દીકરીની સ્કૂલ ફી માટે બાપે સોનું વેચવા કાઢ્યું, ઝવેરીએ દાગીનો જોતાં જ એવો જવાબ આપ્યો કે...

મહેશના હાથમાં રહેલી કાળી થેલી ધ્રૂજી રહી હતી. તેમણે દુકાનના કાચના દરવાજા પર હાથ મૂક્યો ત્યારે તેમનો હાથ એકદમ ઠંડો પડી ગયો હતો. સામે ટેબલ પર બેઠેલા અનિલે કાચના લેન્સમાંથી સોનાની સાંકળી જોઈ અને હળવેથી ટેબલ પર મૂકી દીધી.

અનિલે શાંતિથી મહેશ સામે જોયું. "મહેશભાઈ, આ સાંકળી ખોટી છે. આ સોનું નથી, પણ માત્ર પીતળ પર ચડાવેલો ઓપ છે. હું આ ખરીદી નહીં શકું." આટલું બોલીને અનિલે સાંકળી થેલીમાં પાછી મૂકી દીધી.

મહેશના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. તેમના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો. તેઓ કશું બોલ્યા વગર થેલી ઉપાડીને દુકાનની બહાર નીકળી ગયા. તેમના મનમાં દીકરી પ્રિયાનો ચહેરો તરવરી રહ્યો હતો. જો આજે ફી નહીં ભરાય તો પ્રિયાને શાળામાંથી કાઢી મૂકવામાં આવશે.

મહેશ એક સામાન્ય ક્લાર્ક તરીકે કામ કરતા હતા. ઘરમાં પત્ની ભાવના, દીકરી પ્રિયા અને તેઓ પોતે રહેતા હતા. મહેશનો પગાર બહુ મર્યાદિત હતો, જેમાં ઘરનું ભાડું અને કરિયાણું માંડ પૂરું થતું હતું. છતાં પણ તેમણે પોતાની દીકરીને એક સારી શાળામાં ભણાવવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

પ્રિયા ભણવામાં બહુ હોંશિયાર હતી. તે દર વર્ષે વર્ગમાં પ્રથમ નંબરે આવતી હતી. પણ છેલ્લા બે મહિનાથી મહેશને પગાર મળ્યો નહોતો. કંપનીની હાલત ખરાબ હોવાને કારણે માલિકે પગાર રોકી રાખ્યો હતો.

ગઈકાલે રાત્રે પ્રિયાએ શાળાની નોટિસ મહેશના હાથમાં મૂકી હતી. નોટિસમાં સ્પષ્ટ લખ્યું હતું કે જો બે દિવસમાં આખા વર્ષની બાકી ફી નહીં ભરાય, તો બાળકનું નામ કમી કરવામાં આવશે. મહેશ આખી રાત ઊંઘી શક્યા નહોતા.

સવારે ભાવનાએ પોતાના પિતા તરફથી મળેલી એક જૂની સોનાની સાંકળી મહેશના હાથમાં મૂકી. તેણે કહ્યું હતું કે દીકરીના ભવિષ્યથી મોટું કશું નથી. મહેશને આશા હતી કે આ સાંકળી વેચીને પ્રિયાની ફી ભરાઈ જશે.

પણ ઝવેરીના એક વાક્યે મહેશના તમામ સપના તોડી નાખ્યા હતા. તેઓ રસ્તાના કિનારે ઊભા રહીને રડવા લાગ્યા. તેમને સમજાતું નહોતું કે હવે ઘરે જઈને ભાવના અને પ્રિયાને શું મોઢું બતાવવું.

તેઓ હજુ બે ડગલાં આગળ ચાલ્યા હશે ત્યાં જ પાછળથી કોઈનો અવાજ આવ્યો. "મહેશભાઈ, ઊભા રહો."

મહેશે પાછળ ફરીને જોયું તો ઝવેરી અનિલ દોડતો તેમની પાસે આવી રહ્યો હતો. અનિલના હાથમાં એક સફેદ કવર હતું. તે મહેશ પાસે આવીને ઊભો રહ્યો અને થોડા ઊંડા શ્વાસ લેવા લાગ્યો.

અનિલે તે કવર મહેશના હાથમાં પકડાવી દીધું. મહેશે આશ્ચર્યથી કવર સામું જોયું. "અનિલભાઈ, આ શું છે? મેં તો તમને કહ્યું ને કે મારી પાસે બીજું કશું નથી."

અનિલે મહેશના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લીધા. તેણે ખૂબ જ નમ્રતાથી કહ્યું, "મહેશભાઈ, આ કવરમાં પ્રિયાની આખા વર્ષની ફીના પૈસા છે. તમે આ રાખી લો."

મહેશ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. તેમણે કવર પાછું આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો. "ના અનિલભાઈ, હું આ રીતે કોઈની પાસે દાન નથી લઈ શકતો. મારી પાસે તમને આપવા માટે કંઈ નથી."

અનિલે હળવું સ્મિત કર્યું અને કહ્યું, "તમારે મને કશું આપવાની જરૂર નથી. આ કોઈ દાન નથી, પણ એક જૂનું દેવું છે જે મારે ચૂકવવાનું બાકી હતું."

મહેશે અસમંજસમાં પડીને અનિલ સામે જોયું. "જૂનું દેવું? પણ હું તો તમને આજે પહેલીવાર મળી રહ્યો છું. આપણે ક્યારેય પહેલાં વાત પણ નથી કરી."

અનિલે રસ્તાના કિનારે પડેલી એક બેંચ તરફ ઈશારો કર્યો. "બેસો મહેશભાઈ, હું તમને બધી વાત કહું છું." બંને બેંચ પર બેઠા.

અનિલે ધીમેથી બોલવાનું શરૂ કર્યું, "આજથી ત્રીસ વર્ષ પહેલાં હું બહુ નાનો હતો. મારા પિતાજીનું અવસાન થઈ ગયું હતું અને મારી માતા ઘરોમાં કામ કરીને મને ભણાવતી હતી. અમે બહુ ગરીબ હતા."

તેણે આગળ કહ્યું, "સાતમા ધોરણમાં મારી પાસે પુસ્તકો ખરીદવાના પૈસા નહોતા. શાળાના શિક્ષકે મને વર્ગની બહાર ઊભો રાખી દીધો હતો. હું શાળાના ગેટ પાસે બેસીને રડતો હતો."

મહેશ શાંતિથી અનિલની વાત સાંભળી રહ્યા હતા. તેમને હજુય સમજાતું નહોતું કે આ વાતનો તેમની સાથે શું સંબંધ છે.

અનિલે મહેશના ચહેરા સામું જોયું અને કહ્યું, "એ સમયે એક દયાળુ માણસ ત્યાંથી પસાર થયો. તેમણે મારી પાસે આવીને રડવાનું કારણ પૂછ્યું. મેં તેમને બધી વાત કહી. એ માણસે પોતાના ખિસ્સામાંથી પૈસા કાઢીને મને નવા પુસ્તકો અને ગણવેશ અપાવ્યો."

"એટલું જ નહીં," અનિલે ભીની આંખે કહ્યું, "તેમણે મને સાંજે પોતાના ઘરે મફત ભણાવવાનું પણ શરૂ કર્યું. તેમના કારણે જ હું મારી શાળા પૂરી કરી શક્યો અને આજે આટલી મોટી દુકાન ચલાવી રહ્યો છું."

મહેશે પૂછ્યું, "એ માણસ કોણ હતા?"

અનિલે પોતાના ગજવામાંથી એક જૂનો ફોટો કાઢ્યો અને મહેશના હાથમાં મૂક્યો. "એ માણસ બીજું કોઈ નહીં, પણ તમારા પિતાજી રમેશભાઈ હતા."

મહેશે ફોટો જોયો. તેમના પિતાનો શાંત અને સ્મિતસભર ચહેરો ફોટામાં દેખાતો હતો. મહેશની આંખોમાંથી પણ અશ્રુ સરી પડ્યા. તેમના પિતા આખી જિંદગી એક શિક્ષક તરીકે જીવ્યા હતા અને તેમણે ક્યારેય પોતાના સારા કામોનો પ્રચાર કર્યો નહોતો.

અનિલે આગળ કહ્યું, "જ્યારે તમે દુકાનમાં આવ્યા અને મને તમારી દીકરીની ફી વિશે વાત કરી, ત્યારે મને તમારા ચહેરામાં રમેશ સરનો ચહેરો દેખાયો. પછી મેં તમારા હાથમાં રહેલી સાંકળી જોઈ."

અનિલે પોતાના ખિસ્સામાંથી એ જ સાંકળી કાઢી. "મહેશભાઈ, આ સાંકળી સો ટકા સાચી અને અસલી સોનાની જ છે. મેં તમને ખોટું કહ્યું હતું."

મહેશ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. "તમે મારી સાથે ખોટું કેમ બોલ્યા અનિલભાઈ?"

અનિલે ગંભીર થઈને કહ્યું, "જો મેં તમને કહ્યું હોત કે સાંકળી સાચી છે, તો તમે તેને વેચી દેત. આ સાંકળી તમારા પરિવારની છેલ્લી મુડી છે. હું તમારા પિતાનો ગુનેગાર બનત જો હું તમારી લાચારીનો ફાયદો ઉઠાવીને આ સોનું ખરીદી લેત."

તેણે મહેશના હાથમાં સાંકળી પાછી મૂકી દીધી. "તમારા પિતાજીએ મને જે ભણતર આપ્યું હતું, તેના બદલામાં આ પૈસા તો બહુ નાના છે. તમે આ સાંકળી તમારી પાસે જ રાખો. અને આ ફીના પૈસા મારી તરફથી મારી નાની બહેન પ્રિયા માટે એક ભેટ સમજીને સ્વીકારી લો."

મહેશ કશું બોલી શક્યા નહીં. તેઓ ઊભા થયા અને અનિલને ભેટી પડ્યા. રસ્તા પર આવતા-જતા લોકો આ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા હતા, પણ એ બે માણસો વચ્ચે જે પવિત્ર સંબંધ હતો તે કોઈ સમજી શકે તેમ નહોતો.

માનવતા અને પ્રેમ ક્યારેય વ્યર્થ જતા નથી. વર્ષો પહેલાં વાવેલું દયાનું બીજ આજે એક ઘટાદાર વૃક્ષ બનીને મહેશના પરિવારને છાયડો આપી રહ્યું હતું.

મહેશ ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે તેમના ચહેરા પર એક અનોખી શાંતિ હતી. તેમણે ભાવનાના હાથમાં સાંકળી પાછી આપી અને પ્રિયાને છાતીએ લગાડી લીધી. તેમણે સમજી લીધું હતું કે દુનિયામાં સાચું ધન પૈસા નથી, પણ પિતાએ આપેલા સંસ્કાર અને કરેલા ભલા કામો છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.