મોટા સ્ટેજ પર જૂના શિક્ષકનું અપમાન કરીને હસી પડ્યો અમીર માણસ, પણ મહિના પછી સરકારી કાગળ ખોલ્યો ત્યારે ખબર પડી કે...

શાંતિલાલ માસ્તર નિવૃત્ત થયા પછી પણ સવારે વહેલા ઊઠીને પોતાના જૂના ચશ્મા સાફ કરી લેતા. ચાલીસ વર્ષ સુધી ગામની સરકારી શાળામાં શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવી હતી. તેમણે કેટલાય બાળકોને ભણાવીને મોટા માણસ બનાવ્યા હતા. નિવૃત્તિ પછી તેમનું જીવન એકદમ સાદું હતું. પોતાના નાના એવા ઘરમાં તેઓ અને તેમના પત્ની મંગળાબેન શાંતિથી રહેતા હતા.

એક દિવસ શહેરમાંથી એક મોટા ઉદ્યોગપતિ અમિતનું ગામમાં આગમન થયું. અમિત એ જ શાળાનો જૂનો વિદ્યાર્થી હતો અને આજે તેની પાસે કરોડોની સંપત્તિ હતી. ગામના લોકોએ તેનો ભવ્ય સન્માન સમારંભ યોજ્યો હતો. શાળાના નાના મેદાનમાં મોટો મંડપ બંધાયો હતો. ગામના સરપંચ અને આગેવાનો પણ ત્યાં હાજર હતા.

શાંતિલાલ માસ્તરને પણ આ પ્રસંગે આમંત્રણ મળ્યું હતું. તેઓ પોતાના જૂના ધોતી-કુરતા પહેરીને મંડપમાં પહોંચ્યા. અમિત સ્ટેજ પર બેઠો હતો અને બધા લોકો તેના વખાણ કરી રહ્યા હતા. માસ્તરજીના મનમાં પોતાના એક જૂના શિષ્યની પ્રગતિ જોઈને ખૂબ આનંદ થઈ રહ્યો હતો. તેમની આંખોમાં એક ગર્વની ચમક હતી.

સમારંભ પૂરો થયો એટલે બધા લોકો અમિતને મળવા લાઈનમાં ઊભા રહ્યા. શાંતિલાલ માસ્તર પણ ધીમે ધીમે આગળ વધ્યા. જ્યારે તેમનો વારો આવ્યો ત્યારે તેમણે સ્મિત સાથે અમિતના ખભા પર હાથ મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે બેટા અમિત, તારી આ સફળતા જોઈને આજે મારું હૃદય ભરાઈ આવ્યું છે.

અમિતે શાંતિલાલ માસ્તર તરફ ઉપરથી નીચે સુધી જોયું. તેના ચહેરા પર એક અજીબ ગર્વ અને અહંકાર દેખાતો હતો. તેણે બધા આસપાસના લોકો સામે જોયું અને મોટા અવાજે બોલ્યો. તેણે કહ્યું કે માસ્તરજી, તમે મને શું ભણાવ્યો હતો? તમે તો મને આખી જિંદગી ગરીબ અને સાદા રહેવાના પાઠ ભણાવ્યા હતા. જો મેં તમારી વાતો માની હોત તો આજે હું પણ તમારી જેમ નકામો નિવૃત્ત થઈને એક જ ધોતીમાં રખડતો હોત.

આ સાંભળીને આખી સભામાં સન્નાટો છવાઈ ગયો. આસપાસ ઊભેલા ગામના લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા. માસ્તરજીના હાથ ધ્રૂજી ગયા અને તેમના ચહેરા પરનો આનંદ ક્ષણભરમાં ગાયબ થઈ ગયો. અમિતે આગળ પણ ઘણી કડવી વાતો કહી અને માસ્તરજીનું બધાની સામે અપમાન કર્યું.

શાંતિલાલ માસ્તરે એક પણ શબ્દ ન કહ્યો. તેમણે પોતાની આંખોમાં આવેલા આંસુ રોકી લીધા. તેમણે બસ પોતાના બે હાથ જોડ્યા અને ચૂપચાપ ત્યાંથી પાછા ફરી ગયા. તેઓ ધીમા પગલે પોતાના ઘર તરફ ચાલવા લાગ્યા. રસ્તામાં કોઈની સાથે તેમણે વાત ન કરી.

ઘરે પહોંચીને તેમણે પત્ની મંગળાબેનને પણ કંઈ ન કહ્યું. તેઓ ચૂપચાપ પોતાના રૂમમાં જઈને બેસી ગયા. તેઓ વિચારતા રહ્યા કે તેમણે પોતાની જિંદગી ભણાવવામાં વિતાવી દીધી, પણ કદાચ સંસ્કાર આપવામાં કોઈ કચાસ રહી ગઈ હતી. આ વાતને છ મહિના વીતી ગયા પણ માસ્તરજીએ ક્યારેય અમિત વિશે કોઈની સામે ખરાબ બોલ્યા નહીં.

બીજી તરફ અમિતની કંપની એક બહુ મોટા સરકારી પ્રોજેક્ટ માટે પ્રયત્ન કરી રહી હતી. આ પ્રોજેક્ટ તેના વ્યાપાર માટે ખૂબ જરૂરી હતો. પ્રોજેક્ટ મળવાથી તેની કંપની બમણી મોટી થઈ શકે તેમ હતી. પણ તેના માટે સરકાર તરફથી ચારિત્ર્ય અને ભૂતકાળના વર્તનની ઊંડી તપાસ કરવાની શરત હતી.

અમિત પોતાના બંગલે બેઠો હતો ત્યારે તેને ગાંધીનગરની સરકારી ઓફિસમાંથી ફોન આવ્યો. અધિકારીએ તેને તાત્કાલિક ઓફિસે બોલાવ્યો. અમિત ખુશ થઈ ગયો કે તેને પ્રોજેક્ટ મળી ગયો છે. તે ગાડી લઈને મોટો અહંકાર લઈને ઓફિસે પહોંચ્યો.

અધિકારીએ તેના હાથમાં મંજૂરીના કાગળો મૂક્યા. અમિતે કહ્યું કે સાહેબ, મને ખબર જ હતી કે મારી કંપનીની મોટી પહોંચ જોઈને તમે આ કોન્ટ્રાક્ટ મને જ આપશો. મારી પાસે પૈસા અને પાવર બંને છે.

અધિકારીએ ચશ્મા સરખા કર્યા અને શાંતિથી અમિત સામે જોયું. તેમણે એક જૂની ફાઈલ બહાર કાઢી અને અમિત સામે મૂકી. અધિકારીએ કહ્યું કે મિસ્ટર અમિત, આ કોન્ટ્રાક્ટ તારા પૈસા કે તારી પહોંચના કારણે નથી મળ્યો. પણ એક એવી ભલામણના કારણે મળ્યો છે જે બહુ જૂની છે.

અમિતે આશ્ચર્યથી ફાઈલ ખોલી. અંદર એક જૂનું લેટરપેડ હતું. એ કાગળમાં લખેલું હતું કે અમિત ભલે ભણવામાં સામાન્ય હોય પણ તેનું હૃદય ચોખ્ખું છે. તે ભવિષ્યમાં દેશ માટે મોટું કામ કરશે તેવી મને ખાતરી છે. નીચે શાંતિલાલ માસ્તરની સહી અને શાળાનો સિક્કો હતો. આ કાગળ માસ્તરજીએ વીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે અમિત પ્રથમવાર શહેરમાં ભણવા જઈ રહ્યો હતો ત્યારે તેની ફાઈલમાં મૂકી આપ્યો હતો.

અધિકારીએ આગળ કહ્યું કે જ્યારે અમારી ટીમે તારા ભૂતકાળની તપાસ કરી ત્યારે તારા આ જ ગુરુજીનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો. અમે તેમને પૂછ્યું હતું કે અમિત કેવો માણસ છે? તું જે દિવસે તેમનું અપમાન કરીને આવ્યો હતો, તેના બીજા જ દિવસે અમારી ટીમે તેમને ફોન કર્યો હતો.

અમિત આ સાંભળીને ચમકી ગયો. તેની છાતીના ધબકારા વધી ગયા. તેના મનમાં થયું કે માસ્તરજીએ જરૂર મારો બદલો લીધો હશે.

અધિકારીએ કહ્યું કે જો તેમણે તારી ગેરવર્તણૂક વિશે એક શબ્દ પણ કહ્યો હોત તો આ કોન્ટ્રાક્ટ તને ક્યારેય ન મળત. પણ માસ્તરજીએ કહ્યું કે અમિત મારો દીકરો છે, તે થોડો ઉતાવળો છે પણ દિલનો ખરાબ નથી. તેને આ તક જરૂર આપજો. તેમણે પોતાના અપમાનની એક પણ વાત અમારી પાસે ન કરી.

આ વાક્ય સાંભળતા જ અમિતના હાથમાંથી ફાઈલ છૂટી ગઈ. તેના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. તેને છ મહિના પહેલાં ગામમાં કરેલું અપમાન યાદ આવી ગયું. જે ગુરુજીને તેણે નકામા અને ગરીબ કહ્યા હતા, તેમણે જ તેને આજે આટલી મોટી ઊંચાઈ પર પહોંચાડ્યો હતો.

અમિત ત્યાંથી સીધો પોતાની ગાડી લઈને ગામ તરફ દોડ્યો. તેના મનમાં ભારે પસ્તાવો થઈ રહ્યો હતો. રસ્તામાં તેની આંખોમાંથી સતત આંસુ વહી રહ્યા હતા. તેને પોતાની સંપત્તિ અને અહંકાર પર ભારે ધિક્કાર ઉપજ્યો.

તે માસ્તરજીના ઘરે પહોંચ્યો. ઘરનો નાનો દરવાજો ખુલ્લો હતો. માસ્તરજી આંગણામાં બેસીને જૂની ચોપડી વાંચી રહ્યા હતા. અમિત સીધો તેમના પગમાં પડી ગયો અને મોટેથી રડવા લાગ્યો.

તેણે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે માસ્તરજી, મને માફ કરી દો. મેં તમારું આટલું મોટું અપમાન કર્યું છતાં તમે મારી મદદ કરી? તમે મને રસ્તા પર લાવી શકતા હતા, છતાં તમે મને કેમ બચાવી લીધો?

શાંતિલાલ માસ્તરે ચોપડી બાજુ પર મૂકી. તેમણે અમિતને ઊભો કર્યો અને તેના આંસુ લૂછ્યા. તેમણે શાંતિથી કહ્યું કે બેટા, એક શિક્ષક ક્યારેય પોતાના શિષ્યનું ખરાબ ઈચ્છી શકતો નથી. તું ગમે તેટલો મોટો થઈ જાય પણ મારા માટે તો એ જ નાનો અમિત છે જે મારી પાસે ભણતો હતો. મારી પાસે તને આપવા માટે પૈસા નહોતા, પણ આ આશીર્વાદ તો હંમેશા હતા.

અમિતનું માથું ઝૂકી ગયું. તેને સમજાયું કે દુનિયામાં સાચું ધન પૈસા નથી પણ સંસ્કાર અને પ્રેમ છે. તે દિવસે તેણે પોતાના અહંકારનો ત્યાગ કર્યો અને એક સાચો માણસ બનવાનો સંકલ્પ લીધો.

આપણે ઘણીવાર સંપત્તિ કે હોદ્દાના નશામાં એ લોકોને ભૂલી જઈએ છીએ જેમણે આપણને ચાલતા શીખવ્યું હોય છે. માતા-પિતા અને ગુરુનું ઋણ આપણે ક્યારેય ચૂકવી શકતા નથી. તેમનું અપમાન કરીને મેળવેલી સફળતા ક્ષણભંગુર હોય છે.

દુનિયામાં બદલો લેવાની તાકાત બધા પાસે હોય છે, પણ માફ કરવાની ઉદારતા માત્ર મહાન આત્માઓ પાસે જ હોય છે. ક્ષમા આપવી એ જ સાચું સમર્પણ છે.

જ્યારે કોઈ તમારું ખરાબ કરે ત્યારે પણ તેના પ્રત્યે દયા રાખવી એ જ સાચી માનવતા છે. પ્રેમ અને પ્રેમથી જીતેલું દિલ ક્યારેય હારતું નથી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.