ફાટેલા કપડાંવાળા ગરીબ પિતાને જોઈને પ્રોફેસરે ઈશારો કર્યો, દીકરીએ સ્ટેજ પરથી આપેલા જવાબથી…
આપણા સમાજમાં એક પિતા અને દીકરીનો સંબંધ દુનિયાના તમામ સંબંધો કરતાં સાવ અલગ અને પવિત્ર હોય છે. પિતા ભલે ઉપરથી ગમે તેટલા કડક દેખાતા હોય, પણ અંદરથી તેમનું દિલ દીકરી માટે કાયમ પીગળતું રહેતું હોય છે. દીકરીના સપના પૂરા કરવા માટે એક પિતા પોતાની જાતને ઘસી નાખતા પણ અચકાતા નથી. આવી જ એક પ્રેરણાદાયી અને હૃદયસ્પર્શી વાર્તા જનકભાઈ અને તેમની લાડકી દીકરી માનસીની છે. જનકભાઈ એક નાનકડા ગામડામાં રહેતા સાધારણ ખેતમજૂર હતા. તેમની પાસે પોતાની કોઈ જમીન નહોતી, તેઓ આખો દિવસ બીજાના ખેતરોમાં પરસેવો પાડીને જે થોડા ઘણા રૂપિયા મળતા તેનાથી ઘરનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. તેમની પત્ની રાધાબેન પણ ઘરમાં સિલાઈકામ કરીને થોડી મદદ કરતા હતા.
જનકભાઈના જીવનનું એકમાત્ર સપનું તેમની દીકરી માનસીને ખૂબ ભણાવવાનું હતું. માનસી નાનપણથી જ ભણવામાં અત્યંત તેજસ્વી હતી. ગામની સરકારી શાળામાં તે દર વર્ષે પેહલા નંબરે પાસ થતી. તેની બુદ્ધિ અને મહેનત જોઈને ગામના શિક્ષકો પણ કહેતા કે જનકભાઈ, તમારી દીકરી એક દિવસ તમારું નામ આખા દેશમાં રોશન કરશે, આને આગળ ભણાવજો. પિતાના દિલમાં પણ દીકરીને મોટી ઓફિસર બનાવવાની તમન્ના જાગી હતી. માનસીએ જ્યારે બારમું ધોરણ વિજ્ઞાન પ્રવાહ સાથે રેકોર્ડબ્રેક માર્ક્સથી પાસ કર્યું, ત્યારે તેને શહેરની સૌથી મોટી અને નામાંકિત એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાં એડમિશન મળી ગયું.
પરંતુ સાચા સંઘર્ષની શરૂઆત હવે થવાની હતી. શહેરમાં ભણવાનો ખર્ચ, હોસ્ટેલની ફી, પુસ્તકોનો ખર્ચ અને રોજિંદો વપરાશ ગણીને આખી રકમ જનકભાઈની પહોંચ બહારની હતી. ગામના કેટલાક લોકોએ તો જનકભાઈને સલાહ પણ આપી કે જનકલાલ, તમે સાવ ગરીબ માણસ છો, દીકરીને શહેરમાં ભણાવીને શું કામ દેવાના ડુંગર નીચે દબાવો છો? એના કરતાં અહીં જ કોઈ નાની-મોટી નોકરી કરાવો અથવા લગ્ન કરાવી દો. પણ જનકભાઈ મક્કમ હતા. તેમણે રાધાબેન સામે જોઈને કહ્યું કે ભલે મારે પેટે પાટા બાંધવા પડે, ભલે મારે દિવસ-રાત એક કરવા પડે, પણ હું મારી દીકરીની પાંખો નહીં કાપું. હું તેને એન્જિનિયર બનાવીને જ જંપીશ.
જનકભાઈએ દીકરીની કોલેજની પહેલી ટર્મની ફી ભરવા માટે પોતાના ઘરના જૂના દાગીના ગીરો મૂકી દીધા. માનસી જ્યારે સામાન પેક કરીને શહેર જવા નીકળી, ત્યારે તેના પિતાના ચહેરા પર એક અજીબ સંતોષ અને આંખોમાં ભવિષ્યની આશા હતી. માનસી શહેરની એ ભવ્ય કોલેજમાં પહોંચી ખરી, પણ તે પોતાના પિતાની ગરીબી અને તેમના સંઘર્ષને ક્યારેય ભૂલી નહોતી. કોલેજમાં બીજી બધી છોકરીઓ મોંઘા કપડાં પહેરતી, સ્માર્ટફોન વાપરતી અને કેન્ટીનમાં પૈસા ઉડાવતી, જ્યારે માનસી સાદા કપડામાં ક્લાસના પહેલા બાકડા પર બેસીને માત્ર ભણવામાં જ ધ્યાન આપતી.
વર્ષો વીતતા ગયા અને જનકભાઈની હાલત વધુ ને વધુ કફોડી થતી ગઈ. દીકરીની મોંઘી ફી સમયસર મોકલવા માટે તેમણે ગામના જમીનદાર પાસેથી વ્યાજે પૈસા લેવાનું શરૂ કર્યું. ખેતરમાં કાળી મજૂરી કરવાના કારણે તેમનું શરીર ઘસાવા લાગ્યું હતું, પગના ચંપલ ફાટી ગયા હતા તો પણ નવો જોડો ખરીદવાના પૈસા તેઓ દીકરીની ચોપડીઓ માટે બચાવી લેતા. રાધાબેન પણ રાત-રાત જાગીને સિલાઈકામ કરતા જેથી દીકરીને શહેરમાં કોઈ તકલીફ ન પડે. માનસી આ બધું જાણતી હતી, એટલે તે રાત્રે હોસ્ટેલની લાઈબ્રેરીમાં મોડે સુધી જાગીને મહેનત કરતી. તેણે મનોમન નક્કી કર્યું હતું કે પિતાના આ પરસેવાના એક-એક ટીપાની કિંમત તે ચૂકવશે.
જોતજોતામાં ચાર વર્ષ પૂરા થઈ ગયા. એન્જિનિયરિંગના છેલ્લા વર્ષનું પરિણામ જાહેર થયું અને આખી કોલેજ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. એક સાધારણ મજૂરની દીકરી માનસી આખી યુનિવર્સિટીમાં પ્રથમ ક્રમે આવી હતી અને તેને ગોલ્ડ મેડલ એનાયત થવાનો હતો. કોલેજ તરફથી દીકરીના માતા-પિતાને પદવીદાન સમારોહ એટલે કે કોન્વોકેશન ડે પર ખાસ આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમાચાર જ્યારે ગામડે પહોંચ્યા ત્યારે જનકભાઈના હર્ષના આંસુ રોકાયા નહીં. તેઓ ખુશીથી નાચવા લાગ્યા.
કોન્વોકેશનના દિવસે જનકભાઈ અને રાધાબેન વહેલી સવારે બસ પકડીને શહેરમાં કોલેજના ઓડિટોરિયમમાં પહોંચ્યા. હોલ એકદમ ભવ્ય હતો, ચારેય બાજુ મોટા-મોટા ઘરોના અમીર માતા-પિતા સૂટ-બૂટ અને મોંઘી સાડીઓ પહેરીને બેઠા હતા. તેમની વચ્ચે જનકભાઈ એકદમ સાદા, ધોયેલા પણ જૂના કુર્તા-પાયજામામાં હતા અને તેમના પગમાં સાંધેલા, ફાટેલા ચંપલ હતા. જનકભાઈ પોતાની ગરીબીથી શરમાવાને બદલે દીકરીની સફળતા જોવા માટે ઉત્સાહિત હતા. તેઓ હોલની છેલ્લી હરોળમાં બેસી ગયા જેથી કોઈને તકલીફ ન પડે.
કાર્યક્રમ શરૂ થયો. સ્ટેજ પર યુનિવર્સિટીના ચાન્સેલર, મુખ્ય અતિથિ અને કોલેજના સિનિયર પ્રોફેસરો બેઠા હતા. એક પછી એક વિદ્યાર્થીઓના નામ બોલાઈ રહ્યા હતા. આખરે માઇક પર એનાઉન્સમેન્ટ થયું, અને હવે આ વર્ષના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત એવોર્ડ, યુનિવર્સિટી ગોલ્ડ મેડલ માટે હું આમંત્રિત કરું છું કુમારી માનસી જનકભાઈ ભટ્ટને. આખું હોલ તાળીઓથી ગુંજી ઉઠ્યું. માનસી બ્લેક કલરનો કોન્વોકેશન ગાઉન પહેરીને ગર્વથી સ્ટેજ તરફ આગળ વધી. દીકરીને સ્ટેજ પર જતી જોઈને જનકભાઈથી રહેવાયું નહીં, તેઓ ઊભા થઈને સ્ટેજની બિલકુલ નજીક આવીને ઊભા રહી ગયા જેથી દીકરીને નજીકથી જોઈ શકે.
માનસી સ્ટેજ પર પહોંચી અને મુખ્ય અતિથિએ તેના ગળામાં ચમકતો સોનાનો મેડલ પહેરાવ્યો અને હાથમાં ડિગ્રી આપી. એ જ સમયે સ્ટેજ પર ઉભેલા એક અહંકારી પ્રોફેસરની નજર સ્ટેજની નીચે બિલકુલ નજીક ઉભેલા જનકભાઈ પર પડી. જનકભાઈના ફાટેલા ચંપલ, તેમના ધૂળવાળા પગ અને સાદા કપડાં જોઈને પ્રોફેસરના મોં પર કટાક્ષનું સ્મિત આવી ગયું. તેમણે બાજુમાં ઉભેલા બીજા સ્ટાફ તરફ ઈશારો કરીને ધીમા અવાજે પણ માઇકની નજીક જ સંભળાય એ રીતે કહ્યું કે જુઓ તો ખરા, આવા હાઈ-પ્રોફાઈલ ફંક્શનમાં પણ કેવા કેવા ભિખારી જેવા લોકો ગમે ત્યાં આવીને ઊભા રહી જાય છે, કોલેજની ડેકોરમનો તો કોઈ વિચાર જ નથી કરતું.
પ્રોફેસરના આ શબ્દો માઇકના સ્પીકરમાંથી ધીમેથી આખા હોલમાં સંભળાયા. માનસીના કાનમાં પણ આ શબ્દો પડ્યા. તેણે નીચે જોયું તો તેના પિતા જનકભાઈ પ્રોફેસરના આ ઈશારાથી અત્યંત ક્ષોભજનક સ્થિતિમાં મુકાઈ ગયા હતા અને શરમથી તેમનું માથું ઝૂકી ગયું હતું. તેઓ પાછા જવા પગ ઉપાડી રહ્યા હતા.
આ જોઈને માનસીનું લોહી ઉકળી ઉઠ્યું. તેના ચહેરા પરનો આનંદ ગંભીરતામાં બદલાઈ ગયો. તેણે કોઈ પણ અચકાટ વગર મુખ્ય અતિથિના હાથમાંથી માઇક ખેંચી લીધું. આખી કોલેજનો સ્ટાફ અને ઓડિટોરિયમમાં બેઠેલા હજારો લોકો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા કે આ ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ છોકરી લાઈવ સ્ટેજ પર શું કરવા જઈ રહી છે.
માનસીએ માઇક પકડીને ધ્રૂજતા પણ મક્કમ અવાજે આખા હોલની સામે જોઈને બોલવાનું શરૂ કર્યું, અહીં સ્ટેજ પર ઉભેલા કેટલાક વિદ્વાન પ્રોફેસરોને એવું લાગે છે કે સ્ટેજ નીચે ઉભેલા આ ગરીબ માણસના કારણે કોલેજનું અપમાન થઈ રહ્યું છે. સાહેબ, તમે જેમના ફાટેલા કપડાં અને તૂટેલા ચંપલ તરફ ઈશારો કરીને તેમની મજાક ઉડાવી રહ્યા છો ને, એ કોઈ સામાન્ય માણસ નથી, એ મારા પિતા છે. અને સાંભળી લો સાહેબ, આજે તમને જેમના પગમાં આ ફાટેલા ચંપલ દેખાય છે ને, એ ચંપલ જ મારા સપનાના અસલી પાયા છે.
માનસીની આંખોમાંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા, પણ તેનો અવાજ સિંહ ગર્જના જેવો હતો. તેણે આગળ કહ્યું, મારા પિતાએ પોતાના પગના ચંપલ ફાટી ગયા તો પણ નવો જોડો નહોતો ખરીદ્યો, જેથી મારી ફીના પૈસા બચી શકે. તેમણે આખો દિવસ ખેતરમાં કાળી મજૂરી કરીને લોહીનું પાણી કર્યું છે ત્યારે આજે હું આ સ્ટેજ પર ગોલ્ડ મેડલ પહેરીને ઊભી રહેવા લાયક બની છું. જો આજે એમણે પોતાના ચંપલ અને પોતાના કપડાં પાછળ પૈસા ખર્ચ્યા હોત ને, તો કદાચ આજે તમારી આ કોલેજને આ ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ દીકરી ન મળી હોત. ડિગ્રી ભલે મેં મેળવી હોય, પણ સાચા એન્જિનિયર તો મારા પિતા છે જેમણે શૂન્યમાંથી મારું આખું જીવન ઘડ્યું છે.
માનસીના આ સચોટ અને હૃદયદ્રાવક શબ્દો સાંભળીને આખા ઓડિટોરિયમમાં ભયંકર શાંતિ છવાઈ ગઈ. જે પ્રોફેસરે મજાક ઉડાવી હતી, તેમનું માથું શરમથી સાવ ઝૂકી ગયું અને તેઓ સ્ટેજની પાછળ સરકી ગયા. ઓડિટોરિયમમાં બેઠેલા અમીર માતા-પિતાની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ.
આટલું બોલીને માનસી સ્ટેજના પગથિયાં ઉતરીને સીધી નીચે આવી. તે દોડીને તેના પિતા જનકભાઈ પાસે પહોંચી. જનકભાઈની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહી રહી હતી. માનસીએ પોતાના ગળામાંથી એ ચમકતો સોનાનો ગોલ્ડ મેડલ ઉતાર્યો અને બહુ જ આદરપૂર્વક પિતા જનકભાઈના ગળામાં પહેરાવી દીધો. ત્યારબાદ તેણે પિતાની સામે નમીને તેમના ફાટેલા ચંપલવાળા ધૂળિયા પગમાં સાષ્ટાંગ પ્રણામ કર્યા. જનકભાઈએ દીકરીને ઉઠાવીને કાળજાની કોરની જેમ ગળે લગાવી દીધી. માતા રાધાબેન પણ દીકરીને વળગીને રડવા લાગ્યા.
આ દ્રશ્ય જોઈને હોલમાં બેઠેલા તમામ લોકો પોતાની જગ્યા પરથી ઊભા થઈ ગયા. સ્ટેન્ડિંગ ઓવેશન સાથે આખો હોલ સતત પાંચ મિનિટ સુધી તાળીઓના ગડગડાટથી ગુંજી ઉઠ્યો. યુનિવર્સિટીના મુખ્ય અતિથિ પોતે સ્ટેજ પરથી નીચે આવ્યા અને જનકભાઈ સાથે હાથ મિલાવીને કહ્યું કે જનકલાલભાઈ, તમે સાચે જ ભાગ્યશાળી છો કે તમને આવી સંસ્કારી અને તેજસ્વી દીકરી મળી છે. આજે આ દીકરીએ સાબિત કરી દીધું કે સંસ્કાર અને કૃતજ્ઞતા આગળ દુનિયાની તમામ દોલત નકામી છે. જનકભાઈનું માથું આજે ગર્વથી આકાશ આંબી ગયું હતું. તેમના વર્ષોનો થાક અને સંઘર્ષ એક જ ક્ષણમાં ઓગળી ગયો હતો.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.