ગરીબ ચિત્રકારનું ઘર ચલાવવા રોજ એક ગ્રાહક કોઈ પણ ભાવતાલ વગર ચિત્ર લઈ જતો, સેલિબ્રિટી બન્યા પછી જ્યારે એ માણસ સામે મળ્યો તો...
આપણા જીવનમાં કળા અને કલાકારની કિંમત સમય જ નક્કી કરતો હોય છે. ઘણી વખત અદભુત પ્રતિભા ધરાવતા માણસો પણ પરિસ્થિતિના વાંકે રસ્તા પર આવી જતા હોય છે, પરંતુ જો તેમનામાં સાચો પુરુષાર્થ અને ધીરજ હોય તો કુદરત કોઈને કોઈ સ્વરૂપે તેમની મદદ માટે દેવદૂત મોકલી જ દે છે. સંબંધોની દુનિયામાં લોહીના સગાંઓ તો પોતાની ફરજ નિભાવતા જ હોય છે, પણ ક્યારેક પિતાની સાચી દોસ્તી દીકરાના જીવનનો સૌથી મોટો સહારાનો સ્તંભ બની જતી હોય છે. આવી જ એક પ્રેરણાદાયી અને હૃદયસ્પર્શી વાર્તા સમરની છે, જે એક અત્યંત પ્રતિભાશાળી પણ ગરીબ ચિત્રકાર હતો. સમરના પિતા રમેશભાઈ એક નાના કલાપ્રેમી અને સાધારણ કારીગર હતા, જેમણે સમરને નાનપણથી જ કેનવાસ પર રંગો પૂરવાની કળા શીખવી હતી. પિતાનું સપનું હતું કે તેમનો દીકરો એક દિવસ મોટો ચિત્રકાર બને, પરંતુ સમર હજુ કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં હતો ત્યાં જ અચાનક પિતાનું હૃદયરોગના હુમલાથી અવસાન થઈ ગયું.
પિતાના અવસાન પછી સમર અને તેની વૃદ્ધ માતા પર જાણે આભ તૂટી પડ્યું. ઘરમાં કમાવનાર કોઈ નહોતું અને પિતાની સારવારમાં જે થોડી ઘણી બચત હતી તે પણ વપરાઈ ગઈ હતી. સમર પાસે કળા સિવાય બીજી કોઈ મૂડી નહોતી. તેની આર્થિક સ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ કે ઘરનું ભાડું ભરવાના અને બે ટંકના જમવાના પણ ફાંફા પડવા લાગ્યા. આવી કપરી પરિસ્થિતિમાં પણ સમરે હિંમત ન હારી. તેણે પોતાના રૂમમાં પડેલા જૂના કેનવાસ અને રંગોનો ઉપયોગ કરીને અદભુત ચિત્રો બનાવવાનું શરૂ કર્યું. તેને આશા હતી કે લોકો તેની કળાની કિંમત સમજશે. પરંતુ મોટા આર્ટ ગેલેરીવાળા કોઈ અજાણ્યા અને ગરીબ ચિત્રકારને પોતાની ગેલેરીમાં જગ્યા આપવા તૈયાર નહોતા. હાર માગ્યા વગર સમરે શહેરના એક વ્યસ્ત મોલની બહાર ફૂટપાથ પર પોતાની નાની દુકાન લગાવી. તે રોજ સવારે પોતાના ચિત્રો લાવીને ફૂટપાથની દીવાલ પર ગોઠવી દેતો અને આખો દિવસ ગ્રાહકોની રાહ જોતો બેસી રહેતો.
ફૂટપાથ પરથી પસાર થતા હજારો લોકો સમરના ચિત્રોને જોતા, વખાણ કરતા પણ ખરીદવા માટે કોઈ તૈયાર ન થતું. લોકો સસ્તા ભાવે ચિત્રો માંગતા જેની કિંમત રંગોના ખર્ચ જેટલી પણ ન થતી. સમરનું સ્વાભિમાન ખૂબ જ ઊંચું હતું, તે પોતાની કળાને ક્યારેય પસ્તીના ભાવે વેચવા નહોતો માંગતો. શરૂઆતના થોડા દિવસો તો એક પણ ચિત્ર ન વેચાયું અને સમરે ભૂખ્યા પેટે રાતો વિતાવી. તેની માતા પણ દીકરાની આ હાલત જોઈને અંદરથી રડતી હતી.
એક દિવસ બપોરના સમયે જ્યારે સમર પોતાની નિરાશા છુપાવીને કેનવાસ પર નવું ચિત્ર દોરી રહ્યો હતો, ત્યારે અચાનક એક લક્ઝરી ગાડી ફૂટપાથની બાજુમાં આવીને ઊભી રહી. એ ગાડીમાંથી એક પ્રભાવશાળી, પચાસ વર્ષની ઉંમરના સજ્જન બહાર આવ્યા. તેમના ચહેરા પર એક અજીબ શાંતિ અને વડીલ જેવી માયાળુ નજર હતી. તેમણે સમરના ફૂટપાથ પર ગોઠવેલા બધા જ ચિત્રોને બહુ ધ્યાનથી જોયા. સમર તરત જ ઊભો થયો અને નમ્રતાથી કહ્યું, આવો સાહેબ, તમને કોઈ ચિત્ર પસંદ આવે તો જણાવો. એ સજ્જને દીવાલ પર લટકતા સૌથી મોટા અને સૌથી સુંદર ચિત્ર તરફ આંગળી ચીંધી, જે સમરે પોતાના પિતાની યાદમાં બનાવ્યું હતું અને તેની કિંમત પાંચ હજાર રૂપિયા રાખી હતી, જે ફૂટપાથના હિસાબે બહુ મોટી રકમ હતી.
એ સજ્જને કોઈ પણ જાતનો ભાવતાલ કર્યા વગર, સમરને એક પણ સવાલ પૂછ્યા વગર સીધા પોતાના ગજવામાંથી પાંચ હજાર રૂપિયા કાઢીને સમરના હાથમાં મૂકી દીધા. સમર તો સ્તબ્ધ થઈ ગયો. આટલી મોટી રકમ ફૂટપાથ પર કોઈ ગ્રાહક કોઈ પણ રકઝક વગર આપી દે એ તેના માટે સપના જેવું હતું. તેણે સાહેબનો ખૂબ ખૂબ આભાર માન્યો. તે સજ્જને ચિત્ર ગાડીમાં મૂક્યું અને સમરના ખભા પર પ્રેમથી હાથ મૂકીને માત્ર એટલું જ બોલ્યા, બેટા, તારા હાથમાં જાદુ છે, ક્યારેય હિંમત ન હારતો અને આ કળાને જીવતી રાખજે. આટલું કહીને તેઓ ચાલ્યા ગયા.
એ દિવસ પછી તો જાણે એક રોજનો ચમત્કાર શરૂ થઈ ગયો. સમર રોજ નવા ચિત્રો બનાવતો અને અઠવાડિયામાં બે કે ત્રણ વાર એ અજાણ્યા સજ્જન પોતાની ગાડી લઈને અચૂક આવતા. તેઓ સમરની દુકાન પર આવતા જ સૌથી પહેલાં એ જોતા કે આમાં સૌથી મોંઘું અને કિંમતી ચિત્ર કયું છે. તેઓ એ સૌથી મોંઘું ચિત્ર કોઈ પણ ભાવતાલ વગર, સમર જે કિંમત કહે તે કિંમતે ખરીદી લેતા. ક્યારેક દસ હજાર તો ક્યારેક પંદર હજાર રૂપિયા પણ તેઓ હસતા મુખે ચૂકવી દેતા. આ સિલસિલાના કારણે સમરનું ઘર ખૂબ જ સરસ રીતે ચાલવા લાગ્યું. તેની માતા માટે દવાઓ આવવા લાગી, ઘરનું ભાડું સમયસર ભરાઈ ગયું અને સમરને નવા અને મોંઘા રંગો તેમજ કેનવાસ ખરીદવાની સગવડ મળી ગઈ.
સમરના મનમાં વારંવાર એ સવાલ થતો કે આ અજાણ્યો માણસ કોણ છે? તેઓ આટલા બધા ચિત્રો ખરીદીને શું કરતા હશે? એક દિવસ સમરે હિંમત કરીને પૂછ્યું પણ ખરું, સાહેબ, તમે મારા આટલા બધા ચિત્રો ખરીદો છો, તમે કોઈ આર્ટ ડીલર છો કે તમારી પાસે કોઈ મોટી ગેલેરી છે? ત્યારે એ સજ્જને માત્ર હસીને જવાબ આપ્યો હતો, બેટા, હું કોઈ આર્ટ ડીલર નથી, પણ હું સાચો કલાપ્રેમી છું. તારા ચિત્રો મારા ઘરની દીવાલોની શોભા વધારે છે. તું બસ તારું કામ કરતો રહે, પૈસાની ચિંતા છોડી દે. પિતા જેવા આ વડીલના શબ્દો સાંભળીને સમરનું દિલ ભરાઈ આવતું.
સમયનું ચક્ર ક્યારેય એક જગ્યાએ સ્થિર નથી રહેતું. આ અજાણ્યા ગ્રાહકના આર્થિક સહારા અને પ્રોત્સાહનના કારણે સમરને પોતાની કળા પરનો વિશ્વાસ અનેક ગણો વધી ગયો. તે હવે રાત-દિવત એક કરીને વૈશ્વિક સ્તરના ચિત્રો બનાવવા લાગ્યો. ધીમે-ધીમે તેની કળાની ચર્ચા સોશિયલ મીડિયા અને સ્થાનિક અખબારોમાં થવા લાગી. એક મોટા આર્ટ ક્રિટિકની નજર સમરના ચિત્રો પર પડી અને તેમણે સમરને દેશના સૌથી મોટા આર્ટ એક્ઝિબિશન એટલે કે ચિત્ર પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવાની તક આપી. સમરની મહેનત રંગ લાવી. તેના ચિત્રો પ્રદર્શનમાં મુકાતાની સાથે જ આખા દેશના કલા જગતમાં એક મોટો આલિંગન આવી ગયો. મોટા-મોટા ઉદ્યોગપતિઓ અને સેલિબ્રિટીઓ સમરના ચિત્રો લાખો રૂપિયામાં ખરીદવા લાગ્યા.
જોતજોતામાં પાંચ વર્ષનો લાંબો સમય પસાર થઈ ગયો. ફૂટપાથ પર બેસતો એ ગરીબ છોકરો સમર આજે દેશનો સૌથી મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય સેલિબ્રિટી ચિત્રકાર બની ચૂક્યો હતો. તેની પાસે હવે પોતાનો આલીશાન બંગલો, વૈભવી ગાડીઓ અને પોતાની એક મોટી આર્ટ ગેલેરી હતી. પરંતુ આટલી મોટી સફળતા મળ્યા પછી પણ સમરના મનમાં એ જૂના અજાણ્યા ગ્રાહક માટેનો આદર ક્યારેય ઓછો નહોતો થયો. સફળતાના આ પાંચ વર્ષો દરમિયાન એ સજ્જન અચાનક જ ક્યાંક ગાયબ થઈ ગયા હતા. સમરે તેમને શોધવાના ઘણા પ્રયત્નો કર્યા પણ તેમની કોઈ માહિતી ન મળી.
એક દિવસ સમરે પોતાના પિતાની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે શહેરમાં એક અત્યંત ભવ્ય અને વ્યક્તિગત ચિત્ર પ્રદર્શનનું આયોજન કર્યું હતું. આ પ્રદર્શનમાં તેણે પોતાના જીવનના શ્રેષ્ઠ ચિત્રો રજૂ કર્યા હતા. દેશ-વિદેશના અમીર અને પ્રભાવશાળી લોકો ત્યાં હાજર હતા. મિડિયાના કેમેરા સતત ચમકી રહ્યા હતા અને બધા સમરની કળાના વખાણ કરી રહ્યા હતા. સમર સ્ટેજ પર ઊભો રહીને દરેક મહેમાનનું સ્વાગત કરી રહ્યો હતો. એવામાં અચાનક હોલના મુખ્ય દરવાજાથી વ્હીલચેર પર બેસીને એક વૃદ્ધ સજ્જન અંદર દાખલ થયા. તેમની પાછળ એક એટેન્ડન્ટ વ્હીલચેર ચલાવી રહ્યો હતો.
સમરની નજર એ વૃદ્ધ સજ્જનના ચહેરા પર પડી અને તેના હાથમાંથી માઇક સરી પડતાં બચી ગયું. આ બીજું કોઈ નહીં પણ એ જ અજાણ્યા ગ્રાહક હતા જેમણે સમરના મુશ્કેલીના દિવસોમાં ફૂટપાથ પરથી ચિત્રો ખરીદ્યા હતા. પાંચ વર્ષમાં તેઓ ઉંમર અને બીમારીના કારણે ખૂબ જ અશક્ત થઈ ગયા હતા, પણ તેમના ચહેરા પરની એ જ માયાળુ નજર અને સ્મિત અકબંધ હતા. સમર આખી ગેલેરીના અમીર મહેમાનો અને મિડિયાને છોડીને સીધો દોડીને એ વ્હીલચેર પાસે પહોંચ્યો. તે કોઈ પણ સંકોચ વગર એ વડીલના ચરણોમાં ઝૂકી ગયો અને રડતા અવાજે બોલ્યો, સાહેબ, તમે ક્યાં ચાલ્યા ગયા હતા? હું તમને કેટલા વર્ષોથી શોધી રહ્યો છું. આજે હું જે કંઈ પણ છું એ તમારી જ દેણ છે. તમે જો એ દિવસોમાં મારા ચિત્રો ન ખરીદ્યા હોત તો હું ક્યારેય કલાકાર ન બની શક્યો હોત.
એ વૃદ્ધ સજ્જને ધ્રૂજતા હાથે સમરના માથે આશીર્વાદ આપ્યા અને તેમની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ. તેમણે સમરને પોતાની પાસે બેસાડ્યો. સમર તેમને આગ્રહ કરીને પોતાની પર્સનલ કેબિનમાં લઈ ગયો જેથી શાંતિથી વાત કરી શકાય. કેબિનમાં ગયા પછી સમરે પૂછ્યું, સાહેબ, આજે તો મને જણાવો કે તમે કોણ છો? અને તમે તે સમયે મારી આટલી બધી મદદ કેમ કરી હતી?
વૃદ્ધ સજ્જને એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને પોતાના ખિસ્સામાંથી એક અત્યંત જૂનો, પચાસ વર્ષ પહેલાનો બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ ફોટો કાઢ્યો. એ ફોટામાં બે યુવાન છોકરાઓ એકબીજાના ગળામાં હાથ નાખીને હસતા ઊભા હતા. સમરે ફોટો જોયો તો તેમાં એક યુવાન તેના પિતા રમેશભાઈ હતા. સમર આશ્ચર્યથી પેલા સજ્જન સામે જોવા લાગ્યો.
એ સજ્જને ગળગળા અવાજે ખુલાસો કર્યો, બેટા, મારું નામ અશોક છે. હું તારા સ્વર્ગસ્થ પિતા રમેશનો બાળપણનો પરમ મિત્ર છું. અમે બંને એક જ ગામમાં સાથે મોટા થયા હતા અને એક જ થાળીમાં જમતા હતા. જ્યારે હું તારા પિતાના અવસાનના સમાચાર સાંભળીને તારા ઘરે આવવાનો હતો, ત્યારે મને ખબર પડી કે તમારી આર્થિક સ્થિતિ બહુ ખરાબ છે અને તું પિયરનું ઘર ચલાવવા ફૂટપાથ પર ચિત્રો વેચી રહ્યો છે. હું તારા ઘરે આવીને તને સીધી પૈસાની મદદ કરી શક્યો હોત, મારી પાસે ભગવાને આપેલું બધું જ છે. પણ હું તારા પિતાના સ્વભાવને બહુ સારી રીતે જાણતો હતો. તારો પિતા અત્યંત સ્વાભિમાની માણસ હતો અને તારી અંદર પણ એ જ લોહી વહે છે. જો મેં તને મફતમાં પૈસા આપ્યા હોત તો તારું કલાકાર તરીકેનું સ્વાભિમાન ઘવાઈ ગયું હોત અને તું કદાચ ભીખ સમજીને એ પૈસા ન લેત.
અશોકભાઈની આંખોમાંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા, તેમણે આગળ કહ્યું, તારી હિંમત ન તૂટે અને તારું સ્વાભિમાન પણ સચવાય, એટલા માટે મેં એક અજાણ્યા ગ્રાહક બનીને તારી કળાને ખરીદવાનું નાટક કર્યું. હું રોજ જે ચિત્ર ખરીદતો હતો, તે વાસ્તવમાં મેં મારા ઘરના એક મોટા હોલમાં બહુ જ સાચવીને રાખ્યા છે. મેં તને ક્યારેય એ અહેસાનનો ભાર નહોતો આપવા દીધો કારણ કે દોસ્તીમાં અહેસાન નથી હોતો, માત્ર વફાદારી હોય છે. આજે તને આટલો મોટો કલાકાર બનેલો જોઈને સ્વર્ગમાં તારો બાપ પણ નાચી રહ્યો હશે બેટા. મારો ફેંસલો સાચો સાબિત થયો.
અશોકભાઈના આ અદ્ભુત પ્રેમ અને પિતા પ્રત્યેની સાચી દોસ્તીની વાત સાંભળીને સમર પોતાના આંસુ રોકી ન શક્યો. તે અશોકભાઈને સજ્જડ રીતે ગળે વળગી પડ્યો. તેને સમજાયું કે આ દુનિયામાં માત્ર પૈસાથી સંબંધો નથી ચાલતા, પણ સાચી સમજણ અને નિઃસ્વાર્થ ભાવનાથી માણસાઈ જીવતી રહે છે. સમરે એ જ દિવસે અશોકભાઈને પોતાના બીજા પિતા તરીકે સ્વીકાર્યા અને ગેલેરીના મુખ્ય હોલમાં અશોકભાઈની તસવીર મૂકીને દુનિયાને સાચી દોસ્તીની આ મિસાલ રજૂ કરી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.