દરરોજ રાત્રે જમતી વખતે પિતા ખાલી થાળી મૂકતા પણ અવસાન પછી ખબર પડી કે તેઓ...

રમણિકભાઈના ઘરનું વાતાવરણ છેલ્લા છ પાંચ વર્ષથી સાવ શાંત થઈ ગયું હતું. તેમની પત્ની શારદાબેન કેન્સરની લાંબી બીમારી બાદ સ્વર્ગવાસી થયાં હતાં. શારદાબેનના ગયા પછી રમણિકભાઈ એકલા પડી ગયા હતા. તેમના બે દીકરા, વિશાલ અને પ્રતીક, પોતાના પરિવારો સાથે એ જ ઘરમાં રહેતા હતા. ઘર મોટું હતું અને બંને વહુઓ ઘરનું કામ સારી રીતે સંભાળતી હતી.

પરંતુ છેલ્લા બે વર્ષથી વિશાલ અને પ્રતીકે પોતાના પિતાના વર્તનમાં એક વિચિત્ર ફેરફાર જોયો હતો. રમણિકભાઈ દરરોજ રાત્રે જ્યારે જમવા બેસતા, ત્યારે પોતાની થાળીની બાજુમાં એક ખાલી થાળી મુકાવતા. રસોડામાંથી જમવાનું પીરસાય એટલે રમણિકભાઈ પોતાની થાળીમાંથી થોડું શાક, એક રોટલી અને થોડી દાળ એ ખાલી થાળીમાં મુકતા. એ પછી જ તેઓ પોતે જમવાનું શરૂ કરતા.

શરૂઆતમાં તો બધાને લાગ્યું કે રમણિકભાઈ કદાચ ભગવાનના નામનો ભોગ ધરાવે છે. પણ જ્યારે દરરોજ રાત્રે આ જ ક્રમ ચાલુ રહ્યો, ત્યારે બંને વહુઓને અકળામણ થવા લાગી. વિશાલની પત્ની સંગીતાએ એક દિવસ રસોડામાં ઊભાં ઊભાં પોતાની દેવરાણી નેહાને કહ્યું, "જો ને, પપ્પાજી દરરોજ આ જ નવો નિયમ લઈને બેસે છે. એક વધારાની થાળી ધોવાની અને એમાં પીરસેલું અન્ન રોજ સવારે કૂતરાને નાખવું પડે છે. આટલી મોંઘવારીમાં ખાવાનું બગાડવું ક્યાંની સમજદારી છે?"

નેહાએ પણ સૂર પુરાવ્યો, "હા ભાભી, મને તો લાગે છે કે મોટાબાના ગયા પછી પપ્પાજીનું મગજ થોડું ખસી ગયું છે. ઉંમર થાય એટલે માણસ આવી વિચિત્ર હરકતો કરવા લાગે. પણ ઘરમાં નાના બાળકો છે, એમના પર આવી ગોઠવણની શું અસર પડે?"

એક સાંજે જમતી વખતે વિશાલે હિંમત કરીને વાત છેડી. "પપ્પા, મારે તમને એક વાત પૂછવી હતી. તમે રોજ રાત્રે જમવા બેસો ત્યારે આ બાજુમાં ખાલી થાળી કેમ રખાવો છો? અને એમાં જમવાનું પીરસીને બગાડો છો કેમ? મમ્મીને ગયાને પાંચ વર્ષ થઈ ગયા, હવે તો તમારે આ બધું છોડવું જોઈએ."

રમણિકભાઈએ થાળીમાંથી નજર ઊંચી કરી. તેમની આંખોમાં એક અજાણી શાંતિ હતી. તેમણે ધીમેથી કહ્યું, "બેટા, હું કશું બગાડતો નથી. મને બસ આ રીતે જમવાની ટેવ છે. તમે લોકો તમારી થાળીમાં ધ્યાન આપો."

પ્રતીકથી પણ ન રહેવાયું. તેણે કહ્યું, "પણ પપ્પા, ભાભી અને નેહાને રોજ એક થાળી વધારે ધોવી પડે છે. આખા મહોલ્લામાં પણ લોકો વાતો કરે છે કે રમણિકભાઈ ઘડપણમાં કંઈક અજીબ વર્તન કરે છે. લોકો હસે છે આપણા પર."

રમણિકભાઈએ ખાલી થાળી સામે જોયું. પછી દીકરાઓ સામે જોઈને માત્ર એટલું જ બોલ્યા, "જેને હસવું હોય એ હસે. આ મારી ટેવ છે અને હું જીવીશ ત્યાં સુધી આ થાળી અહીં જ મુકાશે."

પિતાનો આ આગ્રહ જોઈને બંને દીકરાઓ અંદરથી ચીડાઈ ગયા. તેમને લાગ્યું કે પપ્પા જીદ્દી થઈ ગયા છે. ઉંમર વધવાની સાથે તેમનો અહંકાર વધી ગયો છે. ઘરમાં અંદર અંદર વાતો થવા લાગી. વહુઓ પણ પીરસતી વખતે મોં બગાડતી. પણ રમણિકભાઈ ક્યારેય કોઈને કાંઈ કહેતા નહીં. તેઓ શાંતિથી પોતાનું કામ કરતા અને રાત્રે એ ખાલી થાળી પાસે બેસીને જમતા.

વર્ષો વીતતા ગયા. રમણિકભાઈની ઉંમર પણ એંસી વટાવી ગઈ હતી. તેમનું શરીર ધીમે ધીમે નબળું પડવા લાગ્યું હતું. એક શિયાળાની રાત્રે જમીને ઊઠ્યા પછી રમણિકભાઈ પોતાના રૂમમાં સુવા ગયા. સવારે જ્યારે નેહા ચા લઈને ગઈ, ત્યારે રમણિકભાઈ પથારીમાં શાંતિથી ઊંઘી રહ્યા હતા. પણ તેમના શરીરમાં કોઈ હલનચલન નહોતું. રમણિકભાઈ આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગયા હતા.

ઘરમાં શોકનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું. સગા-સંબંધુઓ આવ્યા. દહાન સંસ્કાર અને વિધિઓ પૂરી થઈ. પિતાના ગયા પછી ત્રીજા દિવસે વિશાલ અને પ્રતીક પિતાના ઓરડાની સફાઈ કરવા ગયા. કબાટમાંથી પિતાના કપડાં અને જૂના કાગળો સરખા કરતી વખતે વિશાલના હાથમાં એક જૂની ડાયરી આવી. ડાયરીના પાના પીળા પડી ગયા હતા.

પ્રતીકે કહ્યું, "મોટાભાઈ, આ તો પપ્પાની જૂની ડાયરી લાગે છે. જુઓ તો એમાં શું લખ્યું છે?"

વિશાલે ડાયરી ખોલી. તેમાં રમણિકભાઈના સુંદર અક્ષરોમાં રોજિંદી વાતો લખેલી હતી. ડાયરીના છેલ્લા કેટલાક પાનાઓ પર વિશાલે નજર નાખી. એક પાના પર લખેલું લખાણ વાંચતા જ વિશાલની આંખો રોકાઈ ગઈ. તેના ચહેરાના ભાવ બદલાવા લાગ્યા.

પ્રતીકે પૂછ્યું, "શું થયું મોટાભાઈ? શું લખ્યું છે એમાં?"

વિશાલે ધ્રૂજતા અવાજે ડાયરીમાંથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું. તે પાના પર રમણિકભાઈએ લખ્યું હતું:

"મારા વહાલા દીકરાઓ વિશાલ અને પ્રતીક,

હું જાણું છું કે તમે બંને અને તમારી વહુઓ દરરોજ રાત્રે મારી ખાલી થાળી જોઈને ગુસ્સે થાવ છો. તમને લાગે છે કે ઘડપણમાં મારું મગજ ચસકી ગયું છે અથવા હું અન્નનો બગાડ કરું છું. પણ સત્ય એ નથી જે તમે સમજો છો.

તમારી મા શારદા સાથે મારા લગ્ન થયા એ પછીના પિસ્તાલીસ વર્ષોમાં એક પણ દિવસ એવો નહોતો બન્યો જ્યારે તમારી માએ મારા વગર જમ્યું હોય. હું ગમે તેટલો મોડો ઘરે આવું, રાતના બાર વાગે કે એક વાગે, શારદા ભૂખી બેસી રહેતી. મેં એને હજાર વાર કહ્યું હતું કે તું જમી લેજે, મારી રાહ ન જો. પણ એ હંમેશાં હસીને કહેતી કે 'તમારા વગર મારા ગળામાંથી કોળિયો નીચે નથી ઊતરતો.'

એ પિસ્તાલીસ વર્ષમાં તમારી માએ ક્યારેય પોતાની થાળી અલગ નથી બનાવી. મારી થાળી પીરસાય એટલે એ મારી બાજુમાં જ બેસતી. હું મારી થાળીમાંથી પહેલો કોળિયો એના હાથમાં આપતો અને એ પોતાની થાળીમાંથી મને ખવડાવતી. અમે બંને એક જ થાળીમાંથી જમતાં હતાં."

વિશાલનો અવાજ ભરાઈ આવ્યો. પ્રતીક પણ શાંત થઈને સાંભળી રહ્યો હતો. વિશાલે આગળ વાંચ્યું:

"જ્યારે શારદા મને છોડીને ગઈ, ત્યારે મને લાગ્યું કે મારો એક હાથ કપાઈ ગયો છે. પહેલા દિવસે જ્યારે હું જમવા બેઠો, ત્યારે મને સામે ખાલી જગ્યા જોઈને એવું લાગ્યું કે શારદા મને પૂછી રહી છે કે 'આજે તમે મને ભૂલી ગયા?' મારાથી એક કોળિયો પણ ન ખવાયો.

એટલે મેં બાજુમાં ખાલી થાળી મૂકાવવાનું શરૂ કર્યું. જ્યારે હું મારી થાળીમાંથી થોડું ખાવાનું એ થાળીમાં મૂકું છું, ત્યારે મને એવું અનુભવાય છે કે મારી શારદા હજુ પણ મારી બાજુમાં જ બેસીને જમે છે. એ મારી જીદ નહોતી, પણ પિસ્તાલીસ વર્ષના પ્રેમને જીવંત રાખવાનો મારો નાનકડો પ્રયાસ હતો. મને ખબર હતી કે તમે લોકો આ વાત નહીં સમજો, એટલે મેં ક્યારેય તમને સફાઈ ન આપી. મને માફ કરજો જો મેં તમને હેરાન કર્યા હોય."

લખાણ પૂરું થયું. વિશાલના હાથમાંથી ડાયરી નીચે સરી પડી. તેની આંખોમાંથી અશ્રુની ધાર વહેવા લાગી. પ્રતીક પણ સોફા પર બેસીને રડી પડ્યો.

જે પિતાને તેઓ સ્વાર્થી, જીદ્દી અને પાગલ સમજી રહ્યા હતા, તે પિતા પોતાની મૃત પત્નીના પ્રેમને યાદ કરીને દરરોજ રાત્રે આંસુ પીતા હતા. પિતાના આ મૌન પ્રેમ અને સમર્પણ આગળ બંને દીકરાઓને પોતાની વિચારસરાણી પર ભારે અફસોસ થયો.

બંને વહુઓ પણ દરવાજે ઊભી રહીને આ બધું સાંભળી રહી હતી. સંગીતા અને નેહાના ચહેરા પર પણ પશ્ચાતાપના ભાવ હતા. જે થાળી ધોવામાં તેમને આળસ આવતી હતી, તે થાળી પાછળ આટલી મોટી લાગણી અને પવિત્રતા છુપાયેલી હતી એ જાણીને તેમને પોતાની જાત પર શરમ આવવા લાગી.

તે રાત્રે ઘરમાં જમવાનો સમય થયો. બધા રસોડામાં ભેગા થયા. વિશાલે શાંતિથી પિતાની જૂની જગ્યાએ જઈને બેઠક લીધી. પ્રતીકે કબાટમાંથી એ જ કાળી થાળી બહાર કાઢી. તેણે તે થાળી વિશાલની બાજુમાં મૂકી અને તેમાં પ્રેમથી પીરસ્યું.

તે દિવસે આખા પરિવારને સમજાઈ ગયું કે પ્રેમ ફક્ત સાથે જીવવામાં નથી હોતો, પણ કોઈના ગયા પછી પણ એના સ્મરણોને પૂરા આદર સાથે હૃદયમાં જીવંત રાખવામાં હોય છે. કેટલીક ટેવો પાગલપન નથી હોતી, પણ પવિત્ર પ્રેમનો જીવંત પુરાવો હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.