દાદાજી પોતાના ઓરડામાં કોઈને પગ નહોતા મૂકવા દેતા, અવસાન પછી પૌત્રએ છાનામાના દરવાજો ખોલીને જોયું તો...

ઘરના છેવાડે આવેલા ઓરડાનો લાકડાનો દરવાજો હંમેશા અંદરથી બંધ રહેતો હતો. દિવસ હોય કે રાત, એ દરવાજાની સાંકળ ભાગ્યે જ કોઈના માટે ખુલતી હતી.

ઓરડાની બહાર લાંબી લોબીમાં રમતા બાળકોનો અવાજ આવતો, પણ જેવો એ દરવાજો થોડો પણ ખુલતો કે બધા બાળકો દોડીને દૂર ચાલ્યા જતા હતા. ઘરમાં સૌ કોઈ જાણતું હતું કે દાદાજીના ઓરડામાં કોઈને પણ જવાની પરવાનગી નહોતી.

સાઠ વર્ષથી વધુ ઉંમરના મનસુખભાઈ આ મોટા પરિવારના વડીલ હતા. તેમના ગયા પછી ઘરમાં બે દીકરા, તેમની પત્નીઓ અને ચાર પૌત્ર-પૌત્રીઓ સાથે રહેતા હતા.

મનસુખભાઈ સવારે વહેલા ઊઠીને પોતાના ઓરડામાંથી બહાર આવતા અને આંગણામાં પડેલી લાકડાની ખુરશી પર બેસતા હતા. તેમના હાથમાં રોજનું છાપું અને લાકડી રહેતી હતી.

બપોર થતાં જ તેઓ પોતાના ઓરડામાં ચાલ્યા જતા અને દરવાજો અંદરથી વાસી લેતા હતા. પરિવારના બાકીના સભ્યો માટે આ એક સામાન્ય દિનચર્યા બની ગઈ હતી.

મોટા દીકરા વિજયનો બાર વર્ષનો દીકરો આયુષ ઘણીવાર એ ઓરડા તરફ કુતૂહલથી જોતો રહેતો હતો. તેને હંમેશા વિચાર આવતો કે દાદાજી આખો દિવસ એ બંધ ઓરડામાં શું કરતા હશે.

"મમ્મી, દાદાજી અમને પોતાના રૂમમાં કેમ નથી જવા દેતા?" આયુષે એક દિવસ રસોડામાં જઈને પોતાની માતા સરિતાને પૂછ્યું હતું.

"બેટા, દાદાજીનો સ્વભાવ થોડો કડક છે." સરિતાએ શાક સુધારતાં ધીમા અવાજે કહ્યું હતું. "વૃદ્ધ માણસ છે, એમને શાંતિ ગમે એટલે કોઈને અંદર નથી બોલાવતા."

"પણ બાજુવાળા રોહિતના દાદા તો એને પોતાના રૂમમાં બેસાડીને વાર્તાઓ કહે છે." આયુષે મોં મચકોડીને ફરિયાદ કરી હતી.

"બધાના દાદા સરખા ના હોય બેટા." સરિતાએ તેને સમજાવતા કહ્યું હતું. "તું તારું લેસન કર અને દાદાજીને હેરાન ના કરતો."

નાના દીકરા સંજયની દસ વર્ષની દીકરી પાયલ પણ દાદાજી પાસે જતાં ડરતી હતી. તેને લાગતું હતું કે દાદાજી બાળકોને જરાય પસંદ નથી કરતા.

દિવાળી હોય કે કોઈ મોટો તહેવાર, મનસુખભાઈ હોલમાં આવીને બધાને આશીર્વાદ આપી દેતા હતા. પણ ક્યારેય કોઈ બાળકને પાસે બેસાડીને વહાલ નહોતા કરતા.

જો કોઈ ભૂલથી પણ એમના ઓરડાના દરવાજાને હાથ લગાડી દે, તો તેઓ અંદરથી જ કડક અવાજે ટોકી દેતા હતા. "બહાર જઈને રમો, અહીં કોઈએ અંદર નથી આવવાનું."

આ કડક નિયમને કારણે બાળકોના મનમાં એક અજાણ્યો ડર બેસી ગયો હતો. તેઓ દાદાજીની સામે આવવાનું પણ ટાળતા હતા.

જ્યારે પણ કોઈ કામ હોય ત્યારે દીકરાઓ કે વહુઓ જ જઈને દરવાજો ખખડાવતા હતા. મનસુખભાઈ બહાર આવીને વાત સાંભળી લેતા અને ફરી ઓરડો બંધ કરી દેતા હતા.

સમય પોતાની ગતિએ વહેતો રહ્યો અને બાળકો પણ ધીમે ધીમે મોટા થવા લાગ્યા. એમની પોતાની એક અલગ દુનિયા બનતી ગઈ જેમાં દાદાજી માટે કોઈ જગ્યા નહોતી.

શિયાળાની એક વહેલી સવારે જ્યારે મનસુખભાઈ રોજની જેમ આંગણામાં ન આવ્યા, ત્યારે વિજયે જઈને ઓરડાનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. અંદરથી કોઈ જવાબ ન મળતાં દરવાજો જોરથી ધક્કો મારીને ખોલવો પડ્યો હતો.

મનસુખભાઈ પલંગ પર શાંતિથી સૂતા હતા, પણ એમનો શ્વાસ હંમેશ માટે થંભી ગયો હતો. ઘરમાં એકાએક માતમ છવાઈ ગયો હતો.

આખો પરિવાર અને સગાં-સંબંધીઓ ભેગા થઈ ગયા હતા. બધા વિધિપૂર્વક અંતિમ સંસ્કાર પતાવીને ઘરે પાછા ફર્યા હતા.

ઘરમાં ત્રણ-ચાર દિવસ સુધી સંબંધીઓની અવરજવર રહી. દરેક વ્યક્તિ મનસુખભાઈના શાંત અને ગંભીર સ્વભાવની વાતો કરતી હતી.

બારમા-તેરમાની વિધિ પતી ગયા પછી ધીમે ધીમે મહેમાનો વિદાય લેવા લાગ્યા હતા. ઘરમાં ફરી એકવાર શાંતિ છવાઈ ગઈ હતી.

મનસુખભાઈનો પેલો છેવાડાનો ઓરડો હજુ પણ બંધ જ પડ્યો હતો. કોઈની હિંમત નહોતી ચાલતી કે એ ઓરડામાં જઈને સામાન સરખો કરે.

વિજય અને સંજય સાંજે હોલમાં બેસીને પિતાજીના કાગળો અને હિસાબ વિશે ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. "કાલે આપણે પપ્પાના રૂમની સાફ-સફાઈ કરી લઈશું." વિજયે નાના ભાઈને કહ્યું.

"હા ભાઈ, એમનો જૂનો સામાન પણ તપાસવો પડશે." સંજયે ધીમેથી સંમતિ આપી.

આયુષ આ બધી વાતો સાંભળી રહ્યો હતો. તેના મનમાં પેલી જૂની જિજ્ઞાસા ફરીથી જાગી ઊઠી હતી.

બપોરના સમયે જ્યારે ઘરના બધા મોટા વડીલો ઊંઘી રહ્યા હતા, ત્યારે આયુષ ધીમા પગલે લોબી તરફ ગયો. તેના પગલાંનો સહેજ પણ અવાજ નહોતો થતો.

તે બંધ ઓરડાના દરવાજા પાસે આવીને ઊભો રહ્યો. દરવાજા પર માત્ર સાદી સ્ટોપર મારેલી હતી, તાળું નહોતું.

આયુષે ધ્રૂજતા હાથે સ્ટોપર ઊંચી કરી અને દરવાજો સહેજ ધકેલ્યો. લાકડાનો જૂનો દરવાજો ધીમો અવાજ કરીને ખુલી ગયો.

ઓરડામાં પ્રવેશતાં જ એક જૂની અગરબત્તી અને ધૂળની ભેગી સુગંધ આવી. બારીમાંથી આવતો સૂરજનો આછો તડકો રૂમના એક ખૂણા પર પડી રહ્યો હતો.

આયુષે અંદર આવીને ધીમેથી પાછળનો દરવાજો બંધ કરી દીધો. તેણે ચારેય બાજુ નજર ફેરવી.

રૂમમાં એક સાદો લાકડાનો પલંગ હતો અને બાજુમાં એક નાનું ટેબલ હતું. પણ ઓરડાની સામેની દીવાલ તરફ જોતાં જ આયુષના પગ ત્યાં જ થંભી ગયા.

સામે એક વિશાળ લાકડાનું મોટું કબાટ હતું, જેના કાચના દરવાજા સાફ દેખાતા હતા. એ કબાટમાં કંઈક એવું હતું જેની આયુષે ક્યારેય કલ્પના પણ નહોતી કરી.

આયુષ ધીમે ધીમે કબાટની નજીક ગયો. તેની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ હતી.

કબાટના સૌથી ઉપરના ખાનામાં નાની વાર્તાઓની સેંકડો રંગબેરંગી ચોપડીઓ વ્યવસ્થિત ગોઠવેલી હતી. પંચતંત્ર, અકબર-બીરબલ અને ચિત્રવાર્તાઓના પુસ્તકો નવા જેવા ચમકતા હતા.

તેની નીચેના ખાનામાં અસંખ્ય રમકડાં હતા. રિમોટ વાળી ગાડીઓ, પઝલ રમતો, બેટ-બોલ અને ઢીંગલીઓના બોક્સ લાઈનમાં મૂકેલા હતા.

દરેક રમકડા અને ચોપડી પર ધૂળનો એક કણ પણ નહોતો. એવું લાગતું હતું કે કોઈ રોજ એને પ્રેમથી સાફ કરતું હતું.

આયુષે કબાટનો દરવાજો ખોલ્યો અને એક મોટો બોક્સ બહાર કાઢ્યો. એ બોક્સ પર સુંદર ગિફ્ટ પેપર ચડાવેલું હતું.

ગિફ્ટ પેપરની ઉપર એક નાની સફેદ ચિઠ્ઠી ચોંટાડેલી હતી. આયુષે ચિઠ્ઠી પર લખેલા અક્ષરો વાંચ્યા તો તેનું હૃદય જોરથી ધડકવા લાગ્યું.

ચિઠ્ઠી પર લખ્યું હતું, "આયુષના સાતમા જન્મદિવસની ભેટ, મારા વહાલા પૌત્ર માટે."

આયુષ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેણે બીજું એક પેકેટ ઉપાડ્યું.

તેના પર લખ્યું હતું, "પાયલના પાંચમા જન્મદિવસ માટે, મારી નાની ઢીંગલીને."

ત્યાં દરેક બાળકના નામ અને દરેક વર્ષના જન્મદિવસની ભેટો પડી હતી. આટલા વર્ષોમાં આવેલા તમામ તહેવારોની ભેટો ત્યાં અકબંધ સચવાયેલી પડી હતી.

આયુષના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા. તેણે કબાટના નીચેના ખાનામાં જોયું તો ત્યાં એક મોટું ફોલ્ડર પડ્યું હતું.

તેણે એ ફોલ્ડર ખોલ્યું તો અંદરથી સ્કૂલના જૂના પ્રોજેક્ટ્સ, ડ્રોઇંગ શીટ્સ અને રિપોર્ટ કાર્ડ્સ નીકળ્યા. એ બધું જ એમનું પોતાનું હતું જે ક્યારેક કચરામાં સમજીને ફેંકી દેવાયું હતું.

દાદાજીએ એ તમામ ચિત્રો અને કાગળોને ખૂબ જ સંભાળીને પ્લાસ્ટિકની થેલીઓમાં સાચવી રાખ્યા હતા. એક ડ્રોઇંગ પર આયુષે નાનપણમાં બનાવેલું ઘરનું ચિત્ર હતું.

તે ચિત્રની પાછળ પેન્સિલથી ઝીણા અક્ષરે કંઈક લખેલું હતું. આયુષે એ કાગળ આંખોની નજીક લાવીને વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

પાછળ લખ્યું હતું, "આજે આયુષે આ ચિત્ર બનાવ્યું, મને બતાવવા ન આવ્યો પણ મેં છાનામાના સાચવી લીધું."

આ વાંચતાં જ આયુષની આંખમાંથી એક મોટું આંસુ ટપકીને કાગળ પર પડ્યું. તેને સમજાતું નહોતું કે આ બધું શું હતું.

જો દાદાજી પાસે આટલી બધી ભેટો હતી, તો એમણે ક્યારેય કોઈને આપી કેમ નહીં? જો એ અમને આટલો પ્રેમ કરતા હતા, તો રૂમનો દરવાજો કેમ બંધ રાખતા હતા?

આયુષે કબાટના ખૂણામાં પડેલી એક જૂની ડાયરી જોઈ. તેણે ડાયરી ખોલી અને છેલ્લા કેટલાક પાના ફેરવ્યા.

ડાયરીના છેલ્લા પાના પર મનસુખભાઈના ધ્રૂજતા હાથે લખાયેલા કેટલાક વાક્યો હતા. આયુષ એ શબ્દો એકધારા વાંચતો ગયો.

"હું મારા ઓરડાનો દરવાજો બંધ રાખું છું, કોઈને સજા આપવા માટે નહીં." ડાયરીમાં લખ્યું હતું. "હું ફક્ત એટલું જોવા માંગતો હતો કે મારા પરિવારમાંથી કોણ મને કોઈ કામ વગર મળવા આવે છે."

"જો હું રમકડાં અને ભેટો આપીને બાળકોને મારી પાસે બોલાવીશ, તો એ લાલચથી આવશે, પ્રેમથી નહીં." આગળ લખ્યું હતું. "હું રાહ જોતો રહ્યો કે કોઈ દિવસ કોઈ બાળક આવીને ફક્ત એટલું કહે કે દાદાજી, મારે તમારી સાથે બેસવું છે."

"પણ કોઈ ન આવ્યું. દરવાજો બંધ જોઈને બધા પાછા વળી જતા રહ્યા. કોઈએ દરવાજો ખોલીને અંદર આવવાની કોશિશ પણ ન કરી."

આ વાક્યો વાંચીને આયુષના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો. તેને યાદ આવ્યું કે નાનપણથી આજ સુધી તે ક્યારેય દાદાજી પાસે એમ જ વાત કરવા નહોતો ગયો.

જ્યારે પણ કોઈ કામ હોય કે પૈસા જોઇતા હોય ત્યારે જ પપ્પા કે કાકા દાદાજી પાસે જતા હતા. બાકીના સમયે બધા પોતાની મસ્તીમાં અને કામમાં વ્યસ્ત રહેતા હતા.

દાદાજીનો કડક નિયમ કોઈ ગુસ્સો નહોતો, પણ એક મૂંગી પરીક્ષા હતી. તેઓ જોવા માંગતા હતા કે બંધ દરવાજાની પાછળ રહેલા વૃદ્ધ દાદાની ચિંતા કોને છે.

આયુષથી હવે સહન ન થયું. તે જોરજોરથી રડવા લાગ્યો.

તેના રડવાનો અવાજ સાંભળીને નીચેથી વિજય, સંજય, સરિતા અને પાયલ દોડતા ઉપર આવ્યા. ઓરડાનો ખુલ્લો દરવાજો જોઈને બધા અંદર ધસી આવ્યા.

"આયુષ, તું અહીં શું કરે છે?" વિજયે ગુસ્સાથી પૂછ્યું. "તને ખબર છે ને કે આ રૂમમાં આવવાની મનાઈ હતી?"

આયુષ કંઈ ન બોલ્યો. તેણે માત્ર ધ્રૂજતા હાથે પેલું કબાટ અને ડાયરી પિતા તરફ ધરી દીધા.

વિજય અને સંજયની નજર ખુલ્લા કબાટ પર પડી. રંગબેરંગી ગિફ્ટો, પુસ્તકો અને રમકડાંનો ઢગલો જોઈને બંને ભાઈઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

વિજયે આગળ વધીને પેલી ડાયરી હાથમાં લીધી. જેમ જેમ તે પિતાજીના છેલ્લા શબ્દો વાંચતો ગયો, તેમ તેમ તેનો ચહેરો ફિક્કો પડતો ગયો.

સંજયે પણ પેલા ગિફ્ટ પેકેટો જોયા જેના પર બાળકોના જન્મદિવસની તારીખો લખેલી હતી. વર્ષોથી જે ભેટો બાળકો સુધી પહોંચી નહોતી, તે પિતાના પ્રેમનો પુરાવો બનીને અહીં પડી હતી.

"પપ્પા..." વિજયના મોંમાંથી માત્ર આટલો જ શબ્દ નીકળ્યો અને તે પલંગની ધાર પકડીને બેસી ગયો.

"આપણે પપ્પાને કેટલા કઠોર સમજતા હતા." સંજયની આંખોમાંથી પણ આંસુ વહી નીકળ્યા. "અને એમનું હૃદય તો આપણા પ્રેમ માટે તરસતું હતું."

સરિતા પણ પેલી જૂની ડ્રોઇંગ શીટ્સ જોઈને રડી પડી. ઘરના દરેક સભ્યનું માથું શરમ અને પસ્તાવાથી ઝૂકી ગયું હતું.

તેમને સમજાયું કે વૃદ્ધાવસ્થામાં વડીલોને કોઈ સુખ-સુવિધા કે પૈસાની ભૂખ નથી હોતી, તેમને માત્ર સાચા સ્નેહ અને સમયની જરૂર હોય છે. તેઓ બંધ દરવાજા પાછળ બેસીને માત્ર પોતાના સંતાનોના એક સાચા અવાજની રાહ જોતા હતા.

પાયલ પણ દોડીને આવી અને પોતાના નામનું પેકેટ છાતી સરસું ચાંપી લીધું. આખા ઓરડામાં પસ્તાવાના આંસુ અને એક અનોખો સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો.

આયુષે પલંગ પર પડેલી દાદાજીની જૂની લાકડી હાથમાં લીધી. તેને લાગ્યું કે જાણે દાદાજી આજે પણ એ ઓરડામાં જ ઊભા રહીને સ્નેહભરી નજરે બધાને જોઈ રહ્યા છે.

તે દિવસે પરિવારે માત્ર એક વડીલને નહોતા ગુમાવ્યા, પણ સંબંધોની એક બહુ મોટી અને ક્યારેય ન ભૂલાય એવી સાચી કિંમત શીખી લીધી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.