જેટલા પણ મોટા ડિગ્રીધારી યુવાનો આવ્યા, તેમાંથી કોઈએ પણ પેલા વૃદ્ધ માણસ તરફ સાદી નજર પણ નહોતી નાખી, બલ્કે ઘણાએ તેમનો તિરસ્કાર કર્યો હતો. પરંતુ આ છેલ્લે આવેલા સામાન્ય યુવાન આલોકની ઉદારતા અને માનવતા જોઈને દીપકભાઈની આંખોમાં એક અનોખી ચમક આવી ગઈ હતી.
આલોક ગેટ સાફ કરીને, પેલા વૃદ્ધના આશીર્વાદ લઈને પોતાના કપડાં સરખા કરતો કરતો દીપકભાઈની કેબિનના દરવાજે આવ્યો. તેણે અત્યંત નમ્રતાપૂર્વક પરવાનગી માંગી કે સર, શું હું અંદર આવી શકું? દીપકભાઈએ ગંભીર ચહેરો રાખીને તેને અંદર આવવાનો ઈશારો કર્યો. આલોક અંદર આવ્યો અને ખુરશી પર બેઠો. તેણે પોતાની સાદી ફાઈલ દીપકભાઈના ટેબલ પર મૂકી. દીપકભાઈએ ફાઈલ ખોલી પણ ખરી અને તેના પાના પણ ફેરવ્યા, પણ તેમનું ધ્યાન આલોકના સર્ટિફિકેટ્સ કરતાં તેના ચહેરા પર છવાયેલી પવિત્રતા પર વધુ હતું. દીપકભાઈએ પૂછ્યું કે આલોક, તારું ભવિષ્ય અને તારી કરિયર માટે આ ઇન્ટરવ્યુ કેટલો મહત્વનો છે તે તું જાણે છે? છતાં તેં બહાર કચરો સાફ કરવામાં તારો કિંમતી સમય કેમ બગાડ્યો?
આલોકે નીચી નજરે અત્યંત શાંતિથી જવાબ આપ્યો કે સર, હું જાણું છું કે આ નોકરી મારા પરિવાર અને મારા માટે એક બહુ મોટી તક છે. પરંતુ મારા પિતાએ મને નાનપણથી એક જ વાત શીખવી છે કે માણસ ગમે તેટલો ભણી જાય, ગમે તેટલો મોટો ઓફિસર બની જાય, પણ જો તેના હૃદયમાં કોઈ વડીલ કે ગરીબ માટે દયા અને આદર ન હોય તો તેનું ભણતર નકામું છે. બહાર જે દાદા કચરો સાફ કરી રહ્યા હતા તે ઉંમરમાં મારા દાદા જેવા હતા, અને તેમની એ લાચારી જોઈને મારાથી ચુપચાપ આગળ વધી શકાય તેમ નહોતું. જો મને આ સંસ્કારના કારણે નોકરી ન મળે તો પણ મને કોઈ અફસોસ નથી, કારણ કે મેં એક સાચું કામ કર્યું છે.
દીપકભાઈ આ સાંભળીને થોડી ક્ષણો માટે મૌન થઈ ગયા. તેમણે તરત જ પોતાના ટેબલ પર રહેલું ઈન્ટરકોમનું બટન દબાવ્યું અને પ્યુનને કહ્યું કે બહાર ગેટ પર જે વડીલ બેઠા છે તેમને સન્માનપૂર્વક મારી કેબિનમાં લઈ આવો. આલોક સમજી ન શક્યો કે સાહેબ કેમ પેલા કચરો વાળતા વૃદ્ધને અંદર બોલાવી રહ્યા છે. બે જ મિનિટમાં કેબિનનો દરવાજો ખૂલ્યો અને પેલા વૃદ્ધ માણસ અંદર આવ્યા. પરંતુ હવે તેમના ચહેરા પર પેલી લાચારી નહોતી, પણ એક અનોખો રાજવી ઠાઠ અને આંખોમાં અખૂટ તેજ હતું. તેઓ અંદર આવતા જ દીપકભાઈ પોતાની આલીશાન ખુરશી પરથી ઊભા થઈ ગયા અને દોડીને એ વૃદ્ધના ચરણ સ્પર્શ કર્યા.
દીપકભાઈએ એ વૃદ્ધને પોતાની મુખ્ય ખુરશી પર બેસાડ્યા અને આલોક સામું જોઈને ગર્વથી બોલ્યા કે આલોક, તું જે વડીલને એક સામાન્ય કચરો વાળવાવાળા સમજીને મદદ કરી રહ્યો હતો, તે હકીકતમાં કોઈ સામાન્ય માણસ નથી. આ આપણી કરોડોની કંપનીના અસલી સ્થાપક, સાચા માલિક અને મારા પૂજ્ય પિતાજી હસમુખરાય છે. આ સાંભળતાં જ આલોકના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ અને તે આશ્ચર્યથી સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તે વિચારી પણ નહોતો શકતો કે ફાટેલા કપડાં પહેરીને કચરો વાળતો માણસ આટલી મોટી કંપનીનો માલિક હોઈ શકે છે.
હસમુખરાયે આલોક તરફ અત્યંત વહાલપૂર્વક જોયું અને તેમના ચહેરા પર પિતા જેવો સંતોષ હતો. તેમણે વાત આગળ વધારતા કહ્યું કે બેટા, આ કંપનીને ચલાવવા માટે મારે કોઈ એવા મેનેજરની જરૂર નહોતી જેની પાસે માત્ર વિદેશની ડિગ્રીઓ હોય પણ હૃદય પથ્થર જેવું હોય. મારે એક એવા સાચા લીડરની જરૂર હતી જે ગમે તેટલી ઊંચાઈ પર પહોંચે તો પણ જમીન સાથે જોડાયેલો રહે અને દરેક નાના માણસના દુઃખને સમજી શકે. સવારથી મોટા મોટા હોશિયાર યુવાનો આવ્યા, પણ કોઈનામાં માણસાઈનું આ તત્વ નહોતું. તેં જે સંસ્કાર અને સમયસૂચકતા બહાર બતાવ્યા છે, તે જ સાબિત કરે છે કે તું આ પદ માટે સૌથી લાયક ઉમેદવાર છે.
દીપકભાઈએ તરત જ પોતાના ટેબલ પરથી ઓફર લેટર લીધો, તેમાં આલોકનું નામ લખ્યું અને તેના હાથમાં સોંપતા કહ્યું કે આલોક, તારી આ નોકરી આજથી જ પાકી થાય છે અને તારું પેકેજ અન્ય ઉમેદવારો કરતાં પણ વધારે રહેશે. તારા પિતાએ તને જે સંસ્કાર આપ્યા છે તેની કિંમત આખી કંપનીના ટર્નઓવર કરતાં પણ મોટી છે. આલોકની આંખોમાં ખુશીના આંસુ આવી ગયા અને તેણે હસમુખરાય તથા દીપકભાઈ બંનેના ચરણ સ્પર્શ કરીને આશીર્વાદ લીધા. તેને સમજાયું કે જીવનમાં ગમે તેટલી મોટી સફળતા મેળવવાની હોય, પણ પોતાના સંસ્કારો અને માનવતાને ક્યારેય છોડવા જોઈએ નહીં કારણ કે કુદરત ગમે તે સ્વરૂપમાં તમારી પરીક્ષા લઈ શકે છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.