છેલ્લા શ્વાસે પિતાએ કર્યો મોટો ખુલાસો, દીકરો સાંભળીને સ્તબ્ધ થઈ ગુસ્સામાં પિતાને કહેવા લાગ્યો...
કિશનના હાથમાં રહેલી લાકડીનો અવાજ સિમેન્ટના રસ્તા પર એકધારો આવતો હતો. તેના પિતા, રતિલાલભાઈ, દરવાજા પાસે ઊભા હતા. તેમણે કિશનનો હાથ પકડવા માટે પોતાનો હાથ હવામાં લંબાવ્યો. રતિલાલભાઈની આંગળીઓ થોડી ધ્રૂજતી હતી. કિશને નિસાસો નાખ્યો અને પિતાનો હાથ પકડ્યો. પિતાને હવે બહુ ઓછું દેખાતું હતું, એવી તેમની ફરિયાદ હતી. દરરોજ સાંજે, રતિલાલભાઈ આગ્રહ રાખતા કે કિશન તેમને શેરીના છેડા સુધી મૂકવા આવે. રસ્તામાં રતિલાલભાઈ નાની નાની વાતો કરતા. આજે પણ તેઓ ચાલતા ચાલતા અટક્યા. તેમણે કિશનના હાથ પર પોતાની પકડ થોડી મજબૂત કરી. રતિલાલભાઈએ પૂછ્યું કે પાડોશીના છોકરાનું શું થયું, જે વિદેશ જવાનો હતો. કિશનને લાગ્યું કે આ વાતચીત ક્યારેય પૂરી નહીં થાય. તેને કામ પર જવાની ઉતાવળ હતી. પણ પિતાનો હાથ તેના હાથમાં હતો. આ હાથમાં એક ભારેપણું હતું, જાણે વર્ષોથી દબાયેલી કોઈ વાત બહાર આવવા મથતી હોય.
રતિલાલભાઈ અને કિશન વચ્ચેનું અંતર વર્ષોથી મોટું હતું. કિશન મોટો થયો ત્યારે તેને લાગતું કે પિતા ક્યારેય તેને સમજતા નથી. રતિલાલભાઈ હંમેશા કામમાં વ્યસ્ત રહેતા. તેઓ ક્યારેય સાથે બેસીને વાતો નહોતા કરતા. હવે જ્યારે રતિલાલભાઈ ઘરડા થયા હતા, ત્યારે કિશનને તેમની પાસે બેસવું એક ફરજ જેવું લાગતું હતું. રતિલાલભાઈને દેખાતું ઓછું હતું, એટલે તેઓ ચાલતી વખતે કિશનનો હાથ પકડી રાખતા. કિશનને આ ગમતું પણ ખરું અને કંટાળો પણ આવતો. તેને એમ લાગતું કે પિતા હવે તેની સાથે જીદ કરી રહ્યા છે.
તે સાંજે આકાશ કેસરી રંગનું હતું. પક્ષીઓ પોતાના માળા તરફ પાછા ફરી રહ્યા હતા. રતિલાલભાઈએ આજે ચાલવાની ઝડપ ઓછી કરી દીધી હતી. તેઓ ખૂબ જ શાંત હતા. કિશનને લાગ્યું કે આજે પિતા કંઈક અલગ છે. તેમની પકડમાં આજના દિવસે કંઈક નરમ હોવાનો અહેસાસ થતો હતો. રતિલાલભાઈએ અચાનક ઊભા રહીને રસ્તાની બાજુમાં પડેલા એક પથ્થર પર બેસવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી. કિશને તેમને મદદ કરી અને તેઓ ધીમેથી બેઠા. રતિલાલભાઈએ પોતાની લાકડી બાજુમાં મૂકી.
તેમણે કહ્યું કે આ સાંજે હવા કેટલી સરસ છે. કિશને હા પાડી પણ તેનું ધ્યાન તેના મોબાઈલ પર હતું. રતિલાલભાઈએ કિશનનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો. તેમણે કહ્યું કે કિશન, તને લાગે છે કે હું ખરેખર કંઈ જોઈ શકતો નથી. કિશને આશ્ચર્યથી પિતા સામે જોયું. રતિલાલભાઈએ હસીને કહ્યું કે હું બધું જ જોઈ શકું છું. મને બગીચાના ફૂલો દેખાય છે અને દૂર ઊભેલી પેલી ગાડી પણ દેખાય છે. મને તારા ચહેરા પરનો થાક પણ દેખાય છે.
કિશન સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેણે પૂછ્યું કે તો તમે ખોટું કેમ બોલ્યા હતા. રતિલાલભાઈએ શાંતિથી કહ્યું કે મારે તારો હાથ પકડવો હતો. મેં ઘણી વાર પ્રયત્ન કર્યો કે તારી સાથે જોડાય શકું, પણ આપણે હંમેશા કામની વાતોમાં જ અટવાઈ ગયા. મને લાગ્યું કે જો હું અંધ હોવાનો ડોળ કરીશ, તો તું મારી સાથે ચાલવા આવશે. આ બહાને મને તારો સાથ મળ્યો. તારા હાથની હુંફ જ મારા બાકી રહેલા દિવસોનો આધાર હતી.
કિશનની આંખો ભરાઈ આવી. તેણે અત્યાર સુધી પિતાને હંમેશા એક અલગ વ્યક્તિ તરીકે જોયા હતા. તેને એ સમજાયું નહીં કે પિતાને માત્ર તેના સમય અને પ્રેમની જરૂર હતી. રતિલાલભાઈએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેમણે કહ્યું કે હવે હું ખૂબ સંતુષ્ટ છું. તું મારી પાસે છે, અને તારી સાથે આટલી શાંતિથી બેસવાનો મોકો મળ્યો છે. મને હવે બીજું કંઈ જોઈતું નથી. રતિલાલભાઈના શરીરનું વજન ધીમે ધીમે કિશનના ખભા પર ઝૂકવા લાગ્યું.
તેમના ચહેરા પર એક મીઠી શાંતિ હતી. કિશને તેમને ટેકો આપ્યો. રતિલાલભાઈનું શરીર ઠંડું પડવા લાગ્યું હતું. કિશને ઘણીવાર તેમને હલાવ્યા, પણ તેઓ હવે શાંત થઈ ગયા હતા. તે સાંજે, શેરીના નાકે એક દીકરો એકલો બેસી રહ્યો. તેના પિતા હવે નહોતા, પણ તેમને જે જોઈએ તે મળી ગયું હતું. કિશનને સમજાયું કે પિતાએ તેને છેલ્લી ઘડીએ એક મોટો પાઠ ભણાવ્યો હતો.
લોકોએ પાછળથી જોયું કે કિશન રડતો હતો. પણ તેની રડવામાં એક પ્રકારની હળવાશ હતી. તેને દુઃખ હતું કે પિતા ગયા, પણ આનંદ એ વાતનો હતો કે પિતાની છેલ્લી ઈચ્છા પૂરી થઈ હતી. તેણે એ દિવસે નક્કી કર્યું કે તે બીજા દીકરાઓને પણ આ કહેશે. પિતા કે માતા પાસે બેસવું એ કોઈ કામ નથી, એ એક જાદુ છે. તે કોઈપણ દવાથી વધુ કામ કરે છે.
ઘણા લોકો કામ પાછળ દોડે છે. તેઓ વિચારે છે કે પૈસા કે સુવિધા જ બધું છે. પણ ઘરડા મા-બાપને માત્ર એક હાથ પકડવાની જરૂર હોય છે. તેમને તમારા સમયની જરૂર હોય છે. કિશને પોતાનું જીવન આ રીતે જીવવાનું નક્કી કર્યું. તેણે જોયું કે જ્યારે તે પોતાની પત્ની અને બાળકો સાથે બેસતો, ત્યારે તેને પિતાની વાત યાદ આવતી. આપણે એકબીજા સાથે જેટલા જોડાયેલા રહીશું, એટલું જ જીવન સહેલું બનશે.
કિશન હવે બધાને કહે છે કે તમારા માતા-પિતા પાસે જાવ. તેમની સાથે ચાલો. તેમને પૂછો કે તેમના મનમાં શું છે. કદાચ તેઓ તમારી પાસે કંઈક કહેવા માટે રાહ જોઈ રહ્યા હોય. ઘણીવાર આપણે બહુ મોડું કરી દઈએ છીએ. કિશને જોયું કે આટલી નાની વાતમાં કેટલો મોટો ફેરફાર આવી શકે છે. તેણે પિતાને ગુમાવ્યા, પણ તેણે પોતાની જાતને મેળવી લીધી હતી.
તેણે પોતાની ડાયરીમાં લખ્યું કે આપણે બધા ખૂબ વ્યસ્ત છીએ. પણ આ વ્યસ્તતાની વચ્ચે, થોડો સમય પોતાના પ્રિયજનો માટે કાઢવો એ જ સાચી સંપત્તિ છે. રતિલાલભાઈની એ છેલ્લી સાંજે કિશનને જીવનનો સાચો અર્થ સમજાવી દીધો હતો. રસ્તા પરનો પેલો પથ્થર આજે પણ ત્યાં જ છે. કિશન ત્યાંથી પસાર થાય ત્યારે હંમેશા ઊભો રહે છે. તેને લાગે છે કે પિતા આજે પણ ત્યાં જ બેઠા છે અને તેને હાથ પકડવા માટે બોલાવે છે.
તે હવે જાણે છે કે પ્રેમ વ્યક્ત કરવામાં કોઈ મોટું કામ કરવાની જરૂર નથી. માત્ર હાજર રહેવું અને બીજાને સાંભળવા એ જ પૂરતું છે. કિશનનું જીવન હવે પહેલા જેવું નહોતું રહ્યું. તેણે તે દિવસ પછી પડોશીઓના ઘરડા મા-બાપ સાથે પણ વાત કરવાનું શરૂ કર્યું. તેણે જોયું કે તેમની આંખોમાં પણ એ જ ચમક હતી જે રતિલાલભાઈની આંખોમાં હતી.
આ જગતમાં ઘણા લોકો એકલા છે. આપણે તેમને માત્ર થોડો સમય આપવાની જરૂર છે. એક સ્પર્શ, એક વાતચીત, અને એક આદરપૂર્ણ સાંભળવાની વૃત્તિ. બસ, આટલું જ ઘણું છે. કિશન આજે ખુશ છે કારણ કે તેણે પિતાને અંત સુધી સાથ આપ્યો. અને પિતાની વિદાય પણ એટલી શાંત હતી કે જાણે તેમણે કોઈ મોટી સફળતા મેળવી લીધી હોય.
તે સાંજે જ્યારે સૂરજ આથમ્યો, ત્યારે કિશને પિતાના કપાળ પર હાથ મૂક્યો. તે જાણતો હતો કે હવે તેને પિતાનો હાથ પકડવાની જરૂર નથી, કારણ કે પિતા હવે તેના હૃદયમાં હંમેશા માટે વસી ગયા હતા. તેણે લોકોને એ જ સલાહ આપી કે દવાથી પણ વધારે કામ લાગતી વસ્તુ પ્રેમ છે. બસ, તેને યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય રીતે આપતા રહેવું. એ જ જીવન છે. એ જ સાચું સુખ છે.