એક દીકરીનો પહેલો પગાર આવ્યો, સાંજે ઘરે આવીને જે કર્યું તે જોઈને પિતા...
અંજલિના હાથમાં રહેલી જૂની ચામડાની બેગનો પટ્ટો તેના ખભા પર જોર દઈ રહ્યો હતો. ગરમીના દિવસો હતા અને બસના ધુમાડાની ગંધ હજી પણ તેના કપડાંમાં વણાયેલી હતી. તે અમરાપુરના બસ સ્ટેન્ડ પર ઉતરી ત્યારે તેના ચહેરા પર થાક કરતા પણ વધુ એક પ્રકારની ચમક હતી. રસ્તો ખરબચડો હતો અને તેના જૂના સેન્ડલ પથ્થરો સાથે અથડાતા અવાજ કરી રહ્યા હતા. તેને ખબર હતી કે તેના પિતા હર્ષભાઈ અત્યારે આંગણામાં જ બેઠા હશે. ઘરની લોખંડની જાળી ખોલતાની સાથે જ એક પરિચિત અવાજ આવ્યો જે વર્ષોથી બદલાયો નહોતો.
હર્ષભાઈ તેમની જૂની લાકડાની ખુરશી પર બેઠા હતા. તેમના નાક પર ટકેલા ચશ્માના કાચ ધૂંધળા થઈ ગયા હતા પણ તેમની નજર હજી તેજ હતી. તેમણે અંજલિને જોતા જ હાથમાં રહેલું અખબાર બાજુ પર મૂક્યું. તેમની હિલચાલમાં એક પ્રકારની ધીરજ હતી જે માત્ર ઉંમર અને અનુભવથી જ આવે છે. સવિતાબેન રસોડામાં લોટ બાંધી રહ્યા હતા અને વાસણોનો ખખડાટ બહાર સુધી સંભળાતો હતો. આખા ઘરમાં ગરમાગરમ રોટલી અને આદુવાળી ચાની સુગંધ ફેલાયેલી હતી.
અંજલિએ શાંતિથી પિતાના પગે લાગીને આશીર્વાદ લીધા. હર્ષભાઈએ તેની પીઠ પર હાથ મૂક્યો અને તેની ખબર પૂછી. અંજલિએ તેની બેગમાંથી બે મોટા પેકેટ કાઢ્યા અને લાકડાના જૂના ટેબલ પર મૂક્યા. તેના બેંક ખાતામાં આ જ મહિને પહેલીવાર વીસ હજાર રૂપિયા જમા થયા હતા. આ રકમ તેના માટે માત્ર આંકડા નહોતા પણ તેના માબાપના વર્ષોના સંઘર્ષનું ફળ હતું. તેણે મનોમન નક્કી કર્યું હતું કે આ આખો પગાર તે પરિવાર માટે જ વાપરશે.
તેણે પહેલું પેકેટ ખોલ્યું જે થોડું ભારે હતું અને તેના પર પ્લાસ્ટિકનું પડ ચઢાવેલું હતું. તે પંદર હજાર રૂપિયાની કિંમતનો એક આધુનિક સ્માર્ટફોન હતો. હર્ષભાઈએ તે ફોન હાથમાં લીધો ત્યારે તેમના હાથ થોડા ધ્રૂજતા હતા. તેમણે ક્યારેય આટલી કિંમતી વસ્તુને સ્પર્શ પણ કર્યો નહોતો. તે ફોનની સ્ક્રીન પર પડતો પ્રકાશ તેમના ચહેરા પરની કરચલીઓને સ્પષ્ટ બતાવી રહ્યો હતો. તેઓ મૌન હતા અને ફોનને કોઈ પવિત્ર વસ્તુની જેમ પકડી રહ્યા હતા.
બીજું પેકેટ સવિતાબેન માટે હતું જેમાં પાંચ હજાર રૂપિયાની સુંદર રેશમી સાડી હતી. સાડીનો લાલ રંગ અને તેની ઉપરની સોનેરી કિનારી ઘરના સાધારણ ઉજાસમાં પણ શોભી રહી હતી. સવિતાબેને રસોડામાંથી બહાર આવીને તે સાડી જોઈ અને તેમના ચહેરા પર આશ્ચર્ય છવાઈ ગયું. તેમણે સાડીના કાપડને સ્પર્શ કર્યો જે ઘણું મુલાયમ અને હલકું હતું. તેમને ખબર હતી કે આ તેમની આખી જિંદગીની સૌથી મોંઘી સાડી હતી.
હર્ષભાઈએ ફોનને ખૂબ જ કાળજીથી બાજુ પર મૂક્યો. તેમણે અંજલિને પાસે બેસાડી અને તેના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લીધા. તેમના હાથની ચામડી વર્ષોની મજૂરીને કારણે સખત થઈ ગઈ હતી પણ તેમનો સ્પર્શ અત્યંત કોમળ હતો. તેમણે અંજલિની આંખોમાં જોયું જેમાં સંતોષના આંસુ હતા. હર્ષભાઈના ગળામાં એક ડૂમો ભરાઈ આવ્યો હતો પણ તેમણે પોતાની જાતને સંભાળી લીધી. તેઓ હંમેશા માને છે કે સંસ્કારી સંતાનો જ માતાપિતાની અસલી મિલકત હોય છે.
તેમણે ખૂબ જ શાંત અવાજે વાતની શરૂઆત કરી. તેમણે કહ્યું કે બેટા તે આ ભેટો લાવીને અમને જે માન આપ્યું છે તેની કિંમત આ વીસ હજાર રૂપિયા કરતા ઘણી વધારે છે. તારી મહેનત અને તારા વિચાર જ અમારા માટે સૌથી મોટો પગાર છે. તેમણે અંજલિને સમજાવ્યું કે દીકરી જ્યારે પોતાના પગ પર ઉભી થાય છે ત્યારે પિતાનો છાતી ગર્વથી ફૂલી જાય છે. અમને આ મોંઘી વસ્તુઓની કદી જરૂર નહોતી પણ તે આ લાવીને તારો પ્રેમ વ્યક્ત કર્યો છે.
હર્ષભાઈએ અંજલિના માથા પર હાથ મૂકીને એક નવી શીખ આપી. તેમણે કહ્યું કે આ વખતે તે બધું ખર્ચી નાખ્યું પણ હવે પછી આવું ક્યારેય ના કરતી. તારે તારા ભવિષ્ય માટે આ પૈસાની બચત કરવી જોઈએ. જિંદગીમાં ક્યારે કેવો સમય આવે તે કોઈ જાણી શકતું નથી. તું આર્થિક રીતે મજબૂત બને તે જ અમારી ઈચ્છા છે. માતાપિતા ત્યારે જ સાચા અર્થમાં સુખી થાય છે જ્યારે તેઓ જુએ છે કે તેમનું સંતાન સુરક્ષિત છે.
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે મોંઘા ફોન કે સાડીથી અમારી કિંમત વધતી નથી. અમારી ઓળખ તો તારા સંસ્કાર અને તારી સફળતા છે. તારા આ વીસ હજાર રૂપિયાની કમાણીમાં અમારો જે ભાગ હતો તે અમને મળી ગયો છે. હવે પછીના પગારમાંથી તું તારી જરૂરિયાતો પૂરી કરજે અને બાકીના પૈસા બેંકમાં જમા કરજે. તારું ભવિષ્ય સુરક્ષિત હશે તો અમને ઊંઘ પણ શાંતિથી આવશે. સવિતાબેન પણ પિતાની વાત સાથે સંમત થયા અને સ્મિત આપ્યું.
તે રાત્રે આખું પરિવાર સાથે જમવા બેઠું ત્યારે વાતાવરણમાં એક અલગ જ પ્રકારની ઉષ્મા હતી. અંજલિને સમજાઈ ગયું હતું કે તેના માતાપિતાને વસ્તુઓનો મોહ નથી. તેમને તો માત્ર તેની પ્રગતિ અને સુરક્ષાની જ ખેવના છે. તેણે પિતાને વચન આપ્યું કે તે હંમેશા બચત કરશે અને ક્યારેય નકામા ખર્ચા નહીં કરે. હર્ષભાઈએ નવો ફોન સાચવીને પોતાના ઓશિકા પાસે મૂક્યો હતો. તે ફોન તેમના માટે માત્ર એક સાધન નહોતું પણ તેમની દીકરીના પ્રેમનું પ્રતીક હતું.
ઘરના આંગણામાં તમરાંઓનો અવાજ આવતો હતો અને આકાશ તારાઓથી ભરેલું હતું. અંજલિને લાગ્યું કે તેનો પહેલો પગાર આજે જ સાચા અર્થમાં લેખે લાગ્યો છે. પિતાએ આપેલી આ શીખ તેને આખી જિંદગી કામ લાગવાની હતી. તેણે મનોમન ઈશ્વરનો આભાર માન્યો કે તેને આવા સમજુ માતાપિતા મળ્યા છે. પ્રેમ અને સમજણનું આ બંધન કોઈપણ કિંમતી ભેટ કરતા ઘણું ઊંચું હતું.
પિતાએ તેની સામે જોઈને ફરી એકવાર સ્મિત કર્યું અને તેની થાળીમાં પ્રેમથી રોટલી પીરસી. તે નાનકડા ઘરમાં આજે કોઈ મોટો ઉત્સવ નહોતો છતાં પણ દિવાળી જેવો આનંદ હતો. અંજલિના મનમાં હવે કોઈ અસમંજસ નહોતી. તેને સમજાઈ ગયું હતું કે સાચું સુખ મોંઘી ચીજવસ્તુઓમાં નહીં પણ એકબીજાની લાગણી અને ભવિષ્યની ચિંતા કરવામાં રહેલું છે. તે રાત્રે તે ખૂબ જ નિરાંતે સૂઈ શકી.
બીજા દિવસે સવારે જ્યારે તે જાગી ત્યારે તેણે જોયું કે તેના પિતા ફોનનો ઉપયોગ કરતા શીખવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા. તેઓ વારંવાર ફોનને સાફ કરતા હતા જેથી તેના પર ડાઘ ના પડે. અંજલિએ તેમની પાસે જઈને પ્રેમથી ફોન ચલાવતા શીખવ્યું. તે દ્રશ્ય એટલું પવિત્ર હતું કે જાણે સમય ત્યાં જ થંભી ગયો હોય. તેના પિતાના ચહેરા પરનું ગૌરવ તેની જિંદગીની સૌથી મોટી કમાણી હતી.
આમ એક મધ્યમવર્ગીય દીકરીએ તેની પહેલી કમાણીથી માત્ર ભેટ જ નહોતી ખરીદી પણ તેણે આદર અને સમજણનો એક નવો અધ્યાય શરૂ કર્યો હતો. તેના પિતાની એ વાત કે સંતાનોનું ભવિષ્ય જ માતાપિતાની અસલી ખુશી છે તે તેને હંમેશા યાદ રહી ગઈ. તેણે નક્કી કર્યું કે તે સખત મહેનત કરશે અને પોતાના પરિવારનું નામ રોશન કરશે. તે દિવસ પછી અંજલિ માટે પૈસાની કિંમત બદલાઈ ગઈ હતી. હવે તે માત્ર કમાવા માટે નહીં પણ પોતાના સ્વપ્નો અને પરિવારની સુરક્ષા માટે જીવવા લાગી હતી.