રમેશચંદ્ર શેઠ, જેમનો વૈભવ સૂર્યની જેમ ઝળહળી રહ્યો હતો, આજે સાધારણ પિતા કાનજીભાઈના પગમાં પડી ગયા હતા. આ દ્રશ્ય જોઈને અર્જુન અને તેની પત્ની પ્રિયા, જેઓ થોડા સમય પહેલાં જ લગ્નના બંધનમાં બંધાયા હતા, સ્તબ્ધ થઈ ગયા. કાનજીભાઈ, જેમણે આખી જિંદગી ચાની લારી ચલાવી પોતાનું ગુજરાન ચલાવ્યું હતું, તેઓ ગભરાઈને બે ડગલાં પાછળ હટ્યા. “અરે શેઠ સાહેબ, આ શું કરો છો? તમે તો મારા સમકક્ષ પણ નથી, ઉઠો,” કાનજીભાઈના અવાજમાં આશ્ચર્ય અને મૂંઝવણ હતી. કરોડોની સંપત્તિના માલિક, શહેરના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ રમેશચંદ્ર શેઠ એક સામાન્ય ચાવાળાના પગમાં કેમ પડ્યા હતા? તે પણ બધાની હાજરીમાં, જ્યાં મહેમાનો અને પરિવારજનો ભેગા થયા હતા? 30 વર્ષ જૂના કરજની વાત શેઠના મોઢેથી નીકળી અને ત્યાં હાજર દરેક વ્યક્તિના શ્વાસ થંભી ગયા. આ કયા કરજની વાત હતી જે એક કરોડપતિ શેઠને આજે એક ચાવાળાના પગે પડવા મજબૂર કરી રહી હતી? આ રહસ્ય જાણવા સૌ કોઈ આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા હતા.
આજના આ પ્રસંગે રમેશચંદ્ર શેઠના બંગલામાં રોનક હતી. તેમની એકમાત્ર પુત્રી પ્રિયાના લગ્ન થોડા દિવસો પહેલાં જ અર્જુન સાથે થયા હતા. અર્જુન એ કાનજીભાઈનો એકનો એક દીકરો હતો, જેણે પોતાની મહેનત અને લગનથી એક મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં ઊંચું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. પ્રિયા અને અર્જુનનો પ્રેમ તેમના સામાજિક દરજ્જાની દીવાલોને તોડીને પાંગર્યો હતો, અને આખરે બંનેના પરિવારજનોએ તેમના સંબંધને સ્વીકાર્યો હતો. કાનજીભાઈ ભલે ચાની લારી ચલાવતા હોય, પણ તેમના સિદ્ધાંતો અને સંસ્કાર ઊંચા હતા. આજે તેઓ જમાઈ અર્જુનના સાસરા પક્ષ દ્વારા યોજાયેલી નાની પાર્ટીમાં હાજર હતા. ત્યાં જ અચાનક રમેશચંદ્ર શેઠ તેમની પાસે આવ્યા અને આ આશ્ચર્યજનક ઘટના બની.
રમેશચંદ્ર શેઠ ધીમે ધીમે ઊભા થયા, તેમની આંખોમાં અતીતની સ્મૃતિઓનો ભાર હતો. તેમણે કાનજીભાઈનો હાથ પકડ્યો અને તેમને એક ખૂણામાં લઈ ગયા, જ્યાં પ્રિયા અને અર્જુન પણ તેમની સાથે જોડાયા. શેઠનો અવાજ ભલે ધીમો હતો, પણ તેમાં એક અનોખી ગંભીરતા હતી. “કાનજીભાઈ, આજે હું જે કંઈ પણ છું, તે તમારા કારણે છું. તમે કદાચ ભૂલી ગયા હશો, પણ હું એ દિવસ ક્યારેય નથી ભૂલી શકતો. આજે 30 વર્ષ થઈ ગયા એ વાતને.” કાનજીભાઈએ આશ્ચર્યથી તેમને જોયા. તેમને કંઈ જ યાદ આવતું નહોતું. રમેશચંદ્ર શેઠે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને પોતાની વાર્તા શરૂ કરી.
“એ વાત આજથી લગભગ ત્રીસ વર્ષ પહેલાંની છે. હું ત્યારે એક સામાન્ય યુવાન હતો, મોટા સપના જોતો હતો, પણ મારી પાસે તેને સાકાર કરવા માટે કોઈ સાધન નહોતું. મેં મારા પિતા પાસેથી વારસામાં મળેલી નાની દુકાન વેચીને એક વેપાર શરૂ કર્યો હતો, પણ એ વેપારમાં મને મોટી ખોટ ગઈ. મારી પાસે એક પણ રૂપિયો બચ્યો નહોતો. બજારમાં મારા પર લાખોનું કરજ હતું અને લોકો મારા દરવાજે ઊભા રહેતા હતા. હું રાત-દિવસ ચિંતામાં ડૂબેલો રહેતો. મારી પત્ની બીમાર હતી અને દીકરી પ્રિયા હજુ નાની હતી. મને યાદ છે, એક દિવસ મારા ઘરની વસ્તુઓ પણ જપ્ત થવાનો વારો આવ્યો હતો. હું નિરાશાના સાગરમાં ડૂબેલો હતો, કોઈ રસ્તો દેખાતો નહોતો. મારા બધા મિત્રો અને સંબંધીઓએ મોઢું ફેરવી લીધું હતું. મેં ઘણા દરવાજા ખટખટાવ્યા, પણ કોઈ મને મદદ કરવા તૈયાર નહોતું.”
રમેશચંદ્ર શેઠે પોતાની આંખો લૂછી. “એક સાંજે હું રડમસ ચહેરે શહેરના જુના બજારમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. તમારી એ નાનકડી ચાની લારી હતી, જ્યાં તમે ગરમાગરમ ચા બનાવીને વેચતા હતા. હું થાકીને તમારી લારી પર બેઠો અને એક કપ ચા મંગાવી. મારા ખિસ્સામાં ત્યારે ચાના પૈસા પણ નહોતા. તમે મને ઉદાસ જોઈને પૂછ્યું, ‘કેમ ભાઈ, આજે કેમ આટલા ચિંતાતુર છો?’ મેં મારી બધી આપવીતી તમને કહી. મેં તમને કહ્યું કે મને પચાસ હજાર રૂપિયાની સખત જરૂર છે, નહીંતર મારું જીવન બરબાદ થઈ જશે. એ પચાસ હજાર રૂપિયા મારા માટે ત્યારે કરોડો રૂપિયા જેટલા હતા. મને લાગ્યું કે તમે મારી મજાક ઉડાવશો, કારણ કે હું કોણ અને તમે કોણ? તમારી પાસે તો માંડ બે ટંકનું પૂરું થાય એટલું જ કમાતા હતા.”
“પણ તમે કંઈ જ બોલ્યા વિના મારી સામે જોતા રહ્યા. બીજા દિવસે સવારે, મને યાદ છે, તમે મારી દુકાને આવ્યા, જે ત્યારે વેચાવા પર હતી. તમે મારા હાથમાં એક થેલી મૂકી અને કહ્યું, ‘શેઠ, આ પચાસ હજાર રૂપિયા છે. મારા આખી જિંદગીની બચત છે. તમે કીધું ને કે તમને બહુ જરૂર છે, તો લઈ લો. જ્યારે તમારા દિવસો સુધરે ત્યારે પાછા આપી દેજો.’ કાનજીભાઈ, તમે ભગવાનના અવતાર બનીને આવ્યા હતા મારા માટે! મેં તમને કહ્યું કે મારી પાસે તમને પાછા આપવા માટે કોઈ ગેરંટી નથી, કોઈ સિક્યોરિટી નથી, પણ તમે માત્ર સ્મિત કર્યું અને કહ્યું, ‘માણસાઈથી મોટી કોઈ સિક્યોરિટી નથી હોતી, શેઠ. મને તમારા શબ્દો પર ભરોસો છે.’ આ સ્ટોરી તમે https://justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો. એ પૈસાથી મેં મારું નાનું ફર્નિચરનું કામ ફરી શરૂ કર્યું. ધીમે ધીમે વેપાર ચાલવા માંડ્યો અને એક દિવસ એવો આવ્યો કે મેં મારું બધું કરજ ચૂકવી દીધું.”