દીકરાના એડમિશન માટે ગળાનો એકમાત્ર સોનાનો હાર વેચી નાખ્યો, વર્ષો પછી એવું થયુ કે...

રોહિતે ગુસ્સા, હતાશા અને આક્રંદ સાથે એડમિશન લેટરના બે ટુકડા કરીને માટીના લીંપણવાળા ભોંયતળિયા પર ફેંકી દીધા. પતરાના તૂટેલા છાપરામાંથી આવતા બપોરના આકરા તડકામાં એ ફાટેલા કાગળિયાં ધૂળમાં રઝળતા હતા. પાર્વતી રસોડામાંથી ચૂલાનો ધુમાડો લૂછતી દોડી આવી અને તેણે ધ્રૂજતા હાથે એ કાગળના ટુકડા ઊંચકી લીધા. પાર્વતીએ આંખમાં આંસુ સાથે પૂછ્યું કે બેટા રોહિત, તેં આ શું કર્યું, આ તો તારા આખા જીવનની તપસ્યાનું ફળ હતું.

રોહિતે રડતા રડતા પોતાની બંને મુઠ્ઠીઓ ભીંસીને કહ્યું કે મા, મારે હવે કોઈ ભણતર નથી જોઈતું. દિલ્હીની આઈએએસ એકેડેમીમાં એડમિશન ફીના દોઢ લાખ રૂપિયા કાલ સુધીમાં ભરવાના છે. આજે સવારે હું મોટા કાકા રમેશ પાસે હાથ લંબાવીને ઉછીના રૂપિયા માંગવા ગયો હતો. પણ તેમણે મારું ઘોર અપમાન કરીને દરવાજેથી હાંકી કાઢ્યો.

રોહિતે ગળામાં ડૂમો ભરાતાં આગળ કહ્યું કે કાકા રમેશે આખા મહોલ્લા વચ્ચે મને સંભળાવ્યું કે ગામના વાસણો માંજનારી કામવાળીનો દીકરો ક્યારેય મોટો સાહેબ ન બની શકે. તેમણે મને કહ્યું કે તારી ઔકાત માત્ર કડિયાકામમાં સિમેન્ટના તગારા ઊંચકવાની છે. મા, હું કાલ સવારથી કડિયાકામે મજૂરી કરવા જઈશ પણ તને આખી જિંદગી કોઈના આગળ લાચાર અને અપમાનિત થવા નહીં દઉં.

પાર્વતીએ રોહિતના ગાલ પર એક હળવી થપ્પડ લગાવી અને તેને તરત પોતાના બંને હાથોમાં જકડીને છાતી સરસો ચાંપી લીધો. પાર્વતીએ કડક પણ અતિશય વહાલભર્યા અવાજે કહ્યું કે ખબરદાર જો ફરીથી આવો કાયર જેવો શબ્દ મોંમાંથી કાઢ્યો છે તો. જ્યાં સુધી તારી આ માના શરીરમાં એક પણ શ્વાસ બાકી છે ત્યાં સુધી તારા સપના ક્યારેય અધૂરા નહીં રહે. તું સવારે દિલ્હી જવાની પહેલી બસની તૈયારી કર, પૈસાની વ્યવસ્થા હું ગમે ત્યાંથી કરી આપીશ.

રોહિત પોતાની લાચાર મા સામે ભીની આંખે જોઈ રહ્યો. ઘરમાં એક તૂટેલી ખાટલી, માટીના બે ઘડા અને જૂની પેટી સિવાય કંઈ નહોતું. રોહિત વિચારતો રહ્યો કે આટલી ગરીબ મા રાતોરાત દોઢ લાખ રૂપિયા ક્યાંથી લાવશે.

તે રાત્રે જ્યારે આખું ગામ ઘોર નિંદ્રામાં પોઢી ગયું હતું અને ચારેબાજુ નીરવ શાંતિ છવાયેલી હતી ત્યારે પાર્વતી ચૂપચાપ પથારીમાંથી ઊભી થઈ. તેણે પોતાના જૂના લાકડાના પટારાના સૌથી નીચેના ગુપ્ત ખાનામાંથી એક લાલ મખમલની નાની પોટલી બહાર કાઢી. એ પોટલીમાં તેના સ્વર્ગસ્થ પતિએ લગ્ન વખતે હોંશે હોંશે આપેલું એકમાત્ર સોનાનું મંગળસૂત્ર અને સોનાનો હાર હતા.

એ સોનું પાર્વતીના સુહાગની અને આખા જીવનની છેલ્લી અને એકમાત્ર પવિત્ર મૂડી હતી. પાર્વતીએ એ ઘરેણાં હાથમાં લીધા ત્યારે તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને આંખોમાંથી અવિરત આંસુ વહી નીકળ્યા. તેણે મનોમન દીવાલ પર લટકતી પોતાના પતિની તસવીર સામે હાથ જોડીને કહ્યું કે મને માફ કરજો, પણ આજે આપણા દીકરાના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે મારે તમારો આ આખરી આશીર્વાદ ગીરવે મૂકવો પડશે.

પાર્વતી રાત્રે બાર વાગ્યે અંધારી ગલીઓમાં છુપાતી છુપાતી ગામના જૂના અને અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત સોની શાંતિલાલની હવેલીએ પહોંચી. પાર્વતીએ ધીમેથી દરવાજો ખખડાવ્યો. શાંતિલાલે આટલી મોડી રાત્રે દરવાજો ખોલ્યો અને પાર્વતીને ચોધાર આંસુએ રડતી જોઈને આશ્ચર્ય પામ્યા.

પાર્વતીએ શાંતિલાલના પગ પકડીને કરગરતા કહ્યું કે શાંતિભાઈ, મારે મારા દીકરા રોહિતના ભણતર માટે દોઢ લાખ રૂપિયા રોકડા તાત્કાલિક જોઈએ છે, આ મારો સોનાનો હાર રાખી લો. પણ મારી બે હાથ જોડીને વિનંતી છે કે આ હાર ક્યારેય ભઠ્ઠીમાં ઓગાળતા નહીં. અને મારા રોહિતને જિંદગીમાં ક્યારેય ખબર ન પડવા દેતા કે આ પૈસા હાર વેચીને આવ્યા છે.

શાંતિલાલે સોનાના હારનું વજન કર્યું અને પોતાની તિજોરીમાંથી પૂરા દોઢ લાખ રૂપિયા રોકડા ગણીને પાર્વતીના હાથમાં મૂક્યા. શાંતિલાલે ગદગદ થઈને કહ્યું કે પાર્વતીબેન, તમારા આ મહાન ત્યાગ આગળ આ સોનું પણ તુચ્છ છે. હું તમને વચન આપું છું કે આ હાર મારી તિજોરીમાં સુરક્ષિત રહેશે અને તમારું રહસ્ય ક્યારેય કોઈ સામે નહીં ખુલે.

સવારે પાર્વતીએ એ રૂપિયાનું કવર રોહિતના હાથમાં મૂકી દીધું. પાર્વતીએ મોં પર મૃદુ સ્મિત લાવીને જૂઠું બોલતાં કહ્યું કે બેટા, શહેરના એક મોટા દાનવીર ટ્રસ્ટે તારા મેરિટ માર્ક્સ જોઈને તને પૂરી સ્કોલરશિપ મંજૂર કરી છે. તું હવે કોઈ ચિંતા વગર માત્ર ભણવામાં ધ્યાન આપજે. રોહિત ખુશીથી રડી પડ્યો અને માના ચરણ સ્પર્શ કરીને દિલ્હી જવા રવાના થયો.

ત્યારપછીના છ લાંબા વર્ષો સુધી પાર્વતીએ પોતાના ગળામાં સોનાના હારની જગ્યાએ માત્ર એક સાદો કાળો દોરો બાંધી રાખ્યો. તેણે ગામના અમીરોના ઘરોમાં કચરા-પોતા કર્યા, વાસણો માંજ્યા અને બપોરે ખેતરોમાં તડકામાં કાળી મજૂરી કરી. તે પોતે માત્ર લૂખી સૂકી અડધી રોટલી અને છાશ પીને દિવસો વિતાવતી અને બાકીના તમામ પૈસા રોહિતને પુસ્તકો ખરીદવા માટે મની ઓર્ડર કરતી રહી.

છ વર્ષ પછી અચાનક એક દિવસ આખા દેશમાં યુપીએસસી સિવિલ સર્વિસીસનું પરિણામ જાહેર થયું. રાષ્ટ્રીય સમાચાર અને અખબારોમાં મોટા અક્ષરે સમાચાર ચમક્યા કે એક ગરીબ વિધવા માના દીકરા રોહિતે આખા દેશમાં પ્રથમ રેન્ક મેળવીને નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે. રોહિતને ભારત સરકાર તરફથી પોતાના જ ગૃહ જિલ્લામાં કલેક્ટર તરીકે પ્રથમ પોસ્ટિંગ મળ્યું હતું.

ગામના ટાઉનહોલમાં નવા યુવાન કલેક્ટર રોહિતના સ્વાગત અને સન્માન માટે એક ભવ્ય સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જે કાકા રમેશે છ વર્ષ પહેલાં રોહિતને ભિખારી કહીને અપમાનિત કર્યો હતો, તે રમેશ સૌથી મોટો ગુલાબનો હાર લઈને સ્ટેજની આગળ ઊભો હતો અને છાતી ફુલાવીને વટ મારતો હતો કે રોહિત તો અમારા ખાનદાનનું ગૌરવ છે.

પાર્વતી પોતાની જૂની ફાટેલી સુતરાઉ સાડી પહેરીને હોલના સૌથી છેલ્લા ખૂણામાં એક પ્લાસ્ટિકની ખુરશી પર ચૂપચાપ બેઠી હતી. તેના ગળામાં એ જ જૂનો કાળો દોરો લટકતો હતો અને હાથમાં મહેનતના ઉજાગરા દેખાતા હતા. રોહિત કલેક્ટરની લાલ લાઈટવાળી સરકારી ગાડીમાંથી ઉતર્યો અને પોલીસ કમાન્ડોના સિક્યોરિટી કાફલા સાથે સ્ટેજ પર આવ્યો.

રમેશ દોડીને સ્ટેજ પર ગયો અને રોહિતના ગળામાં હાર પહેરાવવા માટે હાથ લંબાવ્યો. રોહિતે એક ક્ષણમાં હાથ ઊંચો કરીને રમેશને સખત અવાજે અટકાવી દીધો. રોહિતની નજર આગળની હરોળમાં બેઠેલા અમીરોને છોડીને હોલના સૌથી છેલ્લા ખૂણામાં બેઠેલી પોતાની વૃદ્ધ અને અશક્ત મા પર પડી. રોહિત સ્ટેજ પરથી નીચે ઉતર્યો અને સીધો દોડીને પાછળના ખૂણા તરફ ગયો.

આખો હોલ આ જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયો. રોહિતે હજારો લોકોની હાજરીમાં પોતાની મા પાર્વતીના ધૂળવાળા ચરણોમાં પોતાનું કલેક્ટરનું ઓફિશિયલ કેપ મૂકી દીધું અને માના પગ પકડીને રડી પડ્યો. રોહિતે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે મા, આજે તારો આ દીકરો આખા જિલ્લાનો કલેક્ટર બનીને તારા ચરણોમાં નમન કરવા આવ્યો છે.

એ જ ક્ષણે હોલના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારેથી વૃદ્ધ સોની શાંતિલાલ હાથમાં એક લાલ મખમલનો દાબડો લઈને સ્ટેજ તરફ આગળ વધ્યા. શાંતિલાલે કલેક્ટરના સિક્યોરિટી સ્ટાફને વિનંતી કરીને માઈક હાથમાં લીધું. શાંતિલાલે આખી ભરેલી સભા સાંભળે તેમ ગંભીર અને ભાવુક અવાજે કહ્યું કે કલેક્ટર સાહેબ, આજે આખી દુનિયા તમારી આ મોટી સફળતા જોઈ રહી છે પણ આ સફળતા પાછળનું સાચું અને પવિત્ર સત્ય કોઈ નથી જાણતું.

શાંતિલાલે દાબડો ખોલીને અંદરથી એ જ સોનાનો અસલ હાર બહાર કાઢ્યો. શાંતિલાલે રડતા રડતા આખા ગામને સંભળાવ્યું કે છ વર્ષ પહેલાં તમને દિલ્હી મોકલવા માટે કોઈ ટ્રસ્ટે એક પણ રૂપિયો નહોતો આપ્યો. તે કાળી રાત્રે તમારી આ દેવી જેવી માએ પોતાના સુહાગની છેલ્લી નિશાની એવો આ સોનાનો હાર મારી પાસે વેચીને તમને દોઢ લાખ રૂપિયા આપ્યા હતા.

શાંતિલાલે આગળ કહ્યું કે આ માએ મને હાથ જોડીને સોગંદ આપ્યા હતા કે હું ક્યારેય તમને આ વાત ન કહું. આ માએ છ વર્ષ સુધી ગળામાં કાળો દોરો પહેરીને, લોકોના વાસણો માંજીને અને ભૂખ્યા પેટે મજૂરી કરીને તમને સાહેબ બનાવ્યા છે. આજે હું મારી ખુશીથી આ હાર પાછો આપવા આવ્યો છું કારણ કે આ હારની ખરી કિંમત આ માનો ત્યાગ છે.

આ વાત સાંભળતાં જ રોહિતના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ. રોહિતે માના ગળા તરફ જોયું જ્યાં માત્ર કાળો દોરો લટકતો હતો. રોહિતની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા. રોહિત પોતાની માને વળગી પડ્યો અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો.

રોહિતે રડતા રડતા કહ્યું કે મા, તેં મારા માટે આટલું મોટું બલિદાન આપી દીધું અને મને ક્યારેય જણાવા પણ ન દીધું. હું કેટલો અભાગી છું કે હું તારા આ દર્દને સમજી ન શક્યો. રોહિતે શાંતિલાલના હાથમાંથી સોનાનો હાર લીધો અને આખી સભાના જયઘોષ વચ્ચે પોતાના હાથે માના ગળામાં એ હાર પહેરાવી દીધો.

કાકા રમેશ અને અન્ય સ્વાર્થી સગાઓ શરમથી માથું નીચું કરીને ભીડમાંથી સરકી ગયા. આખા હોલમાં હાજર હજારો લોકોએ ઊભા થઈને તાળીઓના ગડગડાટ સાથે પાર્વતીના ચરણોમાં વંદન કર્યા. રોહિતે માનો હાથ પકડીને સ્ટેજ પર મુખ્ય ખુરશી પર બેસાડી અને જાહેર કર્યું કે સાચો કલેક્ટર હું નહીં પણ મારી આ ત્યાગમૂર્તિ મા છે. વર્ષોની ગરીબી અને અપમાન પછી એ પવિત્ર આંગણામાં સાચા પ્રેમ, સમર્પણ અને માતૃત્વનો અમર વિજય થયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.