ક્યારેય ઘરે ન આવતી વૃદ્ધ માતા પર દીકરો ગુસ્સે થયો, ઓફિસના દરવાજે માતાને તડકામાં ઊભેલી જોઈને દીકરો ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યો અને...

રવિવારની ખુશનુમા સવારે ઘરની અગાસી પર બેસીને ભાવિક પોતાના નવા સ્માર્ટફોન પર માતા સાથે વાત કરી રહ્યો હતો.

આસપાસની હરિયાળી અને ઠંડી હવા વચ્ચે પક્ષીઓનો મીઠો કલરવ સંભળાઈ રહ્યો હતો.

રસોડામાંથી તેની પત્ની પૂજા ગરમ ચા અને ભાખરી તૈયાર કરીને ડાઈનિંગ ટેબલ પર મૂકી રહી હતી.

ભાવિક શહેરની એક મોટી ખાનગી કંપનીમાં આસિસ્ટન્ટ મેનેજર તરીકે સારી નોકરી કરતો હતો અને તેણે હાલમાં જ નવો આલીશાન ફ્લેટ ખરીદ્યો હતો.

પરંતુ તેની વૃદ્ધ વિધવા માતા શાંતાબા શહેરથી પચાસ કિલોમીટર દૂર આવેલા જૂના પૈતૃક મકાનમાં સાવ એકલાં જ રહેતાં હતાં.

ભાવિકનો અવાજ ફોન પર ધીમે ધીમે તીખો, અધીરો અને કડવાશભર્યો બની રહ્યો હતો.

'બા, તમે દર વખતે આવું જ બહાનું કાઢો છો અને વાત ટાળી દો છો!' ભાવિકે અકળાઈને કહ્યું.

'મેં તમને છેલ્લા એક વર્ષમાં પચાસ વાર હાથ જોડીને કહ્યું કે તમે આ જૂનું ગામડું છોડીને મારા નવા ફ્લેટ પર રહેવા આવી જાઓ.'

'મેં તમારા માટે અલગ રૂમ બનાવ્યો છે, નવો પલંગ અને ટીવી પણ નંખાવ્યા છે છતાં તમે ક્યારેય પગ મૂકવા તૈયાર નથી.'

'તમને સગા દીકરા કરતાં પેલું જૂનું નળિયાવાળું મકાન વધારે વહાલું છે? શું તમને મારી કોઈ લાગણી જ નથી?'

'સોસાયટીના લોકો મને પૂછે છે કે તમારી માતા કેમ સાથે નથી રહેતી, ત્યારે મારે શરમથી માથું નીચું કરવું પડે છે.'

સામે છેડેથી શાંતાબાનો અત્યંત ધીમો, શાંત અને કંપતો અવાજ સંભળાયો.

'ના બેટા ભાવિક, તું એવું ખોટું ન વિચાર. હવે મારી ઉંમર સિત્તેર વર્ષની થઈ ગઈ છે એટલે મારાથી આટલી લાંબી મુસાફરી સહન નથી થતી.'

'મારાથી બસના ધક્કા સહન નથી થતા અને શહેરમાં મને ગભરામણ થાય છે.'

'તું તારા ઘરમાં તારી પત્ની સાથે સુખી રહે અને ખૂબ પ્રગતિ કર, મારો જીવ અને મારા આશીર્વાદ તો હંમેશા તારી સાથે જ છે.'

ભાવિકે ગુસ્સામાં ફોન કાપી નાખ્યો અને ટીપોઈ પર જોરથી પટક્યો.

તેણે પૂજા સામે જોઈને બળાપો કાઢ્યો, 'જોયું? બાને દીકરાના ઘરે આવવામાં આળસ આવે છે, એ સાવ પથ્થર દિલ જેવાં થઈ ગયાં છે.'

પૂજાએ પણ નિસાસો નાખીને કહ્યું, 'સાચું કહું તો બાને ગામડાના લોકો વચ્ચે રહેવું ગમે છે, આપણી શહેરી રહેણીકરણી એમને પસંદ નથી આવતી.'

ગુરુવારનો દિવસ હતો અને બપોરના બરાબર બાર વાગ્યા હતા.

આકાશમાંથી કાળઝાળ ગરમી વરસી રહી હતી અને શહેરના મુખ્ય માર્ગો પર ડામર પીગળી રહ્યો હોય તેવી લૂ ફૂંકાતી હતી.

ભાવિક પોતાની કંપનીના ત્રીજા માળે સેન્ટ્રલી એરકન્ડિશન્ડ કેબિનમાં બેસીને લેપટોપ પર મહત્વની ફાઈલો તપાસી રહ્યો હતો.

તે સમયે ઓફિસનો જૂનો અને વફાદાર સિક્યુરિટી ગાર્ડ શંકર ચાનો કપ લઈને કેબિનમાં દાખલ થયો.

શંકરે ટેબલ પર ચા મૂકી અને પછી થોડી ક્ષણ ખચકાઈને બારી બહાર આંગળી ચીંધીને પૂછ્યું.

'સાહેબ, જો ખોટું ન માનો તો એક અંગત વાત પૂછું? પેલી વૃદ્ધ માજી તમારા કોઈ સગાં થાય છે?'

ભાવિકે આશ્ચર્યથી પોતાના ચશ્મા ઊંચા કર્યા અને પૂછ્યું, 'કયા માજી? તું કોની વાત કરી રહ્યો છે શંકર?'

'સાહેબ, દર ગુરુવારે બરાબર બપોરે બાર વાગ્યે એક વૃદ્ધ માજી આપણા ઓફિસ ગેટની સામે આવેલા મોટા લીમડાના ઝાડ નીચે આવીને ઊભાં રહે છે,' શંકરે ગંભીરતાથી કહ્યું.

'આ કાળઝાળ તડકામાં તેઓ સતત બે કલાક સુધી ભૂખ્યા-તરસ્યા માત્ર આપણી ઓફિસના કાચના દરવાજા તરફ જ એકીટશે જોયા કરે છે.'

'જ્યારે તમે બપોરે એક વાગ્યે તમારા મોટા સાહેબો સાથે જમવા માટે બહાર નીકળો છો, ત્યારે તમને જોઈને તેઓ બંને હાથ જોડીને આંખો મીંચી લે છે.'

'અને જેવો તમે ગાડીમાં બેસીને હોટલ તરફ જતા રહો કે તરત જ તેઓ પોતાના સાડલાના છેડેથી આંસુ લૂછતાં લૂછતાં સિટી બસ પકડવા રવાના થઈ જાય છે.'

'છેલ્લા પૂરા છ મહિનાથી દર અઠવાડિયે આ જ સિલસિલો નિયમિત ચાલે છે સાહેબ!' શંકરે હાથ જોડીને કહ્યું.

'તેમની પાસે ખાવા માટે કંઈ હોતું નથી, માત્ર એક જૂની કાપડની થેલી હાથમાં પકડીને તેઓ તડકામાં તપતાં રહે છે.'

શંકરના આ શબ્દો સાંભળતાં જ ભાવિકના હાથમાંથી બોલપેન છટકીને નીચે પડી ગઈ અને તેના હૃદયના ધબકારા એક ક્ષણ માટે સાવ થંભી ગયા.

તેના શરીરમાંથી એક અજાણી ભયાનક ધ્રુજારી પસાર થઈ ગઈ.

તે તરત જ ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો અને ઝડપી પગલે દોડીને કેબિનની કાચની મોટી બારી પાસે પહોંચ્યો.

બહાર રસ્તા પર ધગધગતી લૂ ફૂંકાઈ રહી હતી અને વાહનોના ધુમાડા તેમજ ગરમ ધૂળ ઊડી રહી હતી.

સામેના મોટા લીમડાના ઝાડના ઝાંખા છાંયડામાં એક અત્યંત અશક્ત, કૃશ કાયા ધરાવતી વૃદ્ધ સ્ત્રી માથે સફેદ સુતરાઉ સાડલાનો છેડો ઢાંકીને ઊભી હતી.

તેમના હાથમાં કાપડની એક જૂની, ઘસાઈ ગયેલી લીલા રંગની થેલી લટકી રહી હતી અને તેમની આંખો સીધી ઓફિસના દરવાજા પર મંડાયેલી હતી.

ભાવિકના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ, કારણ કે એ બીજું કોઈ નહીં પણ તેની પોતાની સગી માતા શાંતાબા હતાં!

ભાવિક લિફ્ટની પણ રાહ જોયા વિના સીડીઓ પરથી પાગલની જેમ નીચે દોડ્યો.

તેના મનમાં હજારો વિચારોનું મોટું વાવાઝોડું ઊમટી પડ્યું હતું.

જે માતા ફોન પર કહેતી હતી કે તેનાથી મુસાફરી નથી થતી અને પગ દુખે છે, એ માતા દર અઠવાડિયે પચાસ કિલોમીટર દૂરથી અહીં તડકામાં કેમ આવતી હતી?

ભાવિક હાંફતો હાંફતો ઓફિસના સિક્યુરિટી ગેટની બહાર નીકળ્યો અને ધગધગતો રસ્તો ક્રોસ કરીને લીમડાના ઝાડ તરફ દોડ્યો.

શાંતાબાએ અચાનક ભાવિકને પોતાની તરફ દોડતો આવતો જોયો એટલે તેમના ચહેરા પર ભારે ગભરામણ અને ભય છવાઈ ગયાં.

તેમણે તરત જ મોં ફેરવી લીધું અને બસ સ્ટોપ તરફ ઉતાવળે પગલે ભાગવાનો પ્રયત્ન કર્યો જેથી ભાવિક તેમને જોઈ ન લે.

પરંતુ તેમના અશક્ત પગ ઝડપથી ચાલી શક્યા નહીં અને ભાવિકે દોડીને શાંતાબાનો ધ્રૂજતો હાથ જોરથી પકડી લીધો.

'બા!' ભાવિકના ગળામાંથી એક મોટો ડૂમો અને તીવ્ર ચીસ બહાર નીકળી ગયાં.

શાંતાબા થંભી ગયાં, તેમના આખા શરીરમાં ધ્રુજારી વ્યાપી ગઈ અને તેમણે લાચારીથી શરમભેર નીચી નજર કરી લીધી.

તેમનો ચહેરો પરસેવે રેબઝેબ હતો, ગળાની નસો ખેંચાઈ ગયેલી દેખાતી હતી, હોઠ તરસ્યા સુકાઈ ગયા હતા અને પગમાં પહેરેલા રબરના ચંપલ સાવ ઘસાઈ ગયેલા હતા.

'બા, તમે અહીં આ કાળઝાળ તડકામાં શું કરી રહ્યાં છો?' ભાવિકે આંસુ ભરી આંખે ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું.

'અને તમે દર અઠવાડિયે અહીં આવીને કેમ ઊભાં રહો છો? તમે મારા નવા ફ્લેટ પર કે મારી ઓફિસની અંદર કેમ ન આવ્યા?'

શાંતાબાની આંખોમાંથી આંસુઓની અવિરત ધાર વહેવા લાગી અને તેમણે પોતાની જૂની કાપડની થેલી પાછળ છુપાવવાનો નિષ્ફળ પ્રયત્ન કર્યો.

ભાવિકે જીદ કરીને એ થેલી માતાના હાથમાંથી લીધી અને તેની ચેન ખોલી.

થેલીની અંદર સ્ટીલનો એક નાનો જૂનો ડબ્બો હતો, જેને રૂમાલમાં કાળજીપૂર્વક લપેટેલો હતો.

તેણે ડબ્બો ખોલ્યો તો અંદર ભાવિકની બાળપણની સૌથી પ્રિય એવી ગુંદર અને ડ્રાયફ્રૂટ્સવાળી દેશી ઘીની તાજી સુખડી ભરેલી હતી.

ડબ્બાની બાજુમાં ડાયાબિટીસ અને બ્લડપ્રેશરની જૂની દવાઓ, પાણીની એક નાની પ્લાસ્ટિકની બોટલ અને એસટી બસની લોકલ ટિકિટોનો મોટો ઢગલો પડેલો હતો.

'બા, મને સાચું કહો કે તમે મારા ઘરે કેમ નથી આવતાં અને અહીં તડકામાં કેમ ઊભાં રહો છો?' ભાવિકે રડતાં રડતાં આજીજી કરી.

શાંતાબા હવે પોતાનું દર્દ અને સત્ય છુપાવી ન શક્યાં, તેમણે ડૂસકું ભરતાં ભૂતકાળ ખોલ્યો.

'બેટા ભાવિક, ગયા વર્ષે જ્યારે હું તારા નવા આલીશાન ફ્લેટ પર પહેલી વાર આવી હતી, ત્યારે તારી પત્નીના શ્રીમંત સંબંધીઓ પણ ત્યાં સોફા પર બેઠા હતા,' શાંતાબાએ રડતાં રડતાં કહ્યું.

'તે વખતે તારા સાસરીવાળા આપસમાં કટાક્ષમાં વાતો કરતા હતા કે આ ગામડાની અભણ અને મેલાં કપડાંવાળી ડોશી આટલા મોટા ફ્લેટમાં સાવ વિચિત્ર લાગે છે.'

'તેમણે કહ્યું હતું કે આ ડોશીના લીધે ભાવિકની સોસાયટીમાં અને ઓફિસના મોટા સાહેબો વચ્ચે આબરૂનું ધોવાણ થશે.'

'તે દિવસે મેં જોયું હતું કે તું પણ શરમથી માથું નીચું કરીને બેઠો હતો અને કોઈની સામે નજર નહોતો મિલાવી શકતો.'

'મને તે રાત્રે સમજાઈ ગયું હતું કે મારી ગરીબી, મારી સાદગી અને મારા જૂના કપડાં મારા દીકરાની સુખી જિંદગીમાં શરમજનક બની ગયા છે.'

'એટલે જ મેં મનોમન નક્કી કર્યું હતું કે હું ક્યારેય તારા નવા આલીશાન ઘરમાં પગ નહીં મૂકું જેથી તારે કોઈની સામે નીચાજોણું ન થાય.'

'પણ બેટા, આ માનું હૃદય છે, એ પોતાના એકના એક દીકરાના ચહેરાને જોયા વગર આખી જિંદગી કેવી રીતે રહી શકે?'

'હું દર ગુરુવારે સવારે પાંચ વાગ્યે ગામડેથી ઊઠીને બે લોકલ એસટી બસો બદલીને બપોરે બાર વાગ્યે અહીં પહોંચું છું.'

'મારે તારા પૈસા, તારી ગાડી કે તારા એરકન્ડિશન્ડ ફ્લેટની કોઈ જરૂર નથી બેટા.'

'હું તો માત્ર દૂરથી તારા હસતા અને સુખી ચહેરાને બે મિનિટ જોઈ લઉં એટલે મારા આખા અઠવાડિયાની ભૂખ અને તરસ મટી જાય છે.'

'તારા માટે આ સુખડી બનાવીને લાવી હતી, પણ મને ડર હતો કે જો તારા મોટા સાહેબો મને જોઈ જશે તો તારી મજાક ઉડાવશે કે આ મેનેજરની મા કેવી છે.'

'એટલે હું ઝાડ પાછળ સંતાઈને તને જોઈને પ્રણામ કરીને ચૂપચાપ બસ પકડીને પાછી જતી રહેતી હતી...''

શાંતાબાના આ પવિત્ર શબ્દો સાંભળતાં જ ભાવિકના પગ નીચેથી ધરતી ધસી પડી.

તેના કાનમાં પોતાના એ કડવા, અહંકારી અને નિર્દય શબ્દો હથોડાની જેમ વાગવા લાગ્યા: 'તમે પથ્થર દિલ છો... તમને દીકરાની કોઈ લાગણી નથી... world...'

ભાવિકને પોતાની જાત પર એટલી તીવ્ર શરમ અને ધિક્કાર થયો કે તેનું હૃદય ચિરાઈ ગયું.

જે માતા પોતાના અપમાનનું હળાહળ ઝેર પીને માત્ર દીકરાની એક ઝલક મેળવવા કાળઝાળ ગરમીમાં સેંકડો કિલોમીટરનો થકવી નાખતો પ્રવાસ કરતી હતી, એ માતાને તેણે સ્વાર્થી અને પથ્થર દિલ કહી દીધી હતી!

ભાવિક ભરી બજારે, પોતાની ઓફિસના સાથી સ્ટાફ અને સિક્યુરિટી ગાર્ડની સામે જ રસ્તાની ધૂળ પર ઘૂંટણિયે બેસી પડ્યો.

તેણે શાંતાબાના બંને પગ પકડી લીધા અને પોતાનું માથું માતાના ધૂળવાળા ચંપલ પર પછાડીને પોક મૂકીને રડી પડ્યો.

'બા... મને માફ કરી દો! હું બહુ મોટો નાલાયક, આંધળો અને અહંકારી દીકરો છું!' ભાવિક ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યો.

'હું દુનિયાના ખોટા દેખાડામાં અને આબરૂની લાલચમાં એટલો અંધ થઈ ગયો કે તમારી આ અસીમ મમતાને ઓળખી ન શક્યો!'

'મને તમારી આ ધૂળ પણ નસીબ ન થવી જોઈએ બા! હું તમારો ગુનેગાર છું!'

શાંતાબાએ નીચે નમીને પોતાના ધ્રૂજતા હાથે દીકરાને ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતીએ જોરથી ચાંપી લીધો.

'ના બેટા, તું રડ નહીં. મા પોતાના સંતાન પર ક્યારેય ક્રોધ નથી કરતી, તું તો મારો લાડકો છે,' માતાએ દીકરાના માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવતાં કહ્યું.

ભાવિકે પેલા સ્ટીલના ડબ્બામાંથી સુખડીનો મોટો ટુકડો કાઢ્યો અને રડતાં રડતાં પોતાના મોંમાં મૂક્યો.

'બા, આ દુનિયાની કોઈ વૈભવી હોટલમાં આ સુખડી જેવો અમૃત જેવો સ્વાદ નથી.'

'આજથી મારી સાચી પ્રતિષ્ઠા, મારું ગૌરવ અને મારું સાચું મંદિર ફક્ત તમે જ છો.'

'હવે તમે ક્યારેય ગામડે પાછાં નહીં જાવ, તમે કાયમ મારી સાથે મારા ઘરમાં જ મારી છત્રછાયા બનીને રહેશો.'

ભાવિકે ગર્વભેર માતાનો હાથ પકડ્યો અને તેમને પોતાની ઓફિસની અંદર લઈ ગયો, જ્યાં તેણે તમામ સાહેબો અને સાથી કર્મચારીઓ સામે ગર્વથી માથું ઊંચું રાખીને કહ્યું કે આ મારી સાક્ષાત ઈશ્વર સમાન માતા છે.

ઘરમાં વર્ષોથી બંધ રહેલા સાચા સ્નેહના દ્વાર આજે કાયમ માટે ખુલી ગયા હતા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.