જમીનની વહેંચણીમાં બે મોટા ભાઈઓએ નાના ભાઈને છેતરીને પથરાળ જમીન આપી, પાંચ વર્ષ પછી પાસા એવા પલટાયા કે મોટા ભાઈઓ...
જૂના વડીલોપાર્જિત મકાનની ઓસરીમાં આજે ગામના પાંચ પ્રતિષ્ઠિત પંચો આવીને બેઠા હતા. વાતાવરણમાં એક અજીબ પ્રકારની ગંભીરતા અને તણાવ હતો કારણ કે આજે અમૃતલાલના અવસાન પછી તેમના ત્રણ દીકરાઓ વચ્ચે જમીનની વહેંચણી થવાની હતી. અમૃતલાલ પાસે ગામમાં અંદાજે ત્રીસ વીઘા ફળદ્રુપ અને કિંમતી જમીન હતી જેમના પર ત્રણેય ભાઈઓનો સરખો હક હતો.
મોટા ભાઈ રમેશ અને વચલા ભાઈ સુરેશ બંને શરૂઆતથી જ ખૂબ જ ચાલાક, સ્વાર્થી અને મોજશોખવાળી પ્રકૃતિના માણસો હતા. જ્યારે સૌથી નાનો ભાઈ શૈલેષ સાવ સરળ, ભોળો અને પિતાના સંસ્કારોને વરેલો આદર્શ યુવાન હતો. શૈલેષે હંમેશાં પોતાના મોટા ભાઈઓને પિતા સમાન માન્યા હતા અને તેમની કોઈ પણ વાતનો ક્યારેય વિરોધ કર્યો નહોતો. પરંતુ રમેશ અને સુરેશના મનમાં નાના ભાઈ પ્રત્યે માત્ર કપટ અને ઈર્ષ્યાની ભાવના જ છુપાયેલી હતી.
પંચોએ જ્યારે જમીનના કાગળો ટેબલ પર મૂક્યા ત્યારે રમેશ અને સુરેશે પહેલેથી જ ગોઠવેલી યોજના મુજબ દલીલો શરૂ કરી દીધી. તેમણે ગામની નહેરની નજીક આવેલી સૌથી ફળદ્રુપ અને કિંમતી વીસ વીઘા જમીન પોતાના નામે સરખા ભાગે વહેંચી લીધી. જ્યારે ગામથી દૂર પહાડીની તળેટીમાં આવેલી સાવ બંજર, સૂકી અને પથરાળ દસ વીઘા જમીનનો ટુકડો નાના ભાઈ શૈલેષના હિસ્સામાં મૂકી દીધો. એ જમીન એવી હતી જ્યાં ઘાસનું એક તણખલું પણ ઉગવું મુશ્કેલ હતું અને આખું ગામ તેને પડતર જમીન તરીકે ઓળખતું હતું.
ગામના પંચો પણ આ અન્યાય જોઈને થોડા અસ્વસ્થ થયા અને તેમણે રમેશને પૂછ્યું કે આ વહેંચણી વ્યાજબી નથી, નાના ભાઈને સાવ નકામી જમીન કેમ આપો છો? પરંતુ શૈલેષે પંચોને હાથ જોડીને શાંત રાખ્યા અને પોતાના ચહેરા પર એક પવિત્ર સ્મિત લાવીને કહ્યું કે વડીલો, મારા મોટા ભાઈઓ જે પણ નિર્ણય લેશે તે મને મંજૂર છે. મને જમીનની કિંમત કરતા મારા ભાઈઓની ખુશી વધુ વહાલી છે, હું આ પથરાળ જમીનનો ટુકડો હસતા મુખે સ્વીકારું છું. શૈલેષની આ ઉદારતા જોઈને મોટા ભાઈઓ મનોમન હસી રહ્યા હતા અને વિચારતા હતા કે આ મૂર્ખ આખી જિંદગી ભીખ માંગતો રહેશે.
જમીનની વહેંચણી પૂરી થયા પછી શૈલેષ પોતાની પત્ની અને નાની દીકરીને લઈને એ પથરાળ જમીન પર બનેલા એક નાના ઝૂંપડામાં રહેવા માટે ચાલ્યો ગયો. શરૂઆતના દિવસો ખૂબ જ કષ્ટદાયક અને સંઘર્ષથી ભરેલા હતા કારણ કે જમીન પર ચારેય તરફ માત્ર મોટા મોટા પથરા અને કાંટાળા ઝાડવા જ હતા. શૈલેષે હિંમત હાર્યા વગર વહેલી સવારના ચાર વાગ્યાથી લઈને મોડી રાત સુધી કાળી મજૂરી કરવાનું શરૂ કર્યું. તેણે પોતાના હાથે એક-એક પથરો વીણીને જમીનની બહાર કાઢવાનું ભગીરથ કાર્ય શરૂ કર્યું.
શૈલેષે પરંપરાગત ખેતીને બદલે આધુનિક અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી ઓર્ગેનિક ખેતી કરવાનું વિચાર્યું. તેણે રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ કરવાને બદલે ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રમાંથી કુદરતી ખાતર બનાવવાનું શરૂ કર્યું. જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા માટે તેણે રાત-દિવસ જોયા વગર જમીનનું ખેડાણ કર્યું અને પશુપાલન માટે બે ગાયો ખરીદી. પત્ની પણ ખભેખભા મિલાવીને ખેતરમાં મજૂરી કરતી હતી, જેના કારણે શૈલેષનો ઉત્સાહ બમણો થઈ જતો હતો.
ધીમે ધીમે શૈલેષની પાંચ વર્ષની અવિરત મહેનત રંગ લાવવા લાગી અને એ બંજર જમીનનો ટુકડો લીલોછમ વાડીમાં ફેરવાઈ ગયો. શૈલેષે ઉગાડેલા ઓર્ગેનિક શાકભાજી અને ફળોની માંગ શહેરમાં ખૂબ જ વધવા લાગી કારણ કે તે સાવ કેમિકલ મુક્ત હતા. તેણે પશુપાલનનો વ્યવસાય પણ મોટા પાયે વિકસાવ્યો અને શુદ્ધ દૂધની ડેરી શરૂ કરી. શૈલેષની બ્રાન્ડ આખા જિલ્લામાં પ્રખ્યાત થઈ ગઈ અને જોતજોતામાં તે એક મોટો સફળ કૃષિ ઉદ્યોગપતિ બની ગયો. તેની મહેનતે બંજર જમીનમાંથી સોનું ઉગાડી બતાવ્યું હતું.
બીજી તરફ બંને મોટા ભાઈઓ રમેશ અને સુરેશની પરિસ્થિતિ તદ્દન વિપરીત થઈ ચૂકી હતી. ફળદ્રુપ જમીન મળ્યા પછી તેમને કોઈ મહેનત કરવાની ઈચ્છા નહોતી, તેઓ આખો દિવસ મોજશોખ, સટ્ટાબાજી અને ખોટા ખર્ચાઓમાં ડૂબેલા રહેતા હતા. ખેતરમાં મજૂરો રાખીને કામ કરાવતા હોવાથી ધીમે ધીમે પાકનું ઉત્પાદન ઘટવા લાગ્યું અને દેવાનો બોજ વધતો ગયો. દેવું ચૂકવવા માટે તેમણે પોતાની કિંમતી અને ફળદ્રુપ જમીન પણ વ્યાજખોરોના હાથમાં ગુમાવી દીધી અને તેઓ રસ્તા પર આવી ગયા.
એક દિવસ રમેશ અને સુરેશ સાવ લાચાર અને કંગાળ હાલતમાં શૈલેષના ભવ્ય બંગલાના દરવાજે આવીને ઊભા રહ્યા. તેમના કપડાં ફાટેલા હતા અને ચહેરા પર ભૂખ તેમજ શરમની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. તેમને યાદ આવી રહ્યું હતું કે કેવી રીતે તેમણે પાંચ વર્ષ પહેલાં આ જ નાના ભાઈને છેતરીને ઘરની બહાર કાઢી મૂક્યો હતો. શૈલેષે જ્યારે પોતાના મોટા ભાઈઓને આ હાલતમાં દરવાજે ઊભેલા જોયા, ત્યારે તે એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર દોડીને બહાર આવ્યો.
શૈલેષે પોતાના ભાઈઓને ધિક્કારવા કે અપમાનિત કરવાને બદલે અત્યંત આદરપૂર્વક ઘરની અંદર બોલાવ્યા અને તેમને જમાડ્યા. રમેશ અને સુરેશની આંખોમાંથી પસ્તાવાના આંસુ વહી રહ્યા હતા અને તેઓ નીચું જોઈને બેઠા હતા. રમેશે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે શૈલેષ, અમને માફ કરી દે, અમે તારી સાથે બહુ મોટો અન્યાય કર્યો હતો, આજે અમારા પાપની સજા અમને મળી ગઈ છે અને અમે સાવ બરબાદ થઈ ગયા છીએ.
શૈલેષ થોડીવાર શાંત રહ્યો અને પછી અંદરના રૂમમાંથી પોતાની નવી ફેક્ટરી અને જમીનના કાગળો લઈને આવ્યો. તેણે એ કાગળો મોટા ભાઈઓના હાથમાં મૂક્યા અને પોતાની કમાણીમાંથી બંને ભાઈઓને સરખો હિસ્સો આપી દીધો. આ જોઈને પંચો અને પરિવારના લોકો પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. શૈલેષે ખૂબ જ નમ્રતાથી મોટા ભાઈઓના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને એક ઐતિહાસિક વાક્ય કહ્યું જે સાંભળીને બંને ભાઈઓ ધ્રુસકે-ધ્રુસકે રડી પડ્યા.
શૈલેષે કહ્યું કે પપ્પા હંમેશાં કહેતા હતા કે સંબંધો ક્યારેય જમીનના ટુકડાથી મોટા નથી હોતા. તમે પાંચ વર્ષ પહેલાં મને જે પથરો આપ્યો હતો, મેં એ પથરાને મારી મહેનત, ધૈર્ય અને ઈશ્વર પરના વિશ્વાસથી ભગવાન બનાવ્યો છે. આજે મારી પાસે જે કંઈ પણ છે તે તમારી આપેલી એ જમીનના આશીર્વાદ જ છે, તેથી આ સંપત્તિ પર જેટલો મારો હક છે એટલો જ તમારો પણ છે. શૈલેષના આ શબ્દોએ મોટા ભાઈઓના અહંકારને ઓગાળી નાખ્યો અને તૂટેલો પરિવાર ફરી એકવાર પ્રેમની હૂંફથી જોડાઈ ગયો.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.