બિઝનેસ લંચ હતું એટલે મોંઘી વાનગીઓ હતી, રાઘવે ઘરેથી લાવેલું ખાધું તો પછી જે થયું તે જાણીને...
રાઘવે તેના ભારે લાકડાના ટેબલના ખૂણાને પકડી રાખ્યો હતો. ઓફિસમાં ઠંડી હવા ફૂંકાતી હતી. તેના હાથમાં રહેલો જૂનો સ્ટીલનો ડબ્બો સહેજ ગરમ હતો. તેણે હળવેથી ડબ્બાની સપાટી પર આંગળી ફેરવી.
બેંગલોરના આ કાચના મકાનમાં બધું જ શાંત હતું. સામે બેઠેલા મિસ્ટર હેગડે તેમના કાગળો ઉથલાવી રહ્યા હતા. બહાર વરસાદના મોટા ટીપાં કાચની બારી સાથે અથડાઈ રહ્યા હતા. ફ્લોર પર પાથરેલી કાલિન પર ચાલવાનો પણ અવાજ આવતો નહોતો.
રાઘવે પોતાની લોખંડની ખુરશી સહેજ પાછળ ખસેડી. ખુરશીના પાયાનો જમીન સાથે ઘસાવવાનો અવાજ આખા રૂમમાં ગુંજી ઉઠ્યો. મિસ્ટર હેગડેએ ઉપર જોયું અને સહેજ સ્મિત આપ્યું. વેઈટર ટેબલ પર ચાંદીની પ્લેટો ગોઠવી રહ્યો હતો.
થોડીવારમાં ટેબલ પર સુગંધિત મોંઘી વાનગીઓ પીરસવામાં આવી. સોના જેવી ચમક ધરાવતી કઢી અને કેસરિયા ભાતની સુગંધ રૂમમાં ફેલાઈ ગઈ. રાઘવે જોયું કે દરેક પ્લેટની કિંમત કદાચ તેના ગામના આખા મહિનાના કરિયાણા જેટલી હશે. તેણે મૃદુતાથી વેઈટરનો આભાર માન્યો.
જ્યારે બધા ખાવાની શરૂઆત કરી રહ્યા હતા ત્યારે રાઘવ અટક્યો. તેણે પોતાના ચામડાના થેલામાંથી પેલો સ્ટીલનો ડબ્બો બહાર કાઢ્યો. ડબ્બાનું ઢાંકણું ખોલતા જ એક અલગ પ્રકારની સુગંધ બહાર આવી. આ સુગંધમાં તેલ, હળદર અને થોડોક પ્રેમ ભેળવાયેલો હતો.
ડબ્બામાં સુતરાઉ કપડામાં લપેટેલા બે સાદા થેપલા હતા. તેની માતા સવિતાબાએ વહેલી સવારે ચાર વાગ્યે ઉઠીને આ બનાવ્યા હતા. રાઘવને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે બાએ લાકડાના પાટલા પર વેલણ ફેરવીને આ ગોળ આકારો તૈયાર કર્યા હતા. બાએ લોઢી પર તેલ નાખ્યું ત્યારે આવતો અવાજ તેને હજુ સંભળાતો હતો.
મિસ્ટર હેગડેએ પોતાનો સોનાનો કાંટો નીચે મૂક્યો. તેમણે આશ્ચર્ય સાથે રાઘવના ડબ્બા તરફ જોયું. તેમની સામે પડેલા મોંઘા પાસ્તા અને સલાડ હવે ફિક્કા લાગતા હતા. તેમણે પોતાની ભ્રમર ચઢાવીને રાઘવને પ્રશ્ન કર્યો.
તમે આટલી સરસ હોટલનું ભોજન છોડીને આ કેમ ખાઓ છો? તેમણે પૂછ્યું. રાઘવના ચહેરા પર એક શાંત અને નમ્ર સ્મિત આવ્યું. તેણે ગર્વથી થેપલાનો એક ટુકડો તોડ્યો. તેણે ખૂબ જ ધીમેથી અને શાંતિથી જવાબ આપ્યો.
સાહેબ આ હોટલના રસોઈયા દુનિયામાં શ્રેષ્ઠ હોઈ શકે છે. પણ આ રોટલીમાં મારી માની આંગળીઓની છાપ છે. તેમણે આ બનાવતી વખતે ફક્ત મસાલા જ નથી નાખ્યા. તેમણે આમાં મારા આખા દિવસની હિંમત ભરી છે.
રાઘવે થેપલાનો ટુકડો મોઢામાં મૂક્યો અને તેની આંખો મીંચાઈ ગઈ. તેને પોતાના જૂના ઘરના રસોડાની ગરમીનો અહેસાસ થયો. માએ તેને વિદાય આપતી વખતે માથે હાથ મૂક્યો હતો તે સ્પર્શ યાદ આવ્યો. મિસ્ટર હેગડે એક ક્ષણ માટે સ્તબ્ધ થઈ ગયા.
તેમણે જોયું કે રાઘવની વાતમાં સચ્ચાઈ હતી. આ હોટલના એર કંડિશનરની ઠંડકમાં પણ રાઘવને તે ડબ્બામાંથી હૂંફ મળી રહી હતી. પૈસાથી સ્વાદ ખરીદી શકાય છે પણ સંતોષ નહીં. હેગડેએ પણ પોતાની મોંઘી પ્લેટ બાજુ પર મૂકી દીધી.
શું હું એક ટુકડો ચાખી શકું? મિસ્ટર હેગડેએ વિનમ્રતાથી પૂછ્યું. રાઘવે ખૂબ જ માન સાથે ડબ્બો તેમની તરફ લંબાવ્યો. હેગડેએ જ્યારે તે સૂકો ટુકડો ખાધો ત્યારે તેમની આંખોમાં પણ ચમક આવી ગઈ. તે ટુકડો ગળા નીચે ઉતરતા જ રૂમની ઠંડક ઓછી થઈ ગઈ હોય તેવું લાગ્યું.
બંને માણસો હવે બિઝનેસની વાતો ભૂલી ગયા હતા. તેઓ માત્ર તે સાદા ભોજનની ગરિમા વિશે વાત કરી રહ્યા હતા. રાઘવના સંસ્કાર તેના કામ કરતા પણ વધુ તેજસ્વી હતા. તેણે સાબિત કર્યું કે સફળતાનો રસ્તો ઘરના રસોડામાંથી જ પસાર થાય છે.
જ્યારે મીટિંગ પૂરી થઈ ત્યારે રાઘવે પોતાનો ડબ્બો સાફ કરીને પાછો થેલામાં મૂક્યો. તેણે રૂમમાંથી બહાર નીકળતી વખતે દરવાજો હળવેથી બંધ કર્યો. મિસ્ટર હેગડે તેને જતો જોઈ રહ્યા હતા. તેમને સમજાઈ ગયું હતું કે રાઘવ ગમે તેટલો મોટો માણસ બને પણ તે ક્યારેય પોતાની જમીન નહીં છોડે.
વરસાદ હવે ધીમો પડ્યો હતો. રસ્તા પરની ભીની માટીની સુગંધ અને થેપલાની સુગંધ એક થઈ ગઈ હતી. રાઘવ હોટલની બહાર નીકળીને પોતાની ગાડી તરફ ચાલવા લાગ્યો. તેના ખિસ્સામાં રહેલા ફોન પર બાનો મેસેજ આવ્યો હતો કે ડબ્બો ખાલી કર્યો કે નહીં.
તેણે હસીને ફોન ખિસ્સામાં મૂક્યો. તેને ખબર હતી કે આખી દુનિયાની સંપત્તિ એક બાજુ અને માનો હાથનો સ્વાદ એક બાજુ છે. તે રાત્રે તે શાંતિથી સૂઈ શકશે કારણ કે તેનું પેટ અને આત્મા બંને ભરાયેલા હતા. માનવતા અને મર્યાદાનો આ પાઠ તેને ક્યાંય પણ શીખવા ન મળ્યો હોત.