લગ્ન પછી પૌત્રીનો ફોન અચાનક બંધ થઈ ગયો, દાદીને લાગ્યું કે તે ભૂલી ગઈ... વર્ષો પછી પાછી આવી ત્યારે...

લગ્નના પહેલા વર્ષ સુધી કાવ્યા દર બીજા દિવસે પોતાની દાદી શાંતાબેનને ફોન કરતી.

સાંજે કામ પૂરું થાય પછી તે દાદી સાથે અડધો કલાક વાત કરતી. ક્યારેક પોતાના ઘરની વાત, ક્યારેક પતિની વાત, ક્યારેક સાસુ સાથેની નાની નાની વાતો.

શાંતાબેનને પણ કાવ્યાનો ફોન આવે એટલે આખો દિવસ સારો થઈ જાય.

કાવ્યા નાનપણથી જ દાદીની ખૂબ નજીક હતી.

તેના માતા પિતા બંને નોકરી કરતા હોવાથી કાવ્યાના બાળપણના ઘણા વર્ષો દાદી સાથે પસાર થયા હતા. દાદીએ તેને સ્કૂલ માટે તૈયાર કરી હતી, વાળમાં તેલ નાખ્યું હતું અને પરીક્ષા વખતે રાત્રે તેની બાજુમાં બેસી રહી હતી.

કાવ્યા ઘણી વખત કહેતી, "દાદી, હું મોટી થઈને પણ તમારી પાસે જ રહીશ."

શાંતાબેન હસીને કહેતા, "પછી તારા લગ્ન કોણ કરશે?"

કાવ્યા તરત કહેતી, "હું લગ્ન જ નહીં કરું."

બંને હસી પડતા.

પણ લગ્ન પછી બધું બદલાવા લાગ્યું.

કાવ્યાના લગ્ન હર્ષ સાથે થયા હતા.

હર્ષ શાંત સ્વભાવનો હતો અને પોતાની નોકરીમાં વ્યસ્ત રહેતો. લગ્નના શરૂઆતના દિવસોમાં કાવ્યા ખુશ હતી, પણ નવા ઘરમાં ગોઠવાવામાં તેને થોડો સમય લાગતો હતો.

એક દિવસ તેણે દાદીને ફોન કર્યો.

"દાદી, આજે હર્ષ ઓફિસથી મોડો આવ્યો."

શાંતાબેને પૂછ્યું, "મોડો કેમ?"

"કામ હતું."

"એને તારી ચિંતા નથી થતી?"

કાવ્યા થોડીવાર ચૂપ રહી.

"એવું નથી દાદી."

"હમણાં જ લગ્ન થયા છે. હમણાંથી જો તને એકલી રાખે તો આગળ શું થશે?"

કાવ્યાએ વાત બદલી નાખી.

બીજા દિવસે ફરી ફોન થયો.

કાવ્યાએ કહ્યું, "આજે હર્ષના મિત્રો ઘરે આવ્યા હતા."

શાંતાબેને કહ્યું, "લગ્ન પછી પણ આટલું બહારનું જ ચાલે તો ઘર ક્યારે સંભાળશે?"

કાવ્યા હસી અને બોલી, "દાદી, એવું કંઈ નથી."

પણ ફોન મૂક્યા પછી તે થોડા સમય સુધી વિચારી રહી.

આવી વાતો ધીમે ધીમે વધતી ગઈ.

કાવ્યા ક્યારેક પોતાની નાની ફરિયાદ કહેતી.

શાંતાબેન તેને મોટી સમસ્યા બનાવી દેતા.

કાવ્યા કહેતી, "હર્ષને મારી પસંદનું ખાવાનું ખાસ ગમતું નથી."

દાદી કહેતા, "જે પતિને પત્નીની પસંદ ન ગમે એ શું કામનો?"

કાવ્યા કહેતી, "ગઈકાલે હર્ષે મારી વાત સાંભળી નહોતી."

દાદી કહેતા, "આજે વાત નહીં સાંભળે તો કાલે તને ગણશે પણ નહીં."

કાવ્યા હસીને વાત ટાળતી.

પણ દરેક વાત મનમાં ક્યાંક રહી જતી.

એક સાંજે કાવ્યાનો હર્ષ સાથે નાનો ઝઘડો થયો.

તે રડતી રડતી દાદીને ફોન કરવા બેઠી.

પણ શાંતાબેને કહ્યું, "મેં તો તને લગ્ન પહેલાં જ કહ્યું હતું કે છોકરાને સારી રીતે ઓળખી લે."

કાવ્યાએ કહ્યું, "દાદી, હર્ષ ખરાબ નથી."

"તને અત્યારે એવું લાગે છે."

"પણ..."

"કાવ્યા, છોકરીએ પોતાના ઘરમાં પોતાની વાત માટે ઊભું રહેવું જોઈએ."

કાવ્યા ચૂપ રહી.

થોડીવાર પછી દાદીએ કહ્યું, "જો હમણાંથી જ તને આટલું સહન કરવું પડે છે તો આગળનું જીવન કેવી રીતે જશે?"

એ રાત્રે કાવ્યા ઘણી વાર ઊંઘી શકી નહીં.

હર્ષ સાથેનો ઝઘડો નાનો હતો.

પણ દાદીની વાત પછી તેને લાગ્યું કે કદાચ ખરેખર કંઈક મોટું ખોટું છે.

આવી વાતો મહિનાઓ સુધી ચાલતી રહી.

કાવ્યા ફોન કરતી.

પોતાના જીવનની નાની વાત કરતી.

દાદી તેમાં ખામી શોધતા.

હર્ષના સ્વભાવમાં.

સાસુના સ્વભાવમાં.

ઘરના ખર્ચમાં.

કાવ્યાના કપડાંમાં.

ક્યારેક તો દાદી કહેતા, "તારે મારી વાત સાંભળવી જોઈએ. હું દુનિયા જોઈ છે."

કાવ્યા કહેતી, "હા દાદી."

પણ અંદરથી તે થાકી રહી હતી.

હર્ષ પણ કાવ્યામાં ફેરફાર અનુભવવા લાગ્યો.

એક દિવસ તેણે પૂછ્યું, "તું મારી સાથે વાત કરે છે ત્યારે પણ ક્યાંક બીજે જ હોય છે."

કાવ્યાએ કહ્યું, "કંઈ નથી."

"કંઈક છે."

"દાદી કહે છે કે..."

હર્ષ અટકી ગયો.

"દાદી શું કહે છે?"

કાવ્યા તરત બોલી, "કંઈ નહીં."

હર્ષે વધુ પૂછ્યું નહીં.

પણ થોડા દિવસ પછી કાવ્યા અને હર્ષ વચ્ચે ફરી મોટો ઝઘડો થયો.

આ વખતે વાત ગંભીર બની.

કાવ્યા પોતાના માતા પિતાના ઘરે થોડા દિવસ માટે ગઈ.

તે રાત્રે દાદીને ફોન કર્યો.

શાંતાબેને કહ્યું, "હું તો પહેલેથી જ કહેતી હતી."

આ ચાર શબ્દોએ કાવ્યાને અંદરથી તોડી નાખી.

તેને પહેલી વાર લાગ્યું કે જ્યારે પણ તે દાદી પાસે પોતાની વાત લઈને જાય છે, ત્યારે દાદી તેને શાંતિ આપવાને બદલે તેના મનમાં શંકા વધારી દે છે.

કાવ્યાએ ફોન મૂકી દીધો.

બીજા દિવસે દાદીનો ફોન આવ્યો.

કાવ્યાએ ઉઠાવ્યો નહીં.

ત્રીજા દિવસે પણ નહીં.

પછી એક અઠવાડિયું ગયું.

એક મહિનો.

પછી બે મહિના.

શાંતાબેન રાહ જોતા રહ્યા.

પહેલા તેમને લાગ્યું કે કાવ્યા નારાજ હશે.

પછી લાગ્યું કે સાસરીમાં વ્યસ્ત હશે.

થોડા સમય પછી તેમણે પોતાની દીકરીને પૂછ્યું, "કાવ્યા મને ફોન કેમ નથી કરતી?"

દીકરીએ કહ્યું, "કદાચ કામમાં વ્યસ્ત હશે."

શાંતાબેને કહ્યું, "લગ્ન પહેલાં તો રોજ ફોન કરતી હતી."

કોઈ પાસે જવાબ નહોતો.

વર્ષ પસાર થયું.

કાવ્યાએ ફોન ન કર્યો.

શાંતાબેન ક્યારેક જૂનો ફોન હાથમાં લઈને બેઠા રહેતા.

કાવ્યાનો નંબર જોઈને અટકી જતા.

ફોન કરતા નહીં.

તેમને લાગતું કે કદાચ કાવ્યા તેમને ભૂલી ગઈ.

બીજું વર્ષ ગયું.

પછી ત્રીજું.

કાવ્યા વિશે ઘરમાં ક્યારેક વાત થતી.

શાંતાબેન પૂછતા, "તે ખુશ છે?"

કોઈ કહે, "હા."

પણ કાવ્યા દાદી સાથે વાત કરતી નહોતી.

વર્ષો પસાર થયા.

કાવ્યાને બે બાળકો થયા.

શાંતાબેનને આ વાત પણ બીજા લોકો પાસેથી ખબર પડી.

પૌત્રના જન્મદિવસની તસવીર કોઈએ તેમને બતાવી.

તેમણે ફોટો હાથમાં લીધો.

ઘણીવાર જોયો.

પછી ધીમેથી કહ્યું, "મારી કાવ્યા કેટલી મોટી થઈ ગઈ."

તેમની આંખોમાં પાણી આવી ગયું.

તેમને લાગતું હતું કે કાવ્યાએ લગ્ન પછી તેમને ભૂલી દીધી.

એક દિવસ શાંતાબેન બીમાર હતા.

બપોરે દરવાજા પર બેલ વાગી.

ઘરના માણસે દરવાજો ખોલ્યો.

બહાર કાવ્યા ઊભી હતી.

સાથે બે બાળકો હતા.

શાંતાબેનને ખબર પડી ત્યારે તેઓ રૂમમાંથી બહાર આવ્યા.

કાવ્યાને જોઈને તેઓ થંભી ગયા.

કાવ્યા પણ કંઈ બોલી નહીં.

બંને એકબીજાને જોતા રહ્યા.

પછી શાંતાબેને ધીમેથી કહ્યું,

"કાવ્યા?"

કાવ્યા આગળ આવી.

"હા દાદી."

શાંતાબેન તેની પાસે ગયા.

તેમણે કાવ્યાને ગળે લગાવી લીધી.

ઘણા વર્ષોનું અંતર એક ક્ષણ માટે ઓગળી ગયું.

શાંતાબેન રડવા લાગ્યા.

"તું મને ભૂલી ગઈ હતી?"

કાવ્યાએ કંઈ જવાબ આપ્યો નહીં.

તેના બાળકો દાદીને જોઈ રહ્યા હતા.

થોડીવાર પછી કાવ્યા બોલી,

"દાદી, હું તમને ક્યારેય ભૂલી નહોતી."

"તો ફોન કેમ ન કર્યો?"

કાવ્યા ચૂપ રહી.

શાંતાબેને ફરી પૂછ્યું,

"મેં શું કર્યું?"

કાવ્યાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો.

"તમે મને બહુ પ્રેમ કરતા હતા."

શાંતાબેનને સમજાયું નહીં.

"તો?"

"એ જ પ્રેમમાં તમે મારી જિંદગી વિશે એવી વાતો કરતા ગયા જે મને અંદરથી તોડી નાખતી હતી."

શાંતાબેન ખુરશી પર બેસી ગયા.

કાવ્યા તેમની સામે બેઠી.

"લગ્ન પછી જ્યારે હું તમને નાની વાત કહેતી, તમે મને કહેતા કે હર્ષ ખરાબ છે."

"મેં એવું ક્યારે..."

કાવ્યાએ ધીમેથી કહ્યું, "તમને યાદ નહીં હોય."

શાંતાબેન ચૂપ થઈ ગયા.

"મને યાદ છે."

"હર્ષ મોડો આવે તો તમે કહેતા કે એને મારી ચિંતા નથી."

"એ મારી વાત નહીં સાંભળે તો તમે કહેતા કે આગળ જઈને વધુ ખરાબ થશે."

"અમારો ઝઘડો થાય તો તમે કહેતા કે મને પહેલેથી સમજવું જોઈતું હતું."

શાંતાબેનની આંખો નીચે થઈ ગઈ.

કાવ્યા બોલતી રહી.

"હું જ્યારે તમને ફોન કરતી ત્યારે મને લાગતું કે હું મારા મનની વાત કરી રહી છું."

"પણ દરેક વખતે ફોન મૂક્યા પછી મને લાગતું કે કદાચ મારું લગ્નજીવન જ ખોટું છે."

"હું હર્ષને શંકાની નજરે જોવા લાગી."

"જે વાત પહેલાં પાંચ મિનિટમાં પૂરી થઈ જતી હતી, એ વાત મને આખી રાત વિચારવા મજબૂર કરતી."

શાંતાબેનના ચહેરા પર પસ્તાવો દેખાતો હતો.

કાવ્યાએ કહ્યું,

"એક સમયે હું ખરેખર હર્ષથી અલગ થવાનો વિચાર કરતી હતી."

શાંતાબેન ચોંકી ગયા.

"શું?"

"હા."

"પછી?"

"હર્ષે મને રોકી."

"એણે શું કહ્યું?"

કાવ્યા થોડું હસી.

"એણે કહ્યું કે જો આપણા લગ્ન તોડવા જ હોય તો નિર્ણય આપણે બંને લઈશું. કોઈ ત્રીજા માણસની વાત પરથી નહીં."

શાંતાબેનની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.

કાવ્યા આગળ બોલી,

"અમે બંનેએ ઘણું કામ કર્યું."

"અમારા વચ્ચે પણ ભૂલો થઈ."

"પણ અમે સાથે રહ્યા."

"આજે અમારી જિંદગી સારી છે."

"બાળકો છે."

"હું ખુશ છું."

શાંતાબેને ધીમેથી પૂછ્યું,

"તો પછી તું મને છોડીને કેમ રહી?"

કાવ્યાની આંખોમાં પણ પાણી આવી ગયું.

"કારણ કે મને ડર હતો કે ફરી તમારી સાથે વાત કરીશ તો હું ફરી મારી જિંદગી વિશે શંકા કરવા લાગીશ."

શાંતાબેને માથું નીચે કરી દીધું.

"તારે મને કહી દેવું જોઈએ હતું."

કાવ્યાએ કહ્યું, "મારે પણ કહેવું જોઈએ હતું."

"પણ હું તમને દુઃખી કરવા નહોતી માગતી."

"મને ખબર હતી કે તમે મને ખરાબ જોવા માંગતા નથી."

"તમે મને ખૂબ પ્રેમ કરો છો."

"પણ તમે મારી જિંદગી મારા બદલે નક્કી કરવા લાગ્યા હતા."

આ વાત સાંભળીને શાંતાબેન લાંબા સમય સુધી ચૂપ રહ્યા.

પછી તેમણે કાવ્યાનો હાથ પકડી લીધો.

"મારી ભૂલ થઈ."

કાવ્યા કંઈ બોલી નહીં.

"મને લાગતું હતું કે હું તને બચાવી રહી છું."

"પણ મને ખબર નહોતી કે મારી વાતો તને તારા જ ઘરમાં ડરાવતી હતી."

કાવ્યાની આંખમાંથી આંસુ આવી ગયા.

શાંતાબેને કહ્યું,

"હું તારી દાદી છું."

"તારી માલિક નથી."

"તારું જીવન તારે જીવવાનું છે."

"તારે કોની સાથે રહેવું, શું કરવું, શું સહન કરવું અને શું ન કરવું એનો નિર્ણય તારો છે."

કાવ્યાએ દાદીનો હાથ પકડી લીધો.

શાંતાબેન બોલ્યા,

"હવે પછી હું તને સલાહ ત્યારે જ આપીશ જ્યારે તું પૂછે."

કાવ્યા હસવા લાગી.

"ખરેખર?"

"હા."

"અને જો હું પૂછું નહીં?"

"તો હું ફક્ત સાંભળીશ."

બંને હસી પડ્યા.

પછી કાવ્યાના બાળકો દાદી પાસે આવ્યા.

"દાદી, અમને વાર્તા કહો."

શાંતાબેને તેમને જોયા.

"તમારી મમ્મીને નાની હતી ત્યારે પણ વાર્તા કહેતી હતી."

કાવ્યા હસીને બોલી,

"પણ મારી વાર્તામાં દાદી વચ્ચે પોતાની વાત નાખતા હતા."

શાંતાબેન પણ હસ્યાં.

"હવે નહીં."

બાળકો દાદીની બાજુમાં બેસી ગયા.

ઘણા વર્ષો પછી એ ઘરમાં ફરી કાવ્યાનો અવાજ હતો.

આ વખતે કાવ્યા પોતાની જિંદગી વિશે કંઈ સાબિત કરવા આવી નહોતી.

તે ફક્ત દાદી સાથે સમય પસાર કરવા આવી હતી.

આગળના મહિનાઓમાં બંને વચ્ચે ફરી વાતો શરૂ થઈ.

કાવ્યા ક્યારેક ફોન કરતી.

શાંતાબેન પૂછતા,

"બધું સારું?"

કાવ્યા કહેતી,

"હા."

"કંઈ વાત કરવી છે?"

"ના."

"તો ઠીક."

પછી બંને સામાન્ય વાતો કરતા.

બાળકોની.

રસોઈની.

ઘરની.

ક્યારેક જૂની યાદોની.

અને ક્યારેક હર્ષની પણ.

પણ હવે શાંતાબેન પોતાની પસંદગી કાવ્યા પર લાદતા નહોતા.

એક દિવસ કાવ્યાએ કહ્યું,

"દાદી, હર્ષે નવું કામ શરૂ કર્યું છે."

શાંતાબેને પૂછ્યું,

"તને શું લાગે છે?"

કાવ્યા હસીને બોલી,

"મને લાગે છે સારું છે."

શાંતાબેને કહ્યું,

"તો મને પણ સારું લાગે છે."

કાવ્યા થોડા સમય માટે ચૂપ રહી.

પછી બોલી,

"દાદી, તમે બદલાઈ ગયા."

શાંતાબેન હસ્યા.

"મારે મારી પૌત્રી પાછી મેળવવી હતી."

"એ માટે મને પણ થોડું બદલાવું પડ્યું."

કાવ્યાએ કહ્યું,

"હવે હું તમને મારી દરેક વાત કહી શકું છું."

શાંતાબેને પૂછ્યું,

"ખાતરી?"

"હા."

"તો એક વાત કહું?"

"શું?"

"આ વખતે તું ફોન ન કરે તો પણ હું માનું નહીં કે તું મને ભૂલી ગઈ."

કાવ્યા હસી પડી.

"અને હું ફોન ન કરું તો?"

"હું તને ફોન કરીશ."

"પણ સલાહ નહીં આપો."

"ના."

"ફક્ત સાંભળશો?"

"હા."

"વચન?"

શાંતાબેને કહ્યું,

"વચન."

કાવ્યાએ ફોન મૂક્યો.

શાંતાબેન થોડા સમય સુધી ફોનને જોતાં રહ્યા.

વર્ષો પહેલાં તેમને લાગતું હતું કે કાવ્યાએ તેમને ભૂલી દીધી છે.

હવે સમજાયું હતું કે ક્યારેક કોઈ વ્યક્તિ દૂર જાય છે કારણ કે સંબંધમાં પ્રેમ નથી રહ્યો એવું નથી.

ક્યારેક તે એટલા માટે દૂર જાય છે કારણ કે પ્રેમ બચાવી રાખવા માટે થોડું અંતર જરૂરી બની જાય છે.

અને સાચો સંબંધ એ નથી જેમાં આપણે સામેની વ્યક્તિને પોતાની રીતે જીવવા દઈએ નહીં.

સાચો સંબંધ એ છે જેમાં આપણે તેની પસંદગીથી અસહમત હોઈએ તો પણ તેને પોતાની પસંદગી કરવાની જગ્યા આપીએ.

શાંતાબેન હવે કાવ્યાના જીવનને સુધારવાનો પ્રયત્ન કરતા નહોતા.

તેઓ ફક્ત તેની સાથે રહેતા હતા.

કાવ્યા માટે પણ એ જ સૌથી મોટી રાહત હતી.

કારણ કે દાદી ફરી તેના બાળપણની જેમ જ તેની બાજુમાં હતી.

ફરક ફક્ત એટલો હતો કે હવે દાદી તેને કહેતા નહોતા કે કેવી રીતે જીવવું.

હવે તેઓ પૂછતા હતા,

"તું ખુશ છે ને?"

અને કાવ્યા દર વખતે હસીને કહેતી,

"હા દાદી. હવે હું ખરેખર ખુશ છું."

"જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો."