માતાના દાગીના વેચીને દીકરીએ એવું કામ કર્યું કે ભાઈઓ ગુસ્સે થયા... પછી કારણ સામે આવ્યું તો...
હેતલ સવારે પોતાની માતા કાંતાબેનના રૂમમાં ઊભી હતી.
કબાટના ઉપરના ખાનામાં એક નાનું લાલ કપડું પડ્યું હતું. હેતલે કપડું હાથમાં લીધું અને થોડીવાર સુધી તેને જોતી રહી.
અંદર તેની માતાના લગ્નના સોનાના દાગીના હતા.
એક હાર, બે બંગડીઓ, કાનની બુટ્ટી અને એક જૂની વીંટી.
કાંતાબેન આ દાગીનાને બહુ સાચવીને રાખતાં. ઘરમાં કોઈને જરૂર પડે ત્યારે પણ તેઓ કહેતાં, "આ વેચવાના નથી."
પણ એક વાત તેઓ ઘણી વાર કહેતાં.
"આ દાગીના એક દિવસ કોઈ સારા કામમાં વપરાય તો મને વધારે ખુશી થશે."
હેતલને એ વાત યાદ હતી.
તે દિવસે તેણે દાગીના હાથમાં લીધા અને કબાટ બંધ કરી દીધું.
સાંજે તે સોનાની દુકાને ગઈ.
દાગીના વેચાઈ ગયા.
હેતલના ખાતામાં મોટી રકમ આવી.
પણ ઘરે આવીને તેણે કોઈને કંઈ કહ્યું નહીં.
બીજા દિવસે સવારે કાંતાબેનના રૂમમાં દાગીના શોધવામાં આવ્યા.
કાંતાબેનનું જૂનું કબાટ ખોલવામાં આવ્યું અને લાલ કપડું ખાલી મળ્યું.
થોડા જ સમયમાં આખા ઘરમાં વાત ફેલાઈ ગઈ.
કાંતાબેનના મોટા દીકરા હિતેશે ગુસ્સામાં પૂછ્યું, "દાગીના ક્યાં ગયા?"
કાંતાબેન ગભરાઈ ગયા.
"મને ખબર નથી."
નાના દીકરા મયંકે કહ્યું, "કબાટમાંથી કોઈ બહારનો માણસ લઈ જાય એવું શક્ય નથી. ઘરના જ કોઈએ લીધા છે."
હેતલ રસોડામાં ઊભી હતી.
તેના હાથમાં ચાનો કપ હતો.
હિતેશે સીધું પૂછ્યું, "હેતલ, તું ગઈકાલે મમ્મીના રૂમમાં ગઈ હતી?"
હેતલે કહ્યું, "હા."
"કેમ?"
"કપડાં લેવા."
"કબાટ ખોલ્યું હતું?"
હેતલ થોડા સમય માટે ચૂપ રહી.
પછી બોલી, "હા."
મયંકે તરત કહ્યું, "તો પછી દાગીના તું લઈ ગઈ?"
હેતલે કંઈ જવાબ આપ્યો નહીં.
હિતેશે ગુસ્સામાં કહ્યું, "હેતલ, સીધું બોલ."
હેતલ શાંત રહી.
"તને ખબર છે આ દાગીના કેટલા વર્ષ જૂના છે?"
હેતલે માથું હલાવ્યું.
"તો પછી ક્યાં છે?"
હેતલે ફક્ત એટલું કહ્યું, "મારે આ વિશે કંઈ કહેવું નથી."
આ જવાબ સાંભળીને બંને ભાઈઓ વધુ ગુસ્સે થયા.
મયંક બોલ્યો, "એટલે તું સ્વીકારી રહી છે?"
હેતલ ચૂપ રહી.
હિતેશે કહ્યું, "મમ્મીના દાગીના ચોરી કરીને પણ તું મોઢું ખોલતી નથી?"
હેતલે પહેલી વાર ભાઈની આંખોમાં જોયું.
"મેં ચોરી નથી કરી."
"તો પછી દાગીના ક્યાં છે?"
હેતલે ફરી કહ્યું, "હું અત્યારે કહી શકતી નથી."
આ વાતથી ઘરમાં તણાવ વધી ગયો.
કાંતાબેન દીકરી તરફ જોઈ રહ્યા હતા.
તેમને પણ સમજાતું નહોતું કે શું થયું છે.
તેમણે ધીમેથી પૂછ્યું, "હેતલ, તું મને કહી શકે છે."
હેતલ માતાની પાસે ગઈ.
તેણે તેમનો હાથ પકડીને કહ્યું, "મમ્મી, તમે મારા પર વિશ્વાસ રાખજો."
કાંતાબેનની આંખો ભરાઈ આવી.
"પણ દાગીના ક્યાં છે?"
હેતલે જવાબ ન આપ્યો.
થોડા દિવસ સુધી ઘરમાં હેતલ સાથે કોઈએ સામાન્ય રીતે વાત કરી નહીં.
હિતેશ અને મયંકે તેને ઘણી વખત પૈસા પાછા આપવાનું કહ્યું.
"દાગીના વેચ્યા હોય તો પૈસા પાછા આપ."
હેતલે કહ્યું, "પૈસા પાછા નહીં મળે."
મયંક ગુસ્સે થઈ ગયો.
"એટલે પૈસા ખર્ચી નાખ્યા?"
"હા."
"ક્યાં?"
હેતલ ચૂપ.
હિતેશે કહ્યું, "આ પરિવારનો મામલો છે. તારે જવાબ આપવો જ પડશે."
હેતલે ધીમેથી કહ્યું, "એક દિવસ બધું કહીશ."
મયંકે ગુસ્સામાં કહ્યું, "હવે અમને કંઈ સાંભળવું નથી."
ઘરના બીજા સગાંઓને પણ વાત ખબર પડી.
કોઈ કહે, "દીકરીએ માતાના દાગીના લઈ લીધા."
કોઈ કહે, "પોતાના ભાઈઓ સામે પણ સત્ય નથી કહેતી."
કોઈએ તો કાંતાબેનને પણ કહ્યું, "તમે દીકરી પર વધારે વિશ્વાસ કર્યો."
કાંતાબેન કોઈને જવાબ આપતાં નહીં.
તેમને પોતાની દીકરી પર વિશ્વાસ હતો.
પણ શું થયું હતું એ તેમને પણ ખબર નહોતી.
હેતલ આ બધું સહન કરતી રહી.
તેના પતિએ પણ પૂછ્યું.
"તમે સાચું કહો, શું થયું છે?"
હેતલે કહ્યું, "મારે થોડો સમય જોઈએ."
"પણ આખું પરિવાર તને ખોટી માને છે."
"મને ખબર છે."
"તને દુઃખ નથી થતું?"
હેતલે થોડું સ્મિત કર્યું.
"દુઃખ થાય છે."
"તો સત્ય કહી દે."
હેતલ બોલી, "હમણાં સત્ય કહી દઈશ તો કોઈનું ઘર બચશે નહીં."
તેના પતિને પણ વાત સમજાઈ નહીં.
થોડા અઠવાડિયા પછી હિતેશે આખા પરિવારની બેઠક બોલાવી.
બધા લોકો કાંતાબેનના ઘરમાં ભેગા થયા.
હેતલ પણ આવી.
મયંકે શરૂઆત કરી.
"આજે વાત પૂરી કરવી છે."
હેતલ ચૂપ બેઠી હતી.
હિતેશે કહ્યું, "મમ્મીના દાગીના ક્યાં છે?"
હેતલે કહ્યું, "વેચાઈ ગયા."
ઘરમાં શાંતિ છવાઈ ગઈ.
કાંતાબેનની આંખો નીચે થઈ ગઈ.
હિતેશે ગુસ્સામાં પૂછ્યું, "કોણે વેચ્યા?"
હેતલે કહ્યું, "મેં."
મયંક ઊભો થઈ ગયો.
"તો પછી આટલા દિવસથી નાટક શા માટે કરતી હતી?"
હેતલે શાંતિથી કહ્યું, "કારણ કે મને ખબર હતી કે તમે મને રોકશો."
હિતેશે કહ્યું, "એ દાગીના તારા નહોતા."
"મને ખબર છે."
"તો પછી તું કેવી રીતે વેચી શકે?"
હેતલ થોડા સમય સુધી ચૂપ રહી.
પછી તેણે પોતાની બેગમાંથી એક ફાઈલ કાઢી.
ફાઈલ ટેબલ પર મૂકી.
"પહેલા આ જુઓ."
મયંકે ફાઈલ ખોલી.
અંદર કેટલાક કાગળો હતા.
એક ઘરનો નકશો.
કેટલાક કાયદાકીય કાગળો.
અને ઘર ખરીદવાની નોંધણીના દસ્તાવેજો.
હિતેશે પૂછ્યું, "આ શું છે?"
હેતલે કહ્યું, "ઘર."
મયંકે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "કયું ઘર?"
હેતલે રૂમમાં બેઠેલી પોતાની મોટી બહેન રીનાને જોયી.
રીના છેલ્લા બે વર્ષથી વિધવા હતી.
પતિના મૃત્યુ પછી તે પોતાના બે બાળકો સાથે ભાડાના નાનકડા ઘરમાં રહેતી હતી.
ભાડું વધતું જતું હતું.
ઘરના માલિકે પણ થોડા દિવસ પહેલાં ઘર ખાલી કરવાની વાત કરી હતી.
રીનાએ ક્યારેય માતા કે ભાઈઓ પાસે મદદ માગી નહોતી.
તેને લાગતું હતું કે પોતાના બાળકો માટે કોઈક રીતે વ્યવસ્થા કરી લેશે.
હેતલે ધીમેથી કહ્યું, "આ ઘર રીના માટે છે."
રીના ચોંકી ગઈ.
"મારા માટે?"
હેતલે માથું હલાવ્યું.
"હા."
રીનાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
"પણ પૈસા ક્યાંથી આવ્યા?"
હેતલે પોતાની માતા તરફ જોયું.
"મમ્મીના દાગીનામાંથી."
રૂમમાં ફરી શાંતિ છવાઈ ગઈ.
હિતેશ કંઈ બોલી શક્યો નહીં.
હેતલે આગળ કહ્યું, "મને ખબર હતી કે જો હું બધાને પૂછું તો તમે બધા કહેશો કે દાગીના વેચવા નહીં. તમે કહેશો કે ભવિષ્ય માટે રાખો."
મયંક ધીમેથી બોલ્યો, "પણ અમે એવું શા માટે કહીએ?"
હેતલે કહ્યું, "કારણ કે એ દાગીના પરિવારની સૌથી કિંમતી વસ્તુ હતી."
થોડીવાર પછી તેણે માતાની તરફ જોયું.
"પણ મમ્મી હંમેશા કહેતાં કે આ દાગીના એક દિવસ કોઈ સાચા કામમાં આવે તો મને વધારે ખુશી થશે."
કાંતાબેનની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
હેતલ બોલી, "રીનાનું ઘર જતું રહ્યું હોત. બાળકોને લઈને એને ખબર નહોતી કે ક્યાં જવું."
રીના રડી પડી.
"હેતલ, તું મને કેમ ન કહ્યું?"
હેતલે તેની તરફ જોયું.
"કારણ કે તું ના પાડી દેત."
રીનાએ માથું હલાવ્યું.
"હા."
હેતલ હળવું સ્મિત કરી.
"મને ખબર હતી."
હિતેશે ખુરશી પર બેસી ગયો.
તેને અચાનક પોતાના છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાના શબ્દો યાદ આવ્યા.
"ચોર."
"પૈસા પાછા આપ."
"મમ્મી સાથે વિશ્વાસઘાત કર્યો."
તેની આંખો નીચે થઈ ગઈ.
મયંક પણ શાંત થઈ ગયો.
તે ધીમેથી બોલ્યો, "પણ તું અમને કહી શકતી હતી."
હેતલે કહ્યું, "કહી શકતી હતી."
"તો કહ્યું કેમ નહીં?"
હેતલે ભાઈ તરફ જોયું.
"કારણ કે મને ખબર હતી કે તમે દાગીના બચાવવા માટે મને રોકશો. અને એ સમયે મને લાગતું હતું કે દાગીના કરતાં રીનાનું ઘર વધારે જરૂરી છે."
હિતેશે પહેલી વાર બહેનની આંખોમાં સીધું જોયું.
"તું અમારી નજરમાં ખરાબ બનવા તૈયાર થઈ ગઈ?"
હેતલે ધીમેથી કહ્યું, "હા."
"આટલા દિવસ સુધી બધા તને ચોર કહેતા હતા."
"મને ખબર હતી."
"મમ્મીને પણ દુઃખ થયું."
હેતલની આંખો ભરાઈ આવી.
"એ સૌથી મુશ્કેલ હતું."
કાંતાબેન ઊભા થયા.
તેઓ દીકરી પાસે ગયા.
"તારે મને પણ ન કહ્યું."
હેતલે માતાનો હાથ પકડી લીધો.
"મમ્મી, જો તમને કહેત તો તમે તમારા દાગીના ક્યારેય ન વેચવા દો."
કાંતાબેનની આંખોમાંથી આંસુ વહી ગયા.
"પણ એ દાગીના મારા હતા."
હેતલે કહ્યું, "હા."
"અને તું મારી પાસેથી પરવાનગી લીધા વગર વેચી ગઈ."
"હા."
કાંતાબેન થોડા સમય સુધી દીકરીને જોતાં રહ્યા.
પછી ધીમેથી બોલ્યાં, "પણ તું મારી વાત સાચી રીતે સમજી ગઈ."
હેતલ રડી પડી.
કાંતાબેને તેને ગળે લગાવી લીધી.
રીના પણ ઊભી થઈ.
તે હેતલ પાસે આવી અને તેને ભેટી પડી.
"હું આખી જિંદગી આ ઉપકાર ભૂલી નહીં શકું."
હેતલે તરત કહ્યું, "આ ઉપકાર નથી."
"તો શું છે?"
"મમ્મીના દાગીનાનો સાચો ઉપયોગ."
મયંકે ધીમેથી પૂછ્યું, "ઘર કયા નામે છે?"
હેતલે કહ્યું, "રીનાના નામે."
હિતેશે તરત કહ્યું, "અને જો અમને પહેલાં ખબર હોત તો?"
હેતલે કહ્યું, "તો કદાચ તમે પણ મદદ કરતા."
હિતેશે માથું હલાવ્યું.
"હા."
તેની આંખોમાં પાણી આવી ગયું.
"અને કદાચ અમે દાગીના વેચવા પણ ન દેતા."
હેતલ હસીને બોલી, "એટલે મેં તમને કહ્યું નહીં."
આ વખતે આખા રૂમમાં હળવું હાસ્ય ફેલાયું.
કાંતાબેને પોતાની દીકરી તરફ જોયું.
"એક વાત કહું?"
"હા."
"આ દાગીના મેં વર્ષો સુધી સાચવીને રાખ્યા. મને લાગતું હતું કે એક દિવસ કોઈ ખાસ પ્રસંગે કામ આવશે."
તેમણે રીનાની તરફ જોયું.
"આથી વધારે ખાસ પ્રસંગ બીજો કયો હોય?"
રીના ફરી રડી પડી.
થોડા દિવસ પછી બધા મળીને નવા ઘરમાં ગયા.
નાનું ઘર હતું.
બે રૂમ, નાનું રસોડું અને આગળ થોડું આંગણું.
રીનાના બાળકો દરવાજા પાસે દોડતા હતા.
હેતલ થોડે દૂર ઊભી રહીને તેમને જોઈ રહી હતી.
હિતેશ તેની બાજુમાં આવીને ઊભો રહ્યો.
"હેતલ."
"હા?"
"મને માફ કર."
હેતલે કંઈ કહ્યું નહીં.
મયંક પણ ત્યાં આવી ગયો.
"મને પણ."
હેતલે બંને તરફ જોયું.
"તમારે માફી માગવાની જરૂર નથી."
હિતેશે કહ્યું, "છે."
"કેમ?"
"કારણ કે અમે દાગીના જોયા. તું જે બચાવવા માગતી હતી એ જોયું જ નહીં."
હેતલ હળવું સ્મિત કરી.
"હવે તો જોઈ લીધું."
કાંતાબેન પણ ઘરના દરવાજા પાસે આવી ગયા.
તેમણે પોતાના બાળકોને જોયા.
એક સમયે તેમના માટે સૌથી કિંમતી વસ્તુ સોનાના દાગીના હતા.
આજે એ સોનું કોઈ કબાટમાં નહોતું.
એ એક ઘરની દિવાલોમાં હતું.
બાળકોના હાસ્યમાં હતું.
અને એવી બહેનના ચહેરા પર હતું જેને હવે દર મહિને ઘર ખાલી કરવાની ચિંતા નહોતી.
કાંતાબેને હેતલને કહ્યું, "તારે મને એક વાત શીખવી."
"શું?"
"ક્યારેક કોઈ વસ્તુની કિંમત એમાં નથી હોતી કે એ કેટલી મોંઘી છે."
હેતલે માતાનો હાથ પકડી લીધો.
કાંતાબેન આગળ બોલ્યાં, "એમાં હોય છે કે એ કોઈની જિંદગી કેટલી સારી કરી શકે."
હેતલ કંઈ બોલી નહીં.
તે ફક્ત રીનાના બાળકોને રમતા જોતી રહી.
એ દિવસે પહેલી વાર તેના ભાઈઓને સમજાયું કે હેતલે માતાના દાગીના ચોર્યા નહોતા.
તેણે ફક્ત એ સોનાને કબાટમાંથી કાઢીને એવી જગ્યાએ મૂકી દીધું હતું જ્યાં તેની કિંમત હંમેશા જીવતી રહેવાની હતી.
"જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો."