ઘરખર્ચમાં રૂપિયો ન આપતી સાસુનું બેંક ખાતું જોતાં જ વહુના પગ નીચેથી...

રશ્મિએ સ્કૂલ ફીની લાલ નોટિસ ડાઇનિંગ ટેબલ પર જોરથી પટકી અને પોતાના પતિ ભાવેશ સામે ભીની આંખે જોયું. ઓસરીમાં બેઠેલા સાસુ યશોદાબેન હાથમાં માળા ફેરવતા હતા અને તેમના ચહેરા પર કોઈ ભાવ નહોતો. ભાવેશે પોતાના માથા પર બંને હાથ મૂકીને એક ઊંડો નિસાસો નાખ્યો. પ્રાઈવેટ કંપનીમાં આ મહિને ઇન્ક્રીમેન્ટ ન મળવાથી અને બોનસ અટકી જવાથી ઘરનું આખું બજેટ સાવ ખોરવાઈ ગયું હતું.

ભાવેશે ધીમા અને અત્યંત હતાશ અવાજે કહ્યું કે રશ્મિ, આ મહિને રોહન અને પૂજા બંનેની સ્કૂલ ફી એકસાથે ભરવાની આવી છે. જો આવતીકાલ સાંજ સુધીમાં ચાલીસ હજાર રૂપિયા જમા નહીં થાય તો સ્કૂલવાળા બંને બાળકોને પરીક્ષામાં બેસવા નહીં દે. મારી પાસે અત્યારે બેંક ખાતામાં માંડ પાંચ હજાર રૂપિયા વધ્યા છે. મિત્રો આગળ પણ હાથ લંબાવી જોયો પણ અત્યારે કોઈની પાસે પૈસાની સગવડ નથી.

રશ્મિએ ઓસરી તરફ નજર કરીને ભારે કડવાશથી કહ્યું કે ઘરમાં દર મહિને પેન્શનના પચીસ હજાર રૂપિયા આવે છે પણ આપણા નસીબમાં એમાંથી એક રૂપિયો પણ નથી. બા આખી જિંદગી સરકારી શાળામાં હેડમિસ્ટ્રેસ રહ્યા અને હવે નિવૃત્ત થયા પછી પણ પોતાનું આખું પેન્શન તિજોરીમાં જમા રાખે છે. પોતાના સગા પૌત્ર અને પૌત્રીનું ભવિષ્ય દાવ પર લાગ્યું છે તોય બાનું પથ્થર જેવું હૃદય જરાય પીગળતું નથી.

ભાવેશે રશ્મિનો હાથ પકડીને ઈશારો કરીને શાંત રહેવા કહ્યું. ભાવેશે કહ્યું કે રશ્મિ, એ બાનું પેન્શન છે અને તેમની આખી જિંદગીની લોહી-પરસેવાની મહેનતની કમાણી છે. આપણે તેમની પાસેથી પરાણે પૈસા ન માંગી શકીએ અને તેમને શરમમાં ન મૂકી શકીએ. પણ રશ્મિના મનમાં લાંબા સમયથી ભરેલો અસંતોષ અને દર્દ આજે આંસુ બનીને બહાર આવી ગયા હતા. રશ્મિ ભારે પગલે રસોડામાં ગઈ અને ક્રોધમાં વાસણો પછાડવા લાગી.

યશોદાબેન ઓસરીમાંથી ઊભા થઈને ધીમા પગલે રસોડાના બારણે આવ્યા. તેમણે પોતાની જૂની સાદી સુતરાઉ સફેદ સાડીનો છેડો સરખો કર્યો અને શાંત અવાજે પૂછ્યું કે વહુ, ચા બની ગઈ હોય તો મને એક નાનો કપ આપજે. રશ્મિએ મોં ફેરવીને કડક અવાજે કહ્યું કે ચા તો બની ગઈ છે પણ ઘરમાં દૂધ અને ખાંડ લાવવાના પૈસા પણ હવે ખૂટી રહ્યા છે. મારે દર મહિને એક એક રૂપિયા માટે હિસાબ કરવો પડે છે.

યશોદાબેને વહુના આવા કડવા વેણ સાંભળીને પણ કોઈ વળતો જવાબ ન આપ્યો. તેમણે ચૂપચાપ ચાનો કપ હાથમાં લીધો અને પોતાના નાના અંધારા ઓરડામાં ચાલ્યા ગયા. રશ્મિએ બપોરે કબાટમાંથી પોતાની જૂની સોનાની બંગડીઓ કાઢી અને તેને લાલ રેશમી કપડામાં વીંટી. રશ્મિએ મનોમન દ્રઢ સંકલ્પ કર્યો કે ગમે તેટલું દુઃખ સહન કરવું પડે પણ તે પોતાના બાળકોનું ભણતર ક્યારેય અટકવા નહીં દે.

સાંજે ચાર વાગ્યે રોહન અને પૂજા સ્કૂલેથી ઘેર પાછા આવ્યા. બંને બાળકોના ચહેરા ઉતરેલા હતા અને આંખોમાં ઉદાસી હતી. રોહને પોતાનું ભારે દફતર સોફા પર મૂકતા કહ્યું કે મમ્મી, આજે ક્લાસ ટીચરે આખા વર્ગના તમામ વિદ્યાર્થીઓ સામે મારું નામ બોલીને કહ્યું કે ફી બાકી છે. પૂજા પણ રડમસ અવાજે બોલી કે જો કાલે સવારે ફીની રસીદ ન બતાવીએ તો અમને સ્કૂલમાંથી બહાર કાઢી મૂકશે.

રશ્મિએ બંને બાળકોને પોતાની છાતી સરસા ચાંપી લીધા અને તેમના માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો. રશ્મિએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે બેટા, તમે જરાય ચિંતા ન કરો, તમારા પપ્પા કાલે સવારે સ્કૂલ ખુલતાં જ પૂરેપૂરી ફી ભરી આવશે. ઓરડાના બારણે ઊભા રહીને યશોદાબેન આ બધું મૌન રહીને જોઈ રહ્યા હતા. તેમના હાથમાં રહેલી લાકડાની લાકડી સહેજ ધ્રૂજી રહી હતી પણ તેઓ કંઈ બોલ્યા નહીં.

રાત્રે જ્યારે આખું ઘર ઘસઘસાટ સૂઈ ગયું ત્યારે ભાવેશ અને રશ્મિ જાગતા હતા. રશ્મિએ પોતાની સોનાની બંગડીઓ લાલ કપડામાંથી બહાર કાઢીને ભાવેશની હથેળીમાં મૂકી દીધી. રશ્મિએ કહ્યું કે સવારે બજાર ખુલતા જ આ બંગડીઓ સોની હસમુખભાઈની દુકાને ગિરવે મૂકી આવજો. આ સિવાય આપણી પાસે બાળકોની ઈજ્જત અને ભણતર બચાવવાનો બીજો કોઈ રસ્તો નથી બચ્યો.

ભાવેશની આંખમાંથી ચોધાર આંસુ ટપકી પડ્યા. ભાવેશે કહ્યું કે રશ્મિ, આ તારા પિયરની છેલ્લી યાદગીરી છે અને લગ્નમાં તારી સ્વર્ગસ્થ માતાએ તને આશીર્વાદ સાથે આપી હતી. મારે મારી લાચારીના કારણે આ દિવસ જોવો પડશે એ મેં ક્યારેય સપનામાં પણ વિચાર્યું નહોતું. રશ્મિએ ભાવેશનો હાથ પકડીને ધીરજ આપતા કહ્યું કે બાળકોના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય કરતાં આ સોનાના ટુકડા વધારે કિંમતી નથી.

બીજા દિવસે સવારે બરાબર નવ વાગ્યાના ટકોરે ભાવેશ બંગડીઓ લઈને બજાર તરફ નીકળવાની તૈયારી કરતો હતો. એ જ ક્ષણે ઘરના આંગણામાં એક મોટી સફેદ સરકારી નંબરવાળી લક્ઝરી ગાડી આવીને ઊભી રહી. ગાડીમાંથી શહેરની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત વિદ્યામંદિર સ્કૂલના મુખ્ય ટ્રસ્ટી મહેશભાઈ અને સિનિયર પ્રિન્સિપાલ કાંતિલાલ પોતે નીચે ઉતર્યા. તેમની સાથે સ્ટેટ બેંકના ચીફ જનરલ મેનેજર નવીનભાઈ પણ અગત્યની ફાઈલો સાથે હાજર હતા.

ભાવેશ અને રશ્મિ આટલા મોટા મોભાદાર મહેમાનોને પોતાના સામાન્ય આંગણે જોઈને ગભરાઈ ગયા. ભાવેશે હાથ જોડીને ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે આવો સાહેબ, અંદર પધારો. શું રોહન કે પૂજાએ સ્કૂલમાં કોઈ મોટી ભૂલ કરી છે. અમે આજે જ બંને બાળકોની બાકી ફી ભરવા માટે સ્કૂલે આવી રહ્યા હતા.

પ્રિન્સિપાલ કાંતિલાલે સ્મિત આપીને નમ્રતાથી કહ્યું કે ભાવેશભાઈ, તમે સાવ ખોટું સમજી રહ્યા છો. અમે અહીં કોઈ બાકી ફી ઉઘરાવવા નથી આવ્યા પણ આ આખા પરિવારનું જાહેર સન્માન કરવા આવ્યા છીએ. રશ્મિ આ સાંભળીને અવાક બનીને એકીટશે જોઈ રહી. એટલામાં અંદરના ઓરડામાંથી યશોદાબેન ધીમા અને ગંભીર પગલે બહાર આવ્યા.

ટ્રસ્ટી મહેશભાઈએ યશોદાબેનને જોતાં જ બંને હાથ જોડીને તેમના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. મહેશભાઈએ ગદગદ અવાજે કહ્યું કે યશોદાબેન, તમારા જેવા પરમ ત્યાગમૂર્તિ આદર્શ શિક્ષિકા અને પ્રેમાળ દાદી આખા રાજ્યમાં ક્યાંય જોવા નહીં મળે. તમે જે મહાન પુણ્યનું કાર્ય કર્યું છે તેની સુવાસ આજે સમગ્ર શિક્ષણ જગતમાં અને બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં ફેલાઈ ગઈ છે.

ભાવેશે અત્યંત આશ્ચર્યથી પૂછ્યું કે મહેશભાઈ, તમે આ શું કહી રહ્યા છો, મને કંઈ જ સમજાતું નથી. પ્રિન્સિપાલ કાંતિલાલે પોતાના હાથમાં રહેલી એક મોટી સુવર્ણ અક્ષરોવાળી ફાઈલ સેન્ટર ટેબલ પર મૂકી. કાંતિલાલે કહ્યું કે ભાવેશભાઈ, છેલ્લા પાંચ વર્ષથી રોહન અને પૂજાની માત્ર સામાન્ય સ્કૂલ ફી જ નહીં પરંતુ તેમના ભવિષ્યના એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલના ઉચ્ચ અભ્યાસ માટેનું સ્પેશિયલ એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ ફંડ નિયમિત ચાલે છે.

બેંક મેનેજર નવીનભાઈએ પાસબુક અને ફિક્સ ડિપોઝિટના અસલ સત્તાવાર દસ્તાવેજો રશ્મિ અને ભાવેશના હાથમાં આપ્યા. નવીનભાઈએ મોટો ખુલાસો કર્યો કે યશોદાબેન દર મહિને પહેલી તારીખે પોતાનું પૂરેપૂરું પચીસ હજાર રૂપિયાનું પેન્શન જેવું બેંક ખાતામાં જમા થાય કે તરત જ આ બંને બાળકોના નામના સ્પેશિયલ ટ્રસ્ટ ખાતામાં ઓટો-ટ્રાન્સફર કરાવી દેતા હતા. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં તેમણે પોતાના માટે એક નવો રૂપિયો પણ વાપર્યા વગર પૂરા પંદર લાખ રૂપિયા બંને બાળકોના ભવિષ્ય માટે એફડીમાં જમા કરાવી દીધા છે.

નવીનભાઈએ આગળ જણાવ્યું કે એટલું જ નહીં, આ વર્ષની અને આવનારા પાંચ વર્ષની સ્કૂલ, કોલેજ અને હોસ્ટેલની તમામ એડવાન્સ ફીનું પૂરેપૂરું પેમેન્ટ આ જ પેન્શન ફંડમાંથી પહેલેથી જ ઓટોમેટિક થઈ ચૂક્યું છે. આજે સવારે સ્કૂલના એકાઉન્ટ સોફ્ટવેરમાં સર્વર અપડેટ દરમિયાન ટેકનિકલ ખામી સર્જાતા ભૂલથી લાલ નોટિસ જનરેટ થઈ ગઈ હતી. જેવી અમને આ ભૂલની જાણ થઈ કે તરત જ અમે વ્યક્તિગત માફી માંગવા અને રોહન તથા પૂજાને આ વર્ષનું બેસ્ટ સ્ટુડન્ટ સ્કોલરશિપ ગોલ્ડ મેડલ સર્ટિફિકેટ અર્પણ કરવા જાતે દોડી આવ્યા છીએ.

આ શબ્દો સાંભળતાં જ રશ્મિના હાથમાંથી ચાની રકાબી છટકી ગઈ અને ફ્લોર પર પડી. રશ્મિના પગ નીચેથી જાણે ધરતી સરકી ગઈ અને તે સ્તબ્ધ બનીને ફાઈલ, પાસબુક અને ચેકબુક સામે તાકી રહી. પાસબુકના દરેક પાના પર દર મહિને યશોદાબેનની સહી સાથે પેન્શનની પૂરેપૂરી રકમ પૌત્ર અને પૌત્રીના નામે જમા થયેલી સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

ભાવેશની આંખોમાંથી ચોધાર ગરમ આંસુની ધાર વહી નીકળી. ભાવેશ દોડીને પોતાની વૃદ્ધ માતાના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ ઢળી પડ્યો. ભાવેશે રડતા રડતા કહ્યું કે બા, મને માફ કરી દો. હું તમારો નાલાયક દીકરો છું જે તમને કંજૂસ અને સ્વાર્થી સમજતો રહ્યો. અમે વિચારતા હતા કે તમે તમારું પેન્શન તિજોરીમાં છુપાવીને રાખો છો અને સંકટના સમયે પણ પરિવારને કોઈ મદદ નથી કરતા.

રશ્મિ પણ ધ્રૂજતા શરીરે આગળ વધી અને સાસુના બંને પગ પકડીને ચોધાર આંસુએ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી. રશ્મિએ હાથ જોડીને કરગરતા કહ્યું કે બા, મેં તમને કેટલા કડવા શબ્દો કહ્યા, તમારા પવિત્ર મમતાળુ સ્વભાવ પર કેટલો મોટો વહેમ રાખ્યો. તમે તમારા જૂના ફાટેલા કપડાં ન બદલ્યા, પોતાની કોઈ બીમારી કે દવા પાછળ ખર્ચ ન કર્યો અને અમારા સંતાનોના ભવિષ્ય માટે પોતાનું આખું જીવન અને સર્વસ્વ લૂંટાવી દીધું. મારા જેવી અભાગી વહુને તમે માફ કેવી રીતે કરશો બા.

યશોદાબેને બંને હાથ લંબાવીને પોતાના દીકરા અને વહુને વહાલથી ઊભા કર્યા. તેમણે વહુના આંસુ પોતાની સફેદ સાડીના પાલવથી લૂછ્યા અને અત્યંત વાત્સલ્યભર્યા અવાજે કહ્યું કે બેટા, હું આખી જિંદગી સરકારી શાળામાં ગરીબ બાળકોને ભણાવતી રહી છું. મને સારી રીતે ખબર છે કે શિક્ષણ જ માણસનું સૌથી મોટું અને અમૂલ્ય ઘરેણું છે. મારે આ ઘડપણની ઉંમરે નવા મોંઘા કપડાં કે સોનાના દાગીના પહેરીને શું કરવું હતું.

યશોદાબેને આગળ કહ્યું કે ભાવેશનો પ્રાઈવેટ નોકરીમાં પગાર ઓછો હતો એટલે મને હંમેશા ચિંતા રહેતી હતી કે કાલ સવારે જો મારા પૌત્ર અને પૌત્રીના ઉચ્ચ શિક્ષણમાં પૈસાની અછત આવશે તો તેઓનું ભવિષ્ય અધવચ્ચે અટકી જશે. જો હું ઘરમાં દર મહિને રોકડા રૂપિયા આપી દેત તો એ રોજના દૂધ, શાકભાજી કે કરિયાણાના નાના-મોટા ખર્ચામાં વપરાઈ જાત. એટલે મેં ચૂપચાપ કોઈને કહ્યા વગર આ એજ્યુકેશન ફંડ બનાવ્યું જેથી બંને બાળકો મોટા થઈને દેશના આઈએએસ ઓફિસર અને ડોક્ટર બની શકે.

રોહન અને પૂજા પણ દોડી આવ્યા અને પોતાની વહાલી દાદીને બંને હાથે વળગી પડ્યા. પ્રિન્સિપાલ, ટ્રસ્ટી અને બેંક મેનેજર પણ દાદી અને પૌત્રોનું આ અલૌકિક મિલન જોઈને ભાવુક થઈ ગયા. રશ્મિએ પોતાના હાથમાં રહેલી સોનાની બંગડીઓ સાસુના હાથમાં મૂકીને કહ્યું કે બા, આ ઘરેણું હવે તમારું છે, તમે અમારા ઘરની સાક્ષાત જીવતી અન્નપૂર્ણા અને જગદંબા છો. સાસુના આ મહાન, નિઃસ્વાર્થ અને અદ્ભુત ત્યાગ આગળ આખા કુટુંબનું મસ્તક અનહદ આદર, શ્રદ્ધા અને ગૌરવથી કાયમ માટે ઝૂકી ગયું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.