ઘરમાં બધી જ વસ્તુ નવી હતી, પણ દાદાનું ટિફિન જૂનું હતું, વહુએ એ જૂનું ટિફિન સંતાડીને નવું લઈને આપ્યું તો દાદાએ કહ્યું...

સુરત શહેરની આકાશગંગા રેસિડેન્સીના ચોથા માળે, વિરાજ અને પૂર્વીનું આલિશાન ફ્લેટ હતું. કાચની દીવાલો અને ઇટાલિયન ફર્નિચરમાં સજ્જ એ ઘર, તેમની આધુનિક સફળતાની ઝલક આપતું હતું. વિરાજનો મોટો બિઝનેસ હતો અને પૂર્વી સોશિયલ સર્કલમાં સક્રિય હતી.

પરંતુ આ આધુનિકતાના દરિયામાં એક જૂનું, ખરબચડું લંગર પડ્યું હતું. એ anchor એટલે વિરાજના પિતા, હરિપ્રસાદનું, પિત્તળનું ટીફિન. હરિપ્રસાદે આખી જિંદગી રેલવેમાં ક્લાર્ક તરીકે નોકરી કરી હતી અને નિવૃત્તિ પછી પણ તેમની આદતો નહોતી બદલાઈ.

દરરોજ બપોરે, વિરાજ જ્યારે ઓફિસ જતો, ત્યારે હરિપ્રસાદે એ જ જૂના, ઠેકાયેલા અને કિનારીઓ પર કાળાશ જામી ગયેલા પિત્તળના ટીફિનમાં જ જમવાનું લેવાનો આગ્રહ રાખતા. પૂર્વીને આ ટીફિન જોઈને ચીડ ચડતી. આખા ઘરમાં જ્યાં બધું બ્રાન્ડેડ અને ચમકદાર હતું, ત્યાં આ બેડોળ ટીફિન એક કલંક જેવું લાગતું.

પૂર્વી હંમેશા વિરાજને કહેતી, "વિરાજ, આ પિત્તળનું ડબલું હવે ફેંકી દો. એમાં ગરમી જળવાતી નથી, અને કોઈ મહેમાન આવે ત્યારે એને જોઈને શરમ આવે છે. આપણા ઘરે બધા થર્મલ ઇન્સ્યુલેટેડ લંચબોક્સ વાપરે છે, અને પપ્પા આ સદીઓ જૂનો ડબ્બો લઈને બેઠા હોય છે!"

વિરાજ પોતાના પિતાનો સ્વભાવ જાણતો હતો. તે શાંતિથી જવાબ આપતો, "પૂર્વી, પપ્પાને એ જ ગમે છે. એમણે આખી જિંદગી એમાં જ જમ્યું છે. તારે શા માટે નાની વાતનું વતેસર કરવું?"

થોડા દિવસો પછી, પૂર્વીના ભાઈ અને ભાભી અમેરિકાથી આવવાના હતા. પૂર્વીએ આ ફ્લેટનું ઇન્ટિરિયર કેટલું સરસ છે, તેના વખાણ સોશિયલ મીડિયા પર કર્યા હતા. હવે તે કોઈ પણ નાની ક્ષતિ સહન કરવા તૈયાર નહોતી.

તેણે બજારમાંથી એક મોંઘું, સ્ટીલનું, ચકચકિત લંચબોક્સ ખરીદ્યું. રાત્રે જ્યારે હરિપ્રસાદ સૂઈ ગયા હતા, ત્યારે પૂર્વીએ છાનામાના પિત્તળનું ટીફિન રસોડાની પાછળના સ્ટોરરૂમમાં મૂકી દીધું અને નવા લંચબોક્સમાં વિરાજને કહેવડાવ્યા વિના સવારનું ભોજન તૈયાર કરી દીધું.

સવારે, હરિપ્રસાદ જ્યારે જમવા બેઠા, ત્યારે નવું લંચબોક્સ જોઈને અટકી ગયા. તેમનો ચહેરો અકળાઈ ગયો. "આ શું છે, બેટા? મારું ટીફિન ક્યાં છે?"

પૂર્વીએ આત્મવિશ્વાસથી કહ્યું, "પપ્પા, એ ટીફિન હવે જૂનું થઈ ગયું હતું. આ નવું બોક્સ જુઓ, કેટલું સરસ છે, અને ગરમ પણ રાખશે!"

હરિપ્રસાદે જમવાનો ઇનકાર કર્યો. "મને મારા એ જ ટીફિનમાં જમવાનું ભાવે છે. જ્યાં સુધી એ નહિ મળે, ત્યાં સુધી હું જમીશ નહિ." તેમનો અવાજ શાંત હતો, પણ અડગ હતો. વિરાજ સમજાવવા ગયો, પણ હરિપ્રસાદ પોતાની વાત પર મક્કમ રહ્યા.

આખો દિવસ હરિપ્રસાદ બેચેન રહ્યા. બપોરે, પોતાની જૂની આદત મુજબ, તેઓ હાથમાં લાકડી લઈને નજીકના ટેકરી ગાર્ડન તરફ ચાલ્યા ગયા. વિરાજ અને પૂર્વીને લાગ્યું કે ગુસ્સો શાંત થશે, એટલે તેઓ પાછા આવી જશે.

સાંજ ઢળી ગઈ. ૭ વાગી ગયા, પણ હરિપ્રસાદ પાછા ન ફર્યા. ૮ વાગ્યા. વિરાજ ગભરાઈ ગયો. પૂર્વીએ પણ ચિંતામાં પોતાનો ચહેરો સંતાડ્યો. હરિપ્રસાદ ક્યારેય આટલું મોડું નહોતા કરતા. તે ફોન પણ બહુ ઓછો વાપરતા. આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

વિરાજ તાત્કાલિક કાર લઈને તેમને શોધવા નીકળ્યો. તેણે ટેકરી ગાર્ડન, મંદિરો અને આસપાસના રસ્તાઓ તપાસ્યા. ક્યાંય તેમનો પત્તો નહોતો. વિરાજને અચાનક ડર લાગ્યો કે પપ્પા ગુસ્સામાં ક્યાંક દૂર નિકળી ગયા હશે, કે પછી રસ્તો ભૂલી ગયા હશે.

અંતે, રાત્રે લગભગ સાડા નવ વાગ્યે, વિરાજને હરિપ્રસાદ એક જૂના બસ સ્ટોપ પાસે, બેન્ચ પર બેઠેલા જોવા મળ્યા. તેઓ રડી રહ્યા હતા. તેમના ખભા ધ્રૂજતા હતા. આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

વિરાજ દોડીને તેમની પાસે ગયો. "પપ્પા! તમે અહીં? તમે કેમ રડો છો? શું થયું?"

હરિપ્રસાદે આંસુ લૂછ્યા વગર ધીમા અવાજે કહ્યું, "વિરાજ, હું ખોવાયો નથી. હું મારું ટીફિન શોધી રહ્યો છું."

વિરાજને આ સાંભળીને આશ્ચર્ય થયું. "ટીફિન? પણ પપ્પા, એ તો ઘરમાં છે. પૂર્વીએ તમને નવું આપ્યું છે..."

"નવું નહિ," હરિપ્રસાદે વિરાજનો હાથ પકડ્યો. "મારું જૂનું, પેલું ખાડાવાળું ટીફિન. મને ખાતરી છે કે પૂર્વીએ જ એને ક્યાંક છુપાવ્યું હશે. મને એ ટીફિન પાછું જોઈએ છે. એ મારી જીવવાની નિશાની છે."

વિરાજ મૂંઝાઈ ગયો. એ માત્ર એક જૂનું ટીફિન હતું, તો આટલું મહત્ત્વ કેમ? તેણે પિતાને શાંત પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે હરિપ્રસાદે જે વાત કહી, તેણે વિરાજના પગ નીચેથી જમીન સરકાવી દીધી.

"તારી મા, મીનાક્ષી... જ્યારે હું રેલવેમાં પહેલીવાર નોકરીએ ગયો, ત્યારે પગાર માંડ સો રૂપિયા હતો. મેં કહ્યું કે ટીફિન બોક્સની જરૂર નથી, પણ તારી મા મક્કમ હતી. તેણે કહ્યું કે એમાં તારું ભવિષ્યનું ભોજન જશે, એવું ભોજન જે તારી સફળતાની સુગંધ લઈને આવશે."

હરિપ્રસાદનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો. "તેની પાસે માત્ર એક જ વસ્તુ હતી, ચાંદીના જાડા પાયલ (ઝાંઝરા). જે તેના લગ્નની યાદગીરી હતા. તેણે એ પાયલ વેચી દીધા, વિરાજ! માત્ર એ પિત્તળનું ટીફિન ખરીદવા માટે, જે તારા માટે શુભ શરૂઆત બની રહે. એ ટીફિનમાં માત્ર ભોજન નહોતું, પણ તારી માનો પ્રેમ, તેનું બલિદાન અને તેનો વિશ્વાસ હતો."

"એકવાર, તારો જન્મ થયો, ત્યારે હું ખુશીમાં એટલો પાગલ થઈ ગયો કે ટીફિન હાથમાંથી પડી ગયું અને એને ખૂણામાં એક મોટો ખાડો પડ્યો. મેં એને ક્યારેય રિપેર ન કરાવ્યું, કારણ કે એ ખૂણો મને હંમેશા યાદ કરાવે છે કે જીવનમાં અમુક ક્ષતિઓ પણ કેટલી પવિત્ર હોય છે." હરિપ્રસાદની આંખોમાંથી ધારા વહી રહી હતી.

વિરાજ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. અત્યાર સુધી એ ટીફિન માત્ર કચરો લાગતું હતું, પણ હવે એ તેની માતાના ત્યાગનું પ્રતિક બની ગયું હતું. તેને પૂર્વીના ઘમંડ પર ગુસ્સો આવ્યો અને પોતાની બેદરકારી પર શરમ.

તે તાત્કાલિક પિતાને લઈને ઘરે પહોંચ્યો. પૂર્વી દરવાજા પર જ ચિંતામાં ઊભી હતી. વિરાજે તેને જોઈને કશું કહ્યું નહીં, પણ તેની આંખોમાં ઠપકો હતો. હરિપ્રસાદ રૂમમાં જઈને સૂઈ ગયા.

વિરાજે ગુસ્સાથી પૂર્વીને આખી વાત જણાવી. પૂર્વી પહેલા તો બચાવની મુદ્રામાં હતી, પણ જ્યારે તેણે સાંભળ્યું કે તે ટીફિન મીનાક્ષી માના બલિદાનની નિશાની હતી, ત્યારે તેની આંખોમાં પાણી આવી ગયા.

તેને સમજાયું કે જે વસ્તુને તે 'જંક' ગણતી હતી, તે કિંમતી લાગણીઓનું વારસો હતી. આધુનિકતાના ચળકાટમાં તે લાગણીઓના વજનને ભૂલી ગઈ હતી. તેના મોંઘા લંચબોક્સની કિંમત શૂન્ય હતી, આ પિત્તળના ડબ્બા સામે, જેની કિંમત ચાંદીના પાયલ હતી.

પૂર્વી દોડીને સ્ટોરરૂમમાં ગઈ. તેણે ઝડપથી ધૂળમાં દટાયેલું એ ટીફિન શોધી કાઢ્યું. તેણે પોતાની જાતે જ એને સાબુ અને લીંબુથી ખૂબ પ્રેમથી ઘસીને સાફ કર્યું, જાણે કોઈ પ્રાચીન મૂર્તિને સાફ કરી રહી હોય. ટીફિનની કિનારીઓ થોડી ચમકવા લાગી, પણ એ જૂના ખાડા અને ઠેકા યથાવત્ હતા.

બીજા દિવસે સવારે, હરિપ્રસાદ ઊઠ્યા, ત્યારે તેમનું એ જ પિત્તળનું ટીફિન, સ્વચ્છ અને ચમકતું, તેમની સામે ટેબલ પર મૂકેલું હતું. પાસે પૂર્વી ઊભી હતી. તેણે ઝૂકીને હરિપ્રસાદના પગ સ્પર્શ્યા અને ધીમા અવાજે કહ્યું, "પપ્પા, હવેથી તમારું જમવાનું હંમેશા આ ટીફિનમાં જ જશે. મને માફ કરી દો."

હરિપ્રસાદે આંખમાં સંતોષ સાથે ટીફિન તરફ જોયું. એ માત્ર એક ટીફિન નહોતું, એ તો એક યુગની, એક પ્રેમકથાની, અને એક માતાના અદૃશ્ય ત્યાગની ભારેખમ નિશાની હતી, જે આધુનિકતાના મહેલમાં આજે પણ ભારેખમ વજન ધરાવતી હતી. આ સ્ટોરી તમે justgujjuthings.com પર વાંચી રહ્યા છો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો સાથે શેર કરજો, અને કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.