જ્યારે પત્નીએ કહ્યું કે હવે ભગવાન પર ભરોસો છોડો, ત્યારે ગરીબ પતિએ લીધેલો આ એક નિર્ણય તમારી આંખો ખોલી નાખશે…

ગામના છેવાડે એક નાનકડી માટીની ઝૂંપડી આવેલી હતી. આ ઝૂંપડીમાં કાનાભાઈ નામના એક ગરીબ કુંભાર પોતાના પરિવાર સાથે રહેતા હતા. કાનાભાઈ સ્વભાવે ખૂબ જ સરળ, સંતોષી અને પ્રભુ ભક્તિમાં લીન રહેનારા માણસ હતા. તેમના હૃદયમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યે અગાધ અને અડગ શ્રદ્ધા હતી. તેઓ નાનપણથી જ માટીકામ શીખ્યા હતા અને તેમના હાથમાં એક અદ્ભુત જાદુ હતો. જ્યારે તેઓ માટીમાંથી ભગવાન કૃષ્ણની મૂર્તિઓ બનાવતા, ત્યારે એવું લાગતું કે મૂર્તિ હમણાં જ બોલી ઉઠશે.

કાનાભાઈ આખો દિવસ મહેનત કરીને માટી કૂંદતા અને સુંદર મૂર્તિઓ તૈયાર કરતા હતા. તેમની પત્ની રાધાબેન પણ ઘરકામ પતાવીને કાનાભાઈને આ કામમાં પૂરેપૂરી મદદ કરતી હતી. કાનાભાઈ મૂર્તિઓ બનાવીને તેને ભઠ્ઠામાં પકવતા અને પછી તેને નજીકના નાના બજારમાં વેચવા જતા હતા. આ મૂર્તિઓ વેચીને જે થોડાઘણા પૈસા મળતા, તેનાથી તેમના ઘરનું ગુજરાન માંડ માંડ ચાલતું હતું. ઘરમાં ક્યારેય વૈભવ નહોતો, પણ સંતોષ અને પ્રભુનું નામ હંમેશા ગુંજતું રહેતું હતું. કાનાભાઈ રોજ સવારે ઉઠીને સૌથી પહેલા કાનુડાની મૂર્તિ સામે દીવો કરતા અને પછી જ કામ શરૂ કરતા હતા.

ચોમાસાના દિવસો નજીક આવી રહ્યા હતા અને જન્માષ્ટમીનો તહેવાર પણ પાસે હતો. કાનાભાઈએ વિચાર્યું કે આ વખતે તેઓ ભગવાન કૃષ્ણની ખૂબ જ સુંદર અને મોટી મૂર્તિઓ બનાવશે, જેથી તહેવારના સમયે સારી કમાણી થાય અને ઘરની ગરીબી થોડી ઓછી થાય. તેમણે રાત-દિવસ એક કરીને પચાસ જેટલી અદ્ભુત મૂર્તિઓ તૈયાર કરી. આ બધી મૂર્તિઓ હજુ કાચી માટીની હતી અને તેને ભઠ્ઠામાં પકવવાની બાકી હતી. કાનાભાઈએ બધી જ મૂર્તિઓને ભઠ્ઠાની અંદર વ્યવસ્થિત ગોઠવી દીધી અને તેને પકવવાની તૈયારી શરૂ કરી. જો આ મૂર્તિઓ બરાબર પાકી જાય તો તેમની મહેનત સફળ થવાની હતી.

પરંતુ કુદરતને કંઈક જુદું જ મંજૂર હતું. એ જ રાત્રે અચાનક વાતાવરણમાં ભયાનક પલટો આવ્યો. આકાશમાં કાળાડિબાંગ વાદળો ઘેરાયા અને જોરદાર પવન ફૂંકાવા લાગ્યો. જોતજોતામાં ગામમાં અતિભારે અને ધોધમાર વરસાદ શરૂ થઈ ગયો. વરસાદ એટલો સખત હતો કે કુંભારની કાચી ઝૂંપડીના છાપરામાંથી પાણી ટપકવા લાગ્યું. કાનાભાઈ દોડતા બહાર ગયા, પણ વરસાદના પાણીના પ્રવાહને રોકવો અશક્ય હતો. પાણી સીધું તેમના ખુલ્લા ભઠ્ઠાની અંદર ઘુસી ગયું. ભઠ્ઠો આખો ભીનો થઈ ગયો અને અંદર સળગાવેલો અગ્નિ સાવ ઓલવાઈ ગયો.

સવાર પડી ત્યારે વરસાદ થોડો ધીમો થયો. કાનાભાઈ ધ્રૂજતા હૃદયે ભઠ્ઠાની નજીક ગયા. તેમણે અંદર જોયું તો તેમના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. ભઠ્ઠો ભીનો થઈ જવાના કારણે બધી જ મૂર્તિઓ કાચી રહી ગઈ હતી. કેટલીક મૂર્તિઓનો આકાર થોડો વિખરાઈ ગયો હતો અને કેટલીક અપૂર્ણ દેખાતી હતી. કાનાભાઈની મહિનાઓની મહેનત અને આશા પાણીમાં વહી ગઈ હતી. માટી ખરીદવા માટે તેમણે જે થોડી બચત કરી હતી તે પણ આમાં વપરાઈ ગઈ હતી. હવે તેમની પાસે ફરીથી નવી મૂર્તિઓ બનાવવાનો સમય કે સાધનો નહોતા.

પરિસ્થિતિ એટલી હદે વણસી ગઈ કે ઘરમાં ખાવા માટે લોટ ખરીદવાના પણ પૈસા નહોતા. રસોડામાં અનાજનો એક દાણો પણ બચ્યો નહોતો. કાનાભાઈ ગલ્લા પર માથું મૂકીને બેસી ગયા. તેમની પત્ની રાધાબેન પણ દીકરાની ભૂખ જોઈને લાચાર થઈ ગઈ હતી. રાધાબેનની ધીરજ હવે ખૂટી ગઈ હતી. તેણે અત્યંત નિરાશા અને ગુસ્સામાં કાનાભાઈને કહ્યું કે તમે આખો દિવસ જે ભગવાનની ભક્તિ કરો છો, તે ભગવાને આજે આપણને આ દિવસ દેખાડ્યો છે. હવે આ ભગવાન પર ભરોસો રાખવાનું છોડો અને ગામમાં કોઈના ખેતરમાં મજૂરીએ જાઓ. જો તમે મજૂરી કરવા નહીં જાઓ તો આપણો દીકરો ભૂખે મરી જશે. આ પથ્થરની મૂર્તિઓ આપણને ખાવાનું નહીં આપે.

પત્નીના આ કડવા શબ્દો સાંભળીને કાનાભાઈના હૃદયને બહુ મોટી ઠેસ પહોંચી. પણ તેમનો શ્રીકૃષ્ણ પરનો વિશ્વાસ ડગ્યો નહીં. તેમણે એકદમ શાંત અવાજે પત્નીને કહ્યું કે રાધા, સુખ અને દુઃખ તો જિંદગીના બે પાસા છે. ભગવાન આપણી પરીક્ષા લઈ રહ્યો છે. જે ભગવાને આપણને જન્મ આપ્યો છે તે આપણને ભૂખ્યા નહીં સૂવા દે. કાનાભાઈ ઊભા થયા અને પેલી કાચી, અપૂર્ણ મૂર્તિઓ પાસે ગયા. તેમણે એક નાનો માટીનો દીવો પ્રગટાવ્યો અને કાચી મૂર્તિની સામે મૂકી દીધો. તેમણે હાથ જોડીને આંખો બંધ કરી અને કહ્યું કે હે કાનુડા, મને તારા પર પૂરો વિશ્વાસ છે. ભલે દુનિયા ગમે તે કહે, પણ તું મારો હાથ ક્યારેય નહીં છોડે.

બીજે જ દિવસે સવારે ગામના પાદરે એક બહુ જ મોંઘી અને મોટી ગાડી આવીને ઊભી રહી. એ ગાડીમાંથી મુંબઈ શહેરના એક બહુ જ મોટા અને પ્રખ્યાત આર્ટ એક્ઝિબિશનના વેપારી અને કલાપ્રેમી શરદભાઈ બહાર આવ્યા. શરદભાઈ દર વર્ષે દેશ-વિદેશમાં મોટા મોટા આર્ટ શો યોજતા હતા. તેઓ આ વખતે કંઈક નવું અને એકદમ કુદરતી કલાત્મક વસ્તુઓની શોધમાં આ ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં આવ્યા હતા. ગામના એક માણસે તેમને રસ્તો બતાવ્યો કે ગામના છેવાડે કાનાભાઈ કુંભારનું ઘર છે, જેઓ બહુ સરસ મૂર્તિઓ બનાવે છે.

શરદભાઈ સીધા કાનાભાઈની ઝૂંપડી પાસે પહોંચ્યા. કાનાભાઈ અને રાધાબેન બહાર બેઠા હતા. અચાનક આવા મોટા અમીર માણસને પોતાની ઝૂંપડીએ આવેલા જોઈને બંને ચોંકી ગયા. શરદભાઈએ નમ્રતાથી પૂછ્યું કે શું તમે જ કાનાભાઈ છો? મારે તમારી બનાવેલી મૂર્તિઓ જોવી છે. કાનાભાઈએ નીચું માથું રાખીને કહ્યું કે સાહેબ, તમે બહુ મોડા આવ્યા. ગઈકાલે રાત્રે ભારે વરસાદમાં મારો આખો ભઠ્ઠો ભીનો થઈ ગયો અને મારી બધી જ મૂર્તિઓ કાચી અને અપૂર્ણ રહી ગઈ છે. હવે મારી પાસે તમને બતાવવા માટે કંઈ નથી.

શરદભાઈએ કહ્યું કે ભલે કાચી હોય, પણ મને એકવાર બતાવો તો ખરા. કાનાભાઈ તેમને ભઠ્ઠા તરફ લઈ ગયા જ્યાં પેલી અપૂર્ણ અને કાચી મૂર્તિઓ લાઈનસર ગોઠવાયેલી હતી. શરદભાઈએ એ મૂર્તિઓને બહુ જ ધ્યાનથી જોવાનું શરૂ કર્યું. જેમ જેમ તેઓ મૂર્તિઓ જોઈ રહ્યા હતા, તેમ તેમ તેમના ચહેરા પર એક અનોખી ચમક અને આશ્ચર્યના ભાવો આવી રહ્યા હતા. મૂર્તિઓ ભલે કાચી હતી, પણ વરસાદના પાણીના કારણે તેના પર એક અદ્ભુત કુદરતી આકારો અને ટેક્સચર ઉપસી આવ્યા હતા, જે કોઈ કલાકાર પોતાના હાથે ક્યારેય ન બનાવી શકે.

શરદભાઈ એક મોટી કૃષ્ણની મૂર્તિ પાસે ઊભા રહી ગયા, જેનો એક ભાગ થોડો કાચો હતો પણ તેનો ચહેરો એકદમ જીવંત લાગતો હતો. શરદભાઈએ ઉત્સાહિત થઈને કાનાભાઈનો હાથ પકડી લીધો અને કહ્યું કે કાનાભાઈ, આ કોઈ નુકસાન નથી, આ તો અદ્ભુત કલાકૃતિ છે. આજકાલ શહેરોમાં લોકોને આવી જ નેચરલ અને ઇનકમ્પ્લીટ આર્ટ બહુ જ પસંદ આવે છે. આ મૂર્તિઓમાં માટીની સાચી સુગંધ અને કુદરતનો સ્પર્શ દેખાય છે. મારે મારા આવતા અઠવાડિયાના મુંબઈના આર્ટ એક્ઝિબિશન માટે આ બધી જ પચાસે પચાસ કાચી મૂર્તિઓ જોઈએ છે.

કાનાભાઈ અવાક થઈ ગયા. તેમને સમજાતું નહોતું કે આ સાહેબ શું કહી રહ્યા છે. શરદભાઈએ તુરંત જ પોતાના ખિસ્સામાંથી ચેકબુક કાઢી અને કાનાભાઈને પૂછ્યું કે તમે આ એક મૂર્તિના કેટલા પૈસા લો છો? કાનાભાઈએ ગભરાતા ગભરાતા કહ્યું કે સાહેબ, હું તો પાકી મૂર્તિના બસો રૂપિયા લેતો હતો, પણ આ તો કાચી છે એટલે તમે… શરદભાઈએ તેમને અધવચ્ચે જ અટકાવ્યા અને હસીને કહ્યું કે કાનાભાઈ, આ કલાની કિંમત બસો રૂપિયા ન હોઈ શકે. હું તમને આ દરેક મૂર્તિના બે હજાર રૂપિયા આપીશ.

શરદભાઈએ તુરંત જ એક લાખ રૂપિયાનો ચેક લખ્યો અને કાનાભાઈના ધ્રૂજતા હાથમાં મૂકી દીધો. તેમણે કહ્યું કે આ એડવાન્સ પૈસા છે. હું કાલે જ મોટી ગાડી મોકલીને આ બધી મૂર્તિઓ બહુ જ કાળજીપૂર્વક મુંબઈ મંગાવી લઈશ. તમે આ પૈસા રાખો અને ભગવાનનો આભાર માનો. આટલું કહીને શરદભાઈ ખુશ થતા થતા ત્યાંથી નીકળી ગયા. કાનાભાઈ હાથમાં એક લાખ રૂપિયાનો ચેક લઈને ઊભા રહ્યા. તેમની આંખોમાંથી દડદડ આંસુ વહેવા લાગ્યા.

પાછળ ઊભેલી પત્ની રાધાબેન આ બધું જોઈને સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ હતી. તેની આંખો ફાટી ગઈ હતી અને તેનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું હતું. જે મૂર્તિઓને તે પથ્થર અને નકામી ગણતી હતી, તેણે જ આજે એક જ પળમાં તેમની ગરીબી દૂર કરી દીધી હતી. રાધાબેન કાનાભાઈ પાસે આવી અને રડતા રડતા માફી માંગી કે મને માફ કરી દો. હું પૈસાની તકલીફમાં અંધ બની ગઈ હતી અને ભગવાન પરનો ભરોસો ગુમાવી બેઠી હતી. પણ આજે મને સમજાઈ ગયું કે ભગવાન પોતાના ભક્તોને ક્યારેય એકલા નથી છોડતા.

કાનાભાઈએ પત્નીને ઊભી કરી અને પેલી કાચી મૂર્તિ સામે જે દીવો સળગતો હતો તેની સામે જોયું. દીવાની જ્યોત પવનમાં પણ અડગ સળગી રહી હતી. કાનાભાઈએ હાથ જોડીને પ્રભુનો આભાર માન્યો. તેમને સમજાયું કે જે વરસાદને તેઓ પોતાની બરબાદી સમજી રહ્યા હતા, તે વરસાદ જ તેમના માટે આશીર્વાદ બનીને આવ્યો હતો. જ્યારે દુનિયાના બધા જ રસ્તાઓ બંધ થઈ જાય છે અને માણસ ચારેય તરફથી હારી જાય છે, ત્યારે ભગવાન પોતાના માણસ માટે એક એવો નવો જ રસ્તો ખોલી આપે છે જેની કોઈએ કલ્પના પણ ન કરી હોય. તે દિવસથી કાનાભાઈનું જીવન બદલાઈ ગયું અને ગામમાં ભગવાન પ્રત્યેની લોકોની શ્રદ્ધા બમણી થઈ ગઈ.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.