દુકાનદાર રોજ જાણીજોઈને કેમ કરતો હતો નુકસાન? જ્યારે પિતાએ પોતાના દીકરાને અસલી કારણ જણાવ્યું ત્યારે...

ગામના મુખ્ય ચોકમાં રામલાલભાઈની એક નાની કરિયાણાની દુકાન આવેલી હતી. રામલાલભાઈ છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી આ દુકાન ચલાવતા હતા. તેઓ ખૂબ જ દયાળુ, પ્રમાણિક અને ધાર્મિક માણસ હતા. ગામના નાના બાળકથી લઈને વડીલો સુધીના દરેક લોકો રામલાલભાઈને બહુ જ માન આપતા હતા. તેમની દુકાને સવારથી સાંજ સુધી લોકોની ભીડ રહેતી હતી.

રામલાલભાઈની દુકાન માત્ર એક વેપારનું સાધન નહોતી, પણ ગામના લોકો માટે સુખ-દુઃખ વહેંચવાનું એક કેન્દ્ર હતી. રામલાલભાઈનો એક વીસ વર્ષનો દીકરો હતો, જેનું નામ અજય હતું. અજય હમણાં જ શહેરમાંથી પોતાનો કોલેજનો અભ્યાસ પૂરો કરીને ગામમાં પાછો આવ્યો હતો. તે હવે પોતાના પિતાને વેપારમાં મદદ કરવા માટે દુકાને બેસવાનું શરૂ કરી રહ્યો હતો. અજય આજના જમાનાનો યુવાન હતો, જે દરેક વસ્તુમાં નફો અને નુકસાનની ગણતરી પહેલાં કરતો હતો.

છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી અજય દુકાન પર એક અનોખી વસ્તુ નોંધી રહ્યો હતો. રોજ બપોરે બરાબર બે વાગ્યે, જ્યારે બજારમાં થોડી શાંતિ હોય, ત્યારે એક સાત વર્ષનો નાનો છોકરો દુકાને આવતો હતો. એ છોકરાનું નામ ચીકુ હતું. ચીકુના કપડાં એકદમ સાદા પણ સ્વચ્છ હતા. એની આંખોમાં એક અદભુત માસૂમિયત હતી. ચીકુ રોજ પોતાના નાના હાથમાં બે રૂપિયાનો સિક્કો લઈને આવતો અને રામલાલભાઈ સામે જોઈને મીઠું હસીને કહેતો કે, "કાકા, મને બે રૂપિયાની ચોકલેટ આપોને."

રામલાલભાઈ ચીકુને જોતા જ એકદમ ખુશ થઈ જતા હતા. તેઓ તરત જ ચોકલેટનો ડબ્બો ખોલતા અને ચીકુના હાથમાં બે રૂપિયાના બદલામાં હંમેશા ત્રણ ચોકલેટ મૂકી દેતા હતા. ચીકુ ત્રણેય ચોકલેટ લઈને ખુશ થતો થતો ત્યાંથી દોડી જતો હતો. અજય આ બધું રોજ બહુ ધ્યાનથી જોતો હતો. તેને એ સમજાતું નહોતું કે તેના પિતા, જે એક એક રૂપિયાનો હિસાબ બહુ પાકો રાખે છે, તે આ છોકરાને રોજ કેમ એક ચોકલેટ વધારે મફતમાં આપી દે છે.

એક દિવસ બપોરે જ્યારે દુકાન પર કોઈ ગ્રાહક નહોતું, ત્યારે ચીકુ હંમેશાની જેમ બે રૂપિયા આપીને ત્રણ ચોકલેટ લઈને ચાલ્યો ગયો. ચીકુના ગયા પછી અજયથી પોતાને રોકી શકાયો નહીં. તે પોતાના પિતાની નજીક ગયો અને થોડા ગુસ્સા સાથે પૂછવા લાગ્યો. અજયે કહ્યું કે, "પપ્પા, હું છેલ્લા ઘણા દિવસોથી જોઈ રહ્યો છું કે આ નાનો છોકરો રોજ બે રૂપિયા લઈને આવે છે અને તમે એને ત્રણ ચોકલેટ આપો છો. તમે આમ રોજ જાણીજોઈને ખોટ કેમ કરો છો?"

અજયે આગળ ગણતરી બતાવતા કહ્યું કે, "ભલે એક ચોકલેટની કિંમત એક જ રૂપિયો હોય, પણ મહિનાના અંતે તો આ મોટું નુકસાન કહેવાય. વેપારનો નિયમ છે કે ક્યારેય કોઈને વગર સ્વાર્થે મફતમાં કશું ન આપવું જોઈએ. જો આ રીતે બધાને મફત આપવા જઈશું તો આપણી દુકાન કેવી રીતે ચાલશે?" અજયની વાતો સાંભળીને રામલાલભાઈ જરાય ગુસ્સે ન થયા. તેમના ચહેરા પર એક ગંભીર અને કરુણ ભાવ આવી ગયા.

રામલાલભાઈએ અજયના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને તેને પોતાની બાજુમાં બેસાડ્યો. તેમણે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને દુકાનની બહાર જતા રસ્તા તરફ જોવા લાગ્યા. રામલાલભાઈએ ખૂબ જ ધીમા અને ગદ્ગદિત અવાજે કહ્યું કે, "બેટા, તું જે જોઈ રહ્યો છે તે માત્ર વેપારની દ્રષ્ટિએ ખોટ છે. પણ જિંદગીમાં બધું જ નફા અને નુકસાનના ત્રાજવે તોલી શકાતું નથી. તું આ ચીકુને નથી ઓળખતો, એટલે તને આ એક ચોકલેટ નુકસાન લાગે છે."

રામલાલભાઈએ ચીકુના પરિવાર વિશે વાત કરતા જણાવ્યું કે, "બેટા, આ ચીકુના પિતા રાઘવ આપણા જ ગામના વતની હતા. રાઘવ ભારતીય સેનામાં એક બહાદુર જવાન હતા. દેશની રક્ષા કાજે તેઓ હંમેશા સરહદ પર તૈનાત રહેતા હતા. ગયા વર્ષે જ્યારે સરહદ પર દુશ્મનો સાથે ભયંકર લડાઈ થઈ, ત્યારે રાઘવે પોતાની જાનની પરવા કર્યા વગર દુશ્મનોનો સામનો કર્યો અને દેશની રક્ષા કરતા કરતા તેઓ શહીદ થઈ ગયા."

તેમણે આગળ કહ્યું કે, "જ્યારે રાઘવનો પાર્થિવ દેહ તિરંગામાં લપેટીને આ ગામમાં લાવવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે આખું ગામ રડ્યું હતું. ચીકુ ત્યારે એટલો નાનો હતો કે એને એ પણ ખબર નહોતી કે એના પિતા હવે ક્યારેય પાછા આવવાના નથી. રાઘવના શહીદ થયા પછી એમના પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ બહુ સારી નથી. ચીકુની માતા લોકોના સિલાઈકામ કરીને માંડ માંડ ઘર ચલાવે છે અને ચીકુને ભણાવે છે."

રામલાલભાઈની આંખોમાંથી આસુ વહી રહ્યા હતા. તેમણે અજય સામે જોઈને કહ્યું કે, "બેટા, ચીકુના પિતાએ સરહદ પર પોતાના પ્રાણોની આહુતિ આપી દીધી, જેથી આજે તું અને હું આ દુકાન પર શાંતિથી બેસી શકીએ છીએ અને આખું દેશ સુરક્ષિત ઊંઘી શકે છે. એ શહીદ જવાને આપણા બધા માટે જે મોટો ત્યાગ કર્યો છે, તેની સામે આપણી આખી જિંદગીની કમાણી પણ નાની છે. આ ચીકુ જ્યારે દુકાને આવે છે, ત્યારે મને એમાં એના શહીદ પિતાનો ચહેરો દેખાય છે."

તેમણે પોતાના દિલની વાત જણાવતા કહ્યું કે, "આ ચીકુને હું જે એક ચોકલેટ વધારે આપું છું, તે કોઈ વેપારની ખોટ નથી. પણ એના પિતાએ આપણા માટે અને આ દેશ માટે જે અદ્ભુત કામ કર્યું છે, એનું એક નાનું સરખું ઋણ ચૂકવવાનો મારો આ એક નમ્ર પ્રયાસ છે. હું ઈચ્છું છું કે આ શહીદના દીકરાને ક્યારેય એવું ન લાગે કે એના પિતાના ગયા પછી આ દુનિયામાં એની ખુશીઓની ચિંતા કરનારું કોઈ નથી. આ ચોકલેટ એ શહીદ પ્રત્યેનું મારું સન્માન છે."

પિતાના મુખેથી આખી સત્ય હકીકત સાંભળ્યા પછી અજય સ્તબ્ધ થઈ ગયો. એનું ભણેલું-ગણેલું મગજ અને નફા-નુકસાનની બધી ગણતરીઓ એક જ પળમાં ઓગળી ગઈ. એને પોતાની વિચારધારા પર ખૂબ જ શરમ આવવા લાગી. જે પિતાને તે વેપારમાં કાચા સમજતો હતો, તે પિતા તો માણસાઈ અને દેશભક્તિના બહુ મોટા શિક્ષક સાબિત થયા હતા. અજયની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ અને એણે પોતાના પિતાના હાથ પકડી લીધા.

બીજા દિવસે જ્યારે બપોરના બે વાગ્યા, ત્યારે અજય પોતે દુકાનની બહાર નજર રાખીને બેઠો હતો. બરાબર બે વાગ્યે ચીકુ હાથમાં બે રૂપિયાનો સિક્કો લઈને આવતો દેખાયો. આ વખતે રામલાલભાઈ અંદર ગોડાઉનમાં હતા અને દુકાન પર માત્ર અજય જ બેઠો હતો. ચીકુ દુકાન પાસે આવ્યો અને હસતા મુખે બોલ્યો કે, "અજયભાઈ, મને બે રૂપિયાની ચોકલેટ આપોને."

અજયે ગલ્લામાંથી બે રૂપિયાનો સિક્કો લીધો અને પોતાની જગ્યાએથી ઊભો થયો. એણે ચોકલેટનો આખો ડબ્બો નીચે ઉતાર્યો. અજયે ચીકુના નાના હાથમાં બે નહિ, ત્રણ નહિ, પણ આખી પાંચ ચોકલેટ મૂકી દીધી. ચીકુ આટલી બધી ચોકલેટ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો અને એની આંખો ખુશીથી ચમકી ઊઠી. એણે અજય સામે જોયું અને પૂછ્યું કે, "અજયભાઈ, આજે આટલી બધી ચોકલેટ કેમ?"

અજયે ચીકુના માથા પર પ્રેમથી હાથ ફેરવ્યો અને ખૂબ જ ગર્વ સાથે કહ્યું કે, "બેટા, આ ચોકલેટ તારા માટે જ છે. તું રોજ દુકાને આવજે, તારા માટે આ દુકાનમાં ક્યારેય ચોકલેટ ખૂટશે નહીં." ચીકુ ખુશ થતો થતો પોતાના ઘર તરફ દોડી ગયો. રામલાલભાઈ આ બધું ગોડાઉનના દરવાજા પાછળ ઊભા ઊભા જોઈ રહ્યા હતા. તેમના ચહેરા પર આજે એક સંતોષભર્યું સ્મિત હતું. તેમને અહેસાસ થઈ ગયો હતો કે તેમના દીકરાને વેપારના નફા કરતાં માણસાઈનો નફો વધુ સમજાઈ ગયો છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.