મોટી બહેને અહંકારમાં આવીને પોતાનું સગપણ તોડી નાખ્યું એવું માનતી હતી નાની બહેન, વર્ષો પછી એવી ખબર પડી કે...
બે બહેનોનો પરિવાર રહેતો હતો. મોટી બહેનનું નામ પ્રિયા અને નાની બહેનનું નામ મીરાં હતું. બાળપણમાં જ પિતાનું છત્ર છીનવાઈ ગયું હતું અને થોડા વર્ષો પછી માતાનું પણ અવસાન થયું હતું. માતા અને પિતા વગરના આ ઘરમાં મોટી બહેન પ્રિયાએ નાની બહેન મીરાં માટે માતા અને પિતા બંનેની ભૂમિકા ભજવી હતી. પ્રિયાએ પોતાની ખુશીઓ, પોતાના સપનાઓ અને પોતાની નાની નાની ઈચ્છાઓનો બલિદાન આપીને મીરાંનો ઉછેર કર્યો હતો.
મીરાં બાળપણથી જ ભણવામાં ખૂબ જ હોંશિયાર હતી. તેનો એક જ સપનું હતું કે તે મોટી થઈને ડૉક્ટર બને અને સમાજની સેવા કરે. પ્રિયા પણ રાત દિવસ મજૂરી કરીને, સિવણકામ કરીને અને લોકોના ઘરે કામ કરીને મીરાંના ભણતર માટે પૈસા ભેગા કરતી હતી. ઘરની પરિસ્થિતિ ગમે તેટલી ખરાબ હોય, પરંતુ પ્રિયાએ ક્યારેય મીરાંના અભ્યાસમાં કોઈ અડચણ આવવા દીધી નહોતી. મીરાં પણ પોતાની બહેનના ત્યાગને જોતી હતી અને મનમાં વિચારતી હતી કે એક દિવસ તે મોટી થઈને પોતાની બહેનને દુનિયાની તમામ ખુશીઓ આપશે.
જોતજોતામાં સમય વીતતો ગયો અને મીરાં કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં પહોંચી ગઈ. તે જ સમયે મોટી બહેન પ્રિયા માટે એક ખૂબ જ સારા અને પ્રતિષ્ઠિત પરિવારમાંથી લગ્નનું સગપણ આવ્યું. છોકરો શહેરની મોટી કંપનીમાં સારી નોકરી કરતો હતો અને પરિવાર પણ આર્થિક રીતે સક્ષમ હતો. આખા ગામમાં ચર્ચા થવા લાગી કે પ્રિયાનું નસીબ ઊઘડી ગયું છે. પ્રિયાના જીવનમાં પણ ખુશીઓની એક નવી કિરણ આવી હતી.
લગ્નની વાતો આગળ વધી રહી હતી અને ઘરમાં આનંદનો માહોલ હતો. મીરાં પણ પોતાની બહેનના લગ્નની તૈયારીઓમાં ખૂબ જ ઉત્સાહથી ભાગ લઈ રહી હતી. તેને લાગતું હતું કે આટલા વર્ષોના સંઘર્ષ પછી હવે તેની બહેનને એક સરસ ઘર અને પ્રેમ કરનારો પતિ મળશે. પરંતુ અચાનક એક દિવસ એવું બન્યું જેની કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી.
લગ્ન નક્કી થવાના થોડા જ દિવસો પહેલાં પ્રિયાએ અચાનક આ સગપણ તોડી નાખવાનો નિર્ણય લીધો. જ્યારે આસપાસના લોકોએ અને મીરાંએ તેનું કારણ પૂછ્યું, ત્યારે પ્રિયાએ એકદમ રૂક્ષ અને અહંકારી સ્વરમાં કહ્યું કે મને એ છોકરો અને તેનો પરિવાર પસંદ નથી. મારી પસંદગી ખૂબ જ ઊંચી છે અને હું આવા સામાન્ય પરિવારમાં લગ્ન કરીને મારું જીવન બગાડવા નથી માગતી.
પ્રિયાના આ શબ્દો સાંભળીને મીરાંને ખૂબ જ આઘાત લાગ્યો. મીરાં માટે આ વાત પચાવવી મુશ્કેલ હતી. તેને લાગ્યું કે તેની બહેનમાં અચાનક અહંકાર આવી ગયો છે. છોકરાવાળા એટલા સારા અને વિનમ્ર હતા, છતાં પણ પ્રિયાએ પોતાના ઘમંડમાં આવીને આટલું સરસ સગપણ ફગાવી દીધું. મીરાંએ પ્રિયાને ખૂબ સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ પ્રિયા પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહી.
આ ઘટના પછી મીરાંના મનમાં પોતાની મોટી બહેન પ્રિયા પ્રત્યે કડવાશ ભરાઈ ગઈ. તે વિચારવા લાગી કે જે બહેનને તે પ્રેમ કરતી હતી, તે અંદરથી આટલી અહંકારી અને સ્વાર્થી હશે તેની તેને ખબર નહોતી. સમય જતો ગયો પણ મીરાંના મનમાંથી આ કડવાશ દૂર ન થઈ. બંને બહેનો એક જ ઘરમાં રહેતી હતી, પરંતુ તેમની વચ્ચેની વાતચીત હવે માત્ર જરૂરિયાત પૂરતી જ સીમિત થઈ ગઈ હતી.
મીરાંએ પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને તેને એક મોટી હોસ્પિટલમાં ડૉક્ટર તરીકે નોકરી મળી ગઈ. થોડા સમય પછી મીરાંના લગ્ન પણ એક સારા ઘરમાં થઈ ગયા અને તે પોતાના પતિ સાથે શહેરમાં રહેવા ચાલી ગઈ. બીજી બાજુ પ્રિયા ગામના એ જ જૂના ઘરમાં એકલી રહેવા લાગી. પ્રિયાએ ત્યારબાદ ક્યારેય પોતાના લગ્ન વિશે વિચાર્યું નહીં અને સીવણકામ કરીને પોતાનું જીવન વિતાવવા લાગી.
મીરાં જ્યારે પણ ગામડે આવતી ત્યારે પ્રિયા સાથે બહુ જ રૂક્ષ વ્યવહાર કરતી. તેને લાગતું હતું કે પ્રિયાએ પોતાના અહંકારના કારણે જ પોતાનું જીવન બગાડ્યું છે અને હવે એકલી રહે છે. પ્રિયા મીરાંના આ કડવા વ્યવહારને ચુપચાપ સહન કરી લેતી અને ક્યારેય તેને સામો જવાબ ન આપતી. તે મીરાં માટે પ્રેમથી રસોઈ બનાવતી અને તેની કાળજી રાખતી, પણ મીરાં તેની લાગણીઓને નજરઅંદાજ કરી દેતી.
વર્ષો વીતી ગયા. મીરાં હવે બે બાળકોની માતા બની ચૂકી હતી અને પોતાના સંસારમાં વ્યસ્ત હતી. એક દિવસ મીરાં પોતાના બાળકો સાથે ગામડે પોતાના જૂના ઘરે આવી. પ્રિયા ઘરે નહોતી, તે ગામમાં કોઈ કામથી બહાર ગઈ હતી. મીરાં ઘરની બહાર આંગણામાં બેઠી હતી ત્યારે પડોશમાં રહેતા વૃદ્ધ શાંતાકાકી ત્યાં આવ્યા.
શાંતાકાકી વર્ષોથી આ પરિવારને ઓળખતા હતા અને પ્રિયા તથા મીરાંના બાળપણના સાક્ષી હતા. શાંતાકાકીએ મીરાંને એકલી બેઠેલી જોઈને તેની પાસે આવીને વાતો કરવા માંડી. વાતો વાતોમાં મીરાંએ પ્રિયા વિશે કડવા શબ્દો કહ્યા અને કહ્યું કે જો પ્રિયાએ વર્ષો પહેલાં પોતાના અહંકારમાં આવીને પેલું સગપણ ન તોડ્યું હોત, તો આજે તે પણ પોતાના પરિવાર સાથે સુખી જીવન જીવતી હોત.
મીરાંના આ શબ્દો સાંભળીને શાંતાકાકીની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. શાંતાકાકીએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને મીરાં સામે જોઈને બોલ્યા કે મીરાં, તું વર્ષોથી જે ભ્રમમાં જીવે છે તે સત્ય નથી. તું તારી બહેનને અહંકારી અને સ્વાર્થી સમજે છે, પરંતુ સત્ય એ છે કે તારી બહેને તારા ભવિષ્ય માટે પોતાના જીવનની તમામ ખુશીઓનો હોમ આપી દીધો હતો.
મીરાં શાંતાકાકી સામે આશ્ચર્યથી જોઈ રહી. તેણે પૂછ્યું કે કાકી તમે આ શું કહી રહ્યા છો? શાંતાકાકીએ ગંભીર અવાજે સત્ય જણાવવાનું શરૂ કર્યું. શાંતાકાકીએ કહ્યું કે વર્ષો પહેલાં જ્યારે પેલા છોકરાવાળા પ્રિયાને જોવા આવ્યા હતા અને લગ્ન નક્કી થવાના હતા, ત્યારે છોકરાના પિતાએ ખાનગીમાં પ્રિયા અને અમારા ગામના વડીલો સામે એક કઠોર શરત મૂકી હતી.
છોકરાવાળાએ શરત મૂકી હતી કે પ્રિયાના લગ્ન માટે જે દહેજ અને રોકડ રકમ જોઈતી હતી, તે માટે તેમણે પ્રિયાને કહ્યું કે મીરાંનું આગળનું ભણતર તરત જ બંધ કરાવવું પડશે. મીરાંના ભણતર માટે પ્રિયાએ જે પૈસા બચાવીને રાખ્યા હતા અને ભવિષ્યમાં જે ખર્ચ થવાનો હતો, તે બધી રકમ દહેજ પેટે છોકરાવાળાને આપી દેવાની રહેશે. આ ઉપરાંત મીરાંને આગળ ભણાવવાને બદલે કોઈ સામાન્ય ઘરમાં નાની વયે પરણાવી દેવાની શરત પણ તેમણે મૂકી હતી.
શાંતાકાકીએ આગળ કહ્યું કે જ્યારે પ્રિયાએ છોકરાવાળાની આ શરત સાંભળી, ત્યારે તેનું હૃદય ધ્રૂજી ઉઠ્યું હતું. પ્રિયાએ એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વિના છોકરાવાળાને મોઢાપર ના પાડી દીધી હતી. પ્રિયાએ કહ્યું હતું કે મારી બહેનનું ભણતર અને તેનું ભવિષ્ય મારા માટે મારા લગ્ન કરતાં પણ વધુ કિંમતી છે. હું મારી બહેનના સપનાનો બલિદાન આપીને ક્યારેય પોતાનો સંસાર વસાવી શકું નહીં.
ત્યારે છોકરાવાળાએ પ્રિયાને ધમકી આપી હતી કે જો આ લગ્ન તૂટશે તો સમાજમાં તારી બદનામી થશે. પ્રિયા જાણતી હતી કે જો તે સાચું કારણ લોકોને બતાવશે, તો સમાજના લોકો છોકરાવાળાની ટીકા કરશે પણ સાથે સાથે તારા મનમાં પણ એવો અપરાધભાવ જાગશે કે તારા કારણે તારી બહેનનું સગપણ તૂટી ગયું. તું પોતાને દોષી ન માને અને તારા ભણતર પર કોઈ અસર ન પડે, એટલા માટે પ્રિયાએ પોતે અહંકારી હોવાનું નાટક કર્યું.
પ્રિયાએ આખા સમાજ સામે અને તારી સામે પોતાની જાતને અહંકારી અને ઘમંડી બતાવી જેથી કોઈ તારા પર કે છોકરાવાળા પર સવાલ ન ઉઠાવે. તેણે બધો જ અપજશ પોતાના શિર પર લઈ લીધો. તેણે પોતાની આખી જિંદગી તારા ભવિષ્યને ઉજ્જવળ બનાવવા માટે હોમી દીધી.
આ સત્ય સાંભળતા જ મીરાંના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેની આંખોમાંથી અશ્રુઓની ધાર વહેવા લાગી. મીરાંને અત્યાર સુધી પોતાના પર જે ગર્વ હતો તે ક્ષણભરમાં ઓગળી ગયો. તે વિચારવા લાગી કે જે બહેનને તે વર્ષોથી અહંકારી ગણતી રહી, તે બહેને પોતાના માટે કેટલો મોટો ત્યાગ કર્યો હતો. મીરાંને પોતાની ભૂલનો ભારે પસ્તાવો થવા લાગ્યો.
અચાનક પ્રિયા હાથમાં શાકભાજીની થેલી લઈને દરવાજામાંથી અંદર આવી. તેણે મીરાંને રડતી જોઈને તરત જ થેલી નીચે મૂકી દીધી અને ગભરાઈને મીરાં પાસે દોડી આવી. પ્રિયાએ પ્રેમથી મીરાંના ચહેરા પર હાથ રાખ્યો અને પૂછ્યું કે શું થયું મીરાં? તું કેમ રડે છે? તબિયત તો સારી છે ને?
મીરાં પોતાની બહેનને જોઈને બિલકુલ ન રોકી શકી. તે ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડતાં પ્રિયાના ચરણોમાં પડી ગઈ અને તેના પગ પકડી લીધા. મીરાંએ રડતાં રડતાં કહ્યું કે મને માફ કરી દે મોટાબેન. હું કેટલી અભાગી છું કે જે બહેને મારા માટે પોતાનું આખું જીવન કુરબાન કરી દીધું, તેને જ હું વર્ષો સુધી અહંકારી અને કઠોર સમજી રહી. તમે મારા માટે આટલો મોટો ત્યાગ કર્યો અને મને ક્યારેય ખબર પણ ન પડવા દીધી.
પ્રિયાએ તરત જ મીરાંને ઉભી કરી અને પોતાના ગળે લગાવી લીધી. પ્રિયાની આંખોમાં પણ હરખના આંસુ આવી ગયા. પ્રિયાએ મીરાંના આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે બેટા, તું રડીશ નહીં. તારા આંસુ હું જોઈ શકતી નથી. મારી ફરજ હતી કે હું મારી નાની બહેનનું રક્ષણ કરું. તારું ડૉક્ટર બનવાનું સપનું પૂરું થાય એ જ મારા જીવનનો સૌથી મોટો પુરસ્કાર હતો. મને ક્યારેય કોઈ વાતનો અફસોસ નથી રહ્યો.
મીરાંએ પ્રિયાના હાથ પકડીને કહ્યું કે મોટાબેન, હવે તમે મારી સાથે શહેરમાં ચાલો. હું તમારો પુનર્વિવાહ કરાવીશ અથવા તમારી સાથે રહીને તમારી સેવા કરીશ. તમે આખી જિંદગી એકલા કેમ રહો? પરંતુ પ્રિયાએ મૃદુ સ્મિત સાથે શાંતિથી ના પાડી દીધી.
પ્રિયાએ કહ્યું કે મીરાં, મારો સંસાર તો ત્યારે જ વસી ગયો હતો જ્યારે મેં તને સફળ અને સુખી જોઈ હતી. હવે મને લગ્ન કરવાની કે નવો સંસાર વસાવવાની કોઈ ઈચ્છા નથી. મારો નિર્ણય અટલ છે કે હું હવે આ જ રીતે શાંતિથી મારું જીવન વિતાવીશ. તું તારા પરિવાર સાથે સુખી રહે, એ જ મારી સૌથી મોટી ખુશી છે.
મીરાં સમજી ગઈ કે તેની બહેનનો નિર્ણય કેટલો મજબૂત હતો. તે પોતાની બહેનના ચરણોમાં નતમસ્તક થઈ ગઈ. તે દિવસે મીરાંને સમજાયું કે પ્રેમ અને ત્યાગની કોઈ સીમા નથી હોતી અને તેની મોટી બહેન પ્રિયા તેના માટે માત્ર બહેન નહીં પરંતુ સાક્ષાત ઈશ્વરનું રૂપ હતી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.