જયારે પૌત્ર દાદીને પૈસા આપતો ત્યારે દાદી તે લેવાની ના પાડતા, પૌત્ર નારાજ રહેતો કે દાદી કેમ પૈસા નથી લેતા, પરંતુ કારણ જાણ્યું તો...

નિર્મળાબેન પોતાના જૂના અને સાદા ઘરમાં એકલા રહેતા હતા. પચાસ વર્ષ જૂનું એ મકાન અને આંગણામાં વાવેલો લીમડો - બસ આટલી જ એમની દુનિયા હતી. નિર્મળાબેનનો પૌત્ર પાર્થ નાનપણથી જ ભણવામાં બહુ હોંશિયાર હતો. પિતાના અવસાન પછી પાર્થને ભણાવવામાં નિર્મળાબેને પોતાની આખી જિંદગી ઘસી નાખી હતી. પાર્થ મહેનતુ હતો અને થોડા જ વર્ષોમાં તેણે મુંબઈમાં મોટો બિઝનેસ જમાવી લીધો હતો.

હવે પાર્થ પાસે પૈસા, મોટી ગાડીઓ અને શહેરના પોશ વિસ્તારમાં આલીશાન ફ્લેટ બધું જ હતું. તે જ્યારે પણ પોતાના ગામડે નિર્મળાબેનને મળવા આવતો, ત્યારે મોંઘી ગાડીમાં જ આવતો. પાર્થને એક મોટી આદત પડી ગઈ હતી. તે પોતાના મિત્રો, સગા-સંબંધુઓ અને સાથે કામ કરતા લોકો પર પાણીની જેમ પૈસા વાપરતો. લોકોને ઈમ્પ્રેસ કરવા માટે મોંઘી ભેટ-સોગાદો આપવી, ક્લબમાં મોટી પાર્ટીઓ આપવી અને પોતાના વૈભવનો દેખાડો કરવો એ તેના દિનચર્યાનો ભાગ બની ગયું હતું.

દર મહિને જ્યારે પાર્થ ગામડે આવતો, ત્યારે દાદી માટે બહુ બધી મોંઘી વસ્તુઓ અને બ્રાન્ડેડ કપડાં લાવતો. સાથે સાથે તે દાદીના હાથમાં વીસ-ત્રીસ હજાર રૂપિયા રોકડા મૂકી દેતો. પણ નિર્મળાબેન ક્યારેય એ પૈસા લેતા નહીં. તેઓ હાથ જોડતાં અને કહેતા, "બેટા, મારે આ પૈસાનું શું કરવું? મને તો તારું નિવૃત્તિ વગરનું પેન્શન અને ઘરમાંથી મળતું અનાજ પૂરતું છે. તું આ પૈસા તારી પાસે રાખ."

શરૂઆતમાં તો પાર્થ હસીને પૈસા પાછા મૂકી દેતો. પણ જેમ જેમ સમય વીતતો ગયો, તેમ તેમ નિર્મળાબેનની આ ના પાડવાની આદત પાર્થને ખટકવા લાગી. તે વિચારતો કે આટલી મોટી કમાણી કર્યા પછી પણ દાદી તેના પૈસા હાથમાં લેવા તૈયાર નથી. તેને લાગતું કે દાદી તેના પૈસાની કે તેની સફળતાની કોઈ કિંમત નથી સમજતા.

એક શનિવારે સાંજે પાર્થ નવી મોંઘી ગાડી લઈને ગામડે પહોંચ્યો. તે બહુ ખુશ હતો કારણ કે તેણે મુંબઈમાં બહુ મોટો કોન્ટ્રેક્ટ સાઈન કર્યો હતો. ઘરમાં આવતાની સાથે જ તેણે દાદીના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને ખિસ્સામાંથી પચાસ હજાર રૂપિયાનું બંડલ કાઢીને દાદીના હાથમાં મૂક્યું.

"દાદી, આજે હું બહુ ખુશ છું! મારો બહુ મોટો ડીલ ફાઈનલ થઈ ગયો છે. આ પૈસા તમે રાખો અને તમારે જે ખરીદવું હોય તે ખરીદો," પાર્થ ખુશીથી બોલ્યો.

નિર્મળાબેને પૈસાનું બંડલ જોયું. તેમણે શાંતિથી તે પૈસા પાછા ટેબલ પર મૂકી દીધા. "બેટા, તારી સફળતા જોઈને મને બહુ ખુશી થઈ. પણ મારે આ પૈસાનું કશું જ કામ નથી. તું આ પૈસા પાછા લઈ લે."

આ સાંભળીને પાર્થનો ગુસ્સો સીમા વટાવી ગયો. તે પચાસ હજાર રૂપિયા ટેબલ પરથી ઊંચકીને બોલ્યો, "દાદી! દર વખતે તમે આવું જ કરો છો. આખા ગામના લોકો મારા વખાણ કરે છે કે પાર્થ કેટલો કમાય છે, અને એક તમે છો જે મારા પૈસાને હાથ પણ નથી લગાવતા! શું તમને મારો પ્રેમ નથી દેખાતો? કે પછી તમને એવું લાગે છે કે આ પૈસા ખોટા રસ્તેથી આવ્યા છે?"

નિર્મળાબેને પાર્થ સામે પ્રેમથી જોયું અને ધીમેથી કહ્યું, "બેટા, તારા પ્રેમ પર મને કોઈ શંકા નથી. પણ પૈસા જ પ્રેમ બતાવવાનો એકમાત્ર રસ્તો નથી હોતો. તું અહીં આવે અને મારી પાસે અડધો કલાક શાંતિથી બેસે, એ જ મારા માટે સૌથી મોટો પ્રેમ છે."

પાર્થને દાદીની આ વાત ન સમજાઈ. તેને લાગ્યું કે દાદી જૂના વિચારોના છે અને તેમને તેની સફળતાની કિંમત નથી. તે ગુસ્સામાં જ ગાડી લઈને પાછો મુંબઈ જતો રહ્યો. તે પછીના છ મહિના સુધી પાર્થ ગામડે ન આવ્યો. તે ફોન પર પણ ટૂંકી વાત કરતો. નિર્મળાબેન રોજ સાંજે બારી પાસે બેસીને પાર્થના ફોનની રાહ જોતા, પણ પાર્થ પોતાના મગજમાં અહંકાર રાખીને બેસી રહ્યો હતો.

દરમિયાન, મુંબઈમાં પાર્થની આદતો વધુ ખરાબ થઈ ગઈ હતી. તે લોકોને ઈમ્પ્રેસ કરવા માટે અને પોતાના બિઝનેસ સર્કલમાં વટ પાડવા માટે લાખો રૂપિયા ઉડાવવા લાગ્યો હતો. જે મિત્રો તેની સાથે ફરતા હતા, તે બધા તેના પૈસાના જ પૂજારી હતા. પાર્થને લાગતું હતું કે પૈસાથી બધું જ ખરીદી શકાય છે અને બધા લોકો તેને પ્રેમ કરે છે.

અચાનક એક દિવસ ગામડેથી ફોન આવ્યો. ઘરકામ કરતા શાંતાબેને રડતા રડતા કહ્યું, "પાર્થબેટા, દાદીમાની તબિયત બહુ ખરાબ થઈ ગઈ છે. ડોક્ટર કહે છે કે એમનો આખરી સમય આવી ગયો છે. તું જલ્દી આવ!"

પાર્થ ગભરાઈ ગયો. તે બધું કામ છોડીને ગાડી લઈને ગામડે ભાગ્યો. પણ જ્યારે તે ઘરે પહોંચ્યો, ત્યારે મોડું થઈ ચૂક્યું હતું. નિર્મળાબેન આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગયા હતા. આંગણામાં લોકો ભેગા થયા હતા. પાર્થ દાદીના પાર્થિવ દેહ પાસે બેસીને જોરજોરથી રડવા લાગ્યો. તેને પોતાના ગુસ્સા પર અને દાદી સાથે ન બોલવા પર ભારે અફસોસ થઈ રહ્યો હતો.

અંતિમવિધિ પૂરી થયા પછી ઘર સાવ ખાલી થઈ ગયું. પાર્થ પિતા અને દાદીના ઓરડામાં એકલો બેઠો હતો. ઓરડાની દરેક વસ્તુમાં તેને દાદીની હાજરી અનુભવાતી હતી. ત્યારે જ ઘરની જૂની નોકરાણી શાંતાબેન ઓરડામાં આવ્યા. શાંતાબેન છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી આ ઘરમાં કામ કરતા હતા અને નિર્મળાબેનની બધી સંભાળ રાખતા હતા.

શાંતાબેનના હાથમાં એક જૂની સ્ટીલની ટ્રંક હતી. તેમણે તે ટ્રંક પાર્થની સામે મૂકી અને ચાવી તેની સામે ધરી.

"પાર્થબેટા," શાંતાબેને ભીની આંખે કહ્યું, "દાદીમાએ જતાં જતાં આ ચાવી મને આપી હતી અને કહ્યું હતું કે તું આવે એટલે આ ટ્રંક તને જ આપું. તેમણે ખાસ કહ્યું હતું કે આમાં તારી જ અનામત છે."

પાર્થે આશ્ચર્યથી શાંતાબેન સામે જોયું. "મારી અનામત? પણ દાદી પાસે મારી શું અનામત હોય?"

શાંતાબેને ઊંડો શ્વાસ લીધો અને બોલ્યા, "બેટા, તું દર વખતે દાદીમાને જે પૈસા આપતો હતો અને દાદીમા લેવાની ના પાડતા હતા, તને ખબર છે એ પૈસા પછી ક્યાં જતા હતા?"

પાર્થ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તે શાંતાબેન સામે જોઈ રહ્યો.

શાંતાબેને આગળ કહ્યું, "તું જ્યારે ગુસ્સે થઈને પૈસા ટેબલ પર છોડીને જતો રહેતો, ત્યારે દાદીમા એ પૈસા મને આપીને બેંકમાં જમા કરાવવા મોકલતા હતા. તેમણે તારા નામે જ બેંકમાં એક અલગ ખાતું ખોલાવ્યું હતું. તું દર મહિને જે વીસ હજાર, પચાસ હજાર આપી જતો હતો, તેમાંથી દાદીમાએ એક પણ રૂપિયો પોતાના માટે વાપર્યો નહોતો. તે બધા જ પૈસા એ ખાતામાં જમા થતા રહ્યા."

પાર્થે ધ્રૂજતા હાથે ચાવી લીધી અને ટ્રંક ખોલી. અંદર એક બેંકની પાસબુક અને એક નાની ચિઠ્ઠી પડેલી હતી. પાર્થે પાસબુક ખોલીને જોયું. તેમાં લાખો રૂપિયા જમા હતા. એક એક ટ્રાન્ઝેક્શનની તારીખ અને રકમ લખેલી હતી - પાર્થે આપેલા દરેક રૂપિયાનો હિસાબ તેમાં હતો.

પાર્થે ચિઠ્ઠી ખોલી. તેમાં નિર્મળાબેનના અક્ષરોમાં લખેલું હતું:

"મારા વહાલા પાર્થ,

હું જાણું છું કે તું મારા પર ગુસ્સે થતો હતો. તને લાગતું હતું કે હું તારા પૈસા નથી સ્વીકારતી કારણ કે મને તારા પર પ્રેમ નથી. પણ બેટા, હું જોતી હતી કે તું કઈ રીતે પૈસા કમાયા પછી લોકોને દેખાડો કરવા માટે પાણીની જેમ વાપરી રહ્યો છે. તું લોકોને ઈમ્પ્રેસ કરવા માટે તારી કમાણી ઉડાવી રહ્યો હતો. જે લોકો તારી સાથે પૈસાના લીધે ફરે છે, તે તારા સાચા મિત્રો નથી.

મને ડર હતો કે જો ક્યારેક તારા બિઝનેસમાં કોઈ મુશ્કેલી આવશે, તો આ દેખાડાની દુનિયા તારો સાથ નહીં આપે. તું રસ્તા પર આવી જઈશ. એટલે જ તું મને જે પૈસા આપતો હતો, તે હું ભેગા કરતી હતી. હું તને બતાવવા માંગતી હતી કે પૈસા સાચવવું કેટલું જરૂરી છે.

મેં પૈસા બચાવ્યા નથી બેટા, મેં તને તારી પોતાની આદતોથી બચાવ્યો છે. જ્યારે પણ તને મારી જરૂર પડે કે તારી પાસે કશું ન રહે, ત્યારે આ પૈસા તારા કામ આવશે. તારા દાદીનો પ્રેમ કોઈ પૈસાનો મોહતાજ નથી."

ચિઠ્ઠી પૂરી થતાં જ પાર્થના હાથમાંથી કાગળ છૂટી ગયો. તેની આંખોમાંથી અશ્રુની ધાર વહેવા લાગી. તે જમીન પર બેસીને જોરજોરથી રડવા લાગ્યો. જે દાદીને તે કંજૂસ, અહંકારી અને પોતાની સફળતા ન સમજનારા માનતો હતો, તે દાદી તેના ભવિષ્ય માટે આટલી મોટી ચિંતા કરી રહ્યા હતા.

પાર્થને સમજાઈ ગયું કે મુંબઈની ચમકધમકમાં જે લોકો તેની આસપાસ ફરતા હતા, તે ફક્ત તેના પૈસાના સગા હતા. સાચો પ્રેમ અને સાચી ચિંતા તો ગામડાના આ નાના ઘરમાં બેઠેલી તેની દાદી કરતી હતી, જેણે પોતાની આખરી ક્ષણો સુધી પૌત્રના ભવિષ્યનો જ વિચાર કર્યો હતો.

પાર્થે દાદીની ચિઠ્ઠી પોતાના છાતી સરસી ચાંપી. તેણે તે જ ક્ષણે મનમાં નક્કી કર્યું કે હવેથી તે ક્યારેય પૈસાનો અહંકાર નહીં કરે અને નકામો દેખાડો કરવાનું બંધ કરી દેશે. દાદીમા ભલે આ દુનિયામાં નહોતા રહ્યા, પણ તેમની શીખ અને તેમનો અસીમ પ્રેમ પાર્થની જિંદગીનો સૌથી મોટો સહાર બની ગયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.