મોટા ભાઈની આખરી ક્ષણો શાંતિથી વિતે એ માટે નાના ભાઈએ પોતાના માથે લીધી એવી બદનામી કે...

રમેશભાઈ અને તેમના નાના ભાઈ મહેશ વચ્ચે વર્ષોથી બહુ ગાઢ પ્રેમ હતો. રમેશભાઈએ પોતાની જુવાનીના દિવસોમાં રાત-દિવસ મહેનત કરીને સોના-ચાંદીનો મોટો ધંધો જમાવ્યો હતો. મહેશ રમેશભાઈ કરતાં દસ વર્ષ નાનો હતો. રમેશભાઈએ નાના ભાઈને પોતાના બાળકની જેમ ઉછેર્યો હતો, તેને ભણાવ્યો અને પછી અલગ શહેરમાં પોતાનો ધંધો શરૂ કરવા માટે મોટી રકમ આપીને મદદ પણ કરી હતી.

સમય વીતતો ગયો અને રમેશભાઈનો પરિવાર મોટો થયો. તેમને બે દીકરા હતા, અમિત અને સુમિત. બંને દીકરાઓ પણ પિતા સાથે જ ધંધો સંભાળતા હતા. અમિત અને સુમિત બાળપણથી જ જોતા આવ્યા હતા કે તેમના પિતા પોતાના નાના ભાઈ મહેશને કેટલો પ્રેમ કરતા હતા. પણ છેલ્લા પાંચ-છ વર્ષમાં કંઈક એવું બન્યું કે મહેશનું ઘરે આવવાનું સાવ ઓછું થઈ ગયું હતું. તહેવારોમાં પણ મહેશ ફક્ત ફોન પર વાત કરીને પતાવી દેતો.

ગયા વર્ષે જ્યારે રમેશભાઈની તબિયત અચાનક બહુ ખરાબ થઈ અને તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા, ત્યારે પણ મહેશ તેમને મળવા ન આવ્યો. અમિતે પોતે ફોન કરીને કહ્યું હતું કે પપ્પાની હાલત ગંભીર છે, પણ મહેશે કામનું બહાનું કાઢીને આવવાની ના પાડી દીધી. દસ દિવસ હોસ્પિટલમાં રહ્યા પછી રમેશભાઈનું અવસાન થયું.

પિતાના અવસાનની ખબર મળ્યા પછી પણ મહેશ બેસણામાં કે અંતિમવિધિમાં ન આવ્યો. આ વાતથી અમિત અને સુમિતનો ગુસ્સો સીમા વટાવી ગયો. આખા સગા-સંબંધામાં વાતો થવા લાગી કે નાના ભાઈએ મોટા ભાઈના મરણ વખતે પણ મોં ન બતાવ્યું. અમિત અને સુમિતે મનમાં નક્કી કરી લીધું કે હવેથી કાકા સાથેનો દરેક સંબંધ પૂરો થઈ ગયો છે. તેમણે મનમાં કાકા પ્રત્યે ભારે નફરત ભરી લીધી.

પિતાના અવસાનને એક વર્ષ પૂરું થવા આવ્યું હતું. રમેશભાઈની વરસીનું કારજ ઘરમાં ગોઠવવામાં આવ્યું હતું. ઘરમાં સગા-સંબંધુઓ ભેગા થયા હતા. બધા રમેશભાઈના સારા સ્વભાવ અને તેમની ઉદારતાના વખાણ કરી રહ્યા હતા. ત્યારે જ અમિતના મામાએ વાત કાઢી, "રમેશના ગયા પછી મહેશે તો પાછું વળીને જોયું જ નહીં. કેટલો સ્વાર્થી નીકળ્યો! મોટા ભાઈએ તેને શું નથી આપ્યું? અને એણે મરણ વખતે પણ આવવાની તકલીફ ન લીધી."

સુમિતે પણ ગુસ્સામાં ઉમેર્યું, "મામા, હવે એ માણસનું નામ પણ આપણી સામે ન લેતા. પપ્પાએ એને પોતાના દીકરાની જેમ રાખ્યો હતો, પણ પૈસા આવી ગયા એટલે એને ભાઈની કિંમત ન રહી. અમે એમને ક્યારેય માફ નહીં કરીએ."

આ બધી વાતો ચાલી રહી હતી ત્યારે ઘરના જૂના નોકર દેવજીકાકા એક કાળી ફાઈલ લઈને અમિત પાસે આવ્યા. દેવજીકાકા રમેશભાઈની ઓફિસમાં છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી કામ કરતા હતા અને રમેશભાઈના દરેક રહસ્ય જાણતા હતા.

"અમિતબેટા," દેવજીકાકાએ ધીમા અવાજે કહ્યું, "આ ફાઈલ તમારા પપ્પાએ મને આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેમની વરસીના દિવસે આ ફાઈલ તમને બંને ભાઈઓને આપવી. આમાં તમારા પપ્પાના હાથથી લખાયેલી એક ડાયરી અને કેટલાંક કાગળો છે."

અમિત અને સુમિતે આશ્ચર્યથી ફાઈલ લીધી. બધા સગાઓ પણ ઉત્સુકતાથી જોઈ રહ્યા. અમિતે ફાઈલ ખોલી. અંદર પિતાની જૂની ડાયરી હતી. અમિતે ડાયરીનું પહેલું પાનું ખોલ્યું અને સસ્વરે વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

ડાયરીમાં રમેશભાઈએ લખ્યું હતું:

" મારા વહાલા દીકરાઓ અમિત અને સુમિત,

જો તમે આ ડાયરી વાંચી રહ્યા છો તો હું તમારી વચ્ચે નથી રહ્યો. હું જાણું છું કે તમે તમારા મહેશકાકા પર બહુ ગુસ્સે હશો. તમે એવું જ વિચારતા હશો કે મહેશ સ્વાર્થી છે અને મારા મરણ વખતે પણ ન આવ્યો. પણ સત્ય એ નથી જે તમને દેખાય છે.

આજથી સાત વર્ષ પહેલાં મહેશના ધંધામાં બહુ મોટું નુકસાન થયું હતું. તેના ભાગીદારે તેને છેતરી લીધો હતો અને મહેશ દેવામાં ડૂબી ગયો હતો. તેનું ઘર અને દુકાન પણ હરાજીમાં જવાની નોબત આવી ગઈ હતી. જ્યારે મને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે હું મહેશ પાસે ગયો હતો. હું તેને પૈસાથી મદદ કરવા માગતો હતો. પણ મહેશે મને રોકી લીધો.

મેહશે મને કહ્યું હતું, 'મોટાભાઈ, તમે મને ઉછેરીને મોટો કર્યો, પગભર કર્યો. હવે આ ઉંમરે હું તમારો બોજ બનવા નથી માગતો. જો તમે મને અત્યારે પૈસા આપશો તો તમારા પોતાના દીકરાઓના ભવિષ્ય પર અસર પડશે. મારે મારી લડાઈ જાતે લડવી છે.'

મેં બહુ જીદ કરી, પણ મહેશે મને એક કસમ આપી હતી. તેણે મારી પાસે વચન લીધું હતું કે હું આ વાત ઘરમાં કે સગા-સંબંધુઓમાં કોઈને નહીં કહું. તેને ડર હતો કે જો લોકોને ખબર પડશે તો મારી આબરૂ પર પણ આંચ આવશે અને લોકો કહેશે કે રમેશનો નાનો ભાઈ બરબાદ થઈ ગયો."

અમિતનો અવાજ આ વાંચતા વાંચતા ધ્રૂજવા લાગ્યો. આખા રૂમમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો. બધા લોકો શ્વાસ રોકીને સાંભળી રહ્યા હતા. અમિતે આગળ વાંચવાનું ચાલુ રાખ્યું:

"પાંચ વર્ષ પહેલાં જ્યારે મને કેન્સરની ખબર પડી, ત્યારે મેં મહેશને બોલાવ્યો હતો. મેં તેને કહ્યું હતું કે મહેશ, મારી પાસે હવે બહુ ઓછો સમય છે. પણ મહેશે મારી સામે જોઈને કહ્યું હતું, 'મોટાભાઈ, હું રાત-દિવસ મહેનત કરી રહ્યો છું જેથી મારું દેવું પૂરું થાય. હું તમારી સામે ત્યારે જ આવીશ જ્યારે હું ફરીથી સફળ થઈ જઈશ. હું નથી ઈચ્છતો કે તમે તમારા આખરી દિવસોમાં મારા દેવાની અને મારી ગરીબીની ચિંતા કરો. તમે બસ એટલું જ માનીને જીવો કે તમારો નાનો ભાઈ ખુશ છે અને સફળ છે.'

મેં તેને બહુ સમજાવ્યો કે મને તેની સફળતા કે પૈસાની પડી નથી, મારે બસ તેને મારી પાસે જોવો છે. પણ મહેશે કહ્યું, 'જો હું તમારી પાસે આવીશ તો હું મારી ગરીબી અને મારી તકલીફો તમારી સામે છુપાવી નહીં શકું. તમને મને આ હાલતમાં જોઈને દુઃખ થશે અને તમે શાંતિથી જઈ નહીં શકો. હું ઈચ્છું છું કે તમે મને હસતો અને સુખી સમજીને જ આ દુનિયામાંથી વિદાય લો.'

દીકરાઓ, મારી હોસ્પિટલની બીમારી વખતે અને મારી અંતિમવિધિમાં મહેશ એટલા માટે નહોતો આવ્યો કારણ કે તેણે મને વચન આપ્યું હતું. તે દૂર રહીને દરરોજ હોસ્પિટલ બહાર આવીને ઊભો રહેતો હતો, પણ મારી સામે નહોતો આવતો જેથી હું ચિંતામાં ન પડી જાઉં. તે પોતાના મોટા ભાઈને આપેલી કસમ પૂરી કરી રહ્યો હતો. તે બતાવવા માગતો હતો કે તેનો ભાઈ તેના કારણે કોઈ ચિંતા વગર વિદાય લે.

તમારા કાકા સ્વાર્થી નથી, પણ તેમણે પોતાના મોટા ભાઈની શાંતિ માટે આખી દુનિયાની બદનામી પોતાના માથે લઈ લીધી. તેમણે મને ચિંતામુક્ત રાખવા માટે પોતાની જાતને મારી નજરમાંથી દૂર રાખી."

ડાયરીનું લખાણ પૂરું થયું. અમિતના હાથમાંથી ડાયરી નીચે પડી ગઈ. તેની આંખોમાંથી અશ્રુની ધારા વહેવા લાગી. સુમિત પણ પોતાનું મોં છુપાવીને રડી પડ્યો. રૂમમાં બેઠેલા સગા-સંબંધુઓ, જેઓ થોડીવાર પહેલાં મહેશને કોસી રહ્યા હતા, તે બધા સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

અમિતે તરત જ દેવજીકાકા સામે જોયું. "કાકા, મહેશકાકા અત્યારે ક્યાં છે? તમને ખબર છે?"

દેવજીકાકાએ નીચું જોઈને કહ્યું, "બેટા, તે સાદા મકાનમાં રહે છે અને નાનો-મોટો ધંધો કરીને દેવું ચૂકવી રહ્યા છે. તમારા પપ્પાએ મને કસમ આપી હતી એટલે હું આટલો સમય ચૂપ રહ્યો."

અમિત અને સુમિત એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર ગાડી લઈને મહેશકાકાના ઘરે જવા રવાના થયા. અડધા કલાક પછી તેઓ શહેરના એક જૂના અને નાના વિસ્તારમાં પહોંચ્યા. એક નાનકડા ઘરમાં બહાર દીવાલ પર મહેશકાકા બેઠા હતા. તેમના ચહેરા પર થાક અને ઉંમરની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

અમિત અને સુમિતને પોતાની સામે જોઈને મહેશ ઊભો થઈ ગયો. તેના ચહેરા પર ગભરાટ આવી ગયો. "અમિત... સુમિત... તમે અહીં? શું થયું બેટા?"

અમિત આગળ વધ્યો અને કાકાને જોરથી ભેટી પડ્યો. સુમિત પણ કાકાના પગે પડી ગયો. બંને ભાઈઓ જોરજોરથી રડવા લાગ્યા.

મહેશ ગભરાઈ ગયો, "શું થયું બેટા? તમે કેમ રડો છો? કોઈ તકલીફ છે?"

"કાકા," અમિતે રડતા અવાજે કહ્યું, "આજે પપ્પાની વરસી પર તેમની ડાયરી અમારી સામે આવી ગઈ. પપ્પાએ બધું લખી રાખ્યું હતું. તમે અમારા પપ્પા માટે આટલો મોટો ત્યાગ કર્યો? અને અમે તમને સ્વાર્થી સમજી બેઠા! અમને માફ કરી દો કાકા, અમે બહુ મોટી ભૂલ કરી છે."

મહેશની આંખોમાંથી પણ અશ્રુ સરી પડ્યા. તેણે બંને ભત્રીજાઓને પોતાના છાતી સરસા ચાંપ્યા. "બેટા, મારા મોટાભાઈ મારા માટે બાપ સમાન હતા. તેમણે મને બધું આપ્યું હતું. જો હું તેમની આખરી ક્ષણોમાં તેમને ચિંતા આપત, તો હું મારી જાતને ક્યારેય માફ ન કરી શકત. મને તો બસ એ વાતની શાંતિ હતી કે મારા મોટાભાઈ દુનિયામાંથી ગયા ત્યારે એ વિચારતા હતા કે તેમનો નાનો ભાઈ સુખી છે."

સુમિતે કાકાનો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું, "કાકા, પપ્પાનો ધંધો અને આ પરિવાર આપણો બધાનો છે. તમારા પર જે પણ દેવું છે તે આપણે સાથે મળીને પૂરું કરીશું. હવેથી તમે અમારી સાથે જ રહેશો. પપ્પાની જગ્યા અમે પૂરી નથી કરી શકતા, પણ પપ્પાનું વચન અને તેમનો પ્રેમ અમે ક્યારેય ઓછો નહીં થવા દઈએ."

મહેશે બંને ભત્રીજાઓના માથા પર હાથ ફેરવ્યો. તે દિવસે એક પરિવારે પોતાના પિતાનો સાચો પ્રેમ અને નાના ભાઈનો ત્યાગ ઓળખ્યો. વેર-ઝેર અને શંકાની દીવાલો તૂટી ગઈ અને એક જ લોહીના સંબંધો ફરીથી પ્રેમ અને આદરથી જોડાઈ ગયા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.