દીકરાએ નામ પાછળથી બાપ-દાદાની અટક હટાવી દીધી એટલે પિતાએ ઘરમાંથી કાઢી મૂક્યો, ૧૦ વર્ષ પછી ટીવી પર...

મોહનભાઈ સવારના પહોરમાં ઘરના ઓટલા પર બેસીને હાથમાં ચાનો કપ પકડીને બેઠા હતા. તેમની સામે સોસાયટીનો મુખ્ય રસ્તો દેખાતો હતો જ્યાં લોકો સવારની ચાલવા નીકળ્યા હતા.

તેમના હાથમાં જે કાગળ હતો તે જોઈને તેમનું હૃદય ભારે થઈ ગયું હતું. એ કાગળ તેમના એકના એક દીકરા કેતનના નવા વ્યવસાયનું સરકારી રજિસ્ટ્રેશન ફોર્મ હતું.

ફોર્મમાં કેતને પોતાના નામની પાછળથી પૂર્વજોની જૂની અટક સાવ હટાવી દીધી હતી. તેણે માત્ર પોતાનું નામ અને પિતાનું નામ જ દર્શાવ્યું હતું.

મોહનભાઈએ ચશ્મા સરખા કરીને ફરીથી એ કાગળ ધ્યાનથી જોયો. તેમના ચહેરા પર ભારે અચરજ અને અપાર ક્રોધના ભાવ એકસાથે આવી ગયા હતા.

તેમણે ચાનો કપ બાજુ પર મૂક્યો અને અંદર રૂમ તરફ જોરથી અવાજ લગાવ્યો. "કેતન, જરા બહાર આવ તો, મારે તારું કામ છે."

કેતન અંદરથી સફેદ કુર્તો પહેરીને બહાર આવ્યો અને પિતાની સામે ઊભો રહ્યો. તેના ચહેરા પર હંમેશ મુજબ એકદમ શાંતિ અને ગંભીરતા દેખાતી હતી.

મોહનભાઈએ પેલો કાગળ કેતનના હાથમાં પકડાવી દીધો. "આ શું છે કેતન? તેં આપણી પેઢીઓની ઓળખ કેમ ભૂંસી નાખી?"

કેતને કાગળ સામે જોયું અને પછી સાવ શાંત અવાજે જવાબ આપ્યો. "પપ્પા, મેં મારા નવા કામ માટે અટક વાપરવાનું બંધ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે."

મોહનભાઈ સોફા પરથી ઊભા થઈ ગયા અને તેમનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો. "આપણા બાપ-દાદાની અટક લગાવવામાં તને શું શરમ આવે છે?"

ઘરમાં રસોડામાંથી કેતનની માતા ગીતાબેન પણ દોડતા બહાર આવી ગયા. ગીતાબેને મોહનભાઈને શાંત પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

"તમે સવાર સવારમાં આટલા ગુસ્સે કેમ થાઓ છો, શાંતિથી વાત કરો." ગીતાબેને મોહનભાઈનો હાથ પકડીને કહ્યું.

મોહનભાઈએ ગીતાબેનનો હાથ હટાવી દીધો. "જો તારા લાડકા દીકરાના કરતૂત, એને આપણા વડવાઓની ઓળખથી નફરત થઈ ગઈ છે."

કેતને હાથ જોડીને કહ્યું, "પપ્પા, તમે ખોટો અર્થ ન કાઢો, મારી વાત સાંભળવાની કોશિશ કરો."

મોહનભાઈએ કેતનની વાત સાંભળવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો. "જે દીકરો પોતાના બાપ-દાદાની ઓળખનો અનાદર કરે, તેની સાથે મારે કોઈ સંબંધ નથી."

મોહનભાઈએ તે જ ક્ષણે આંગળી ચીંધીને ઘરનો દરવાજો બતાવી દીધો. "તું જો આપણી જૂની ઓળખ સાથે ન રહી શકતો હોય તો આ ઘરમાં તારું કોઈ સ્થાન નથી."

ગીતાબેન રડવા લાગ્યા અને કેતનને રોકવા લાગ્યા. પણ મોહનભાઈ પોતાની જીદ પર સાવ અડગ ઊભા રહ્યા.

કેતને પિતાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા પણ મોહનભાઈએ પોતાના પગ પાછળ ખેંચી લીધા. કેતને એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને પોતાના જૂના થેલા સાથે ઘરની બહાર નીકળી ગયો.

તે દિવસ પછી કેતન એ શહેરમાંથી સાવ દૂર એક મોટા શહેરમાં ચાલ્યો ગયો. ઘરમાં મોહનભાઈ અને ગીતાબેન સાવ એકલા પડી ગયા.

મોહનભાઈએ સરકારી ખાતામાં આખી જિંદગી એક સાધારણ કારકુન તરીકે પ્રમાણિકતાથી નોકરી કરી હતી. તેમણે ક્યારેય કોઈ ખોટો રૂપિયો લીધો નહોતો કે કોઈની સામે હાથ લંબાવ્યો નહોતો.

તેમને પોતાની ઈમાનદારી અને સ્વચ્છ છબી પર ખૂબ જ મોટો ગર્વ હતો. તેથી જ દીકરા દ્વારા અટક હટાવવાની વાત તેમને સીધું પોતાનું અપમાન લાગતી હતી.

આમને સામને દસ વર્ષનો લાંબો સમય વીતી ગયો. આ દસ વર્ષમાં મોહનભાઈએ ક્યારેય કેતનનો સંપર્ક કરવાની કોશિશ ન કરી.

ગીતાબેન ઘણીવાર છાનામાના કેતનના ખબરઅંતર પૂછતા હતા. કેતને પોતાના નવા નામ સાથે એક મોટી કંપની સ્થાપી હતી અને ખૂબ સફળ થઈ ગયો હતો.

દેશના તમામ અખબારો અને ટીવી ચેનલો પર કેતનના સફળ વ્યવસાયની વાતો ચાલતી હતી. તેણે અનેક ગરીબ બાળકોના શિક્ષણ માટે મોટા પાયે દાન આપવાનું શરૂ કર્યું હતું.

મોહનભાઈ છાપામાં પોતાના દીકરાનો ફોટો જોતા છતાં મોઢું ફેરવી લેતા હતા. તેમના મનમાં રહેલો જૂનો ઘા હજુ પણ ભરાયો નહોતો.

એક દિવસ સાંજે ટીવી પર દેશની સૌથી મોટી ચેનલ પર કેતનનો એક વિશેષ ઇન્ટરવ્યુ આવવાનો હતો. ગીતાબેને ટીવી ચાલુ કર્યું અને સોફા પર બેસી ગયા.

મોહનભાઈ પોતાના રૂમમાં બેસીને વાંચવાનો ઢોંગ કરી રહ્યા હતા. પણ તેમના કાન બહાર હોલમાંથી આવતા ટીવીના અવાજ તરફ જ મંડાયેલા હતા.

ટીવી સ્ક્રીન પર કેતન ખૂબ જ સાદગીથી બેઠેલો દેખાતો હતો. હોસ્ટ મહિલાએ કેતનનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું અને તેની સફળતાના વખાણ કર્યા.

હોસ્ટે વાતચીત આગળ વધારતા એક અણધાર્યો સવાલ પૂછ્યો. "તમે આટલી નાની ઉંમરે આટલી મોટી સિદ્ધિ મેળવી, પણ તમે તમારી પારિવારિક અટક ક્યારેય કેમ ન વાપરી?"

આ સવાલ સાંભળીને અંદરના રૂમમાં બેઠેલા મોહનભાઈના હાથમાંથી પુસ્તક નીચે પડી ગયું. તેઓ ધીમા પગલે રૂમની બહાર આવ્યા અને પડદા પાછળ ઊભા રહી ગયા.

ગીતાબેન પણ શ્વાસ રોકીને ટીવી સ્ક્રીન સામે તાકી રહ્યા. કેતનના ચહેરા પર એક ક્ષણ માટે ગંભીરતા છવાઈ ગઈ.

કેતને માઈક સામે જોઈને ખૂબ જ નમ્રતાથી બોલવાનું શરૂ કર્યું. "આ સવાલનો જવાબ આપવાનો સમય કદાચ આજે આવી ગયો છે."

કેતને કહ્યું, "મારા પિતા મોહનભાઈએ આખી જિંદગી એક સાધારણ નોકરીમાં પરસેવો પાડીને ખૂબ ઈમાનદારીથી કામ કર્યું છે. તેમણે ક્યારેય કોઈ ખોટું કામ નથી કર્યું."

મોહનભાઈ પડદા પાછળ ઊભા રહીને આ શબ્દો સાંભળી રહ્યા હતા. કેતને આગળ વાત ચલાવી અને એક જૂની હકીકત જણાવવાનું શરૂ કર્યું.

"મારા પિતાનો જન્મ થયો તે પહેલાં, અમારા દાદાના સમયમાં એક મોટો સામાજિક કૌભાંડ થયો હતો. દાદાએ ગામના અનેક ગરીબ ખેડૂતોની જમીનો છેતરીને હડપી લીધી હતી અને જેલ પણ ગયા હતા."

આ સાંભળીને ગીતાબેનના હાથ મોઢા પર મુકાઈ ગયા. મોહનભાઈના પગ નીચેથી પણ જમીન સરકી ગઈ હોય તેવો આંચકો લાગ્યો.

કેતને ટીવી પર આગળ જણાવ્યું, "તે કૌભાંડ પછી અમારી જૂની અટક આખા પ્રદેશમાં છેતરપિંડી અને લાલચનું પ્રતીક બની ગઈ હતી. મારા પિતાએ આખી જિંદગી ભલે દેવ જેવા સાચા રહીને કામ કર્યું, પણ લોકો તેમની પાછળ હંમેશા એ જૂના કૌભાંડની જ ચર્ચા કરતા હતા."

કેતનની આંખોમાં થોડી ભીનાશ આવી ગઈ. "મારા પિતાની ચાલીસ વર્ષની અસલી ઈમાનદારી એ જૂની અટકના કાળા ડાઘ પાછળ ઢંકાઈ જતી હતી."

આખો સ્ટુડિયો સાવ શાંત થઈને કેતનની વાત સાંભળી રહ્યો હતો. હોસ્ટ પણ આ સાંભળીને ભાવુક થઈ ગઈ.

કેતને આગળ કહ્યું, "મેં જ્યારે મારું કામ શરૂ કર્યું ત્યારે મેં નક્કી કર્યું હતું કે હું એ જૂનો ડાઘ આગળ નહીં વધવા દઉં. મારે મારા પિતાના સાચા કર્મોને તેમની પોતાની મહેનતથી ઓળખ અપાવવી હતી, કોઈ જૂના પાપના પડછાયા નીચે નહીં."

કેતને સ્પષ્ટ કર્યું, "મેં અટક એટલા માટે હટાવી હતી જેથી દુનિયા મારા પિતાને તેમના પોતાના કામથી ઓળખે. હું મારા પિતાના સંસ્કારોને એકદમ પવિત્ર રાખવા માંગતો હતો."

ટીવી પર આ સાંભળીને આખો હોલ તાળીઓના જોરદાર ગડગડાટથી ગૂંજી ઊઠ્યો. હોસ્ટે હાથ જોડીને કેતનના વિચારોને વંદન કર્યા.

મોહનભાઈના હાથ-પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેમની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહેવા લાગી. તેમને સમજાયું કે જે દીકરાને તેઓ બળવાખોર અને અહંકારી માનતા હતા, તે તો બાપના સન્માન માટે આખી દુનિયા સામે લડી રહ્યો હતો.

ગીતાબેન સોફા પરથી ઊભા થયા અને મોહનભાઈ પાસે આવ્યા. ગીતાબેને રડતા રડતા કહ્યું, "સાંભળ્યું તમે? આપણો દીકરો ક્યારેય ખોટો નહોતો."

મોહનભાઈ કંઈ બોલી શક્યા નહીં અને સોફા પર બેસીને બંને હાથે મોઢું ઢાંકી દીધું. તેમને પોતાની જૂની ભૂલ અને દસ વર્ષના અબોલા પર ભારે પસ્તાવો થવા લાગ્યો.

બીજા દિવસે સવારે મોહનભાઈ વહેલા ઊઠ્યા અને પોતાના સારા કપડાં પહેર્યા. તેમણે પોતાની નાની થેલી લીધી અને ગીતાબેનને કહ્યું કે આપણે નીકળવું પડશે.

બંને જણા બસ પકડીને કેતનના શહેર તરફ રવાના થયા. રસ્તામાં મોહનભાઈ સતત કેતનના બાળપણના દિવસો યાદ કરી રહ્યા હતા.

બપોરે તેઓ કેતનની મોટી ઓફિસની બહાર પહોંચ્યા. મોટી કાચની બિલ્ડિંગ સામે મોહનભાઈ થોડી ક્ષણો માટે થોભી ગયા.

તેમણે સિક્યોરિટી ગાર્ડને કહ્યું કે અમારે કેતનને મળવું છે. ગાર્ડે કેતનના પર્સનલ સેક્રેટરીને જાણ કરી.

સેક્રેટરીએ આવીને પૂછ્યું કે તમારું નામ શું છે. મોહનભાઈએ ગર્વ અને ભીની આંખે કહ્યું, "હું કેતનનો પિતા મોહન છું."

ઓફિસની અંદર કેબિનમાં બેઠેલા કેતનને જેવી ખબર પડી કે પિતા આવ્યા છે, તે પોતાની ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો. તે કોઈ પણ ઔપચારિકતા વગર દોડતો રિસેપ્શન તરફ આવ્યો.

સામે પિતા અને માતાને ઊભેલા જોઈને કેતનના પગ થંભી ગયા. મોહનભાઈ આગળ વધ્યા અને બંને હાથ ફેલાવી દીધા.

કેતન દોડીને પિતાના ગળે વળગી પડ્યો અને બંને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યા. ઓફિસનો આખો સ્ટાફ આ દ્રશ્ય જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો.

મોહનભાઈએ કેતનના માથા પર હાથ ફેરવ્યો અને કાંપતા અવાજે કહ્યું, "બેટા, મને માફ કરી દેજે. હું તારા પ્રેમ અને ત્યાગને સમજી ન શક્યો."

કેતને પિતાના આંસુ લૂછ્યા અને કહ્યું, "પપ્પા, તમારે માફી માંગવાની કોઈ જરૂર નથી, તમે જે કર્યું એ તમારા સંસ્કાર હતા."

મોહનભાઈએ કેતનની આખી ઓફિસમાં લાગેલા બોર્ડ જોયા. દરેક જગ્યાએ કેતનની સાથે પિતાનું નામ ખૂબ મોટા અક્ષરે લખેલું હતું.

મોહનભાઈને લાગ્યું કે આજે તેમની આખી જિંદગીની પ્રમાણિકતાને સાચો ન્યાય મળી ગયો હતો. પરિવારે સાથે મળીને ફરી એકવાર નવી શરૂઆત કરી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.