લક્ઝરી લાઈફ જીવતા દીકરાને પિતાએ એક દિવસ માટે મજૂર બનાવી દીધો, સાંજે સો રૂપિયાની કિંમત સમજાતા જ...
બંગલાની બહાર લાઈનસર ગોઠવાયેલી મોંઘીદાટ ગાડીઓ અને આંગણામાં લીલાછમ બગીચા હરેશભાઈની અઢળક સંપત્તિની સાક્ષી પૂરતા હતા. હરેશભાઈએ પોતાની જિંદગીના ત્રીસ વર્ષ દિવસ-રાત જોયા વગર મહેનત કરી હતી અને શૂન્યમાંથી સર્જન કરીને મોટું નામ કમાયા હતા. લોખંડના આ મોટા બિઝનેસમાં આજે તેમની ગણતરી શહેરના ટોચના ઉદ્યોગપતિઓમાં થતી હતી. ઘરમાં બધી જ સુખ-સાહ્યબી હાજર હતી, પણ હરેશભાઈના ચહેરા પર ક્યારેય સાચો સંતોષ દેખાતો નહોતો. તેમના મનમાં એક જ વાતની સતત ચિંતા અને દુઃખ વ્યાપેલું રહેતું હતું.
તેમના આ દુઃખનું એકમાત્ર કારણ તેમનો એકનો એક દીકરો નિતિન હતો. નિતિન અત્યારે બાવીસ વર્ષનો જુવાન દીકરો હતો, પણ તેને પૈસાની કિંમત સાવ શૂન્ય બરાબર હતી. તેણે નાનપણથી જ ગરીબી કે મધ્યમવર્ગની ખેંચતાણ ક્યારેય જોઈ નહોતી. તેને જે વસ્તુ જોઈતી હોય તે હરેશભાઈ એક મિનિટમાં હાજર કરી દેતા હતા. આ અતિશય લાડ-પ્યારના કારણે નિતિન સાવ બગડી ગયો હતો. મોડી રાત સુધી મિત્રો સાથે પાર્ટીઓ કરવી, બ્રાન્ડેડ કપડાં પાછળ હજારો રૂપિયા ઉડાવવા અને મોંઘી હોટેલોમાં જઈને પૈસાનો બેફામ બગાડ કરવો એ તેની રોજની દિનચર્યા બની ગઈ હતી.
નિતિનના મિત્રો પણ તેના પૈસાના કારણે જ તેની આસપાસ ફરતા રહેતા હતા. નિતિન જ્યારે પણ ઘરની બહાર નીકળતો ત્યારે પિતાના પાકીટમાંથી હજારો રૂપિયાની નોટો એમ જ ઉપાડી લેતો હતો. હરેશભાઈ ઘણીવાર તેને શાંતિથી બેસાડીને સમજાવતા કે બેટા નિતિન, આ પૈસા બહુ મહેનતથી આવે છે. તું જે રીતે આ પાણીની જેમ પૈસા વહાવી રહ્યો છે તે બરાબર નથી. ક્યારેક સમય બદલાશે ત્યારે તને બહુ પસ્તાવો થશે. પણ નિતિન પિતાની વાતોને એક કાનથી સાંભળીને બીજા કાનથી કાઢી નાખતો હતો. તેનો અહંકાર એટલો વધી ગયો હતો કે તે પિતાને જ કહી દેતો કે તમારી પાસે આટલા પૈસા છે તો પછી મારે ચિંતા કરવાની શું જરૂર છે?
એક દિવસ સવારે નિતિન ડાઇનિંગ ટેબલ પર નાસ્તો કરવા બેઠો હતો. હરેશભાઈ અખબાર વાંચી રહ્યા હતા. નિતિન ચાનો કપ હાથમાં લેતા જ બોલ્યો કે પપ્પા, મારા બધા મિત્રો પાસે નવી સ્પોર્ટ્સ કાર આવી ગઈ છે. મારે પણ હવે જૂની ગાડી નથી ચલાવવી. મને નવી બ્રાન્ડેડ ગાડી માટે ત્રીસ લાખ રૂપિયા આપો. મારે આજે જ શો-રૂમમાં જઈને બુકિંગ કરાવવું છે. નિતિનના અવાજમાં કોઈ વિનંતી નહોતી, પણ એક આદેશ જેવો ઘમંડ હતો. હરેશભાઈએ અખબાર નીચે મૂક્યું અને દીકરાના ચહેરા સામે સ્થિર નજરે જોયું.
હરેશભાઈ સમજી ગયા હતા કે જો આજે નિતિનને સીધેસીધા પૈસા આપી દેવામાં આવશે, તો તેની જિંદગી કાયમ માટે બગડી જશે. તેને સુધારવાનો આ આખરી સમય હતો. હરેશભાઈના ચહેરા પર એક ગંભીર સ્મિત આવ્યું. તેમણે બહુ શાંતિથી કહ્યું કે બેટા નિતિન, તને નવી ગાડી ચોક્કસ મળી જશે. ત્રીસ લાખ રૂપિયા મારા માટે બહુ મોટી રકમ નથી. પણ મારી એક નાની શરત છે. તારે આજે આખો દિવસ ઘરની બહાર જવાનું છે અને કોઈપણ ઓળખાણ વગર જાતે મજૂરી કરીને માત્ર સો રૂપિયા કમાઈને લાવવાના છે. જો તું આજે સાંજે તારા પરસેવાના સો રૂપિયા મારા હાથમાં મૂકીશ, તો કાલે સવારે તારા ગેરેજમાં નવી ગાડી આવી જશે.
નિતિનને લાગ્યું કે પિતા મજાક કરી રહ્યા છે. તેણે હસીને કહ્યું કે બસ પપ્પા, સો રૂપિયા? એ તો હું ચપટી વગાડતા કમાઈ લાવીશ. હરેશભાઈએ ઉમેર્યું કે યાદ રાખજે, તું મારા કોઈ બિઝનેસ પાર્ટનર કે મિત્ર પાસે મદદ નહીં માંગે. તારે સાચે જ રસ્તા પર જઈને સામાન્ય માણસની જેમ મહેનત કરવી પડશે. નિતિન પોતાના અહંકારમાં આવીને તરત જ ઊભો થઈ ગયો. તેણે પિતાનો પડકાર સ્વીકારી લીધો. તે પોતાના મોંઘા આઈફોન અને ગાડીની ચાવી ટેબલ પર મૂકીને સાવ સાદા કપડાં પહેરીને બંગલાની બહાર નીકળી ગયો. તેને લાગતું હતું કે આ કામ બહુ સહેલું છે.
બપોરના બાર વાગ્યાનો સમય થયો હતો. આકાશમાંથી સૂરજ જાણે અગનગોળા વરસાવી રહ્યો હતો. રાજકોટની ગરમી પારો ચાલીસ ડિગ્રી પાર કરી ચૂકી હતી. નિતિન આખા શહેરમાં રખડી રહ્યો હતો. તેણે ઘણી બધી દુકાનો પર જઈને કામ માંગ્યું, પણ તેની પાસે કોઈ અનુભવ નહોતો અને તેનો દેખાવ જોઈને કોઈ તેને કામ આપવા તૈયાર નહોતું થતું. લોકો તેને કહી દેતા કે ભાઈ, તું કોઈ મોટા ઘરનો દીકરો લાગે છે, તારાથી આ કામ નહીં થાય. નિતિનને પહેલીવાર અહેસાસ થઈ રહ્યો હતો કે રસ્તા પર ઉતરીને એક રૂપિયો કમાવવો પણ કેટલો મુશ્કેલ છે. ભૂખ અને તરસના કારણે તેનો ચહેરો સાવ સુકાઈ ગયો હતો.
થાકીને નિતિન બસ સ્ટેન્ડ નજીક એક નવા બની રહેલા બિલ્ડિંગના કન્સ્ટ્રક્શન સાઈટ પર પહોંચ્યો. ત્યાં ઘણા બધા મજૂરો માથા પર સિમેન્ટ અને ઈંટો ઉંચકીને ત્રીજા માળે જઈ રહ્યા હતા. નિતિન ત્યાંના કોન્ટ્રાક્ટર પાસે ગયો અને કરગરીને કહ્યું કે ભાઈ, મને કોઈ પણ કામ આપો. મારે આજે સાંજ સુધીમાં સો રૂપિયા કમાવાના છે. કોન્ટ્રાક્ટરે નિતિનના મજબૂત શરીરને જોયું અને કહ્યું કે જો તું આ રેતી અને સિમેન્ટના તગારા માથા પર ઉપાડીને ઉપર પહોંચાડી શકે, તો તને સાંજે મજૂરીના સો રૂપિયા મળશે. નિતિન પાસે હવે કોઈ બીજો રસ્તો નહોતો, તેણે હા પાડી દીધી.
નિતિનના નાજુક હાથોએ ક્યારેય કોઈ વજન ઉપાડ્યું નહોતો. જેવો તેણે સિમેન્ટથી ભરેલું પહેલું તગારું માથા પર મૂક્યું, તે સાથે જ તેની આખી પીઠ ધ્રૂજી ઉઠી. લોખંડની એ ધારદાર કિનારી તેના માથામાં વાગવા લાગી. ગરમ રેતી અને સિમેન્ટનો ડસ્ટ તેની આંખોમાં અને શ્વાસમાં જવા લાગ્યો. ભરતડકામાં તે એક પછી એક ફેરા મારવા લાગ્યો. તેના આખા શરીરે પરસેવાની રેલમછેલ થઈ ગઈ હતી. હાથની હથેળીઓમાં મોટા-મોટા ફુલ્લા પડી ગયા હતા અને પગ થાકથી ચિરાઈ રહ્યા હતા. પણ તેના મનમાં પિતાની એ શરત અને નવી ગાડીનો મોહ સતત રમતો હતો.
સાંજના છ વાગ્યાની આસપાસ કામ પૂરું થયું. નિતિન સાવ બેહાલ થઈ ગયો હતો. તેના મોંઘા કપડાં ધૂળ અને સિમેન્ટથી ખરડાઈ ગયા હતા. કોન્ટ્રાક્ટરે તેની પાસે આવીને તેના હાથમાં દસ-દસ રૂપિયાની દસ ફાટેલી અને ગંદી નોટો મૂકી. નિતિનના હાથમાં જ્યારે એ સો રૂપિયા આવ્યા, ત્યારે તેની આંખોમાંથી આંસુ સરી પડ્યા. આ એ જ નિતિન હતો જે રોજ હોટેલમાં નોકરોને પાંચસો રૂપિયાની ટીપ એમ જ આપી દેતો હતો. પણ આજે આ સો રૂપિયા મેળવવા માટે તેણે પોતાના શરીરનું લોહી-પાણી એક કરી નાખ્યું હતું. તે ધીમે પગલે ગોકુલધામ બંગલા તરફ ચાલવા લાગ્યો.
રાતના સાડા સાત વાગ્યે નિતિન બંગલાના હોલમાં પ્રવેશ્યો. હરેશભાઈ સોફા પર બેઠા બેઠા તેની જ રાહ જોઈ રહ્યા હતા. નિતિન પિતાની નજીક ગયો અને ધ્રૂજતા હાથે પેલી સો રૂપિયાની નોટો પિતા સામે ધરી દીધી. તેના ચહેરા પર થાક હોવા છતાં એક વિજયી હાસ્ય હતું કે તેણે પિતાની શરત પૂરી કરી દીધી છે. તેણે ગર્વથી કહ્યું કે લો પપ્પા, આ મારી આખા દિવસની મહેનતના સો રૂપિયા છે. હવે કાલે સવારે મને મારી નવી ગાડી અપાવી દો.
હરેશભાઈએ એ નોટો પોતાના હાથમાં લીધી. તેમણે એ નોટોને બહુ ધ્યાનથી જોઈ, જેમાં નિતિનના હાથનો પરસેવો અને સિમેન્ટની ગંધ આવી રહી હતી. હરેશભાઈ અચાનક ઊભા થયા અને બંગલાની પાછળ આવેલા જૂના કૂવા તરફ ચાલવા લાગ્યા. નિતિન પણ આશ્ચર્યથી તેમની પાછળ ગયો. કૂવા પાસે પહોંચીને હરેશભાઈએ એ સો રૂપિયાની નોટો હવામાં લહેરાવી અને નિતિન સામે જોઈને બહુ ઠંડા કલેજે કહ્યું કે બેટા, આ સો રૂપિયા મારા કોઈ કામના નથી. જા, આ રૂપિયાને આ કૂવાની અંદર ફેંકી દે.
પિતાના મોઢેથી આ શબ્દો સાંભળતા જ નિતિનના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ. તેનું આખું શરીર ક્રોધ અને પીડાથી ધ્રૂજવા લાગ્યું. તે પાગલની જેમ પિતા પર તાડૂક્યો અને રડતા રડતા બોલ્યો કે પપ્પા, તમે આ શું બોલો છો? આ કોઈ સાધારણ કાગળના ટુકડા નથી. આ રૂપિયા કમાવવા માટે હું આજે આખો દિવસ અગનજવાળાઓ જેવા તડકામાં શેકાયો છું. કન્સ્ટ્રક્શન સાઈટ પર મેં ઈંટો અને સિમેન્ટના વજન ઉપાડ્યા છે. મારા હાથના ફુલ્લા તો જુઓ, મારી પીઠ હજુ પણ દખે છે. આ મારી આખા દિવસની હડતાલની અને પરસેવાની કમાણી છે. હું તેને આ રીતે કૂવામાં ફેંકીને બગાડ ક્યારેય નહીં કરું.
નિતિન ધ્રુસ્કે ને ધ્રુસ્કે રડી રહ્યો હતો. હરેશભાઈના ચહેરા પર અત્યાર સુધી જે ગંભીરતા હતી, તે એકાએક વ્હાલ અને સંતોષમાં બદલાઈ ગઈ. તેમની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ હતી. તેમણે આગળ વધીને પોતાના લોહી અને ધૂળથી ખરડાયેલા દીકરાને જોરથી ગળે લગાડી લીધો. હરેશભાઈએ નિતિનની પીઠ થાબડતા અત્યંત ગળગળા અવાજે કહ્યું કે બસ બેટા નિતિન, હું તને આ જ વાત સમજાવવા માંગતો હતો. આજે તને આ સો રૂપિયા કૂવામાં નાખતા આટલું બધું દુઃખ થાય છે, કારણ કે આમાં તારા એક એક ટીપાં પરસેવાની કમાણી છે. તારી પોતાની મહેનત આમાં છુપાયેલી છે.
હરેશભાઈએ નિતિનનો ચહેરો પોતાના હાથમાં લીધો અને આગળ કહ્યું કે બેટા, જ્યારે તું મારી કમાણીના હજારો-લાખો રૂપિયા એક મિનિટમાં ક્લબમાં અને દોસ્તો પાછળ ઉડાવી દે છે, ત્યારે આ પિતાના હૃદયને પણ આવું જ ભયંકર દુઃખ થાય છે. મેં પણ મારી જિંદગીના ત્રીસ વર્ષ આ જ રીતે તડકામાં શેકાઈને અને લોહીનું પાણી કરીને આ સંપત્તિ બનાવી છે. પૈસાની કિંમત માત્ર કમાનારને જ ખબર હોય છે. મને તને ગાડી આપવામાં કોઈ વાંધો નથી, પણ તું પૈસાની કિંમત સમજે અને તેનો બગાડ અટકાવે એ જ મારી સાચી ઈચ્છા હતી.
પિતાના આ શબ્દો નિતિનના હૃદયના ઊંડાણ સુધી પહોંચી ગયા. તેનો બધો જ અહંકાર અને ઘમંડ એક ક્ષણમાં ઓગળી ગયો. તેને સમજાઈ ગયું કે તેના પિતાએ તેને જિંદગીનો સૌથી મોટો અને કિંમતી પાઠ ભણાવ્યો છે, જે કોઈ મોટી સ્કૂલ કે કોલેજમાં શીખવા મળતો નથી. નિતિન પિતાના પગમાં પડી ગયો અને વચન આપ્યું કે પપ્પા, આજ પછી હું ક્યારેય તમારી કમાણીનો એક પણ રૂપિયો ખોટી જગ્યાએ નહીં બગાડું. ગોકુલધામ બંગલામાં આજે ખરા અર્થમાં એક દીકરાનો નવો જન્મ થયો હતો અને હરેશભાઈનો સંસાર આજે સાર્થક થઈ ચૂક્યો હતો.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.