હરિપ્રસાદે આંસુ લૂછ્યા વગર ધીમા અવાજે કહ્યું, “વિરાજ, હું ખોવાયો નથી. હું મારું ટીફિન શોધી રહ્યો છું.”
વિરાજને આ સાંભળીને આશ્ચર્ય થયું. “ટીફિન? પણ પપ્પા, એ તો ઘરમાં છે. પૂર્વીએ તમને નવું આપ્યું છે…”
“નવું નહિ,” હરિપ્રસાદે વિરાજનો હાથ પકડ્યો. “મારું જૂનું, પેલું ખાડાવાળું ટીફિન. મને ખાતરી છે કે પૂર્વીએ જ એને ક્યાંક છુપાવ્યું હશે. મને એ ટીફિન પાછું જોઈએ છે. એ મારી જીવવાની નિશાની છે.”
વિરાજ મૂંઝાઈ ગયો. એ માત્ર એક જૂનું ટીફિન હતું, તો આટલું મહત્ત્વ કેમ? તેણે પિતાને શાંત પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે હરિપ્રસાદે જે વાત કહી, તેણે વિરાજના પગ નીચેથી જમીન સરકાવી દીધી.
“તારી મા, મીનાક્ષી… જ્યારે હું રેલવેમાં પહેલીવાર નોકરીએ ગયો, ત્યારે પગાર માંડ સો રૂપિયા હતો. મેં કહ્યું કે ટીફિન બોક્સની જરૂર નથી, પણ તારી મા મક્કમ હતી. તેણે કહ્યું કે એમાં તારું ભવિષ્યનું ભોજન જશે, એવું ભોજન જે તારી સફળતાની સુગંધ લઈને આવશે.”
હરિપ્રસાદનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો. “તેની પાસે માત્ર એક જ વસ્તુ હતી, ચાંદીના જાડા પાયલ (ઝાંઝરા). જે તેના લગ્નની યાદગીરી હતા. તેણે એ પાયલ વેચી દીધા, વિરાજ! માત્ર એ પિત્તળનું ટીફિન ખરીદવા માટે, જે તારા માટે શુભ શરૂઆત બની રહે. એ ટીફિનમાં માત્ર ભોજન નહોતું, પણ તારી માનો પ્રેમ, તેનું બલિદાન અને તેનો વિશ્વાસ હતો.”
“એકવાર, તારો જન્મ થયો, ત્યારે હું ખુશીમાં એટલો પાગલ થઈ ગયો કે ટીફિન હાથમાંથી પડી ગયું અને એને ખૂણામાં એક મોટો ખાડો પડ્યો. મેં એને ક્યારેય રિપેર ન કરાવ્યું, કારણ કે એ ખૂણો મને હંમેશા યાદ કરાવે છે કે જીવનમાં અમુક ક્ષતિઓ પણ કેટલી પવિત્ર હોય છે.” હરિપ્રસાદની આંખોમાંથી ધારા વહી રહી હતી.
વિરાજ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. અત્યાર સુધી એ ટીફિન માત્ર કચરો લાગતું હતું, પણ હવે એ તેની માતાના ત્યાગનું પ્રતિક બની ગયું હતું. તેને પૂર્વીના ઘમંડ પર ગુસ્સો આવ્યો અને પોતાની બેદરકારી પર શરમ.
તે તાત્કાલિક પિતાને લઈને ઘરે પહોંચ્યો. પૂર્વી દરવાજા પર જ ચિંતામાં ઊભી હતી. વિરાજે તેને જોઈને કશું કહ્યું નહીં, પણ તેની આંખોમાં ઠપકો હતો. હરિપ્રસાદ રૂમમાં જઈને સૂઈ ગયા.
વિરાજે ગુસ્સાથી પૂર્વીને આખી વાત જણાવી. પૂર્વી પહેલા તો બચાવની મુદ્રામાં હતી, પણ જ્યારે તેણે સાંભળ્યું કે તે ટીફિન મીનાક્ષી માના બલિદાનની નિશાની હતી, ત્યારે તેની આંખોમાં પાણી આવી ગયા.
તેને સમજાયું કે જે વસ્તુને તે ‘જંક’ ગણતી હતી, તે કિંમતી લાગણીઓનું વારસો હતી. આધુનિકતાના ચળકાટમાં તે લાગણીઓના વજનને ભૂલી ગઈ હતી. તેના મોંઘા લંચબોક્સની કિંમત શૂન્ય હતી, આ પિત્તળના ડબ્બા સામે, જેની કિંમત ચાંદીના પાયલ હતી.
પૂર્વી દોડીને સ્ટોરરૂમમાં ગઈ. તેણે ઝડપથી ધૂળમાં દટાયેલું એ ટીફિન શોધી કાઢ્યું. તેણે પોતાની જાતે જ એને સાબુ અને લીંબુથી ખૂબ પ્રેમથી ઘસીને સાફ કર્યું, જાણે કોઈ પ્રાચીન મૂર્તિને સાફ કરી રહી હોય. ટીફિનની કિનારીઓ થોડી ચમકવા લાગી, પણ એ જૂના ખાડા અને ઠેકા યથાવત્ હતા.
બીજા દિવસે સવારે, હરિપ્રસાદ ઊઠ્યા, ત્યારે તેમનું એ જ પિત્તળનું ટીફિન, સ્વચ્છ અને ચમકતું, તેમની સામે ટેબલ પર મૂકેલું હતું. પાસે પૂર્વી ઊભી હતી. તેણે ઝૂકીને હરિપ્રસાદના પગ સ્પર્શ્યા અને ધીમા અવાજે કહ્યું, “પપ્પા, હવેથી તમારું જમવાનું હંમેશા આ ટીફિનમાં જ જશે. મને માફ કરી દો.”
હરિપ્રસાદે આંખમાં સંતોષ સાથે ટીફિન તરફ જોયું. એ માત્ર એક ટીફિન નહોતું, એ તો એક યુગની, એક પ્રેમકથાની, અને એક માતાના અદૃશ્ય ત્યાગની ભારેખમ નિશાની હતી, જે આધુનિકતાના મહેલમાં આજે પણ ભારેખમ વજન ધરાવતી હતી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો સાથે શેર કરજો, અને કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.