દર મહિને ચોરીછૂપીથી અજાણ્યા વૃદ્ધ દંપતીને મળવા જતાં માતા-પિતા પકડાઈ ગયાં, દીકરો હિસાબ માંગવા ધસી ગયો ત્યાં પિતા રડી પડ્યા અને...

મહિનાનો પહેલો રવિવાર હતો અને વહેલી સવારે રસોડામાંથી ગરમ વઘારેલા ખીચડા, તાજી સુખડી અને દેશી ઘીની સુગંધ પ્રસરી રહી હતી.

શારદાબેન સ્ટીલના ચાર મોટા ડબ્બાઓમાં તાજી બનાવેલી ગરમ સુખડી, મેથીના થેપલાં અને તળેલા મરચાં બહુ કાળજીપૂર્વક ભરી રહ્યાં હતાં.

શારદાબેન આજે સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને સ્નાન કરીને પવિત્ર મને આ બધો સાત્વિક નાસ્તો બનાવવામાં લાગી ગયાં હતાં.

પારુલે રસોડાના દરવાજે ઊભા રહીને જોયું હતું કે સાસુમા દરેક ડબ્બાને પેક કરતી વખતે આંખો મીંચીને ભગવાન પાસે ક્ષમા માંગી રહ્યાં હતાં.

ઓસરીમાં પિતા જયંતભાઈ પોતાના સફેદ ઈસ્ત્રી કરેલા કુરતા-પાયજામા પહેરીને કાપડની મોટી થેલીમાં સફરજન, દાડમ અને મોસંબી ગોઠવી રહ્યા હતા.

છેલ્લા પૂરા દસ વર્ષથી દર મહિનાના પહેલા રવિવારે આ જ અકળ નિત્યક્રમ નિયમિત ચાલતો હતો.

માતા-પિતા સવારે બરાબર દસ વાગ્યે તૈયાર થઈને ચૂપચાપ ઘરની બહાર નીકળી જતાં અને મોડી સાંજે સાવ થાકેલા અને ઉદાસ ચહેરે પાછા ફરતાં હતાં.

જ્યારે પણ ઘરમાં કોઈ પૂછતું ત્યારે તેઓ વાત ટાળતાં માત્ર એટલું જ કહેતાં કે 'અમે જૂના મંદિરે દર્શન કરવા અને સત્સંગમાં જઈએ છીએ'.

પરંતુ આજે સવારે દીકરા મનોજ અને તેની પત્ની પારુલના હાથમાં પિતાની જૂની બેંક પાસબુક અચાનક આવી ગઈ હતી.

પાસબુકના પાનાં ઉથલાવતાં મનોજની આંખો પહોળી થઈ ગઈ; તેમાં છેલ્લા કેટલાય વર્ષોથી દર મહિનાની પહેલી તારીખે નિયમિત પંદર હજાર રૂપિયા રોકડા ઉપાડ્યાની એન્ટ્રીઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

મનોજના મનમાં શંકા, ભય અને અસલામતીનો ભયાનક વંટોળ ઊભો થયો.

પોતાના ઘરનું માસિક બજેટ સાવ તંગ ચાલતું હતું, પૌત્ર-પૌત્રીઓની સ્કૂલની ફી ભરવા માટે મનોજને બેંકમાંથી વધારાની પર્સનલ લોન લેવી પડતી હતી.

અને અહીં વૃદ્ધ માતા-પિતા દર મહિને પંદર હજાર રૂપિયા જેવી મોટી રકમ રોકડી ઉપાડીને આટલો મોટો નાસ્તો લઈને ક્યાં ગાયબ થઈ જતાં હતાં?

શું માતા-પિતા કોઈ ઢોંગી બાવા કે આશ્રમના ચક્કરમાં ફસાયા છે? કે પછી પિતાજી કોઈ ગુપ્ત સંબંધીને આપણી પીઠ પાછળ મિલકત લૂંટાવી રહ્યા છે?

મનોજે સોફા પાછળ સંતાઈને જોયું તો જયંતભાઈએ થેલીમાં નાસ્તો મૂક્યો અને શારદાબેન સાથે ચૂપચાપ સોસાયટીના નાકે રિક્ષા પકડવા નીકળી ગયા.

'પારુલ, તું બાળકો અને ઘરનું ધ્યાન રાખ. આજે તો હું આ કાળા રહસ્યનો પર્દાફાશ કરીને જ રહીશ!' મનોજે બાઇકની ચાવી ઉપાડી લીધી.

મનોજ પોતાના બાઇક પર ધીમા ગિયરમાં અંતર રાખીને પિતાની રિક્ષાનો પીછો કરવા લાગ્યો.

રસ્તામાં જતી વખતે જયંતભાઈ ભારે વજનવાળી થેલીઓ બંને હાથમાં બદલતા બદલતા હાંફી રહ્યા હતા, પણ તેમના પગ અટકતા નહોતા.

મનોજે બાઇક પરથી જોયું કે પિતાજી રસ્તો ઓળંગતી વખતે સાવ ધ્રૂજી રહ્યા હતા, છતાં તેમના ચહેરા પર એક અડગ સંકલ્પ હતો.

રિક્ષા શહેરના મુખ્ય ધોરીમાર્ગો વટાવીને છેવાડે આવેલા એક સાવ સાદા, શાંત અને જૂના કાચા મકાનોવાળા પછાત વિસ્તારમાં પહોંચી ગઈ.

ત્યાં એક સાંકડી અને ધૂળવાળી ગલીના છેડે આવેલા એક જૂના નળિયાવાળા મકાન સામે રિક્ષા ઊભી રહી.

જયંતભાઈ અને શારદાબેન હાથમાં થેલીઓ લઈને ધીમા પગલે એ નળિયાવાળા મકાનમાં પ્રવેશ્યા.

મનોજે પોતાનું બાઇક દૂર લીમડાના ઝાડ નીચે પાર્ક કર્યું અને ક્રોધભર્યા પગલે એ મકાનના દરવાજા પાસે પહોંચી ગયો.

લાકડાનું બારણું સહેજ ખુલ્લું હતું અને અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને મનોજના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

અંદર એક તૂટેલા ખાટલા પર એક સાવ લાચાર, અશક્ત અને લકવાગ્રસ્ત વૃદ્ધ વડીલ સૂતેલા હતા અને બાજુમાં એક વૃદ્ધ અંધ માજી હાથ જોડીને બેઠાં હતાં.

શારદાબેન એ અંધ માજીને પોતાના હાથે વાટકીમાંથી ગરમ સુખડીનો કોળિયો બહુ સ્નેહથી ખવડાવી રહ્યાં હતાં.

અને જયંતભાઈ પેલા લકવાગ્રસ્ત વડીલના સુકાઈ ગયેલા પગ દબાવતા દબાવતા કહી રહ્યા હતા, 'વસંતભાઈ, આજે તબિયત કેવી છે? હું તમારા માટે આ મહિનાની બધી દવાઓ પણ લઈ આવ્યો છું.'

ખાટલા પાસે એક જૂની લાકડાની પેટી પડી હતી, જેમાં સરકારી દવાખાનાની જૂની ચબરખીઓ અને આંખના ટીપાંની બાટલીઓ ગોઠવેલી હતી.

જયંતભાઈએ પોતાના ખિસ્સામાંથી પેલા પંદર હજાર રૂપિયાનું પરબિડીયું કાઢીને અંધ માજીના હાથમાં મૂક્યું.

આ જોઈને મનોજનો સંયમ સાવ તૂટી ગયો અને તે ક્રોધાવેશમાં દરવાજો જોરથી ધકેલીને ધસમસતો ઓરડામાં ઘૂસી ગયો.

'બાપુજી! આ શું નાટક અને છેતરપિંડી ચાલી રહી છે?' મનોજની ભયાનક રાડથી આખો ઓરડો ધ્રૂજી ઊઠ્યો.

શારદાબેનના હાથમાંથી સુખડીની વાટકી છટકીને જમીન પર પડી ગઈ અને જયંતભાઈ સ્તબ્ધ થઈને ઊભા થઈ ગયા.

પેલા ખાટલા પર સૂતેલા લકવાગ્રસ્ત વસંતભાઈ અને અંધ કમુબા પણ ડરીને થથરવા લાગ્યાં.

'મનોજ... તું અહીં ક્યાંથી?' જયંતભાઈનો અવાજ ક્ષણવારમાં સાવ સુકાઈ ગયો.

'હું અહીં તમારો આ ચોરીછૂપીથી ચાલતો ખેલ પકડવા આવ્યો છું બાપુજી!' મનોજ ગુસ્સામાં તાડૂક્યો.

'ઘરમાં મારા બાળકોની ફી ભરવાના પૈસા નથી, ઘરનું બજેટ ખોરવાઈ ગયું છે અને તમે અમારા મોંનો કોળિયો છીનવીને આ અજાણ્યા લોકોને દર મહિને પંદર હજાર રૂપિયા લૂંટાવો છો?'

'કોણ છે આ લોકો? શું સંબંધ છે તમારો એમની સાથે? શું આ તમારી બીજી કોઈ ગુપ્ત દુનિયા છે?' મનોજે આક્રોશ ઠાલવ્યો.

જયંતભાઈએ બે હાથ જોડી દીધા, 'મનોજ, બેટા શાંત થા! આ ઘરમાં કોઈ પાપ નથી થઈ રહ્યું, તું પેલા અસહાય વડીલોની સામે આવું ઝેરીલું ન બોલ.'

'કેમ ન બોલું? મને આજે ને અત્યારે જ સાચો જવાબ જોઈએ છે, નહીંતર હું આ ક્ષણે જ પોલીસને બોલાવીશ!' મનોજ જીદે ચડ્યો.

તેટલામાં ખાટલા પર બેઠેલાં અંધ કમુબા ધ્રૂજતા હાથે આગળ આવ્યાં અને જમીન પર બેસીને રડવા લાગ્યાં.

'દીકરા, તારા બાપુજીનો કોઈ વાંક નથી! એ તો સાક્ષાત દેવ માણસ છે. અસલી પાપી અને અભાગણ તો હું છું.' માજીએ ડૂસકું ભર્યું.

જયંતભાઈએ માજીને ઊભાં કર્યાં અને મનોજનો હાથ પકડીને ઓરડાના બહારના ભાગ તરફ લઈ ગયા.

ઓરડાની સામેની માટીની દીવાલ પર એક અઢાર વર્ષના હસમુખા નવયુવાનની મોટી તસવીર લટકતી હતી, જેના પર સુકાઈ ગયેલા ફૂલોનો હાર ચડાવેલો હતો.

એ તસવીર જોઈને મનોજને સમજાયું કે આ એ જ યુવાન હતો જેનું અકાળે અવસાન થયું હતું.

જયંતભાઈની આંખોમાંથી આંસુની અવિરત ધાર વહી નીકળી, 'મનોજ, તારે આખી જિંદગીનું સત્ય જાણવું છે ને? તો સાંભળ.'

'વાત આજથી ત્રીસ વર્ષ પહેલાંની એક કાળી વરસાદી રાતની છે.' પિતાનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો.

'તે વખતે હું એક ખાનગી ફેક્ટરીમાં વાન ચલાવતો હતો અને રાત્રે મુશળધાર વરસાદના કારણે રસ્તા પર કાદવ અને ઘોર અંધારું હતું.'

'અચાનક મારી વાન સ્લીપ થઈ ગઈ અને સામેથી સાયકલ પર આવી રહેલા એક અઢાર વર્ષના જુવાનિયા સાથે જોરદાર ટક્કર થઈ ગઈ.'

'તે જુવાનિયો આ વસંતભાઈ અને કમુબાનો એકમાત્ર લાડકો દીકરો હતો બેટા.'

મનોજની છાતીમાં એક જોરદાર ધ્રાસકો પડ્યો અને તેના પગ નીચેથી જાણે સમગ્ર પૃથ્વી સરકી ગઈ.

'મેં એને હોસ્પિટલ પહોંચાડ્યો, પણ વધારે પડતું લોહી વહી જવાના કારણે એણે મારા ખોળામાં જ હંમેશ માટે આંખો મીંચી દીધી.' જયંતભાઈ રડતાં રડતાં આગળ બોલ્યા.

'કોર્ટમાં કેસ ચાલ્યો. એ અકસ્માત કુદરતી હતો અને મારી કોઈ ભૂલ નહોતી એટલે કોર્ટે મને નિર્દોષ છોડી મૂક્યો.'

'પરંતુ એ જુવાન એકમાત્ર દીકરાના મૃત્યુના આઘાતમાં આ વસંતભાઈને લકવો મારી ગયો અને તેમની માતા કમુબા રડી રડીને પોતાની બંને આંખોની રોશની કાયમ માટે ગુમાવી બેઠી.'

'તે દિવસે કોર્ટે ભલે મને કાયદાકીય રીતે છોડી દીધો, પણ મારા અંતરાત્માએ મને આજીવન પ્રાયશ્ચિતની સજા ફટકારી દીધી હતી બેટા.'

'મેં અને તારી માતા શારદાએ ભગવાનના મંદિરમાં ગંગાજળ હાથમાં લઈને અખંડ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.'

'કે જે નિર્દોષ મા-બાપનો એકમાત્ર આશરો અને ઘડપણની લાકડી મારા હાથે છીનવાઈ ગઈ, તે મા-બાપને જ્યાં સુધી અમારા શરીરમાં શ્વાસ છે ત્યાં સુધી અમે ક્યારેય અનાથ કે ભૂખ્યા નહીં મરવા દઈએ.'

'ત્યારથી છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી અમે દર મહિને અહીં આવીને એમની સગા મા-બાપની જેમ સેવા કરીએ છીએ અને દવા-દારૂનો ખર્ચ ઉપાડીએ છીએ.'

'અમે તને આ વાત એટલા માટે ક્યારેય ન કહી કારણ કે અમે નહોતા ઈચ્છતા કે મારો દીકરો સમાજમાં કોઈ હત્યારાનો દીકરો ગણાય અને શરમથી માથું નીચું રાખીને જીવે!'

'મેં ક્યારેય તારા ઘરખર્ચમાંથી કે બાળકોના હક્કમાંથી એક રૂપિયો પણ આમાં નથી વાપર્યો, આ તો મારી નિવૃત્તિ પેન્શનની પવિત્ર રકમ છે બેટા.'

પિતાના આ પવિત્ર, નિઃસ્વાર્થ અને અકલ્પનીય પ્રાયશ્ચિતભર્યા શબ્દો સાંભળીને મનોજના કાળજાના ટુકડે-ટુકડા થઈ ગયા.

પોતે જે પિતાને સ્વાર્થી, લુચ્ચો અને છેતરપિંડી કરનાર માનતો હતો, તે પિતા તો પોતાના હૃદય પર આટલો મોટો પહાડ જેવો બોજ ઊંચકીને દેવ જેવું જીવન જીવી રહ્યા હતા.

મનોજનું માથું પશ્ચાતાપ, ઘોર શરમ અને અપરાધભાવથી જમીન તરફ સાવ ઝૂકી ગયું.

તેના હાથમાંથી બાઇકની ચાવી છૂટીને નીચે પડી ગઈ અને તે ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડતો રડતો પેલા ખાટલા પાસે ગયો.

તેણે લકવાગ્રસ્ત વસંતભાઈ અને અંધ કમુબાના બંને પગ પકડી લીધા.

'મને માફ કરી દો દાદા, મને માફ કરી દો બા! હું મારા પિતાના દેવ જેવા હૃદયને અને તમારી આટલી મોટી અસહ્ય પીડાને ઓળખી ન શક્યો.' મનોજ પોક મૂકીને રડી પડ્યો.

અંધ કમુબાએ ધ્રૂજતા હાથે મનોજના માથા પર હાથ ફેરવ્યો, 'ના દીકરા, તું તો સાક્ષાત મારો ખોવાયેલો દીકરો પાછો આવ્યો હોય એવું લાગે છે.'

વસંતભાઈએ પોતાના ધ્રૂજતા અશક્ત હાથે જયંતભાઈનો હાથ પકડ્યો અને આંખોના આંસુથી તેમનો આભાર માન્યો.

જયંતભાઈએ મનોજને ગળે લગાવીને કહ્યું, 'બેટા, ભૂલ માણસથી થાય છે, પણ એનું પ્રાયશ્ચિત જીવનભર નિભાવવું એ જ સાચો ધર્મ છે.'

શારદાબેને જમીન પર પડેલી સુખડી સાફ કરી અને માજીને પ્રેમથી પાણી પીવડાવીને શાંત કર્યાં.

મનોજે મનોમન સંકલ્પ લીધો કે આવતા મહિને તે પોતાના બંને બાળકોને પણ અહીં લાવશે જેથી તેઓ સાચી માનવતા અને સંસ્કાર શીખી શકે.

મનોજે પોતાના પિતા જયંતભાઈ અને માતા શારદાબેનને બંને હાથેથી જોરથી વળગી લીધા.

'બાપુજી, તમે કોઈ ગુનેગાર નથી, તમે તો આ કળિયુગમાં સાક્ષાત ધર્મરાજ છો.'

'અને આજથી આ વડીલો માત્ર તમારા નહીં, મારા પણ દાદા-દાદી છે. દર મહિને આ દીકરો પોતે અહીં આવીને એમની સેવા કરશે અને તમામ ખર્ચ ઉપાડશે.'

તે દિવસે એ નાનકડી ઓરડીમાં લોહીના સંબંધો કરતાં પણ મોટા પવિત્ર કર્મના સંબંધોનો નવો સૂર્યોદય થયો.

ઘરમાંથી તમામ ગેરસમજ, કડવાશ અને સ્વાર્થ હંમેશ માટે દૂર થઈ ગયા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.